Bókastaðir

Þórðr knappr hét maðr sœnskr, son Bjarnar at Haugi; annarr hét Nafar-Helgi; þeir fóru samskipa til Íslands, ok kvámu við Haganes. Þórðr nam land upp frá Stíflu til Tunguár ok bjó á Knappsstǫðum; hann átti Æsu, dóttur Ljótólfs goða; þeira son var Hafr, er átti Þuríði, dóttur Þorkels ór Goððǫlum; þeira son var Þórarinn, faðir Ófeigs.

Nafar-Helgi nam land fyrir austan, upp frá Haganesi til Flókadalsár fyrir neðan Barð ok upp til Tunguár, ok bjó á Grindli; hann átti Gró ena snarskygnu; þeira bǫrn váru þau: Þórhrólfr ok Arnórr, er barðisk við Friðleif á Stafshóli; ok Þorgerðr, er átti Geirmundr Sæmundarson; ok Úlfhildr, er átti Arnórr Skefilsson í Gǫnguskarði; þeira son var Þorgeirr ofláti, er vá Blót-Má at Móbergi. Þórunn blákinn var ein.

Bárðr Suðreyingr nam land upp frá Stíflu til Mjóvadalsár; hans son var Hallr mjódœlingr, faðir Þuríðar, er átti Arnórr kerlingarnef.

Bruni enn hvíti hét maðr ágætr, son Háreks Upplendinga jarls; hann fór til Íslands af fýsi sínni ok nam land á milli Mjóvadalsár ok Úlfsdala; hann bjó á Brunastǫðum; hann átti Arnóru, dóttur Þorgeirs ens óða, Ljótólfssonar goða; þeira synir váru þeir Ketill ok Úlfheðinn ok Þórðr, er Barðverjar eru frá komnir.

Úlfr víkingr ok Óláfr bekkr fóru samskipa til Íslands. Úlfr nam Úlfsdali ok bjó þar. Óláfr bekkr var son Karls ór Bjarkey af Hálogalandi; hann vá Þóri enn svarta, ok varð fyrir þat útlægr. Óláfr nam alla dali fyrir vestan, ok Óláfsfjǫrð sunnan til móts við Þormóð, ok bjó at Kvíabekk; hans synir váru þeir Steinmóðr, faðir Bjarnar, ok Grímólfr, ok Arnoddr, faðir Vilborgar, móður Karls ens rauða.

Þormóðr enn rammi hét maðr; hann vá Gyrð, móðurfǫður Skjálgs á Jaðri, ok varð fyrir þat landflótti ok fór til Íslands; hann kom skipi sínu í Siglufjǫrð ok sigldi inn at Þormóðseyri, ok kallaði af því Siglufjǫrð; hann nam Siglufjǫrð allan á milli Úlfsdala ok Hvanndala, ok bjó á Siglunesi; hann deildi um Hvanndali við Óláf bekk, ok varð sextán manna bani, áðr þeir sættusk, enn þá skyldi sítt sumar hvárr hafa. Þormóðr var son Haralds víkings, enn hann átti Arngerði, systur Skíða ór Skíðadal; þeira synir váru þeir Arngeirr enn hvassi, ok Narfi, faðir Þrándar, fǫður Hríseyjar-Narfa, ok Alrekr, er barðisk í Sléttahlíð við Knǫr Þórðarson.

Gunnólfr enn gamli, son Þorbjarnar þjóta ór Sogni, hann vá Végeir, fǫður Vébjarnar sygnakappa, ok fór síðan til Íslands; hann nam Óláfsfjǫrð fyrir austan upp til Reykjaár, ok út til Vámúla, ok bjó á Gunnólfsá. Hann átti Gró, dóttur Þorvarðs frá Urðum; þeira synir váru þeir Steinólfr, Þórir ok Þorgrímr.

Bjǫrn hét maðr ágætr á Gautlandi; hann var son Hrólfs frá Ám; hann átti Hlíf, dóttur Hrólfs Ingjaldssonar, Fróða sonar konungs; Eyvindr hét son þeira. Bjǫrn varð ósáttr um jǫrð við Sigfast, mág Sǫlvars Gautakonungs, ok brendi Bjǫrn hann inni með þrim tigum manna. Síðan fór Bjǫrn til Noregs með tólfta mann, ok tók við honum Grímr hersir, son Kolbjarnar sneypis, ok var hann með honum einn vetr; þá vildi Grímr drepa Bjǫrn til fjár; því fór Bjǫrn til Ǫndotts kráku, er bjó í Hvinisfirði á Ǫgðum, ok tók hann við honum.

Bjǫrn var á sumrum í vestrvíking, enn á vetrum með Ǫndótti, þartil er Hlíf, kona hans, andaðisk á Gautlandi; þá kom Eyvindr, son hans, austan, ok tók við herskipum fǫður síns; enn Bjǫrn fekk Helgu, systur Ǫndotts kráku, ok var þeira son Þrándr.

Eyvindr fór þá í vestrvíking, ok hafði útgerðir fyrir Írlandi; hann fekk Rafǫrtu, dóttur Kjarvals Írakonungs, ok staðfestisk þar; því var hann kallaðr Eyvindr austmaðr.

Þau Rafǫrta áttu son þann er Helgi hét; hann seldu þau til fóstrs í Suðreyjar; enn er þau kómu þar út tveim vetrum síðar, þá var hann sveltr, svá at þau kendu hann eigi; þau hǫfðu hann bruttu með sér, ok kǫlluðu hann Helga enn magra. Hann var fœddr á Írlandi; enn er hann var roskinn, gerðisk hann virðingamaðr mikill; hann fekk þá Þórunnar hyrnu, dóttur Ketils flatnefs, ok átti þau mǫrg bǫrn; Hrólfr ok Ingjaldr hétu synir þeira.

Helgi enn magri fór til Íslands með konu sína ok bǫrn; þar var ok með honum Hámundr heljarskinn, mágr hans, er átti Ingunni, dóttur Helga. Helgi var blandinn mjǫk í trú; hann trúði á Krist, enn hét á Þór til sjófara ok harðræða. Þá er Helgi sá Ísland, gekk hann til frétta við Þór, hvar land skyldi taka, enn fréttin vísaði honum norðr um landit; þá spurði Hrólfr, son hans, hvárt Helgi mundi halda í Dumbshaf, ef Þórr vísaði honum þangat, þvíat skipverjum þótti mál ór hafi, er áliðit var mjǫk sumarit. Helgi tók land fyrir útan Hrísey, enn fyrir innan Svarfaðardal; hann var enn fyrsta vetr á Hámundarstǫðum. Þeir fengu vetr mikinn.

Um várit gekk Helgi upp á Sólarfjall, þá sá hann at svartara var miklu at sjá inn til fjarðarins, er þeir kǫlluðu Eyjafjǫrð af eyjum þeim er þar lágu úti fyrir. Eftir þat bar Helgi á skip sítt alt þat er hann átti; enn Hámundr bjó eftir. Helgi lendi þá við Galtarhamar; þar skaut hann á land svínum tveimr, ok hét gǫltrinn Sǫlvi; þau fundusk þrimr vetrum síðar í Sǫlvadal, ok váru þá saman sjau tigir svína.

Helgi kannaði um sumarit herað alt, ok nam allan Eyjafjǫrð milli Sigluness ok Reynisness, ok gerði eld mikinn við hvern vatnsós ok helgaði sér svá alt herað. Hann sat þann vetr at Bíldsá, enn um várit fœrði Helgi bú sitt í Kristsnes, ok bjó þar meðan hann lifði. Í búfœrslunni varð Þórunn léttari í Þórunnareyju í Eyjafjarðará; þar fœddi hon Þorbjǫrgu hólmasól. Helgi trúði á Krist ok kendi því við hann bústað sínn. Eftir þetta tóku menn at byggja í landnámi Helga at hans ráði.

Maðr hét Þorsteinn svarfaðr, son Rauðs ruggu í Naumudal; hann átti Hildi, dóttur Þráins svarta þurs. Þorsteinn fór til Íslands ok nam Svarfaðardal at ráði Helga. Bǫrn hans váru þau Karl enn rauði, er bjó á Karlsá, ok Guðrún, er átti Hafþórr víkingr; þeira bǫrn váru þau Klaufi ok Gróa, er átti Gríss gleðill.

Atli illingr hét maðr; hann drap Hafþór, enn setti Karl í járn; þá kom Klaufi á óvart, ok drap Atla, enn tók Karl ór járni. Klaufi átti Yngvildi rauðkinn, dóttur Ásgeirs rauðfeldar, systur þeira Óláfs vǫlubrjóts ok Þorleifs; fyrir þeim hjó hann jafnabelg, er þeir tóku í landi hans. Þá kvað Þorleifr þetta:

Þar af gerðisk Svarfdœla saga.

Karl hét maðr [Steinrøðarson], er nam Strǫnd alla út frá Upsum til Mígandi.

Hámundr heljarskinn, son Hjǫrs konungs, miðlaði lǫnd við Ǫrn, frœnda sínn, þá er hann kom vestan, þann er numit hafði Arnarfjǫrð, ok bjó hann í Arnarnesi; hans dóttir var Iðunn, er átti Ásgeirr rauðfeldr. Son Arnar var Narfi, er Narfasker eru við kend; hann átti Úlfeiði, dóttur Ingjalds ór Gnúpufelli; þeira synir váru þeir Ásbrandr, faðir Hellu-Narfa, ok Eyjólfr, faðir Þorvalds í Haga, ok Helgi, faðir Gríms á Kálfskinni.

Galmi hét maðr, er nam Galmastrǫnd, á milli Þorvaldsdalsár ok Reistarár; hans son var Þorvaldr, faðir Orms, fǫður Barna-Þórodds, fǫður Þórunnar, móður Dýrfinnu, móður Þorsteins smiðs Skeggjasonar; Þorvaldi gaf Hámundr land milli Reistarár ok Hǫrgár, enn hann hafði áðr búit í Þorvaldsdal.

Geirleifr hét maðr; hann nam Hǫrgárdal upp til Myrkár; hann var Hrappsson ok bjó í Haganum forna; hans son var Bjǫrn enn auðgi, er Auðbrekkumenn eru frá komnir.

Maðr hét Þórðr slítandi; hann nam Hǫrgárdal upp frá Myrká ok ofan til Dranga ǫðrummegin; hans son var Ǫrnólfr, er átti Yngvildi allrasystur; þeira synir váru þeir Þórðr ok Þorvarðr í Kristnesi, ok Steingrímr at Kroppi. Þórðr slítandi gaf Skólm, frænda sínum, af landnámi sínu; hans son var Þórálfr enn sterki, er bjó at Myrká.

Þórir þursasprengir hét maðr; hann var fœddr í Ǫmd á Hálogalandi, ok varð missáttr við Hákon jarl Grjótgarðsson, ok fór af því til Íslands; hann nam Øxnadal allan, ok bjó at Vatnsá; hans son var Steinrøðr enn rammi, er mǫrgum manni vann bót, þeim er aðrar meinvættir gerðu mein.

Geirhildr hét fjǫlkunnig kona ok meinsǫm; þat sá ófreskir menn, at Steinrøðr kom at henni óvarri, enn hon brá sér í nautsbelgs líki vatnsfulls. Steinrøðr var járnsmiðr; hann hafði járngadd mikinn í hendi; um fund þeira er þetta kveðit:

Dóttir Steinrøðar var Þorljót, er átti Þorvarðr í Kristnesi.

Auðólfr hét maðr; hann fór af Jaðri til Íslands ok nam Hǫrgárdal niðr frá Þverá til Bægisár, ok bjó at enni syðri Bægisá; hann átti Þórhildi, dóttur Helga ens magra; þeira dóttir var Yngvildr, er átti Þóroddr hjálmr, faðir Arnljóts, fǫður Halldórs, fǫður Einars, fǫður Jórunnar, móður Halls, fǫður Gizurar, fǫður Þorvalds, fǫður Gizurar jarls.

Eysteinn son Rauðúlfs Øxna-Þórissonar nam land niðr frá Bægisá til Kræklingahlíðar, ok bjó at Lóni; hans son var Gunnsteinn, er átti Hlíf, dóttur Heðins ór Mjólu; þeira bǫrn váru þau Halldóra, er Víga-Glúmr átti, ok Þorgrímr ok Grímr eyrarleggr.

Eyvindr hani hét maðr gǫfigr; hann kom út síð landnámatíðar; hann átti skip við Þorgrím Hlífarson; hann var frændi Ǫndottssona; þeir gáfu honum land, ok bjó hann í Hanatúni, ok var kallaðr Túnhani; þar er nú kallat Marbœli. Hann átti Þórnýju, dóttur Stórólfs Øxna-Þórissonar; hans son var Snorri Hlíðmannagoði.

Ǫndottr kráka, er fyrr var getit, gerðisk ríkr maðr; enn er Bjǫrn mágr hans andaðisk, þá kallaði Grímr hersir konungi allan arf hans, er hann var útlendr, enn synir hans váru fyrir vestan haf. Ǫndottr hélt fénu til handa Þrándi systursyni sínum; enn er Þrándr frá andlát fǫður síns, þá sigldi hann ór Suðreyjum svá mikla sigling, at fyrir þat var hann kallaðr Þrándr mjǫksiglandi. Enn er hann hafði við erfð tekit, þá fór hann til Íslands ok nam fyrir sunnan land, sem enn mun sagt verða; enn fyrir þá sǫk vá Grímr Ǫndott, er hann náði eigi fénu í konungs trausti; enn á enni sǫmu nótt bar Signý, kona Ǫndotts, á skip alt lausafé sítt, ok fór með sonu þeira, Ásgrím ok Ásmund, til Sighvats fǫður síns, enn sendi sonu sína til Heðins fóstra síns í Sóknadal, enn þeir undu þar eigi, ok vildu fara til móður sinnar, ok kvámu at jólum til Ingjalds tryggva í Hvini; hann tók við þeim af áeggjun Gyðu konu sínnar.

Um sumarit eftir gerði Grímr hersir veizlu Auðuni, jarli Haralds konungs, enn þá nótt er ǫlhita var at Gríms, brendu Ǫndottssynir hann inni, ok tóku síðan bát Ingjalds, fóstra síns, ok røru á braut. Auðun kom til veizlu sem ætlat var, ok misti þar vinar í stað; þá kvámu Ǫndottssynir þar snemma um morguninn at svefnbúri því er Auðun lá í, ok skutu stokki á hurð. Ásmundr varðveitti húskarla jarls tvá, enn Ásgrímr setti spjótsodd fyrir brjóst jarli, ok bað hann reiða fǫðurgjald; hann seldi fram þrjá gullhringa ok guðvefjarskikkju, enn Ásgrímr gaf jarli nafn ok kallaði Auðun geit.

Síðan fóru þeir í Súrnadal til Eiríks ǫlfúss, lends manns, ok tók hann við þeim; þar bjó Hallsteinn hestr, annarr lendr maðr, ok hǫfðu þeir jóladrykkju saman, ok veitti Eiríkr fyrr vel ok trúlega, enn Hallsteinn veitti síðar óvingjarnlega; hann laust Eirík með dýrshorni; fór Eiríkr þá heim, enn Hallsteinn sat eftir með húskarla sína; þá gekk Ásgrímr inn einn, ok veitti Hallsteini mikit sár, enn þeir þóttusk veita Ásgrími bana, enn hann komsk út ok til skógar, ok grœddi kona hann í jarðhúsi, svá at hann varð heill.

Þat sumar fór Ásmundr til Íslands, ok hugði Ásgrím bróður sinn dauðan. Helgi enn magri gaf Ásmundi Kræklingahlíð, ok bjó (hann) at Glerá enni syðri; enn þá er Ásgrímr varð heill, gaf Eiríkr honum langskip, ok herjaði hann vestr um haf, enn Hallsteinn dó ór sárum. Enn er Ásgrímr kom ór hernaði, gifti Eiríkr honum Geirhildi dóttur sína; þá fór Ásgrímr til Íslands; hann bjó at Glerá enni nørðri.

Haraldr konungr sendi Þorgeir enn hvinverska til Íslands at drepa Ásgrím; hann var of vetr á Kili í Hvinverjadal, ok kom øngvu fram um hefndina. Sonr Ásgríms var Elliða-Grímr, faðir Ásgríms ok Sigfúss, fǫður Þorgerðar, móður Gríms, fǫður Svertings, fǫður Vigdísar, móður Sturlu í Hvammi.

Helgi enn magri gaf Hámundi, mági sínum, land milli Merkigils ok Skjálgdalsár, ok bjó hann á Espihóli enum syðra; hans son var Þórir, er þar bjó síðan; hann átti Þórdísi Kaðalsdóttur; þeira son var Þórarinn á Espihóli enum nyrðra, ok Þorvaldr krókr á Grund, enn Þorgrímr í Mǫðrufelli var eigi hennar son; Vigdís var dóttir þeira.