Bókastaðir

Einn maðr hét Áni, sá er Grímr gaf land ofan með Langá milli ok Hafslœkjar; hann bjó at Ánabrekku; hans son var Ǫnundr sjóni, faðir Steinars ok Dǫllu, móður Kórmaks.

Þorfinnr enn strangi hét merkismaðr Þórólfs Skalla-Grímssonar; honum gaf Skalla-Grímr Sœunni dóttur sína, ok land fyrir útan Langá út til Leirulœkjar ok upp til fjalls; hann bjó at Forsi; þeira dóttir var Þórdís, móðir Bjarnar Hitdœlakappa.

Ingvarr hét maðr, faðir Beru, er Skalla-Grímr átti; honum gaf Grímr land á milli Leirulœkjar ok Straumfjarðar; hann bjó á Álftanesi. Ǫnnur dóttir hans var Þórdís, er átti Þorgeirr lambi á Lambastǫðum, faðir Þórðar, er þrælarnir Ketils gufu brendu inni. Son Þórðar var Lambi enn sterki.

Steinólfr hét maðr, er nam Hraundal hvárntveggja alt til Grjótár at leyfi Skalla-Gríms [ok bjó í enum syðra Hraundal]; hann var faðir Þorleifs, er Hraundœlir eru frá komnir. Þórunn hét dóttir Steinólfs, er átti Þorbjǫrn Vífilsson, faðir Þorgerðar, móður Ásmundar, fǫður Sveinbjarnar, fǫður Odds, fǫður Gró, móður Odds á Álftanesi.

Þórhaddr, son Steins mjǫksiglanda, Vígbjóðssonar, Bǫðmóðssonar ór Búlkarúmi, hann nam Hitardal til Grjótár et syðra, enn et ytra til Kaldár ok á milli Hitár ok Kaldár til sjóvar; hans son var Þorgeirr, faðir Hafþórs, fǫður Guðnýjar, móður Þorláks ens auðga: fǫður Þorleifs beiskalda, fǫður Þorláks, fǫður Ketils, fǫður Valgerðar, móður þeira Narfasona, Þorláks ok Þórðar. Þorgeirs synir váru þeir Grímr í Skarði ok Þórarinn, Finnbogi, Eysteinn, Gestr, Torfi.

Þorgils knappi, leysingi Kolla Hróaldssonar, nam Knappadal; hans synir váru þeir Ingjaldr ok Þórarinn ok Þórir er bjó at Ǫkrum, ok eignaðisk land á milli Hitár ok Álftár, ok upp til móts við Steinólf. Son Þóris var Þrándr er átti Steinunni, dóttur Hrúts á Kambsnesi; þeira synir váru þeir Þórir ok.... Skúmr, faðir Torfa, fǫður Tanna; hans son var Hrútr, er átti Kolfinnu, dóttur Illuga ens svarta.

Nú eru þeir menn taldir, er lǫnd hafa bygt í landnámi Skalla-Gríms.

Grímr hét maðr, Ingjaldsson, Hróaldssonar ór Haddingjadal, bróðir Ása hersis; hann fór til Íslands í landaleit, ok sigldi fyrir norðan landit; hann var um vetrinn í Grímsey á Steingrímsfirði; Bergdís hét kona hans, enn Þórir son þeira; Grímr røri til fiska um haustit með húskarla sína, enn sveinninn Þórir lá í stafni, ok var í selbelg, ok dreginn at hálsinum; Grímr dró marmennil, ok er hann kom upp, spurði Grímr: "Hvat spár þú oss um forlǫg vár, eða hvar skulu vér byggja á Íslandi?"

Marmennill svarar: "Ekki þarf ek at spá yðr, enn sveininum er liggr í selbelginum; hann skal þar byggja ok land nema, er Skálm, merr yður, legsk undir klyfjum". Ekki fengu þeir fleiri orð af honum.

Enn síðar um vetrinn røru þeir Grímr svá at sveinninn var á landi; þá týndusk þeir allir.

Þau Bergdís ok Þórir fóru um várit ór Grímsey, ok vestr yfir heiði til Breiðafjarðar; þá gekk Skálm fyrir ok lagðisk aldri. Annan vetr váru þau á Skálmarnesi í Breiðafirði; enn um sumarit eftir snøru þau suðr; þá gekk enn Skálm fyrir, þartil er þau kvámu af heiðum suðr til Borgarfjarðar, þar sem sandmelir tveir rauðir stóðu fyrir; þar lagðisk Skálm niðr undir klyfjum, undir enum ytra melnum; þar nam Þórir land fyrir sunnan Gnúpá til Kaldár, fyrir neðan Knappadal, milli fjalls ok fjǫru; hann bjó at Rauðamel enum ytra; hann var hǫfðingi mikill.

Þá var Þórir gamall ok blindr, er hann kom út síð um kveld, ok sá at maðr røri útan í Kaldárós á járnnǫkkva, mikill ok illilegr, ok gekk þar upp til bœjar þess er í Hripi hét, ok gróf þar í stǫðulshliði; enn um nóttina kom þar upp jarðeldr, ok brann þá Borgarhraun; þar var bœrinn, sem nú er borgin.

Son Selþóris var Þorfinnr, er átti Jófríði, dóttur Tungu-Odds; þeira synir váru þeir Þorkell ok Þorgils, Steinn ok Galti, Ormr ok Þórormr ok Þórir. Steinn Þorfinnsson var faðir Arnóru, móður Hallbjargar, móður Oddnýjar, móður Geirlaugar, móður Snælaugar, móður Markúss á Melum. Dóttir Þorfinns var Þorbjǫrg, er átti Þorbrandr ór Álftafirði. Þeir Selþórir frændr enir heiðnu dó í Þórisbjǫrg. Þeir Þorkell ok Þorgils, synir Þorfinns, áttu báðir Unni, dóttur Álfs ór Dǫlum. Skálm, merr Þóris, dó í Skálmarkeldu.

Kolbeinn klakkhǫfði Atlason, ór Atleyju af Fjǫlum, fór til Islands, ok keypti lǫnd ǫll millum Kaldár ok Hitár fyrir neðan Sandbrekku, ok bjó á Kolbeinsstǫðum; hans son var Finnbogi í Fagraskógi ok Þórðr skáld.

Þormóðr ok Þórðr gnúpa, synir Odds ens rakka, Þorviðarsonar, Freyviðarsonar, Álfssonar af Vors, þeir brœðr fóru til Íslands ok námu land frá Gnúpá til Straumsfjarðarár; hafði Þórðr Gnúpudal, ok bjó þar; hans son var Skafti, faðir Hjǫrleifs goða, ok Finnu, er átti Refr enn mikli, faðir Steinunnar, móður Hofgarða-Refs.

Þormóðr bjó á Rauðkollsstǫðum; hann var kallaðr Þormóðr goði; hann átti Gerði, dóttur Kjallaks ens gamla; þeira son var Guðlaugr enn auðgi; hann átti Þórdísi, dóttur Svarthǫfða, Bjarnarsonar gullbera ok Þuríðar Tungu-Odds dóttur, er þá bjó í Hǫrgsholti.

Guðlaugr enn auðgi sá, at Rauðamels lǫnd váru betri enn ǫnnur lǫnd suðr þar í sveit; hann skoraði á Þorfinn til landa, ok bauð honum hólmgǫngu; þeir fellu báðir á hólmi, enn Þuríðr Tungu-Odds dóttir grœddi þá báða ok sætti þá.

Guðlaugr nam síðan land frá Straumfjarðará til Furu, milli fjalls ok fjǫru, ok bjó í Borgarholti; frá honum eru Straumfirðingar komnir; hans son var Guðleifr, er skip átti annat, enn annat Þórólfr, son Lofts ens gamla, þá er þeir bǫrðusk við Gyrð jarl Sigvaldason. Annarr son Guðlaugs var Þorfinnr, faðir Guðlaugs, fǫður Þórdísar, móður Þórðar, fǫður Sturlu í Hvammi. Valgerðr hét dóttir Guðlaugs ens auðga.

Vali enn sterki hét hirðmaðr Haralds konungs ens hárfagra; hann vá víg í véum ok varð útlægr; hann fór til Suðreyja, ok staðfestisk þar, enn synir hans þrír fóru til Íslands; Hlíf hestageldir var móðir þeira; hét einn Atli, annarr Alfarinn, þriði Auðun stoti: þeir fóru allir til Íslands. Atli Valason ok Ásmundr, son hans, námu land frá Furu til Lýsu. Ásmundr bjó í Langaholti at Þórutóftum; hann átti Langaholts-Þóru. Þá er Ásmundr eldisk, bjó hann í Ǫxl, enn Þóra bjó þá eftir, ok lét gera skála sinn um þvera þjóðbraut, ok lét þar jafnan standa borð, enn hon sat úti á stóli ok laðaði þar gesti, hvern er mat vildi eta. Ásmundr var heygðr í Ásmundarleiði, ok lagðr í skip, ok þræll hans hjá honum. Vísu þessa heyrði (kona) kveðna í haugi hans er (hon) gekk hjá:

[Atli var son Ásmundar, faðir Surts, fǫður Guðleifs, fǫður Guðbrands, fǫður Surts smiðs, fǫður Eyjólfs prests munks]. Eftir þat var leitat til haugsins, ok var þrællinn tekinn ór skipinu.

Hrólfr enn digri, son Eyvindar eikikróks, bróðir Illuga Fellsgoða austan af Síðu, nam land frá Lýsu til Hraunhafnarár; hans son var Helgi í Hofgǫrðum, faðir Finnboga ok Bjarnar ok Hrólfs. Bjǫrn var faðir Gests, fǫður Skáld-Refs.

Sǫlvi hét maðr, er nam land milli Hellis ok Hraunhafnar; hann bjó í Brenningi, enn síðar á Sǫlvahamri, því at hann þóttisk þar vera gagnsamari.

Sigmundr, son Ketils þistils, þess er numit hafði Þistilsfjǫrð norðr, hann átti Hildigunni; Sigmundr nam land á milli Hellishrauns ok Beruvíkrhrauns; hann bjó at Laugarbrekku, ok er þar heygðr; hann átti þrjá sonu; einn var Einarr, er síðan bjó at Laugarbrekku. Þeir feðgar seldu Lónland Einari, er síðan bjó þar; hann var kallaðr Lón-Einarr. [Hval rak á fjǫru hans, ok skar hann af nakkvat; hann sleit veðr út, ok rak á land Einars Sigmundarsonar. Lón-Einarr taldi fjǫlkyngi Hildigunnar því valda.

Enn þá er hvalinn hafði út tekit frá Lón-Einari, fór hann at leita, ok kom svá at at Einarr Sigmundarson skar hvalinn með húskarla sína. Hann hjó þegar einn þeira banahǫgg. Laugarbrekku-Einarr bað nafna sinn frá fara: "þvíat yðr man eigi duga at at sækja." Lón-Einarr hvarf frá, þvíat hann var liðvani. Einarr Sigmundarson flutti heim hvalinn].

Eftir andlát Sigmundar fór Einarr til Laugarbrekku með sjaunda mann, ok stefndi Hildigunni um fjǫlkyngi; [hon var dóttir Beinis Mássonar, Naddoðarsonar ór Færeyjum]; enn Einarr, son hennar, var eigi heima; hann kom heim, þá er Lón-Einarr var nýfarinn á braut; Hildigunnr sagði honum þessi tíðindi, ok fœrði honum kyrtil nýgervan. Einarr tók skjǫld sinn ok sverð ok verkhest, ok reið eftir þeim; hann sprengdi hestinn á Þúfubjǫrgum. [Þá rann Einarr sem hann mátti; enn þá er hann kom hjá Drǫngum, sá hann trollkarl sitja þar á uppi, ok láta róa fœtr, svá at þeir tóku brimit, ok skeldi þeim saman, svá at sjódrif varð af, ok kvað vísu:

Einarr gaf engan gaum at þessu. Þeir fundusk þar sem heita Mannfallsbrekkur ok bǫrðusk þar. Enn kyrtil Einars bitu eigi járn. Fjórir menn fellu af Lón-Einari, enn tveir flýðu.] Þeir nafnar sóttusk lengi, áðr sundr gekk bróklindi Lón-Einars; ok er hann tók þar til, hjó nafni hans hann banahǫgg.

Þræll Laugarbrekku-Einars hét Hreiðarr; hann hljóp eftir þeim, ok sá af Þúfubjǫrgum, hvar þrælar Lón-Einars fóru; hann rann eftir þeim, ok drap þá báða í Þrælavík. Fyrir þat gaf Einarr honum frelsi, ok land svá vítt, sem hann fengi gert um þrjá daga; þat heitir Hreiðarsgerði, er hann bjó síðan.

Einarr at Laugarbrekku átti Unni, dóttur Þóris, bróður Ásláks í Langadal. Hallveig var dóttir þeira, er Þorbjǫrn Vífilsson átti.

Breiðr hét annarr son Sigmundar, bróðir Einars; hann átti Gunnhildi, dóttur Ásláks ór Langadal; þeira son var Þormóðr, er átti Helgu Ǫnundardóttur, systur Skáld-Hrafns; þeira dóttir Herþrúðr, er Símon átti; þeira dóttir Gunnhildr er Þorgils átti; þeira dóttir Valgerðr, móðir Finnboga ens ramma, Geirssonar. Þorkell hét enn þriði son Sigmundar; hann átti Jóreiði, dóttur Tinds Hallkelssonar.

Laugarbrekku-Einarr var heygðr skamt frá Sigmundarhaugi, ok er haugr hans ávalt grœnn vetr ok sumar. Þorkell hét son Laugarbrekku-Einars; hann átti Grímu Hallkelsdóttur, fyrr enn Þorgils Arason; Finnvarðr var son þeira. Ǫnnur dóttir Laugarbrekku-Einars var Arnóra, er átti Þorgeirr Vífilsson; þeira dóttir var Ingveldr, er átti Þorsteinn, son Snorra goða. Inguðr var dóttir þeira, er átti Ásbjǫrn Arnórsson.

Grímkell hét maðr, son Úlfs kráku, Hreiðarssonar, bróður Gunnbjarnar, er Gunnbjarnarsker eru við kend; hann nam land frá Beruvíkrhrauni til Neshrauns, ok út um ǫndvert nes ok bjó at Saxahváli; hann rak á brutt þaðan Saxa Alfarinsson, Valasonar, ok bjó hann síðan í Hrauni hjá Saxahváli; Grímkell átti Þorgerði, dóttur Valþjófs ens gamla; þeira son var Þórarinn korni; hann var hamrammr mjǫk, ok liggr í Kornahaugi. [Þat kvað maðr, er brotit hafði hauginn:

Þórarinn korni átti Jórunni dóttur Einars í Stafaholti; þeira dóttir var Járngerðr, er átti Úlfr Uggason. Klængr hét annarr son Grímkels; hann átti Oddfríði, dóttur Helga af Hvanneyri; son þeira var Kolli, er átti Þuríði, dóttur Ásbrands frá Kambi; þeira son var Skeggi, faðir Þorkǫtlu, er átti Illugi, son Þorvalds Tindssonar, faðir Gils er vá Gjafvald. Bárðr hét annarr son Kolla; hann átti Valgerði Viðarsdóttur; Vigdís var dóttir þeira, er átti Þorbjǫrn enn digri; þeira dóttir Þórdís, er átti Þorbrandr at Ǫlfusvatni; Þórir var son þeira, ok Bjarni á Breiðabólstað, ok Torfi, enn dóttir Valgerðr, er átti Rúnólfr byskups son. Ásdís hét ǫnnur dóttir Bárðar; hana átti fyrr Þorbjǫrn Þorvaldsson, bróðir Mána-Ljóts sammœðri; þeira dóttir Þuríðr, er átti Þorgrímr Oddsson; bǫrn þeira: Geirmundr í Mávahlíð, ok fjogrtán ǫnnur. Ásdísi átti síðar Skúli Jǫrundarson. Valgerðr frá Mosfelli var dóttir þeira.

Alfarinn Valason hafði fyrst numit nesit á milli Beruvíkrhrauns ok Ennis; hans synir váru þeir Hǫskuldr, er bjó at Hǫskuldsám, ok Ingjaldr, er bjó at Ingjaldshváli; enn Goti at Gotalœk, enn Hólmkell at Forsi við Hólmkelsá.

Óláfr belgr hét maðr, er nam land fyrir innan Enni alt til Fróðár, ok bjó í Óláfsvík.

Ormr enn mjóvi hét maðr, er kom skipi sínu í Fróðárós, ok bjó á Brimilsvǫllum um hríð; hann rak á brutt Óláf belg, ok nam Víkina gǫmlu milli Ennis ok Hǫfða, ok bjó þá at Fróðá. Hans son var Þorbjǫrn enn digri; hann átti fyrr Þuríði, dóttur Ásbrands frá Kambi, ok váru þeira bǫrn: Ketill kappi, Hallsteinn ok Gunnlaugr, ok Þorgerðr, er átti Ǫnundr sjóni. Þorbjǫrn átti síðar Þuríði, dóttur Barkar ens digra ok Þórdísar Súrsdóttur.

Þorbjǫrn enn digri stefndi Geirríði Bægifótsdóttur um fjǫlkyngi, eftir þat er Gunnlaugr son hans dó af meini því er hann tók, þá er hann fór at nema fróðleik at Geirríði; hon var móðir Þórarins í Mávahlíð. Um þá sǫk var Arnkell goði kvaddr tólftar kvǫð, ok bar hann af, þvíat Þórarinn vann eið at stalla hring, ok hratt svá málinu.

Enn eftir þat hurfu Þorbirni stóðhross á fjalli; þat kendi hann Þórarni, ok fór í Mávahlíð ok setti duradóm. Þeir váru tólf, enn þeir Þórarinn váru sjau fyrir: Álfgeirr Suðreyingr ok Nagli ok Bjǫrn austmaðr ok húskarlar þrír; þeir hleyptu upp dóminum ok bǫrðusk þar í túninu; Uðr, kona Þórarins, hét á konur at skilja þá; einn maðr fell af Þórarni, enn tveir af Þorbirni. Þeir Þorbjǫrn fóru á brutt, ok bundu sár sín hjá stakkgarði upp með Vágum. Hǫnd Uðar fansk í túni; því fór Þórarinn eftir þeim, ok fann þá hjá garðinum. Nagli hljóp grátandi um þá, ok í fjall upp. Þar vá Þórarinn Þorbjǫrn, ok særði Hallstein til ólífis; fimm menn fellu þar af Þorbirni.

Þeir Arnkell ok Vermundr veittu Þórarni, ok hǫfðu setu at Arnkels. Snorri goði mælti eftir Þorbjǫrn, ok sekti þá alla, er at vígum hǫfðu verit, á Þórnesþingi. Eftir þat brendi hann skip þeira Álfgeirs í Salteyrarósi. Arnkell keypti þeim skip í Dǫgurðarnesi, ok fylgði þeim út um eyjar. Af þessu gerðisk fjandskapr þeira Arnkels ok Snorra goða.

Ketill kappi var þá útan; hann var faðir Hróðnýjar, er átti Þorsteinn son Víga-Styrs.

Sigurðr svínhǫfði var kappi mikill; hann bjó á Kvernvágastrǫnd. Herjólfr son hans var þá átta vetra, er hann drap skógbjǫrn fyrir þat er hann hafði bitit geit fyrir honum; þar um var þetta kveðit:

Þá var Herjólfr tólf vetra, er hann hefndi fǫður síns; hann var enn mesti afreksmaðr. Herjólfr fór til Íslands í elli sinni, ok nam land milli Búlandshǫfða ok Kirkjufjarðar; hans son var Þorsteinn kolskeggr, faðir Þórólfs, fǫður Þórarins ens svarta Máhlíðings ok Guðnýjar, er átti Vermundr hinn mjóvi; þeira son Brandr enn ǫrvi ok dóttir Þorfinna, er átti Þorsteinn Kuggason.

Vestarr, son Þórólfs blǫðruskalla, átti Svǫnu Herrøðardóttur; þeira son var Ásgeirr. Vestarr fór til Íslands með fǫður sínn afgamlan, ok nam Eyrarlǫnd ok Kirkjufjǫrð; hann bjó á Ǫndurðri-Eyri. Þeir Þórólfr feðgar eru heygðir á Skallanesi báðir. Ásgeirr Vestarsson átti Helgu Kjarlaksdóttur; þeira son var Þorlákr; hans son Steinþórr, ok þeira Þuríðar, dóttur Auðunar stota, ok Þórðr blígr, er átti Otkǫtlu Þorvaldsdóttur, Þormóðssonar goða; þriði var Þormóðr, er átti Þorgerði, dóttur Þorbrands ór Álftafirði; fjórði Bergþórr, er fell á Vigrafirði; systir þeira Helga, er átti Ásmundr Þorgestsson. Steinþórr átti Þuríði, dóttur Þorgils Arasonar; Gunnlaugr var son þeira, er átti Þuríði ena spǫku, dóttur Snorra goða.