Bókastaðir

Hér hefr upp landnám í Vestfirðinga fjórðungi, er mart stórmenni hefir bygðan.

Maðr hét Kalman, suðreyskr at ætt; hann fór til Íslands ok kom í Hvalfjǫrð, ok sat við Kalmansá. Þar druknuðu synir hans tveir á Hvalfirði. Enn síðan nam hann land fyrir vestan Hvítá á milli Fljóta ok Kalmanstungu alla, ok svá alt austr undir jǫkla sem grǫs eru vaxin, ok bjó í Kalmanstungu. Hann druknaði í Hvítá, er hann hafði farit suðr í Hraun at hitta friðlu sína, ok er haugr hans á Hvítárbakka fyrir sunnan. Hans son var Sturla goði, er bjó á Sturlustǫðum uppi undir Tungufelli, upp frá Skáldskelmisdal; enn síðan bjó hann í Kalmanstungu. Hans son var Bjarni, er deildi við Hrólf enn yngra ok sonu hans um Tunguna lítlu; þá hét Bjarni at taka kristni; eftir þat braut Hvítá út farveg þann er nú fellr hon; þá eignaðisk Bjarni Tunguna lítlu, ok ofan um Grindr ok Sǫlmundarhǫfða.

Kýlan hét bróðir Kalmans; hann bjó fyrir neðan Kollshamar; hans son var Kári, er deildi við Karla Konálsson á Karlastǫðum, leysingja Hrólfs ór Geitlandi, um oxa, ok reyndisk svá at Karli átti. Síðan eggjaði Kári þræl sinn til at drepa Karla; þrællinn lét sem hann œrr væri, ok hljóp suðr um hraun; Karli sat á þreskildi; þrællinn hjó hann banahǫgg; síðan drap Kári þrælinn. Þjóðólfr, sonr Karla, drap Kýlan Kárason í Kýlanshólum. Síðan brendi Þjóðólfr Kára inni þar sem nú heitir á Brennu. Bjarni Sturluson tók skírn, ok bjó á Bjarnastǫðum í Tungunni lítlu, ok lét þar gera kirkju.

Þrándr nefja hét maðr ágætr, faðir Þorsteins, er átti Lofthœnu dóttur Arinbjarnar hersis ór Fjǫrðum. Systir Lofthœnu var Arnþrúðr, er átti Þórir hersir Hróaldsson; var þeira son Arinbjǫrn hersir. Móðir þeira Arnþrúðar var Ástríðr slœkidrengr, dóttir Braga skálds ok Lofthœnu, dóttur Erps lútanda. Sonr Þorsteins ok Lofthœnu var Hrosskell, er átti Jóreiði Ǫlvésdóttur, Finnasonar, Mǫttulssonar konungs; Hallkell hét son þeira. Hrosskell fór til Íslands, ok kom í Grunnafjǫrð; hann bjó fyrst á Akranesi; þá ǫmuðusk þeir Ketill brœðr við hann; síðan nam hann Hvítársíðu milli Kjarrár ok Fljóta; hann bjó á Hallkellsstǫðum, ok Hallkell son hans eftir hann, ok átti hann Þuríði dyllu, dóttur Gunnlaugs ór Þverárhlíð ok Vélaugar Ørlygsdóttur frá Esjubergi.

Hrosskell gaf land Þorvarði, fǫður Smiðkels, fǫður þeira Þórarins ok Auðunar, er réðu fyrir Hellismǫnnum; hann bjó á Þorvarðsstǫðum, ok átti Fljótsdal allan upp með Fljótum. Hrosskell gaf Þorgauti, skipverja sínum, land niðri í Síðu; hann bjó á Þorgautsstǫðum; hans synir váru Gíslar tveir.

Bǫrn þeira Hallkels ok Þuríðar váru þau Þórarinn ok Finnvarðr, Tindr ok Illugi enn svarti, ok Gríma, er átti Þorgils Arason. Þórarin vá Músa-Bǫlverkr, er hann bjó í Hraunsási; þá lét hann gera þar virki, ok veitti Hvítá í gegnum ásinn, enn áðr fell hon um Melrakkadal ofan; Illugi ok Tindr sóttu Bǫlverk í virkit.

Ásbjǫrn hinn auðgi Harðarson keypti land fyrir sunnan Kjarrá, upp frá Sleggjulœk til Hvítbjarga; hann bjó á Ásbjarnarstǫðum; hann átti Þorbjǫrgu, dóttur Miðfjarðar-Skeggja; þeira dóttir var Ingibjǫrg, er átti Illugi enn svarti.

Ǫrnólfr hét maðr, er nam Ǫrnólfsdal ok Kjarradal fyrir norðan upp til Hvítbjarga; Ketill blundr keypti land at Ǫrnólfi, alt fyrir norðan Klif, ok bjó í Ǫrnólfsdal; Ǫrnólfr gerði þá bú upp í Kjarradal, þar er nú heita Ǫrnólfsstaðir. Fyrir ofan Klif heitir Kjarradalr, þvíat þar váru hrískjǫrr ok smáskógar, milli Kjarrár ok Þverár, svá at þar mátti eigi byggja. Blundketill var maðr stórauðigr; hann lét ryðja víða í skógum ok byggja.

Hrómundr hét bróðir Gríms ens háleyska, son Þóris Gunnlaugssonar, Hrólfssonar, Ketilssonar kjǫlfara; Hrómundr kom skipi sínu í Hvítá; hann nam Þverárdal ok Þverárhlíð ofan til Hallarmúla ok fram til Þverár; hann bjó á Hrómundarstǫðum; þar er nú kallat at Karlsbrekku. Hans son var Gunnlaugr ormstunga, er bjó á Gunnlaugsstǫðum fyrir sunnan Þverá; hann átti Vélaugu, sem fyrr er ritat, Ørlygsdóttur frá Esjubergi; þeira dóttir Þuríðr, móðir Illuga ens svarta, fǫður Hermundar, fǫður Hreins, fǫður Styrmis, fǫður Hreins ábóta, fǫður Valdísar, móður Snorra á Melum, fǫður Hallberu, er Markús Þórðarson átti.

Hǫgni hét skipveri Hrómundar; hann bjó á Hǫgnastǫðum; hans son var Helgi at Helgavatni, faðir Arngríms goða, er var at Blundketils brennu; Hǫgni var bróðir Finns ens auðga.

Ísleifr ok Ísrauðr, brœðr tveir, námu land ofan frá Sleggjulœk, milli Ǫrnólfsdalsár ok Hvítár, et nyrðra ofan til Rauðalœkjar, enn et syðra ofan til Hǫrðhóla; Ísleifr bjó á Ísleifsstǫðum, enn Ísrauðr á Ísrauðarstǫðum, ok átti land et syðra með Hvítá; hann var faðir Þorbjarnar, fǫður Ljóts á Veggjum, er fell í Heiðarvígi.

Ásgeirr hét skipveri Hrómundar, er bjó á Hamri upp frá Helgavatni; hann átti Hildi stjǫrnu, dóttur Þorvalds Þorgrímssonar brækis; þeira synir váru þeir Steinbjǫrn hinn sterki ok enn stórhǫggvi, ok Þorvarðr, faðir Mæfu, er Hrifla átti, ok Þorsteinn enn þriði; fjórði Helgi, faðir Þórðar, fǫður Skáld-Helga.

Arnbjǫrg hét kona; hon bjó at Arnbjargarlœk; hennar synir váru þeir Eldgrímr, er bjó á hálsinn upp frá Arnbjargarlœk, á Eldgrímsstǫðum, ok Þorgestr, er fekk banasár, þá er þeir Hrani bǫrðusk, þar sem nú heitir Hranafall. Þórunn hét kona, er bjó í Þórunnarholti; hon átti land ofan til Víðilœkjar ok upp til móts við Þuríði spákonu, systur sína, er bjó í Grǫf; við hana er kendr Þórunnarhylr í Þverá, ok frá henni eru Hamarbyggjar komnir.

Þorbjǫrn, son Arnbjarnar Óleifssonar langháls, hann var bróðir Lýtings í Vápnafirði; Þorbjǫrn nam Stafaholtstungu milli Norðrár ok Þverár; hann bjó í Arnarholti; hans son var Teitr í Stafaholti, faðir Einars [ok Þorvalds, fǫður Þorkǫtlu, er átti Hyrningr Kleppjárnsson].

Þorbjǫrn blesi nam land í Norðrárdal fyrir sunnan á, upp frá Króki, ok Hellisdal allan, ok bjó á Blesastǫðum; hans son var Gísli at Melum í Hellisdal; við hann eru kend Gíslavǫtn; annarr son Blesa var Þorfinnr á Þorfinnsstǫðum, faðir Þorgerðar heiðarekkju, móður Þórðar erru, fǫður Þorgerðar, móður Helga at Lundi.

Geirmundr, son Gunnbjarnar gands, nam tunguna á milli Norðrár ok Sandár, ok bjó í Tungu; hans son var Brúni, faðir Þorbjarnar at Steinum, er fell í Heiðarvígi.

Ǫrn enn gamli nam Sanddal ok Mjóvadal, ok svá Norðrárdal ofan frá Króki til Arnarbœlis, ok bjó á Háreksstǫðum.

Rauða-Bjǫrn nam Bjarnardal, ok þá dali, er þar ganga af [hann bjó at Dalsmynni; hann blés fyrstr manna rauða á Íslandi, ok var hann af því kallaðr Rauða-Bjǫrn], ok átti annat bú niðr frá Mælifellsgili, enn annat niðri í heraði, sem ritat er.

Karl nam Karlsdal upp frá Hreðuvatni, ok bjó undir Karlsfelli; hann átti land ofan til Jafnaskarðs til móts við Grím.

Gríss ok Grímr hétu leysingjar Skalla-Gríms; þeim gaf hann lǫnd uppi við fjǫll: Grísi Grísartungu, enn Grími Grímsdal.

Bersi goðlauss hét maðr, son Bálka Blæingssonar ór Hrútafirði; hann nam Langavatnsdal allan ok bjó þar [á Torfhvalastǫðum]. Hans systir var Geirbjǫrg, er átti Þorgeirr í Tungufelli; þeira son var Véleifr enn gamli. Bersi goðlauss fekk Þórdísar, dóttur Þórhadds ór Hitárdal, ok tók með henni Hólmslǫnd; þeira son var Arngeirr, faðir Bjarnar Hitdœlakappa.

Sigmundr hét einn leysingi Skalla-Gríms; honum gaf hann land milli Gljúfrár ok Norðrár; hann bjó at Haugum, áðr hann fœrði sik í Munoðarnes; við hann er kent Sigmundarnes.

Rauða-Bjǫrn keypti land at Skalla-Grími milli Gljúfrár ok Gufár; hann bjó at Rauða-Bjarnarstǫðum upp frá Eskiholti; hans son var Þorkell trefill í Skarði ok [Þorgeirr reyðr], Helgi í Hvammi ok Gunnvaldr, faðir Þorkels, er átti Helgu, dóttur Þorgeirs á Víðimýri.

[Son Trefils var Þormóðr, er orti Hrafnsmál um Snorra goða].

Þorbjǫrn krumr ok Þórðr beigaldi hétu brœðr tveir; þeim gaf Skalla-Grímr lǫnd fyrir útan Gufá, ok bjó Þorbjǫrn í Hólum, enn Þórðr á Beigalda.

Þóri þurs ok Þorgeiri jarðlang ok Þorbjǫrgu stǫng, systur þeirra, gaf Skalla-Grímr land upp með Langá fyrir sunnan; bjó Þórir á Þursstǫðum, enn Þorgeirr á Jarðlangsstǫðum, Þorbjǫrg í Stangarholti.