Bókastaðir

Ǫzurr hvíti hét maðr, son Þorleifs ór Sogni. Ǫzurr vá víg í véum á Upplǫndum, þá er hann var í brúðfǫr með Sigurði hrísa; fyrir þat varð hann landflótti til Íslands, ok nam fyrst ǫll Holtalǫnd milli Þjórsár ok Hraunslœkjar; þá var hann seytján vetra, er hann vá vígit. Hann fekk Hallveigar Þorviðardóttur; þeira son var Þorgrímr kampi, faðir Ǫzurar, fǫður Þorbjarnar, fǫður Þórarins, fǫður Gríms Tófusonar. Ǫzurr bjó í Kampaholti; hans leysingi var Bǫðvarr, er bjó í Bǫðvarstóftum við Víðiskóg; honum gaf Ǫzurr hlut í skóginum, ok skildi sér eftir hann barnlausan.

Ǫrn ór Vælugerði, er fyrr er getit, stefndi Bǫðvari um sauðatǫku; því handsalaði Bǫðvarr Atla Hallsteinssyni fé sítt, enn hann ónýtti mál fyrir Erni. Ǫzurr andaðisk, þá er Þorgrímr var ungr; þá tók Hrafn Þorviðarson við fjárvarðveizlu Þorgríms. Eftir andlát Bǫðvars taldi Hrafn til Víðiskógs, ok bannaði Atla, enn Atli þóttisk eiga.

Þeir Atli fjórir fóru eftir viði. Leiðólfr var með honum; smalamaðr sagði Hrafni þat, enn hann reið eftir þeim við átta mann. Þeir fundusk í Orrostudal ok bǫrðusk þar; húskarlar Hrafns fellu tveir; hann varð sárr; einn fell af Atla, enn hann varð sárr banasárum ok reið heim; Ǫnundr bíldr skildi þá ok bauð Atla til sín.

Þórðr dofni, son Atla, var þá níu vetra; enn þá er hann var fimtán vetra, reið Hrafn í Einarshǫfn til skips; hann var í blárri kápu ok reið heim um nótt. Þórðr sat einn fyrir honum hjá Haugavaði skamt frá Traðarholti, ok vá hann þar með spjóti; þar er Hrafns haugr fyrir austan gǫtuna, enn fyrir vestan Hallsteins haugr ok Atla haugr ok Ǫlvés; vígin fellusk í faðma.

Þórðr hófsk af þessu; hann fekk þá Þórunnar, dóttur Ásgeirs austmannaskelfis, er drap skipshǫfn austmanna í Grímsárósi, fyrir rán þat er hann var ræntr austr. Þórðr hafði þá tvá vetr ok tuttugu, er hann keypti skip í Knarrarsundi ok vildi heimta arf sinn; þá fal hann fé mikit; því vildi Þórunn eigi fara, ok tók þá við lǫndum. Þorgils son Þórðar var þá tvævetr. Skip Þórðar hvarf. Vetri síðar kom Þorgrímr errubeinn til ráða með Þórunni, son Þormóðar ok Þuríðar Ketilbjarnardóttur; hann fekk Þórunnar, ok var þeira son Hæringr.

Óláfr tvennumbrúni hét maðr; hann fór af Lófót til Íslands; hann nam Skeið ǫll milli Þjórsár ok Hvítár til Sandlœkjar; hann var hamrammr mjǫk. Óláfr bjó á Óláfsvǫllum; hann liggr í Brúnahaugi undir Vǫrðufelli. Óláfr átti Áshildi, ok var þeira son Helgi trausti ok Þórir drífa, faðir Þorkels gullkárs, fǫður Orms, fǫður Helgu, móður Odds Hallvarðssonar. Vaði var enn þriði son Óláfs, faðir Gerðar.

Þorgrímr lagði hug á Áshildi, þá er Óláfr var dauðr, enn Helgi vandaði um; hann sat fyrir Þorgrími við gatnamót fyrir neðan Áshildarmýri; Helgi bað hann láta af komum; Þorgrímr lézk eigi hafa barna skap; þeir bǫrðusk; þar fell Þorgrímr. Áshildr spurði, hvar Helgi hefði verit; hann kvað vísu:

Áshildr kvað hann hafa hǫggvit sér hǫfuðsbana. Helgi tók sér far í Einarshǫfn. Hæringr, son Þorgríms, var þá sextán vetra er hann reið í Hǫfða at finna Teit Gizurarson með þriðja mann. Þeir Teitr riðu fimtán at banna Helga far; þeir fundusk í Merkrhrauni upp frá Mǫrk við Helgahvál; þeir Helgi váru þrír saman, komnir af Eyrum; þar fell Helgi ok maðr með honum ok einn af þeim Teiti; í faðma fellusk víg þau. Sonr Helga var Sigurðr enn landverski ok Skefill enn haukdœlski, faðir Helga dýrs, er barðisk við Sigurð, son Ljóts lǫngubaks, í Øxarárhólma á alþingi. Um þat orti Helgi þetta:

Hrafn var annarr son Skefils, faðir Gríms, fǫður Ásgeirs, fǫður Helga.

Þrándr mjǫksiglandi Bjarnarson, bróðir Eyvindar austmanns, er fyrr er getit, hann var í Hafrsfirði mót Haraldi konungi, ok varð síðan landflótti, ok kom til Íslands síð landnámatíðar; hann nam land milli Þjórsár ok Laxár, ok upp til Kálfár ok til Sandlœkjar; hann bjó í Þrándarholti; hans dóttir var Helga, er Þormóðr skafti átti.

Ǫlvér barnakarl hét maðr ágætr í Noregi; hann var víkingr mikill; hann lét eigi henda bǫrn á spjótaoddum, sem þá var víkingum títt; því var hann barnakarl kallaðr; hans synir váru þeir Steinólfr, faðir Unu, er átti Þorbjǫrn laxakarl, ok Einarr, faðir Ófeigs grettis ok Óleits breiðs, fǫður Þormóðar skafta. Steinmóðr var enn þriði son Ǫlvés barnakarls, faðir Konáls, fǫður Álfdísar ennar bareysku, er Óleifr feilan átti. Son Konáls var Steinmóðr, faðir Halldóru, er átti Eilífr, son Ketils einhenda.

Þeir frændr Ófeigr grettir ok Þormóðr skafti fóru til Íslands, ok váru enn fyrsta vetr með Þorbirni laxakarli, mági sínum; enn um várit gaf hann þeim Gnúpverjahrepp: Ófeigi enn ytra hlut milli Þverár ok Kálfár, ok bjó hann á Ófeigsstǫðum hjá Steinsholti; enn Þormóði gaf hann enn eystra hlut, ok bjó hann í Skaftaholti. Dœtr Þormóðar váru þær Þórvǫr, móðir Þórodds goða, fǫður Lǫg-Skafta, ok Þórve, móðir Þorsteins goða, fǫður Bjarna ens spaka, fǫður Skeggja, fǫður Markúss lǫgsǫgumanns, fǫður Valgerðar, móður Bǫðvars, fǫður Þórðar prests, fǫður Þorleifs í Gǫrðum ok Markúss á Melum ok Bǫðvars í Bæ. Lǫg-Skafti var faðir Þorsteins holmunns, fǫður Gunnhildar, móður Vilborgar, móður Magnúss, fǫður Snorra á Melum. Ófeigr fell fyrir Þorbirni jarlakappa í Grettisgeil hjá Hæli. Dóttir Ófeigs var Aldís, móðir Valla-Brands.

Þorbjǫrn laxakarl nam Þjórsárdal allan ok Gnúpverjahrepp allan ofan til Kálfár, ok bjó enn fyrsta vetr at Miðhúsum; hann hafði þrjár vetrsetr, áðr hann kom í Haga; þar bjó hann til dauðadags; hans synir váru þeir Otkell í Þjórsárdal ok Þorkell trandill, ok Þorgils, faðir Otkǫtlu, móður Þorkǫtlu, móður Þorvalds, fǫður Dǫllu, móður Gizurar byskups.

Þorbjǫrn jarlakappi hét maðr, norrœnn at kyni; hann fór ór Orkneyjum til Íslands; hann keypti land í Hrunamannahreppi at Mávi Naddoðarssyni, alt fyrir neðan Selslœk, á milli (ok) Laxár, ok bjó at Hólum; hans synir váru þeir Sǫlmundr, faðir Sviðu-Kára, ok Þormóðr, faðir Finnu, er átti Þórormr í Karlafirði; þeira dóttir var Álfgerðr, móðir Gests, fǫður Valgerðar, móður Þorleifs beiskalda, fǫður Álfeiðar, móður Þorláks, fǫður Ketils prests, fǫður Herdísar, móður barna Páls byskups.

Brǫndólfr ok Már, Naddoðar synir ok Jórunnar, dóttur Ǫlvés barnakarls, kómu til Íslandsbygðar snemma; þeir námu Hrunamannahrepp, svá vítt sem vǫtn deila. Brǫndólfr bjó at Berghyl; hans synir váru þeir Þorleifr, faðir Brǫndólfs, fǫður Þorkels skotakolls, fǫður Þórarins, fǫður Halls í Haukadal ok Þorláks, fǫður Rúnólfs, fǫður Þorláks byskups. Már bjó á Másstǫðum; hans son var Beinir, faðir Kolgrímu, móður Skeggja, fǫður Hjalta.

Þorbrandr son Þorbjarnar ens óarga, ok Ásbrandr son hans, kómu til Íslands síð landnámatíðar, ok vísaði Ketilbjǫrn þeim til landnáms fyrir ofan múla þann er fram gengr hjá Stakksá ok til Kaldakvíslar, ok bjoggu í Haukadal. Þeim þóttu þau lǫnd of lítil, er tungan eystri var þá bygð; þá jóku þeir landnám sítt, ok námu enn efra hlut Hrunamannahrepps, sjónhending ór Múla í Ingjaldsgnúp fyrir ofan Gyldarhaga. Bǫrn Ásbrands váru Vébrandr ok Arngerðr. Vébrandr var faðir Oddlaugar, er átti Svertingr Rúnólfsson.

Eyfrøðr enn gamli nam tunguna eystri milli Kaldakvíslar ok Hvítár, ok bjó í Tungu; með honum kom út Drumboddr, er bjó á Drumboddsstǫðum.

Ketilbjǫrn hét maðr ágætr í Naumudal; hann var Ketils son ok Æsu, dóttur Hákonar jarls Grjótgarðssonar; hann átti Helgu dóttur Þórðar skeggja. Ketilbjǫrn fór til Íslands, þá er landit var víða bygt með sjá; hann hafði skip þat er Elliði hét; hann kom í Elliðaárós fyrir neðan heiði; hann var enn fyrsta vetr með Þórði skeggja, mági sínum.

Um várit fór hann upp um heiði at leita sér landskosta; þeir hǫfðu náttból ok gerðu sér skála; þar heitir nú Skálabrekka. Enn er þeir fóru þaðan, kvámu þeir at á þeiri, er þeir kǫlluðu Øxará; þeir týndu þar øxi sinni; þeir áttu dvǫl undir fjallsmúla þeim er þeir nefndu Reyðarmúla; þar lágu þeim eftir áreyðar þær, er þeir tóku í ánni.

Ketilbjǫrn nam Grímsnes alt upp frá Hǫskuldslœk, ok Laugardal allan, ok alla Biskupstungu upp til Stakksár, ok bjó at Mosfelli. Bǫrn þeira váru þau Teitr ok Þormóðr, Þorleifr, Ketill, Þorkatla, Oddleif, Þorgerðr, Þuríðr. Skæringr hét einn son Ketilbjarnar laungetinn.

Ketilbjǫrn var svá auðigr at lausafé, at hann bauð sonum sínum at slá þvertré af silfri í hofit, þat er þeir létu gera; þeir vildu þat eigi; þá ók hann silfrit upp á fjallit á tveimr øxnum, ok Haki, þræll hans, ok Bót, ambátt hans; þau fálu féit svá at eigi finsk. Síðan drap hann Haka í Hakaskarði, enn Bót í Bótarskarði.

Teitr átti Álǫfu, dóttur Bǫðvars af Vors, Víkinga-Kárasonar; þeira son var Gizurr hvíti, faðir Ísleifs byskups, fǫður Gizurar byskups. Annarr son Teits var Ketilbjǫrn, faðir Kols, fǫður Þorkels, fǫður Kols Víkverjabyskups. Mart stórmenni er frá Ketilbirni komit.

Ásgeirr hét maðr, Úlfsson; honum gaf Ketilbjǫrn Þorgerði, dóttur sína, ok lét henni heiman fylgja Hlíðarlǫnd ǫll fyrir ofan Hagagarð; hann bjó í Hlíð enni ytri; þeira son var Geirr goði, ok Þorgeirr, faðir Bárðar at Mosfelli.

Eilífr auðgi, son Ǫnundar bílds, fékk Þorkǫtlu Ketilbjarnardóttur, ok fylgðu henni heiman Hǫfðalǫnd; þar bjoggu þau; þeira son var Þórir, faðir Þórarins sælings.

Véþorn, son Vémundar ens gamla, var hersir ríkr; hann stǫkk fyrir Haraldi konungi austr á Jamtaland, ok ruddi þar merkr til bygðar. Hólmfastr hét son hans, enn Grímr hét systurson hans; þeir váru í vestrvíking, ok drápu í Suðreyjum Ásbjǫrn jarl skerjablesa, ok tóku þar at herfangi Álǫfu, konu hans, ok Arneiði, dóttur hans, ok hlaut Hólmfastr hana ok seldi hana í hendr fǫður sínum ok lét vera ambátt. Grímr fekk Álofar, dóttur Þórðar vaggagða, er jarl hafði átta. Grímr fór til Íslands ok nam Grímsnes alt upp til Svínavatns, ok bjó í Ǫndurðunesi fjóra vetr, enn síðan at Búrfelli; hans son var Þorgils, er átti Æsu, systur Gests [Oddleifssonar]; þeira synir váru þeir Þórarinn at Búrfelli ok Jǫrundr í Miðengi.

Hallkell, bróðir Ketilbjarnar sammœddr, kom til Íslands, ok var með Ketilbirni enn fyrsta vetr; Ketilbjǫrn bauð at gefa honum land; Hallkatli þótti lítilmannlegt at þiggja land, ok skoraði á Grím til landa eða hólmgǫngu. Grímr gekk á hólm við Hallkel undir Hallkelshólum ok fell þar, enn Hallkell bjó þar síðan; hans synir váru þeir Otkell, er Gunnar Hámundarson vá, ok Oddr at Kiðjabergi, faðir Hallbjarnar, er veginn var við Hallbjarnarvǫrður, ok Hallkell, faðir Hallvarðar, fǫður Þorsteins, er Einarr Hjaltlendingr vá. Son Hallkels Oddssonar var Bjarni, faðir Halls, fǫður Orms, fǫður Bárðar, fǫður Valgerðar, móður Halldóru, er Magnús byskup Gizurarson átti.

Nú er komit at landnámi Ingólfs; enn þeir menn er nú eru taldir hafa bygt í hans landnámi.

Þorgrímr bildr, bróðir Ǫnundar bílds, nam lǫnd ǫll fyrir ofan Þverá, ok bjó at Bíldsfelli; hans leysingi var Steinrøðr, son Melpatrix af Írlandi; hann eignaðisk ǫll Vatnslǫnd, ok bjó á Steinrøðarstǫðum; Steinrøðr var manna vænstr; hans son var Þormóðr, faðir Kárs, fǫður Þormóðar, fǫður Brands, fǫður Þóris, er átti Helgu Jónsdóttur.

Hrolleifr, son Einars, Ǫlvés sonar barnakarls, kom í Leiruvág, þá er bygt var alt með sjó; hann nam lǫnd til móts við Steinrøð ǫll fyrir útan Exará, er fellr um Þingvǫll, ok bjó í Heiðabœ nokkora vetr. Þá skoraði hann á Eyvind í Kvíguvágum til hólmgǫngu eða landsǫlu, enn Eyvindr kaus heldr at þeir keyptu lǫndum. Eyvindr bjó nøkkora vetr síðan í Heiðarbœ, ok fór síðan á Rosmhvalanes til Bearskerja, enn Hrolleifr bjó síðan í Kvíguvágum, ok er þar heygðr; hans son var Svertingr, faðir Gríms lǫgsǫgumanns at Mosfelli.

Ormr enn gamli (var) son Eyvindar jarls, Arnmóðs sonar jarls, Nereiðs sonar jarls ens gamla; Ormr nam land fyrir austan Varmá til Þverár, ok um Ingólfsfell alt, ok bjó í Hvammi; hans son var Darri, faðir Arnar. Eyvindr jarl var með Kjǫtva auðga mót Haraldi konungi í Hafrsfirði.

Álfr enn egðski stǫkk fyrir Haraldi konungi af Ǫgðum ór Noregi; hann fór til Íslands, ok kom skipi sínu í ós þann, er við hann er kendr ok Álfsós heitir; hann nam lǫnd ǫll fyrir útan Varmá ok bjó at Gnúpum. Þorgrímr Grímólfsson var bróðurson Álfs; hann fór út með honum ok tók arf eftir hann, þvíat Álfr átti ekki barn. Sonr Þorgríms var Eyvindr, faðir Þórodds goða, ok Ǫzurar, er átti Beru, dóttur Egils Skalla-Grímssonar. Móðir Þorgríms var Kǫrmlǫð, dóttir Kjarvals Írakonungs. Dóttir Þórodds goða var Helga, móðir Gríms glǫmmuðs, fǫður Ingjalds, fǫður Gríms, fǫður Barkar, fǫður Ragnhildar, móður Valgerðar, móður herra Erlends, fǫður Hauks.

Þórir haustmyrkr nam Selvág ok Krýsuvík, enn Heggr, son hans, bjó at Vági. Bǫðmóðr, annarr son hans, var faðir Þórarins, fǫður Súganda, fǫður Þorvarðar, fǫður Þórhildar, móður Sigurðar Þorgrímssonar.

Molda-Gnúpssynir bygðu Grindavík, sem fyrr er ritat.

Steinuðr en gamla, frændkona Ingólfs, fór til Íslands, ok var með Ingólfi enn fyrsta vetr; hann bauð at gefa henni Rosmhvalanes alt fyrir útan Hvassahraun, enn hon gaf fyrir heklu flekkótta, ok vildi kaup kalla; henni þótti þat óhættara við riftingum. Steinunni hafði átt Herlaugr, bróðir Skalla-Gríms; þeira son var Njáll ok Arnórr.

Eyvindr hét maðr, frændi Steinunnar ok fóstri; honum gaf hon land milli Kvíguvágabjarga ok Hvassahrauns; hans son var Egill, faðir Þórarins, fǫður Sigmundar, fǫður Þórǫrnu, móður Þorbjarnar í Krýsuvík, ok Álofar, móður Finns lǫgmanns, ok Freygerðar, móður Lofts, fǫður Guðlaugs smiðs.

Herjólfr, sá er fyrr var frá sagt, var frændi Ingólfs ok fóstbróðir; af því gaf Ingólfr honum land milli Reykjaness ok Vágs; hans son var Bárðr, faðir Herjólfs, þess er fór til Grœnalands ok kom í hafgerðingar. Á skipi hans var suðreyskr maðr; sá orti Hafgerðingadrápu; þar er þetta upphaf: