Bókastaðir

Hrafnkell hét maðr, Hrafnsson; hann kom út síð landnámatíðar; hann var enn fyrsta vetr í Breiðdal, enn um várit fór hann upp um fjall; hann áði í Skriðudal ok sofnaði; þá dreymdi hann at maðr kom at honum ok bað hann upp standa ok fara braut sem skjótast; hann vaknaði ok fór braut. Enn er hann var skamt kominn, þá hljóp ofan fjallit alt, ok varð undir gǫltr ok griðungr, er hann átti. Síðan nam Hrafnkell Hrafnkelsdal ok bjó á Steinrøðarstǫðum; hans son var Ásbjǫrn, faðir Helga, ok Þórir, faðir Hrafnkels goða, fǫður Sveinbjarnar, fǫður Þorsteins, fǫður Bótólfs, fǫður Þórdísar, móður Helgu, móður Þórðar prests, fǫður Markúss á Melum.

Uni, son Garðars er fyrst fann Ísland, fór til Íslands með ráði Haralds konungs hárfagra, ok ætlaði at leggja undir sik landit, enn síðan hafði konungr heitit honum at gera hann jarl sinn. Uni tók land þar sem nú heitir Unaóss, ok húsaði þar; hann nam sér land til eignar fyrir sunnan Lagarfljót, alt herað til Unalækjar. Enn er landsmenn vissu ætlun hans, tóku þeir at ýfask við hann, ok vildu eigi selja honum kvikfé eða vistir, ok mátti hann eigi þar haldask. Uni fór í Álftafjǫrð enn syðra; hann náði þar eigi at staðfestask.

Þá fór hann austan með tólfta mann, ok kom at vetri til Leiðólfs kappa í Skógahverfi; hann tók við þeim. Uni þýddisk Þórunni, dóttur Leiðólfs, ok var hon með barni um várit; þá vildi Uni hlaupask á braut með sína menn; enn Leiðólfr reið eftir honum, ok fundusk þeir hjá Flangastǫðum ok bǫrðusk þar, því at Uni vildi eigi aftr fara með Leiðólfi; þar fellu nǫkkurir menn af Una, enn hann fór aftr nauðigr, þvíat Leiðólfr vildi at hann fengi konunnar ok staðfestisk ok tœki arf eftir hann.

Nǫkkuru síðar hljóp Uni á braut, þá er Leiðólfr var eigi heima, enn Leiðólfr reið eftir honum, þá er hann vissi, ok fundusk þeir hjá Kálfagrǫfum; var hann þá svá reiðr at hann drap Una ok fǫrunauta hans alla.

Sonr Una ok Þórunnar var Hróarr Tungugoði; hann tók arf Leiðólfs allan, ok var et mesta afarmenni; hann átti dóttur Hámundar, systur Gunnars frá Hlíðarenda; þeira son var Hámundr enn halti, er var enn mesti vígamaðr.

Tjǫrvi enn háðsami ok Gunnarr váru systursynir Hróars. Tjǫrvi bað Ástríðar mannvitsbrekku Móðólfsdóttur, enn brœðr hennar Ketill ok Hrólfr synjuðu honum konunnar, enn þeir gáfu hana Þóri Ketilssyni; þá dró Tjǫrvi líkneski þeira á kamarsvegg, ok hvert kveld, er þeir Hróarr gengu til kamars, þá hrækti hann í andlit líkneski Þóris, enn kysti hennar líkneski, áðr Hróarr skóf af. Eftir þat skar Tjǫrvi þau á hnífskefti sínu ok kvað þetta:

Héraf gerðusk víg þeira Hróars ok systursona hans.

Þorkell fullspakr hét maðr, er nam Njarðvík alla ok bjó þar; hans dóttir var Þjóðhildr, er átti Ævarr enn gamli, ok var þeira dóttir Yngvildr, móðir Ketils í Njarðvík, Þiðrandasonar.

Vetrliði hét maðr, son Arnbjarnar Ólafs sonar langháls, bróðir þeira Lýtings, Þorsteins torfa ok Þorbjarnar í Arnarholti; Ólafr langháls var son Bjarnar reyðarsíðu; Vetrliði nam Borgarfjǫrð ok bjó þar.

Þórir lína hét maðr, er nam Breiðavík, ok bjó þar; hans synir váru þeir Sveinungr ok Gunnsteinn.

Nú hefir Kolskeggr fyrir sagt heðan frá um landnám.

Þorsteinn kleggi nam fyrst Húsavík ok bjó þar; hans son var Án, er Húsvíkingar eru frá komnir.

Loðmundr enn gamli hét maðr, enn annarr Bjólfr, fóstbróðir hans; þeir fóru til Íslands af Vors, at Þulunesi. Loðmundr var rammaukinn mjǫk ok fjǫlkunnigr; hann skaut fyrir borð ǫndvegissúlum sínum í hafi ok kvaðsk þar byggja skyldu sem þær rœki á land.

Enn þeir fóstbrœðr tóku Austfjǫrðu, ok nam Loðmundr Loðmundarfjǫrð, ok bjó þar þenna vetr; þá frá hann til ǫndvegissúlna sinna fyrir sunnan land.

Eftir þat bar hann á skip ǫll fǫng sín; enn er segl var dregit, lagðisk hann niðr, ok bað øngvan mann vera svá djarfan at hann nefndi sik. Enn er hann hafði skamma hríð legit, varð gnýr mikill; þá sá menn at skriða mikil hljóp á bœ þann er Loðmundr hafði búit á; eftir þat settisk hann upp, ok tók til orða: "Þat er álag mitt, at þat skip skal aldri heilt af hafi koma, er hér siglir út".

Hann helt síðan suðr fyrir Horn ok vestr með landi, alt fyrir Hjǫrleifshǫfða, ok lendi nǫkkuru vestar; hann nam þar land sem súlurnar hǫfðu komit, ok á milli Hafrsár ok Fúlalækjar; þat heitir nú Jǫkulsá á Sólheimasandi; hann bjó í Loðmundarhvammi, ok kallaði þar Sólheima.

Þá er Loðmundr var gamall, bjó Þrasi í Skógum; hann var ok fjǫlkunnigr; þat var eitt sinn at Þrasi sá um morgun vatnahlaup mikit; hann veitti vatnit með fjǫlkyngi austr fyrir Sólheima; enn þræll Loðmundar sá, ok kvað falla sjó norðan um landit at þeim.

Loðmundr var þá blindr; hann bað þrælinn fœra sér í dælukeri þat er hann kallaði sjó; ok er hann kom aftr, sagði Loðmundr: "Ekki þikki mér þetta sjór". Síðan bað hann þrælinn fylgja sér til vatnsins: "ok stikk stafsbroddi mínum í vatnit"; hringr var í stafnum, ok helt Loðmundr tveim hǫndum um stafinn, enn beit í hringinn; þá tóku vǫtnin at falla vestr aftr fyrir Skóga; síðan veitti hvárr þeira vǫtnin frá sér, þar til er þeir fundusk við gljúfr nǫkkur; þá sættusk þeir á þat, at áin skyldi þar falla sem skemst væri til sjóvar. Sú er nú kǫlluð Jǫkulsá, ok skilr landsfjórðunga. [Í þeim vatnagangi varð Sólheimasandr. Son Loðmundar var Sumarliði, faðir Þorsteins holmunns, fǫður Þóru, móður Steins Brandssonar, fǫður Þóru, er átti Skafti lǫgmaðr].

Bjólfr, fóstbróðir Loðmundar, nam Seyðarfjǫrð allan, ok bjó þar alla ævi; hann gaf Helgu dóttur sína, Ána enum ramma, ok fylgði henni heiman ǫll en nyrðri strǫnd Seyðarfjarðar, til Vestdalsár. Ísólfr hét sonr Bjólfs, er þar bjó síðan, ok Seyðfirðingar eru frá komnir.

Eyvindr hét maðr, er út kom með Brynjólfi, ok fœrði síðan bygð sína í Mjóvafjǫrð ok bjó þar; hans son var Hrafn, er seldi Mjóvafjarðarland Þorkatli klǫku, er þar bjó síðan; frá honum er Klǫkuætt komin.

Egill enn rauði hét maðr, er nam Norðrfjǫrð ok bjó á Nesi út; hans son var Óláfr, er Nesmenn eru frá komnir.

Freysteinn enn fagri hét maðr; hann nam Sandvík, ok bjó á Barðsnesi, Viðfjǫrð ok Hellisfjǫrð; frá honum eru Sandvíkingar ok Viðfirðingar ok Hellisfirðingar komnir.

Þórir enn hávi ok Krumr, þeir fóru af Vors til Íslands; ok þá er þeir tóku land, nam Þórir Krossavík á milli Gerpis ok Reyðarfjarðar; þaðan eru Krossvíkingar komnir; enn Krumr nam land á Hafranesi ok til Þernuness ok alt et ytra, bæði Skrúðey ok aðrar úteyjar, ok þrjú lǫnd ǫðrum megin gegnt Þernunesi; þaðan eru Krymlingar komnir.

Ævarr var fyrst í Reyðarfirði, áðr hann fór upp um fjall; enn Brynjólfr í Eskifirði, áðr hann fór upp at byggja Fljótsdal, sem áðr var ritat.

Vémundr hét maðr, er nam Fáskrúðsfjǫrð allan, ok bjó þar alla ævi; hans son var Ǫlmóðr, er Ǫlmœðlingar eru frá komnir.

Þórhaddr enn gamli var hofgoði í Þrándheimi á Mœri; hann fýstisk til Íslands ok tók áðr ofan hofit, ok hafði með sér hofsmoldina ok súlurnar; enn hann kom í Stǫðvarfjǫrð, ok lagði Mœrinahelgi á allan fjǫrðinn, ok lét øngu tortýna þar nema kvikfé heimilu; hann bjó þar alla ævi, ok eru frá honum Stǫðfirðingar komnir.

Hjalti hét maðr, er nam Kleifarlǫnd ok allan Breiðdal þar upp frá; hans son var Kolgrímr, er mart er manna frá komit.

Herjólfr hét maðr, er nam land alt út til Hvalsnesskriðna; hans son var Vápni er Væpnlingar eru frá komnir.

Herjólfr, bróðir Brynjólfs, nam Heydalalǫnd fyrir neðan Tinnudalsá ok út til Ormsár; hans son var Ǫzurr, er Breiðdœlir eru frá komnir.

Skjǫldólfr hét maðr, er nam Stræti alt fyrir útan Gnúp, ok inn ǫðrum megin til Óss ok til Skjǫldólfsness hjá Fagradalsá í Breiðdali; hans son var Háleygr, er þar bjó síðan; frá honum er Háleygjaætt komin.

Þjóðrekr hét maðr; hann nam fyrst Breiðdal allan, enn hann stǫkk braut þaðan fyrir Brynjólfi, ok ofan í Berufjǫrð, ok nam alla ena nyrðri strǫnd Berufjarðar, ok fyrir sunnan um Búlandsnes, ok inn til Rauðaskriðna ǫðrum megin, ok bjó þrjá vetr þar sem nú heitir Skáli; síðan keypti Bjǫrn enn hávi jarðir at honum, ok eru frá honum Berufirðingar komnir.