Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 31

Óláfr jafnakollr nam land frá Langadalsá til Sandeyrarár ok bjó í Unaðsdal; hann átti Þóru Gunnsteinsdóttur; þeira son var Grímólfr, er átti Védísi systur Vébjarnar.

Þórólfr fasthaldi hét maðr ágætr í Sogni; hann varð ósáttr við Hákon jarl Grjótgarðsson ok fór til Íslands með ráði Haralds konungs; hann nam land frá Sandeyrará til Gýgjarsporsár í Hrafnsfirði; hann bjó at Snæfjǫllum.hann bjó at Snæfjöllum. Hans son var Ófeigr, er átti Otkǫtlu.Hans son var Ófeigr, er átti Otkötlu.

Ørlygr, son Bǫðvars Vígsterkssonar, fór til Íslands fyrir ofríki Haralds konungs hárfagra;Örlygr, son Böðvars Vígsterkssonar, fór til Íslands fyrir ofríki Haralds konungs hárfagra; hann var enn fyrsta vetr með Geirmundi heljarskinn, enn um várit gaf Geirmundr honum bú í Aðalvík, ok lǫnd þau sem þar lágu til.hann var enn fyrsta vetr með Geirmundi heljarskinn, enn um várit gaf Geirmundr honum bú í Aðalvík, ok lönd þau sem þar lágu til. Ørlygr átti Signýju, dóttur Óblauðs, systur Hǫgna ens hvíta;Örlygr átti Signýju, dóttur Óblauðs, systur Högna ens hvíta; þeira son var Ketill gufa, er átti Ýri Geirmundardóttur.

Nú taka til landnám Geirmundar, sem fyrr er ritað, alt til Straumness fyrir austan Horn. Ørlygr eignaðist Sléttu ok Jǫkulsfjǫrðu.Örlygr eignaðist Sléttu ok Jökulsfjörðu.

Hella-Bjǫrn, son Herfinns ok Hǫllu, var víkingr mikill;Hella-Björn, son Herfinns ok Höllu, var víkingr mikill; hann var jafnan óvin Haralds konungs; hann fór til Íslands, ok kom í Bjarnarfjǫrð með alskjölduðu skipi;hann fór til Íslands, ok kom í Bjarnarfjörð með alskjölduðu skipi; síðan var hann Skjalda-Bjǫrn kallaðr;síðan var hann Skjalda-Björn kallaðr; hann nam land frá Straumnesi til Dranga; hann bjó í Skjalda-Bjarnarvík, enn átti annat bú á Bjarnarnesi; þar sér miklar skálatóftir hans. Son hans var Þorbjǫrn, faðir Arngerðar, er átti Þjóðrekr Sléttu-Bjarnarson;Son hans var Þorbjörn, faðir Arngerðar, er átti Þjóðrekr Sléttu-Bjarnarson; þeira synir Þorbjǫrn ok Sturla ok Þjóðrekr.þeira synir Þorbjörn ok Sturla ok Þjóðrekr.

Geirólfr hét maðr, er braut skip sitt við Geirólfsgnúp; hann bjó þar síðan undir gnúpinum at ráði Bjarnar.

Þorvaldr Ásvaldsson, Úlfssonar, Øxna-Þórissonar, nam Drangaland ok Drangavík til Enginess, ok bjó at Drǫngum alla ævi;Þorvaldr Ásvaldsson, Úlfssonar, Öxna-Þórissonar, nam Drangaland ok Drangavík til Enginess, ok bjó at Dröngum alla ævi; hans son var Eiríkr rauði, er bygði Grœnland, sem fyrr segir.

Herrøðr hvítasky var gǫfigr maðr;Herrøðr hvítasky var göfigr maðr; hann var drepinn at ráðum Haralds konungs, enn synir hans þrír fóru til Íslands ok námu land á Strǫndum: Eyvindr Eyvindarfjǫrð, Ófeigr Ófeigsfjǫrð, Ingólfr Ingólfsfjǫrð;hann var drepinn at ráðum Haralds konungs, enn synir hans þrír fóru til Íslands ok námu land á Ströndum: Eyvindr Eyvindarfjörð, Ófeigr Ófeigsfjörð, Ingólfr Ingólfsfjörð; þeir bjoggu þar síðan.

Eiríkr snara hét maðr, er land nam frá Ingólfsfirði til Veiðilausu, ok bjó í Trékyllisvík; hann átti Álofu, dóttur Ingólfs ór Ingólfsfirði; þeira son var Flosi, er bjó í Vík, þá er austmenn brutu þar skip sítt ok gerðu ór hrænum skip þat er þeir kǫlluðu Trékylli;þeira son var Flosi, er bjó í Vík, þá er austmenn brutu þar skip sítt ok gerðu ór hrænum skip þat er þeir kölluðu Trékylli; á því fór Flosi útan, ok varð aftrreka í Øxarfjǫrð;á því fór Flosi útan, ok varð aftrreka í Öxarfjörð; þaðan af gerðist saga Böðmóðs gerpis ok Grímólfs.

Chapter 32

Ǫnundr tréfótr (var) son Ófeigs burlufótar, Ívarssonar beytils;Önundr tréfótr (var) son Ófeigs burlufótar, Ívarssonar beytils; Ǫnundr var á móti Haraldi konungi í Hafrsfirði ok lét þar fót sinn;Önundr var á móti Haraldi konungi í Hafrsfirði ok lét þar fót sinn; eftir þat fór hann til Íslands, ok nam land frá Kleifum til Ófœru: Kaldbaksvík, Kolbeinsvík, Byrgisvík, ok bjó í Kaldbak til elli; hann var bróðir Guðbjargar, móður Guðbrands kúlu, fǫður Ástu, móður Óláfs konungs.hann var bróðir Guðbjargar, móður Guðbrands kúlu, föður Ástu, móður Óláfs konungs. Ǫnundr átti fjóra sonu: einn hét Grettir, annarr Þorgeirr flöskubak, þriði Ásgeirr œðikollr, faðir Kálfs ok Hreinu er Kjartan átti, enn síðarr Steinþórr Óláfsson;Önundr átti fjóra sonu: einn hét Grettir, annarr Þorgeirr flöskubak, þriði Ásgeirr œðikollr, faðir Kálfs ok Hreinu er Kjartan átti, enn síðarr Steinþórr Óláfsson; enn fjórði var Þorgrímr hærukollr, faðir Ásmundar, fǫður Grettis ens sterka.enn fjórði var Þorgrímr hærukollr, faðir Ásmundar, föður Grettis ens sterka.

Bjǫrn hét maðr, er nam Bjarnarfjǫrð;Björn hét maðr, er nam Bjarnarfjörð; hann átti Ljúfu; þeira son var Svanr, er bjó á Svansholi.

Steingrímr nam Steingrímsfjǫrð allan, ok bjó í Trollatungu;Steingrímr nam Steingrímsfjörð allan, ok bjó í Trollatungu; hans son var Þórir, faðir Halldórs, fǫður Þorvalds örgoða, fǫður Bitru-Odda, fǫður Steindórs, fǫður Odds, fǫður Há-Snorra, fǫður Odds munks ok Þórólfs ok Þórarins rosta.hans son var Þórir, faðir Halldórs, föður Þorvalds örgoða, föður Bitru-Odda, föður Steindórs, föður Odds, föður Há-Snorra, föður Odds munks ok Þórólfs ok Þórarins rosta.

Kolli hét maðr er nam Kollafjǫrð ok Skriðnesenni, ok bjó undir Felli meðan hann lifði.Kolli hét maðr er nam Kollafjörð ok Skriðnesenni, ok bjó undir Felli meðan hann lifði.

Þorbjǫrn bitra hét maðr;Þorbjörn bitra hét maðr; hann var víkingr ok illmenni; hann fór til Íslands með skuldalið sitt; hann nam fjǫrð þann er nú heitir Bitra, ok bjó þar.hann nam fjörð þann er nú heitir Bitra, ok bjó þar. Nokkuru síðar braut Guðlaugr, bróðir Gils skeiðarnefs, skip sítt þar út við hǫfða þann er nú heitir Guðlaugshǫfði.Nokkuru síðar braut Guðlaugr, bróðir Gils skeiðarnefs, skip sítt þar út við höfða þann er nú heitir Guðlaugshöfði. Guðlaugr komst á land, ok kona hans ok dóttir, enn aðrir menn týndust; þá kom til Þorbjǫrn bitra ok myrði þau bæði, enn tók meyna ok fœddi upp.þá kom til Þorbjörn bitra ok myrði þau bæði, enn tók meyna ok fœddi upp. Enn er þessa varð varr Gisl skeiðarnef, fór hann til ok hefndi bróður sins; hann drap Þorbjǫrn bitru ok enn fleiri menn.hann drap Þorbjörn bitru ok enn fleiri menn. Við Guðlaug er kend Guðlaugsvík.

Bálki hét maðr Blæingsson, Sótasonar af Sótanesi; hann var á móti Haraldi konungi í Hafrsfirði; eftir þat fór hann til Íslands ok nam Hrútafjǫrð allan;eftir þat fór hann til Íslands ok nam Hrútafjörð allan; hann bjó á Bálkastǫðum hvárumtveggjum, enn síðast í Bœ, ok dó þar.hann bjó á Bálkastöðum hvárumtveggjum, enn síðast í Bœ, ok dó þar. Hans son var Bersi goðlauss, er fyrst bjó á Bersastǫðum í Hrútafirði, enn síðan nam hann Langavatnsdal, ok átti þar annat bú, áðr hann fekk Þórdísar, dóttur Þórhadds ór Hitárdal, ok tók með Hólmsland; þeira son var Arngeirr, faðir Bjarnar Hitdœlakappa.Hans son var Bersi goðlauss, er fyrst bjó á Bersastöðum í Hrútafirði, enn síðan nam hann Langavatnsdal, ok átti þar annat bú, áðr hann fekk Þórdísar, dóttur Þórhadds ór Hitárdal, ok tók með Hólmsland; þeira son var Arngeirr, faðir Bjarnar Hitdœlakappa. Geirbjǫrg var dóttir Bálka, móðir Véleifs ens gamla.Geirbjörg var dóttir Bálka, móðir Véleifs ens gamla.

Arndís en auðga, dóttir Steinólfs ens lága, nam síðan land í Hrútafirði út frá Borðeyri; hon bjó í Bœ; hennar son var Þórðr, er bjó fyrr í Múla í Saurbœ.

Chapter 33

Þrǫstr ok Grenjuðr, synir Hermundar hokins, námu land í Hrútafirði inn frá Borðeyri ok bjoggu at Melum.Þröstr ok Grenjuðr, synir Hermundar hokins, námu land í Hrútafirði inn frá Borðeyri ok bjoggu at Melum. Frá Grenjaði var kominn Hesta-Gellir prestr, enn Ormr frá Presti.

Son Þrastar var ok Þorkell á Kerseyri, faðir Guðrúnar, er átti Þorbjǫrn þyna, son Hrómundar halta;Son Þrastar var ok Þorkell á Kerseyri, faðir Guðrúnar, er átti Þorbjörn þyna, son Hrómundar halta; þeir bjoggu at Fagrabrekku; Þorleifr Hrómundarfóstri var son þeira. Hásteinn hét enn son Hrómundar; þeir váru allir um eitt ráð. Þórir hét son Þorkels Þrastarsonar; hann bjó at Melum; Helga hét dóttir hans. Í þann tíma kom Sleitu-Helgi út á Borðeyri ok Jǫrundr bróðir hans;Í þann tíma kom Sleitu-Helgi út á Borðeyri ok Jörundr bróðir hans; þeir váru víkingar tólf frjálsir ok sveinar umfram; þeir fóru allir til Mela; þá fekk Helgi Helgu Þórisdóttur. Þeim Hrómundi hurfu stóðhross; þat kendu þeir Helga, ok stefndi Miðfjarðar-Skeggi þeim um stuld til alþingis, enn þeir Hrómundr skyldu gæta heraðs, ok hǫfðu virki gott á Brekku.þat kendu þeir Helga, ok stefndi Miðfjarðar-Skeggi þeim um stuld til alþingis, enn þeir Hrómundr skyldu gæta heraðs, ok höfðu virki gott á Brekku. Austmenn bjoggu skip sitt. Einn morginn kom hrafn á ljóra á Brekku ok gall hátt; þá kvað Hrómundr:

Út heyrik svan sveita
sára þorns es mornar
(bráð vekr borginmóða)
bláfjallaðan gjalla.
Svá gól fyrr, þás feigir
fölknárúngar váru,
Gunnar haukr, es gaukar
Gauts bragða spá sagðu.

Þorbjǫrn kvað:Þorbjörn kvað:

Hlakkar hagli stokkinn
hræs es kemr at sævi
(móðr krefr morginbráðar)
már valkastar báru.
Svá gól endr þás unda
eiðs af fornum meiði
hræva gaukr, es haukar
hildinga mjǫð vildu.
Hlakkar hagli stokkinn
hræs es kemr at sævi
(móðr krefr morginbráðar)
már valkastar báru.
Svá gól endr þás unda
eiðs af fornum meiði
hræva gaukr, es haukar
hildinga mjöð vildu.

Í þenna tíma kómu austmenn í virkit, þvíat verkmenn hǫfðu eigi aftr látit.Í þenna tíma kómu austmenn í virkit, þvíat verkmenn höfðu eigi aftr látit. Þeir brœðr gengu út, enn konur sǫgðu Hrómund of gamlan enn Þorleif of ungan at ganga út;Þeir brœðr gengu út, enn konur sögðu Hrómund of gamlan enn Þorleif of ungan at ganga út; hann var fimtán vetra. Þá kvað Hrómundr:

Vasat mér í dag dauði,
draugr flatvallar bauga,
búumk við Ilmar jálmi,
áðr né gœr of ráðinn.
Rœkik lítt þót leiki
litvöndr Heðins fitjar
(oss vas áðr of markaðr
aldr) við rauða skjaldu.

Austmenn fellu sex í virkinu, enn aðrir sex stukku brutt. Þá er Þorbjǫrn vildi lúka aftr virkinu, var hann skotinn í gegnum með atgeiri;Þá er Þorbjörn vildi lúka aftr virkinu, var hann skotinn í gegnum með atgeiri; Þorbjǫrn tók atgeirinn ór sárinu ok setti milli herða Jǫrundi, svá at út kom í brjóstit.Þorbjörn tók atgeirinn ór sárinu ok setti milli herða Jörundi, svá at út kom í brjóstit. Helgi kastaði honum á bak sér ok rann svá. Fallinn var Hrómundr, enn Þorleifr sárr til ólífis. Hásteinn rann eftir þeim, þar til er Helgi kastaði af sér Jǫrundi dauðum;Hásteinn rann eftir þeim, þar til er Helgi kastaði af sér Jörundi dauðum; þá hvarf hann aftr. Konur spurðu tíðinda; Hásteinn kvað:

Hér hafa sex, þeirs sœfast
sútlaust bana úti
svipnjörðungar sverða
sárteini á brústeinum.
Hygg, at hálfir liggi
heftendr laga eftir;
eggskeindar lét ek undir
óbíðíngum svíða.

Konur spurðu, hvé margir þeir væri. Hásteinn kvað:

Barkat ek fúr með fleiri
fetla stígs at vígi;
fyrir várum þar fjórir
frændr ofstopa vændir;
enn tólf af glað Gylfa
gunnþings hvatir runnar
kǫld ruðu vápn, þeirs vildu
várs fundar til skunda.
Barkat ek fúr með fleiri
fetla stígs at vígi;
fyrir várum þar fjórir
frændr ofstopa vændir;
enn tólf af glað Gylfa
gunnþings hvatir runnar
köld ruðu vápn, þeirs vildu
várs fundar til skunda.

Konur spurðu, hvé margir væri fallnir af víkingum; Hásteinn kvað:

Sjav hafa sœkitívar
Svǫlnis garðs til jarðar
(blóð fell varmt til vallar,
valdǫgg) nǫsum hǫggvit.
Munat fúrviðir fleiri
Fjǫlnis þings, enn hingat
út um Ekkils brautir
Iálks mœrar skæ fœra.
Sjav hafa sœkitívar
Svölnis garðs til jarðar
(blóð fell varmt til vallar,
valdögg) nösum höggvit.
Munat fúrviðir fleiri
Fjölnis þings, enn hingat
út um Ekkils brautir
Iálks mœrar skæ fœra.
Hér megu hœlibǫrvar
hljóms daltangar skjóma
dýrs, hvat drýgðu fjórir
dagverks séa merki;
enn ek hyrbrigðir hugða
(hrafn sleit af ná beitu)
Gunnar ræfrs, at gæfim
griðbítum frið lítinn.
Hér megu hœlibörvar
hljóms daltangar skjóma
dýrs, hvat drýgðu fjórir
dagverks séa merki;
enn ek hyrbrigðir hugða
(hrafn sleit af ná beitu)
Gunnar ræfrs, at gæfim
griðbítum frið lítinn.
Unnum auðimǫnnum
(á ek þunnan hjǫr) Gunnar
(drýgðum vér at vígi
verk) dreyruga serki.
Hǫfðu herðilofðar
hildar borðs und skildi
(þvarr hangvölum hengi
hungr), valfasta tungur.
Unnum auðimönnum
(á ek þunnan hjör) Gunnar
(drýgðum vér at vígi
verk) dreyruga serki.
Höfðu herðilofðar
hildar borðs und skildi
(þvarr hangvölum hengi
hungr), valfasta tungur.
Harðr vas gnýr, þás gørðum
grjótvarps lotu snarpa,
gengu sverðs at søngvi
sundr grá klæði Þundar,
áðr á hæl til hvíldar
(hlutu þeir bana fleiri,
hjaldrs kom hríð á skjǫldu),
hœkings viðir œki.
Harðr vas gnýr, þás gørðum
grjótvarps lotu snarpa,
gengu sverðs at søngvi
sundr grá klæði Þundar,
áðr á hæl til hvíldar
(hlutu þeir bana fleiri,
hjaldrs kom hríð á skjöldu),
hœkings viðir œki.
Heyri svan, þars sára
sigrstalls viðir falla,
(benskári drekkr báru
blóðfalls) of ná gjalla.
Þar fekk ǫrn (enn erni
eru greipr hræjum sveipðar)
sylg, er Sleitu-Helgi
segðauðigr felt rauðu.
Heyri svan, þars sára
sigrstalls viðir falla,
(benskári drekkr báru
blóðfalls) of ná gjalla.
Þar fekk örn (enn erni
eru greipr hræjum sveipðar)
sylg, er Sleitu-Helgi
segðauðigr felt rauðu.
Báru upp af ára
allþakklegum blakki
ýtar oss at móti
álmþings sáma hjálma;
enn á braut til beitis
beiðendr goðum leiðir
hliða, herðimeiðar,
hauðrmens skarar rauðar.

Þeir Helgi létu út enn sama dag, og týndust allir á Helgaskeri fyrir Skriðnesenni. Þorleifr varð græddr ok bjó at Brekku. Hásteinn fór útan ok fell á Orminum langa.

Nú eru rituð landnám flest í Vestfirðingafjórðungi, eftir því sem fróðir menn hafa sagt; má má þat nú heyra, at þann fjórðung hefir mart stórmenni bygt, ok frá þeim eru margar göfigar ættir komnar, sem nú mátti heyra.

Þessir landnámsmenn eru gǫfgastir í Vestfirðinga fjórðungi: Hrosskell, Skalla-Grímr, Selþórir, Bjǫrn enn austrœni, Þórólfr Mostrarskegg, Uðr djúpauðga, Geirmundr heljarskinn, Úlfr skjálgi, Þórðr Víkingsson, þótt langfeðri haldist stærra í sumum ættum.Þessir landnámsmenn eru göfgastir í Vestfirðinga fjórðungi: Hrosskell, Skalla-Grímr, Selþórir, Björn enn austrœni, Þórólfr Mostrarskegg, Uðr djúpauðga, Geirmundr heljarskinn, Úlfr skjálgi, Þórðr Víkingsson, þótt langfeðri haldist stærra í sumum ættum. Enn þá er bœndr váru taldir á Íslandi, þá váru DCCCC bónda í þessum fjórðungi.

Nú hefr upp landnám í Norðlendinga fjórðungi, er fjölbygðastr hefir verit af ǫllu Íslandi, ok stœrstar sǫgur hafa gerzt bæði at fornu ok nýju, sem enn mun ritat verða ok raun berr á.Nú hefr upp landnám í Norðlendinga fjórðungi, er fjölbygðastr hefir verit af öllu Íslandi, ok stœrstar sögur hafa gerzt bæði at fornu ok nýju, sem enn mun ritat verða ok raun berr á.