Bókastaðir

Ljótr enn spaki bjó á Ingjaldssandi, son Þorgríms Harðrefssonar, enn móðir hans var Rannveig, dóttir Grjótgarðar jarls. Þorgrímr gagarr var son Ljóts. Halldísi, systur Ljóts, átti Þorbjǫrn Þjóðreksson, enn Ásdísi, aðra systur Ljóts, nam Óspakr Ósvífrsson; um þá sǫk sótti Ljótr Óspak til sektar. Úlfr hét son þeira; þann fœddi Ljótr.

Grímr kǫgr bjó á Brekku, hans synir váru þeir Sigurðr ok Þorkell, lítlir menn ok smáir. Þórarinn hét fóstrson Ljóts.

Ljótr kaupir slátr at Grími til tuttugu hundraða, ok galt lœk, er fell meðal landa þeira; sá hét Ósómi. Grímr veitti honum á eng sína ok gróf land Ljóts, enn hann gaf sǫk á því, ok var fátt með þeim. Ljótr tók við austmanni í Vaðli; sá lagði hug á Ásdísi.

Gestr Oddleifsson sótti haustboð til Ljóts; þá kom þar Egill Vǫlu-Steinsson, ok bað Gest at hann legði ráð til at fǫður hans bœttisk helstríð, er hann bar um Ǫgmund son sinn. Gestr orti upphaf Ǫgmundardrápu. Ljótr spurði Gest, hvat manna Þorgrímr gagarr mundi verða? Gestr kvað Þórarin fóstra hans frægra mundu verða, ok bað Þórarinn við sjá, at eigi vefðisk hár þat um hǫfuð honum, er lá á tungu hans. Óvirðing þótti Ljóti þetta, ok spurði um morgininn, hvat fyrir Þorgrími lægi. Gestr kvað Úlf systurson hans mundu frægra verða.

Þá varð Ljótr reiðr, ok reið þó á leið með Gesti, ok spurði: "Hvat man mér at bana verða?"

Gestr kvezk eigi sjá ørlǫg hans, enn bað hann vera vel við nábúa sína.

Ljótr spurði: "Munu jarðlýsnar, synir Gríms kǫgrs, verða mér at bana?"

"Sárt bítr soltin lús", kvað Gestr.

"Hvar man þat verða?" kvað Ljótr.

"Heðra nær", kvað Gestr.

Austmaðr reiddi Gest á heiði upp, ok studdi Gest á baki, er hestr rasaði undir honum. Þá mælti Gestr: "Happ sótti þik nú, enn brátt mun annat; gættu at þér verði þat eigi at óhappi".

Austmaðrinn fann grafsilfr, er hann fór heim, ok tók af tuttugu penninga, ok ætlaði at hann mundi feta til síðar; enn er hann leitaði, fann hann eigi; enn Ljótr fekk tekit hann, er hann var at grefti, ok gerði af honum þrjú hundruð fyrir hvern penning. Þat haust var veginn Þorbjǫrn Þjóðreksson.

Um várit sat Ljótr at þrælum sínum á hæð einni; hann var í kápu, ok var hǫttrinn lerkaðr um hálsinn, ok ein ermr á. Þeir Kǫgrsynir hljópu á hæðina, ok hjoggu til hans báðir senn; eftir þat snaraði Þorkell hǫttinn at hǫfði honum. Ljótr bað þá láta gótt í búsifjum sínum, ok hrǫpuðu þeir af hæðinni á gǫtu þá er Gestr hafði riðit; þar dó Ljótr.

Þeir Grímssynir fóru til Hávarðar halta. Eyjólfr grái veitti þeim ǫllum, ok Steingrímr son hans.

Ǫnundr Víkingsson, bróðir Þórðar í Alviðru, nam Ǫnundarfjǫrð ok bjó á Eyri.

Hallvarðr súgandi var í orrostu mót Haraldi konungi í Hafrsfirði; hann fór af þeim ófriði til Íslands, ok nam Súgandafjǫrð ok Skálavík til Stiga, ok bjó þar.

Þuríðr sundafyllir, ok Vǫlu-Steinn, son hennar, fóru af Hálogalandi til Íslands, ok námu Bolungarvík, ok bjoggu í Vatnsnesi; hon var því kǫlluð sundafyllir, at hon seiddi til þess í hallæri á Hálogalandi at hvert sund var fult af fiskum; hon setti ok Kvíarmið á Ísafjarðardjúpi, ok tók til á kollótta af hverjum bónda á Ísafirði. Synir Vǫlu-Steins váru þeir Ǫgmundr ok Egill.

Helgi hét son Hrólfs ór Gnúpufelli; hann var getinn austr, ok upplenzkr at móðurætt. Helgi fór til Íslands at vitja frænda sinna; hann kom í Eyjafjǫrð ok var þá albygt; eftir þat vildi hann útan ok varð aftrreka í Súgandafjǫrð; hann var um vetrinn með Hallvarði, enn um várit fór hann at leita sér bústaðar; hann fann fjǫrð einn, ok hitti þar skutil í flœðarmáli; þat kallaði hann Skutilsfjǫrð; þar bygði hann síðan. Hans son var Þorsteinn ógæfa; hann fór útan ok vá hirðmann Hákonar jarls Grjótgarðssonar, enn Eyvindr ráðgjafi jarlsins sendi Þorstein til handa Vébirni Sygnatrausta; hann tók við honum, enn Védís systir hans latti þess. Fyrir þat seldi Vébjǫrn eignir sínar ok fór til Íslands, er hann treystisk eigi at halda manninn.

Þórólfr brækir nam suman Skutilsfjǫrð ok Skálavík ok bjó þar.

Eyvindr kné fór af Ǫgðum til Íslands, ok Þuríðr rymgylta, kona hans; þau námu Álftafjǫrð ok Seyðisfjǫrð, ok bjoggu þar. Þeira son var Þorleifr, er fyrr var getit, ok Valbrandr, faðir Hallgríms ok Gunnars ok Bjargeyjar, er átti Hávarðr halti; þeira son var Óláfr.

Geirr hét maðr ágætr í Sogni; hann var kallaðr Végeirr, þvíat hann var blótmaðr mikill; hann átti mǫrg bǫrn. Vébjǫrn Sygnakappi var elztr sona hans, ok Vésteinn, Véþormr, Vémundr Végestr, ok Véþorn, enn Védís dóttir. Eftir andlát Végeirs varð Vébjǫrn ósáttr við Hákon jarl, sem fyrr var getit; því fóru þau systkin til Íslands.

Þau hǫfðu útivist harða ok langa; þau tóku um haustit Hlǫðuvík fyri vestan Horn; þá fekk Vébjǫrn at blóti miklu; hann kvað Hákon þann dag blóta þeim til óþurftar. Enn er hann var at blótinu, eggjuðu brœðr hans hann til brautfarar, ok gáði hann eigi blótsins, ok létu þeir út; þeir brutu þann dag skip sitt undir hǫmrum miklum í illviðri; þar komusk þeir nauðulega upp, ok gekk Vébjǫrn fyrir; þat er nú kǫlluð Sygnakleif.

Enn um vetrinn tók við þeim ǫllum Atli í Fljóti, þræll Geirmundar heljarskinns [ok bað þau engu launa vistina; sagði Geirmund eigi vanta mat. Enn er Atli fann Geirmund, spurði Geirmundr, hví hann var svá djarfr at taka slíka menn upp á kost hans.

Atli svaraði: "Því at þat man uppi meðan Ísland er bygt, hversu mikilsháttar sá maðr mundi vera, at einn þræll þorði at gera slíkt utan hans orlof".

Geirmundr svarar: "Fyrir þetta þitt tiltœki skaltu þiggja frelsi ok bú þetta, er þú hefir varðveitt; ok varð Atli] síðan mikilmenni.

Vébjǫrn nam um várit eftir land milli Skǫtufjarðar ok Hestfjarðar, svá vítt sem hann gengi um á dag, ok því meirr, sem hann kallaði Folafót. Vébjǫrn var vígamaðr mikill, ok er saga mikil frá honum. Hann gaf Védísi Grímólfi í Unaðsdal; þeir urðu missáttir, ok vá Vébjǫrn hann hjá Grímólfsvǫtnum; fyrir þat var Vébjǫrn veginn á fjórðungsþingi á Þórsnesi ok þrír menn aðrir.

Gunnsteinn ok Halldórr hétu synir Gunnbjarnar Úlfs sonar kráku, er Gunnbjarnarsker eru við kend; þeir námu Skǫtufjǫrð, ok Laugardal ok Ǫgrvík til Mjóvafjarðar. Bersi var son Halldórs, faðir Þormóðar Kolbrúnarskálds. Þar í Laugardal bjó síðan Þorbjǫrn Þjóðreksson, er vá Óláf, son Hávarðar halta ok Bjargeyjar Valbrandsdóttur; þar af gerðisk saga Ísfirðinga ok víg Þorbjarnar.

Snæbjǫrn son Eyvindar austmanns, bróðir Helga magra, nam land milli Mjóvafjarðar ok Langadalsár, ok bjó í Vatnsfirði; hans son var Hólmsteinn, faðir Snæbjarnar galta; móðir Snæbjarnar var Kjalvǫr, ok váru þeir Tungu-Oddr systrasynir. Snæbjǫrn var fóstraðr í Þingnesi með Þóroddi, enn stundum var hann með Tungu-Oddi eða móður sinni.

Hallbjǫrn son Odds frá Kiðjabergi Hallkelssonar, bróður Ketilbjarnar ens gamla, fekk Hallgerðar, dóttur Tungu-Odds; þau váru með Oddi enn fyrsta vetr; þar var Snæbjǫrn galti. Óástúðlegt var með þeim hjónum.

Hallbjǫrn bjó fǫr sína um várit at fardǫgum; enn er hann var at búnaði, fór Oddr frá húsi til laugar í Reykjaholt; þar váru sauðahús hans; vildi hann eigi vera við er Hallbjǫrn fœri, þvíat hann grunaði hvort Hallgerðr mundi fara vilja með honum. Oddr hafði jafnan bœtt um með þeim.

Þá er Hallbjǫrn hafði lagt á hesta þeira, gekk hann til dyngju, ok sat Hallgerðr á palli ok kembdi sér; hárit fell um alla hana ok niðr á gólfit; hon hefir kvenna bezt verit hærð á Íslandi með Hallgerði snúinbrók. Hallbjǫrn bað hana upp standa ok fara; hon sat ok þagði; þá tók hann til hennar ok lyftisk hon ekki; þrísvar fór svá; Hallbjǫrn nam staðar fyrir henni ok kvað:

Eftir þat snaraði hann hárit um hǫnd sér, ok vildi kippa henni af pallinum, enn hon sat ok veiksk ekki. Eftir þat brá hann sverði ok hjó af henni hǫfuðit, gekk þá út ok reið í brutt. Þeir váru þrír saman, ok hǫfðu tvau klyfjahross.

Fátt var manna heima, ok var þegar sent at segja Oddi. Snæbjǫrn var á Kjalvararstǫðum, ok sendi Oddr honum mann; bað hann sjá fyrir reiðinni, enn hvergi kvezk hann fara mundu.

Snæbjǫrn reið eftir þeim með tólfta mann, ok er þeir Hallbjǫrn sá eftirreiðina, báðu fǫrunautar hans hann undan ríða, enn hann vildi þat eigi. Þeir Snæbjǫrn kvámu eftir þeim við hæðir þær er nú heita Hallbjarnarvǫrður; þeir Hallbjǫrn fóru á hæðina ok vǫrðusk þaðan; þar fellu þrír menn af Snæbirni ok báðir fǫrunautar Hallbjarnar; Snæbjǫrn hjó þá fót af Hallbirni í ristarlið; þá hnekti hann á ena syðri hæðina ok vá þar tvá menn af Snæbirni, ok þar fell Hallbjǫrn; því eru þrjár vǫrður á þeiri hæðinni, enn fimm á hinni; síðan fór Snæbjǫrn aftr.

Snæbjǫrn átti skip í Grímsárósi; þat kaupir hálft Hrólfr enn rauðsenzki; þeir váru tólf hvárir. Með Snæbirni váru þeir Þorkell ok Sumarliði, synir Þorgeirs rauðs, Einarssonar Stafhyltings. Snæbjǫrn tók við Þóroddi ór Þingnesi, fóstra sínum, ok konu hans, enn Hrólfr tók við Styrbirni, er þetta kvað eftir draum sinn:

Þeir fóru at leita Gunnbjarnarskerja ok fundu land; eigi vildi Snæbjǫrn kanna láta um nótt. Styrbjǫrn fór af skipi ok fann fésjóð í kumli ok leyndi; Snæbjǫrn laust hann með øxi; þá fell sjóðrinn niðr. Þeir gerðu skála ok lagði hann í fǫnn.

Þorkell, son Rauðs, fann at vatn var á forki, er stóð út í skálaglugg; þat var um gói; þá grófu þeir sik út.

Snæbjǫrn gerði at skipi, enn þau Þóroddr váru at skála af hans hendi, enn þeir Styrbjǫrn af Hrólfs hendi; aðrir fóru at veiðum. Styrbjǫrn vá Þórodd, enn Hrólfr ok þeir báðir Snæbjǫrn. Rauðssynir sóru eiða ok allir aðrir til lífs sér.

Þeir tóku Hálogaland ok fóru þaðan til Íslands í Vaðil. Þorkell trefill gat sem farit hafði fyrir Rauðssonum. Hrólfr gerði virki á Strandarheiði.

Trefill sendi Sveinung til hǫfuðs honum; fór hann fyrst á Mýri til Hermundar, þá til Óláfs at Drǫngum, þá til Gests í Haga; hann sendi hann til Hrólfs vinar síns. Sveinungr vá Hrólf ok Styrbjǫrn; þá fór hann í Haga. Gestr skifti við hann sverði ok øxi, ok fekk honum hesta tvá hnǫkkótta, ok lét mann ríða um Vaðil alt í Kollafjǫrð, ok lét Þorbjǫrn enn sterka heimta hestana. Þorbjǫrn vá hann á Sveinungseyri, því at sverðit brotnaði undir hjǫltunum. Því hœldisk Trefill við Gest, þá er saman var jafnat viti þeira, at hann hefði því komit á Gest, at hann sendi sjálfr mann til hǫfuðs vin sínum.

Óláfr jafnakollr nam land frá Langadalsá til Sandeyrarár ok bjó í Unaðsdal; hann átti Þóru Gunnsteinsdóttur; þeira son var Grímólfr, er átti Védísi systur Vébjarnar.

Þórólfr fasthaldi hét maðr ágætr í Sogni; hann varð ósáttr við Hákon jarl Grjótgarðsson ok fór til Íslands með ráði Haralds konungs; hann nam land frá Sandeyrará til Gýgjarsporsár í Hrafnsfirði; hann bjó at Snæfjǫllum. Hans son var Ófeigr, er átti Otkǫtlu.

Ørlygr, son Bǫðvars Vígsterkssonar, fór til Íslands fyrir ofríki Haralds konungs hárfagra; hann var enn fyrsta vetr með Geirmundi heljarskinn, enn um várit gaf Geirmundr honum bú í Aðalvík, ok lǫnd þau sem þar lágu til. Ørlygr átti Signýju, dóttur Óblauðs, systur Hǫgna ens hvíta; þeira son var Ketill gufa, er átti Ýri Geirmundardóttur.

Nú taka til landnám Geirmundar, sem fyrr er ritat, alt til Straumness fyrir austan Horn. Ørlygr eignaðisk Sléttu ok Jǫkulsfjǫrðu.

Hella-Bjǫrn, son Herfinns ok Hǫllu, var víkingr mikill; hann var jafnan óvin Haralds konungs; hann fór til Íslands, ok kom í Bjarnarfjǫrð með alskjǫlduðu skipi; síðan var hann Skjalda-Bjǫrn kallaðr; hann nam land frá Straumnesi til Dranga; hann bjó í Skjalda-Bjarnarvík, enn átti annat bú á Bjarnarnesi; þar sér miklar skálatóftir hans. Son hans var Þorbjǫrn, faðir Arngerðar, er átti Þjóðrekr Sléttu-Bjarnarson; þeira synir Þorbjǫrn ok Sturla ok Þjóðrekr.

Geirólfr hét maðr, er braut skip sitt við Geirólfsgnúp; hann bjó þar síðan undir gnúpinum at ráði Bjarnar.

Þorvaldr Ásvaldsson, Úlfssonar, Øxna-Þórissonar, nam Drangaland ok Drangavík til Enginess, ok bjó at Drǫngum alla ævi; hans son var Eiríkr rauði, er bygði Grœnland, sem fyrr segir.

Herrøðr hvítaský var gǫfigr maðr; hann var drepinn at ráðum Haralds konungs, enn synir hans þrír fóru til Íslands ok námu land á Strǫndum: Eyvindr Eyvindarfjǫrð, Ófeigr Ófeigsfjǫrð, Ingólfr Ingólfsfjǫrð; þeir bjoggu þar síðan.

Eiríkr snara hét maðr, er land nam frá Ingólfsfirði til Veiðilausu, ok bjó í Trékyllisvík; hann átti Álofu, dóttur Ingólfs ór Ingólfsfirði; þeira son var Flosi, er bjó í Vík, þá er austmenn brutu þar skip sítt ok gerðu ór hrænum skip þat er þeir kǫlluðu Trékylli; á því fór Flosi útan, ok varð aftrreka í Øxarfjǫrð; þaðan af gerðisk saga Bǫðmóðs gerpis ok Grímólfs.

Ǫnundr tréfótr (var) son Ófeigs burlufótar, Ívarssonar beytils; Ǫnundr var á móti Haraldi konungi í Hafrsfirði ok lét þar fót sinn; eftir þat fór hann til Íslands, ok nam land frá Kleifum til Ófœru: Kaldbaksvík, Kolbeinsvík, Byrgisvík, ok bjó í Kaldbak til elli; hann var bróðir Guðbjargar, móður Guðbrands kúlu, fǫður Ástu, móður Óláfs konungs. Ǫnundr átti fjóra sonu: einn hét Grettir, annarr Þorgeirr flǫskubak, þriði Ásgeirr œðikollr, faðir Kálfs ok Hrefnu er Kjartan átti, enn síðarr Steinþórr Óláfsson; enn fjórði var Þorgrímr hærukollr, faðir Ásmundar, fǫður Grettis ens sterka.