Bókastaðir

Sǫkkólfr hét leysingi Uðar; honum gaf hon Sǫkkólfsdal. Hann bjó á Breiðabólstað, ok er mart manna frá honum komit.

Erpi, syni Mellduns jarls, er fyrr var getit, gaf Uðr frelsi ok Sauðafells lǫnd. Frá honum eru Erplingar komnir. Ormr hét son Erps; annarr Gunnbjǫrn, faðir Arnóru, er átti Kolbeinn Þórðarson; þriði Ásgeirr, faðir Þórǫrnu, er átti Sumarliði Hrappsson; dóttir Erps var Halldís, er átti Álfr í Dǫlum; Dufnall var enn son Erps, faðir Þorkels, fǫður Hjalta, fǫður Beinis. Skati var enn son Erps, faðir Þórðar, fǫður Gísla, fǫður Þorgerðar.

Þorbjǫrn hét maðr, er bjó at Vatni í Haukadal; hann átti......., ok var þeira dóttir Hallfríðr, er átti Hǫskoldr í Laxárdal; þau áttu mǫrg bǫrn; Bárðr var son þeira, ok Þorleikr, faðir Bolla, er átti Guðrúnu Ósvífrsdóttur; þeira synir váru þeir Þorleikr ok Hǫskuldr, Surtr ok Bolli; Herdís ok Þórgerðr dœtr þeira. Þórðr Ingunnarson átti fyrr Guðrúnu, ok váru þeira bǫrn: Þórðr kǫttr ok Arnkatla. Þorkell Eyjólfsson átti Guðrúnu síðast; þeira bǫrn: Gellir ok Rjúpa. Bárðr Hǫskuldsson var faðir Hallbjargar, er átti Hallr, son Víga-Styrs; Hallgerðr snúinbrók var dóttir Hǫskulds, ok Þorgerðr ok Þuríðr.

Kollr nam Laxárdal allan ok alt til Haukadalsár; hann var kallaðr Dala-Kollr; hann átti Þorgerði, dóttur Þorsteins rauðs; bǫrn þeira váru þau Hǫskuldr ok Gróa, er átti Véleifr enn gamli, ok Þorkatla, er Þorgeirr goði átti. Hǫskuldr átti Hallfríði, dóttur Þorbjarnar frá Vatni; Þorleikr var son þeira; hann átti Þuríði, dóttur Arnbjarnar Sléttu-Bjarnarsonar; þeira son var Bolli.

Hǫskuldr keypti Melkorku, dóttur Mýrkjartans Írakonungs; þeira son var Óláfr pá ok Helgi; dœtr Hǫskulds Þuríðr ok Þorgerðr ok Hallgerðr snúinbrók. Óláfr átti Þorgerði, dóttur Egils Skalla-Grímssonar; þeira son Kjartan ok Halldórr, Steinþórr ok Þorbergr: dœtr Óláfs Þuríðr, Þorbjǫrg digra ok Bergþóra. Kjartan átti Hrefnu, dóttur Ásgeirs œðikolls; þeira son Ásgeirr ok Skúmr.

Herjólfr, son Eyvindar elds, fekk síðar Þorgerðar, dóttur Þorsteins rauðs; Hrútr var son þeira. Honum galt Hǫskuldr í móðurarf sinn Kambsness land milli Haukadalsár ok hryggjar þess, er gengr ór fjalli ofan í sjó. Hrútr bjó á Hrútsstǫðum; hann átti Hallveigu, dóttur Þorgríms ór Þykkvaskógi, systur Armóðs ens gamla; þau áttu mǫrg bǫrn; þeira son var Þórhallr, faðir Halldóru, móður Guðlaugs, fǫður Þórdísar, móður Þórðar, fǫður Sturlu í Hvammi. Grímr var ok sonr Hrúts, ok Már, Endriði ok Steinn, Þorljótr ok Jǫrundr, Þorkell, Steingrímr, Þorbergr, Atli, Arnórr, Ívarr, Kárr, Kúgaldi; enn dœtr: Bergþóra, Steinunn, Rjúpa, Finna, Ástríðr.

Uðr gaf Þórhildi, dóttur Þorsteins rauðs, Eysteini meinfret, syni Álfs ór Ostu; þeira son var Þórðr, faðir Kolbeins, fǫður Þórðar skálds, ok Álfr í Dǫlum; hann átti Halldísi, dóttur Erps; þeira son var Snorri, faðir Þorgils Hǫllusonar.

Dœtr Álfs í Dǫlum váru þær Þorgerðr, er átti Ari Másson, ok Þórelfr, er átti Hávarr, son Einars Kleppssonar; þeira son Þorgeirr. Þórólfr refr var ok son Eysteins, er fell á Þingnes þingi ór liði Þórðar gellis, þá er þeir Tungu-Oddr bǫrðusk. Hrappr hét hinn fjórði Eysteins son.

Uðr gaf Ósk, dóttur Þorsteins, Hallsteini goða; þeira son var Þorsteinn surtr. Vigdísi Þorsteinsdóttur gaf Uðr Kampa-Grími; þeira dóttir Arnbjǫrg, er Ásólfr flosi átti í Hǫfða; þeira bǫrn Oddr ok Vigdís, er átti Þorgeirr Kaðalsson.

Uðr fœddi Óláf feilan, son Þorsteins rauðs; hann fekk Álfdísar ennar barreysku, dóttur Konáls Steinmóðssonar, Ǫlvéssonar barnakarls. Sonr Konáls var Steinmóðr, faðir Halldóru, er átti Eilífr, son Ketils ens einhenda. Þeira bǫrn Þórðr gellir ok Þóra, móðir Þorgríms, fǫður Snorra goða; hon var ok móðir Barkar ens digra, ok Más Hallvarðssonar. Ingjaldr ok Grani váru synir Óláfs feilans; Vigdís hét dóttir Óláfs feilans;....... Helga hét en þriðja dóttir Óláfs; hana átti Gunnarr Hlífarson; þeira dóttir Jófríðr, er Þóroddr Tungu-Oddsson átti, enn síðar Þorsteinn Egilsson; Þórunn var ǫnnur dóttir Gunnars, er Hersteinn Blundketilsson átti; Rauðr ok Hǫggvandill váru synir Gunnars. Þórdís hét en fjórða dóttir Óláfs feilans; hana átti Þórarinn Ragabróðir; þeira dóttir var Vigdís, er Steinn Þorfinnsson átti, at Rauðamel.

Uðr var vegskona mikil; þá er hon var ellimóð, bauð hon til sín frændum sínum ok mágum ok bjó dýrlega veizlu; enn er þrjár nætr hafði veizlan staðit, þá valdi hon gjafir vinum sínum ok réð þeim heilræði; sagði hon, at þá skyldi standa veizlan enn þrjár nætr; hon kvað þat vera skyldu erfi sitt; þá nótt eftir andaðisk hon ok var grafin í flœðarmáli, sem hon hafði fyrir sagt, þvíat hon vildi eigi liggja í óvígðri moldu, er hon var skírð. Eftir þat spiltisk trúa frænda hennar.

Kjallakr hét maðr, son Bjarnar ens sterka, bróður Gjaflaugar, er átti Bjǫrn enn austrœni; hann fór til Íslands, ok nam land frá Dǫgurðará til Klofninga, ok bjó á Kjallaksstǫðum; hans son var Helgi hrogn ok Þorgrímr þǫngull undir Felli, Eilífr prúði, Ásbjǫrn vǫðvi á Orrastǫðum, Bjǫrn hvalmagi í Túngarði, Þorsteinn þynning, Gizurr glaði í Skoravík, Þorbjǫrn skrofuðr á Ketilsstǫðum, Æsa í Svíney, móðir Eyjólfs ok Tinforna.

Ljótólfr hét maðr; honum gaf Kjallakr bústað á Ljótólfsstǫðum inn frá Kaldakinn; hans synir váru þeir Þorsteinn ok Bjǫrn ok Hrafsi; hann var risa ættar at móðerni; Ljótólfr var járnsmiðr; þeir réðusk út í Fellsskóga á Ljótólfsstaði. Vífill var vin þeira er bjó á Vífilstóftum. Þórunn at Þórunnartóftum var móðir Oddmars, ok fóstra Kjallaks, sonar Bjarnar hvalmaga.

Álof, dóttir Þorgríms undir Felli, tók œrsl; þat kendu menn Hrafsa; enn hann tók Oddmar hjá hvílu hennar, ok sagði hann sik valda; þá gaf Þorgrímr honum Deildarey. Hrafsi kvaðsk mundu hǫggva Oddmar á Birni eða hann bœtti fyrir hann. Eigi vildi Kjallakr láta eyna. Hrafsi tók fé þeira ór torfnausti; Kjallakssynir fóru eftir ok náðu eigi. Eftir þat stukku þeir Eilífr ok Hrafsi í eyna; ǫr kom í þarminn Eilífs ígrás, ok hamaðisk hann.

Bjǫrn hvalmagi vá Bjǫrn Ljótólfsson at leik. Þeir Ljótólfr keyptu at Oddmari, at hann kœmi Birni í fœri. Kjallakr ungi rann eftir honum; eigi varð hann sóttr áðr þeir tóku sveininn ok vágu hann á Kjallakshóli; hann var þá sjau vetra.

Eftir þat sóttu Kjallakssynir Ljótólf ok Þorstein í jarðhús í Fellsskógum, ok fann Eilífr annan munna; gekk hann á bak þeim ok vá þá báða.

Hrafsi gekk inn á Orrastǫðum at boði; hann var í kvenfǫtum; Kjallakr sat á palli með skjǫld; Hrafsi hjó hann Ásbjǫrn banahǫgg ok gekk út um vegg.

Þórðr Vífilsson sagði Hrafsa at uxi hans lægi í keldu; hann bar skjǫld hans; Hrafsi fleygði honum fyrir kleif, er hann sá Kjallakssonu; eigi gátu þeir sótt hann, áðr þeir feldu viðu at honum; Eilífr sat hjá er þeir sóttu hann.

Hjǫrleifr Hǫrða konungr átti Æsu ena ljósu; þeira son var Ótryggr, faðir Óblauðs, fǫður Hǫgna ens hvíta, fǫður Úlfs ens skjálga. Annarr son Hjǫrleifs var Hálfr, er réð Hálfsrekkum; hans móðir var Hildr en mjóva, dóttir Hǫgna í Njarðey. Hálfr konungr var faðir Hjǫrs konungs, þess er hefndi fǫður síns með Sǫlva Hǫgnasyni.

Hjǫrr herjaði á Bjarmaland; hann tók þar at herfangi Ljúfvinu, dóttur Bjarmakonungs; hon var eftir á Rogalandi þá er Hjǫrr konungr fór í hernað; þá ól hon sonu tvá; hét annar Geirmundr, enn annarr Hámundr; þeir váru svartir mjǫk; þá ól ok ambátt hennar son; sá hét Leifr, son Loðhattar þræls; Leifr var hvítr; því skifti drotning sveinum við ambáttina, ok eignaði sér Leif; enn er konungr kom heim, var hann illa við Leif, ok kvað hann vera smámannlegan.

Næst er konungr fór í víking, bauð drotning heim Braga skáldi, ok bauð hann skynja um sveinana; þá váru þeir þrévetrir; hon byrgði sveinana í stufu hjá Braga, enn fal sik í pallinum. Bragi kvað þetta:

Hann laust sprotanum á pall þann, er drotning var í. Þá er konungr kom heim, sagði drotning honum þetta, ok sýndi honum sveinana; hann lézk eigi slík heljarskinn sét hafa; því váru þeir svá síðan kallaðir báðir brœðr.

Geirmundr heljarskinn var herkonungr; hann herjaði í vestrvíking, enn átti ríki á Rogalandi; enn er hann kom aftr, þá er hann hafði lengi í bruttu verit, þá hafði Haraldr konungr barizk í Hafrsfirði við Eirík Hǫrðakonung ok Súlka konung af Rogalandi ok Kjǫtva enn auðga, ok fengit sigr. Hann hafði þá lagt undir sik alt Rogaland, ok tekit þar marga menn af óðulum sínum; sá þá Geirmundr øngvan annan sinn kost enn ráðask brutt, því hann fekk þar øngvar sœmdir; hann tók þá þat ráð at leita Íslands; til ferðar réðusk með honum þeir Úlfr enn skjálgi, frændi hans, ok Steinólfr enn lági, son Hrólfs hersis af Ǫgðum ok Ǫndóttar, systur Ǫlvés barnakarls.

Þeir Geirmundr hǫfðu samflot, ok stýrði sínu skipi hvárr þeira.

Þeir tóku Breiðafjǫrð, ok lágu við Elliðaey; þá spurðu þeir at fjǫrðrinn var bygðr et syðra, enn lítt eða ekki et vestra. Geirmundr helt inn at Meðalfellsstrǫnd, ok nam land frá Fábeinsá til Klofasteina; hann lagði í Geirmundarvág, enn var enn fyrsta vetr í Búðardal. Steinólfr nam land inn frá Klofasteinum, enn Úlfr fyrir vestan fjǫrð, sem nú mun sagt verða. Geirmundi þótti landnám sitt of lítit, er hann hafði rausnar bú ok fjǫlment, svá at hann hafði átta tigu frelsingja; hann bjó á Geirmundarstǫðum undir Skarði.

Maðr hét Þrándr mjóbeinn; hann fór til Íslands með Geirmundi heljarskinni; hann var ættaðr af Ǫgðum; Þrándr nam eyjar fyrir vestan Bjarneyjaflóa, ok bjó í Flatey; hann átti dóttur Gils skeiðarnefs; þeira son var Hergils hnappraz, er bjó í Hergilsey; dóttir Hergils var Þorkatla, er átti Már á Reykjahólum; Hergils átti Þórǫrnu, dóttur Ketils ilbreiðs. Ingjaldr var son þeira, er bjó í Hergilsey, ok veitti Gísla Súrssyni; fyrir þat gerði Bǫrkr enn digri af honum eyjarnar, enn hann keypti Hlíð í Þorskafirði; son hans var Þórarinn, er átti Þorgerði, dóttur Glúms Geirasonar; þeira son var Helgu-Steinarr; Þórarinn var með Kjartani í Svínadal, þá er hann fell.

Þá bjó Þrándr mjóbeinn í Flatey, er Oddr skrauti ok Þórir, son hans, kvámu út; þeir námu land í Þorskafirði; bjó Oddr í Skógum, enn Þórir fór útan, ok var í hernaði; hann fekk gull mikit á Finnmǫrk; með honum váru synir Halls af Hofstǫðum; enn er þeir kvámu til Íslands, kallaði Hallr til gullsins, ok urðu þar um deilur miklar; af því gerðisk Þorskfirðinga saga.

Gull-Þórir bjó á Þórisstǫðum; hann átti Ingibjǫrgu, dóttur Gils skeiðarnefs, ok var þeira son Guðmundr; Þórir var et mesta afarmenni.

Geirmundr fór vestr á Strandir, ok nam þar land frá Rýtagnúp vestan til Horns, ok þaðan austr til Straumness; þar gerði hann fjogr bú: eitt í Aðalvík; þat varðveitti ármaðr hans; annat í Kjaransvík, þat varðveitti Kjaran, þræll hans; þriðja á almenningum enum vestrum; þat varðveitti Bjǫrn, þræll hans, er sekr varð um sauðatǫku eftir dag Geirmundar; af hans sektarfé urðu almenningar; fjórða í Barðsvík; þat varðveitti Atli, þræll hans, ok hafði hann fjogrtán þræla undir sér.

Enn er Geirmundr fór meðal búa sinna, hafði hann jafnan áttatigi manna; hann var vellauðigr at lausafé, ok hafði of kvikfjár; svá segja menn, at svín hans gengi á Svínanesi, enn sauðir á Hjarðarnesi, enn hann hafði selfǫr í Bitru; sumir segja, at hann hafi ok bú átt í Selárdal á Geirmundarstǫðum í Steingrímsfirði. Þat segja vitrir menn, at hann hafi gǫfgastr verit allra landnámsmanna á Íslandi; lítt átti hann hér deilur við menn; hann kom heldr gamall út.

Þeir Kjallakr deildu um land þat, er var á meðal Klofninga ok Fábeinsár, ok bǫrðusk á ekrunum fyrir útan Klofninga; þar vildu hvárirtveggja sá; þar veitti Geirmundi betr. Þeir Bjǫrn enn austrœni ok Vestarr af Eyri sættu þá; þá lendi Vestarr í Vestarsnesi, er hann fór til fundarins.

Geirmundr fal fé sítt mikit í Andarkeldu undir Skarði; hann átti Herríði Gautsdóttur, Gautrekssonar. Ýr var dóttir þeira; síðan átti hann Þorkǫtlu, dóttur Ófeigs Þórólfssonar; þeira bǫrn Geirríðr ok....... Geirmundr andaðisk á Geirmundarstǫðum, ok er hann lagðr í skip þar út í skóginn frá garði.

Steinólfr enn lági, son Hrólfs hersis af Ǫgðum, nam land inn frá Klofasteinum til Grjótvallarmúla, ok bjó í Fagradal á Steinólfshjalla; hann gekk þar inn á fjallit, ok sá fyrir innan dal mikinn ok vaxinn allan viði; hann sá eitt rjóðr í dal þeim; þar lét hann bœ gera, ok kallaði Saurbœ, þvíat þar var mýrlent mjǫk, ok svá kallaði hann allan dalinn; þat heitir nú Torfnes, er bœrinn var gerr. Steinólfr átti Eirnýju Þiðrandadóttur; Þorsteinn búandi var son þeira, enn Arndís en auðga var dóttir þeira, móðir Þórðar, fǫður Þorgerðar, er Oddr átti; þeira son var Hrafn Hlymreksfari, er átti Vigdísi, dóttur Þórarins fýlsennis; þeira son var Snǫrtr, faðir Jódísar, er átti Eyjólfr Hallbjarnarson; þeira dóttir Halla, er átti Atli Tannason; þeira dóttir Yngvildr, er átti Snorri Húnbogason. Steinólfi hurfu svín þrjú; þau fundusk tveim vetrum síðar í Svínadal, ok váru þau þá þrír tigir svína. Steinólfr nam ok Steinólfsdal í Króksfirði.

Sléttu-Bjǫrn hét maðr; hann átti Þuríði, dóttur Steinólfs ens lága; hann nam með ráði Steinólfs enn vestra dal í Saurbœ; hann bjó á Sléttu-Bjarnarstǫðum upp frá Þverfelli; hans son var Þjóðrekr, er átti Arngerði, dóttur Þorbjarnar Skjalda-Bjarnarsonar; þeira son var Víga-Sturla, er bœinn reisti á Staðarhóli, ok Knǫttr, faðir Ásgeirs, ok Þorbjǫrn, ok Þjóðrekr, er borgin er við kend á Kollafjarðarheiði. Þjóðreki Sléttu-Bjarnarsyni þótti of þrǫnglent í Saurbœ; því réðsk hann til Ísafjarðar. Þar gerðisk saga þeira Þorbjarnar ok Hávarðar ens halta.

Óláfr belgr, er Ormr enn mjóvi rak á brutt ór Óláfsvík, nam Belgsdal, ok bjó á Belgstǫðum, áðr þeir Þjóðrekr ráku hann á brutt; síðan nam hann inn frá Grjótvallarmúla, ok bjó í Óláfsdal; hans son var Þorvaldr, sá er sauðatǫkusǫk seldi á hendr Þórarni gjallanda Ǫgmundi Vǫlusteinssyni; fyrir þat vá hann Ǫgmund á Þorskafjarðarþingi.

Gisl skeiðarnef nam Gilsfjǫrð, milli Óláfsdals ok Króksfjarðarmúla; hann bjó á Kleifum; hans son var Heðinn, faðir Halldórs Garpsdalsgoða, fǫður Þorvalds í Garpsdal, er átti Guðrúnu Ósvífrsdóttur.

Þórarinn krókr nam Króksfjǫrð til Hafrafells frá Króksfjarðarnesi; hann deildi um Steinólfsdal við Steinólf enn lága, ok røri eftir honum með tíunda mann, er hann fór ór seli með sjaunda mann; þeir bǫrðusk við Fagradalsárós á eyrinni; þá kómu menn til frá húsi at hjálpa Steinólfi; þar fell Þórarinn krókr, ok þeir fjórir, enn sjau menn af Steinólfi; þar eru kuml þeira.

Ketill ilbreiðr nam Berufjǫrð, son Þorbjarnar tálkna; hans dóttir var Þórarna, er átti Hergils hnappraz, son Þrándar mjóbeins. Ingjaldr hét son þeira; hann var faðir Þórarins, er átti Þorgerði dóttur Glúms Geirasonar; þeira son var Helgu-Steinarr. Þrándr mjóbeinn átti dóttur Gils skeiðarnefs; þeira dóttir var Þórarna, er átti Hrólfr, son Helga ens magra. Þorbjǫrg knarrarbringa var ǫnnur dóttir Gils skeiðarnefs. Herfiðr hét son hans, er bjó í Króksfirði.