Bókastaðir

The Icelandic Sagas, glossed
Chapter 21

Eftir þetta sendir Þorvarðr orð ór Fljótum, at hann vill berjask við Kormák, kveðr á stað ok stund, kallask nú hefna vilja níðsins ok annarra svívirðinga. Kormákr játtir því. ok er stefnudagr kom, fór Kormákr í þann stað, sem ákveðit var, ok var eigi Þorvarðr þar kominn ok engi af hans mǫnnum. Kormákr hittir konu eina þar á bǿnum. Hon heilsar honum, ok spyrjask þau tíðenda. Hon mǽlti:

Hvert er þitt ørendi eða hvers bíðr þú?

Kormákr kvað vísu:

Seinn þykki mér søkkva
snyrtimóts ór Fljótum
sá er áttgrennir Unnar
orð sendi mér norðan.
Hringsnyrtir þarf hjarta
háfǽrr í sik fǿra,
þó er men-Gunnar manni
meira vant, ór leiri.

Kormákr mǽlti:

Nú býð ek Þorvarði af nýju holmgǫngu. Verði hann hvers manns níðingr, ef hann kemr eigi, ef hann telsk hugar síns eigandi.

Ok þá kvað Kormákr vísu:

Skulut níðingar neyða,
nú emk sóttr um gjǫf dóttur,
upp held ek Gauta gildi,
gǫgnum, mik til þagnar
þat munu þróttar víttir
þropregns stafir fregna,
byrjak frǽgð, nema fjǫrvi
félmiðlendr mik véli.

Þá búa þeir brǿðr mál til á hendr Kormáki um níð. Frǽndr Kormáks halda upp svǫrum. Hann vill engi boð bjóða láta. Kvað þá níðs verða, en eigi sóma. Ok kvazk Kormákr ekki við þeim vanbúinn, útan þeir svíki hann. Þorvarðr hafði eigi sótt holmstefnu þá, er Kormákr bauð honum, sagði Kormákr sjalffellt níð á þá ok þeim makligt at þola slíkt níð.

Líðr nú fram til Húnavatnsleiðar. Fóru hvárirtveggju til leiðar.

Eitt sinn, er þeir fundusk, Þorvarðr ok Kormákr, þá mǽlti Þorvarðr. Mikinn fjándskap eigum vér þér at gjalda margs háttar, ok fyrir þat sama býð ek þér holmgǫngu hér á leiðinni. Kormákr segir:

Muntu nú nokkut betr til fallinn en áðr, ok hefir þú jafnan undan hvikat.

Eigi skal at síðr til hǽtta, segir Þorvarðr: Þolum vér eigi lengr skammir slíkar.

Kormákr kvað sik ekki dvelja ok ferr heim á Mel.

Chapter 22

Maðr hét Þórolfr, er bjó undir Spákonufelli. Hann átti Þórdísi spákonu, sem fyrr var getit. Þau váru þar á leiðinni. Þóttusk margir þar traust mikit eiga, er hon var. Þorvarðr sǿkir hana at ok beiðir hana liðs í móti Kormáki ok gaf fé til. Býr Þórdís hann nú til holms svá sem henni glíkar.

Kormákr segir móður sinni sína fyrirǽtlun. Hon spyrr, hvárt hann hyggi gott til.

Hví skal eigi svá þó? segir Kormákr. Dalla mǽlir:

Þér mun eigi hlýða svá búit þó, því at ófúss mun Þorvarðr at berjask, nema fjǫlkynngi sé við. Þykki mér hitt ráð, at þú hittir Þórdísi spákonu, því at við svik mun at berjask. Kormákr mǽlir:

Lítit er mér um þat.

Þó fór hann ok hitti Þórdísi ok bað hana liðs. Hon mǽlti:

Nú komtu til síð. Nú bíta hann eigi vápn. En vil ek eigi þér varna liðveizlu. Ok ver hér í nótt ok vitja heilla. Ok mun ek þá fá svá gǫrt, at þik bíti ok eigi járn.

Þar er Kormákr um nóttina.

Þá er hann vaknaði, fann hann, at þreifat var undir ábreiðuna at hǫfði honum. Hann spyrr, hverr þar sé. Sá snýr í brott ok til útidyra. En Kormákr eftir ok sér, at þar er Þórdís. Ok er hon þá komin í þann stað sem, þeir skuldu berjask, ok hefir gás undir. Kormákr spyrr, hvat skyli.

Hon lǽtr heimgásina niðr. ok mǽlir: Hví máttir þú eigi kyrr vera?

Þá leggsk Kormákr niðr ok heldr fyrir sér vǫku ok vill vita tiltekjur Þórdísar. Hon vitjar þrysvar, ok forvitnask hann í hvert sinn um athǿfi hennar.

It þriðja sinn, er Kormákr kemr út, hefir hon skorit tvǽr gǽs ok látit renna saman blóðit í bolla. Þá hafði hon tekit hina þriðju gásina ok ǽtlar at skera. Þá mǽlir Kormákr:

Hvat skal þessu starfi, fóstra? Þórdís mǽlir:

Þat mun þó sannask, Kormákr, at þér mun í síðra lagi mega at duga. Hafða ek nú ǽtlat at fyrirkoma þeim óskǫpum, er Þórveig hafði á lagt ykkr Steingerði. Ok mǽttið nú njótask. ef ek skǽra hina þriðju gásina, svá at engi vissi. Kormákr mǽlir:

Ekki trúi ek á slíkt. Ok kvað vísu:

Aura gaf ek á eyri
af skar mǽr af bǽri
týr sýndisk mér taura
tveim gangvegum þeíma.
Vera man blóð af blóði,
býð aldregi þat skaldi
þeim, er ǫlverki orkar
ásar, tveggja gása.

Þeir fóru til holms. Þorvarðr gaf spákonu meira fé, ok þá hann blótit.

Kormákr kvað vísu:

Mjǫk hafa trǫll of troðna,
trúir mannr konu annars,
eldreið Áta foldar
ómissila þessa.
Vǽtti hins, at valdi,
er at vangroði gingum,
hvat of kennum þat henni?
hs vǫlva því bǫlvi.

Þórdís mǽlir:

Fǽ ek svá gǫrt, at kennir þik eigi.

Kormákr mǽlir illt í móti ok kvað hana illu einu valda munu ok vill draga hana út í dyrr ok sjá augu hennar í sólskini. Þorgils bróðir hans bannaði honum þat ok lét til engis vera. Steingerðr kvezk fara vilja til holms, ok svá var gǫrt.

Þá er Kormákr sá hana, kvað hann vísu:

Hefir á holm of gengit
hald-Eir of þik fǫldu,
hvat megi okkrum stum,
annat sinn, of rinna?
Ok vígsakir vaktar
vr hefk of þik bru,
því skal mér en Tinteini,
tvǽr, unnustan nǽrri.

Síðan bǫrðusk þeir. Sverð Kormáks beit ekki. Þeir áttusk lengi hǫggva viðskifti við. Ok beit hvárki sverðit. At lykðum hjó Kormákr á síðu Þorvarði. Varð þat mikit hǫgg, svá at lúðisk undir, ok brotnuðu rifin í Þorvarði, ok varð hann óvígr, ok skilðu við þetta.

Kormákr sá, hvar naut stóð, ok hjó þat. Honum var orðit varmt, ok tók hann af hǫfði sér hjalminn.

Ok kvað Kormákr vísu:

Hefi ek á holm of gengit,
handarskers at berjask.
Þú skaltat mér, þella,
þriðja sinn of kveðja.
Rýðk eigi ek rauða
reyr á þessi dreyra,
mitt kveð ek slǽtt, í sveita,
sverð fordǽðan gerði

Hann þerrir af sér sveita á mǫttulskauti Steingerðar.

Kormákr kvað vísu:

Ek verð oft þvit þykkjum
errótr af mér þerra,
gulls hlýkk af þér þella
þraut, á mǫttulskauti.
Því láttu í set snauta
saurreiði bragar greiði,
mér hefir steypt í stúru
Steingerðr, bana verðan.

Kormákr bað Steingerði með sér fara. Hon kvazk munu skipa um menn, ok skiljask þau, ok unir hvárttveggja illa við. Þorvarðr er þangat fǿrðr, ok bindr hon um meizl hans.

Kormákr hittir nú jafnan Steingerði.

Þorvarði batnar seint. Ok þegar er hann má á fǿtr fǿrask, ferr hann at hitta Þórdísi ok fréttir hana, hvat honum vǽri helzt til heilsubótar. Hon segir:

Hóll einn er heðan skammt í brott, er alfar búa í. Graðung þann, er Kormákr drap, skaltu fá ok rjóða blóð graðungsins á hólinn útan, en gera ǫlfum veizlu af slátrinu, ok mun þér batna.

Eftir þetta senda þeir Kormáki orð, at þeir vilja kaupa graðunginn. Hann kvazk eigi vilja varna þeim kaups, en hafa fyrir baug þann, er Steingerðr átti. Þeir vitja graðungsins, en selja Kormáki bauginn, ok fara með sem Þórdís sagði fyrir.

Kormákr kvað vísu:

Hins mun hǫr-Gefn spyrja,
er it heim komit báðir
með blót roðin, beiði
benhlunns, sú er mér unni:
Hvar er nú baugr enn brenndi? Bǫl ólitit
hefir hann sveinninn svarti,
sonr Ǫgmundar, skaldit?

Þetta ferr, sem Kormákr gat til, at Steingerði glíkar illa, er þeir hǫfðu baugnum lógat.

Chapter 23

Eftir þetta batnar Þorvarði skjótt. Þá er hann þóttisk aftrbati, ríðr hann á Mel ok býðr Kormáki holmgǫngu. Kormákr mǽlir:

Seint leiðisk þér, en játti ek.

Nú fara þeir til holms. Finnr Þórdís Þorvarð nú sem fyrr, Kormákr sǿkir ekki hennar traust. Hon deyfði fyrir Kormáki sverðit, svá at ekki beit, en þó hjó Kormákr svá mikit hǫgg á ǫxl Þorvarði, at axlarbeinit brotnaði, ok varð hǫndin þegar ónýt. Varð hann af þessum lemstrum óvígr ok hlaut at gjalda annan baug í holmlausn.

Þá hljóp at Þórolfr undan Spákonufelli ok hjó til Kormáks.

Hann bar af sér hǫggit ok kvað þá vísu:

Rjoðandi lét randa
ryðskǫlm of mér falma,
fǽgir Fjǫlnis veigar,
fnasi hann vesalstr manna,
ok þrumskúrar þeirrar
þat varð hlaup at skaupi
víst hafðir mér váðir
verr spákonu ferri.

Kormákr hjó blóðnaut eftir siðvenju ok mǽlti: Illa erum vér við komnir at þola ágang yðvarn, en fjǫlkynngi Þórdísar. Ok kvað vísu:

Deyfði eldi ǫldu
ǫrg vǽttr fyrir mér tǫrgu,
lǽt ek niðr á bak bíta
blaðshund, at hjǫrfundi.
Dugðir hjǫrr, þá er hugðak
hjalmrǿkjanda at sǿkja,
hǫgg hlaut huglaus dugga
helzti stinn at minni.

Eftir þat fara hvárir til síns heima, ok glíkar hvárigum vel.

Chapter 24

Skip þeirra brǿðra stóð uppi í Hrútafirði um vetrinn. Um várit halda kaupmenn til skips. Þeir brǿðr ǽtla ok at fylgja skipi sínu.

Þá er þeir váru búnir, ferr Kormákr at finna Steingerði ok áðr en þau skilja, kyssir Kormákr Steingerði tvá kossa heldr óhrapalliga. Tinteinn vill eigi svá gǫrt hafa. Nú eigu hlut í vinir hvárratveggju, at Kormákr skyli bǿta. Kormákr spyrr, hvers þeir beiðisk. Þorvaldr segir.

Bauga þeirra tveggja, er ek hefi misst fyrri.

Þá kvað Kormákr vísu:

Baugi varð ek at bǿta
brúnleggs hvaðrantveggja
guldut fé fyrir bjartrar
halsfang mýils spangar.
Gtut gjallar mǿta
gulls laufguðum þolli,
tál hefik teitimála,
tveir kossar fémeiri.

Ok er Kormákr var til skips farinn, þá kvað hann vísu:

Vísu mun ek of vinna,
áðr vér til skips gangim,
senda sǫrva Rindi
til Svínadals mína.
Koma skulu ǫll til eyrna
orð min Skǫgul borða,
betr ann ek sigli-Sgu
en sjǫlfum mér hǫlfu.

Nú ferr Kormákr útan ok með honum Þorgils, bróðir hans, ok kómu til hirðar konungs. Var þar við þeim vel tekit.

Þess er getit, at Steingerðr biðr Þorvald tintein at þau skyldi útan. Hann kvað þat eigi ráðligt, en má þó eigi synja henni. Ráðask þau til ferðar ok kómu um haf, ok settu víkingar at þeim ok vildu rǽna þau, ok taka í brott Steingerði. Þess verðr Kormákr víss ok ferr til ok veitir þeim lið, svá at þau heldu ǫllu fé sínu. Kómu þau síðan til konungs hirðar.

Ok einn dag var þat, er Kormákr gekk um strǽti. Sá hann Steingerði sitja í skemmu einni ok gekk þangat ok sat hjá henni ok talaði við hana ok kyssti hana fjóra kossa. Þorvaldr varð varr við þat ok brá sverði. Síðan hljópu konur í milli, ok síðan var sent eftir Haraldi konungi.

Hann kvað vant munu til at gǽta með þeim. En gera mun ek sǽtt með ykkr.

Þeir játtu því. Konungr mǽlir:

Einn koss skal vera fyrir þat, er Kormákr veitti þér lið í landtǫku, en fyrir annan þat, er Kormákr sótti Steingerði, en fyrir tvá kossa tvá aura gulls Kormákr kvað sǫmu vísu sem fyrr er ritin.

Baugi varð at bǿta.

Einn dag, er Kormákr gekk á strǽti, sá hann Steingerði, víkr til hennar ok biðr hana ganga með sér. Hon neitar því. Þá kippir Kormákr henni at sér. Hon kallar til liðs sér. Konungr var nǽr staddr ok gengr til, ok þótti undarlig þessi fǫr, ok tók hana af honum ok mǽlti til hans stuttliga. Konungr gerði sik reiðan, en Kormákr er þó með hirð ok kemsk brátt í vináttu við konung, ok var kyrrt um vetrinn.

Chapter 25

Eftir um várit byrjar Haraldr konungr ferð sína til Bjarmalands með miklu liði. Kormákr var skipstjórnarmaðr í þeirri ferð. Ok á ǫðru skipi var Þorvaldr. Eigi eru fleiri nefndir skipstjórnarmenn.

Ok er þeir sigldusk nǽr í sundi einu, laust Kormákr hjalmvelinum við eyra Þorvaldi. Ok fell hann frá stýrinu í rot. Skip Kormáks renndi við, er þat missti hjalmvalar. Steingerðr sat áðr hjá Þorvaldi ok tók til stýris ok stýrði á flatt skip Kormáks.

þat sá Kormákr ok kvað vísu.

Fekk sá er fǫgru vífi
fór nǽrr en vér stórum
hǫgg af hjalmar skíði
í hattar stall miðjan.
Eysteins hratar arfi
á elliða stafni.
Stýrðu ei á mik, Steingerðr,
þóttu steigurliga látir.

Skipinu hvelfir undir Kormáki ok hans mǫnnum. Varð skjótt borgit, er margt var manna við. Þorvaldr rétti við ok snúa áleiðis ferðinni. Býðr konungr sína gerð á málinu, ok því játtu þeir báðir. Konungr lét jafnt hǫgg Þorvalds ok hrakning Kormáks.

Þeir kómu um kveldit við land. Sat konungr ok hans menn í snǽðingi. Kormákr sat útar við dyrr í tjaldinu ok drakk tvímenning á Steingerði. Ok meðan hann gerði þetta, stal maðr frá Kormáki dalki til spots, er hann hafði lagt af sér feldinn. Ok er hann skyldi til taka, var ór dalkrinn.

Kormákr spratt upp ok hljóp eftir manninum með spjót þat, er hann kallaði Vigr. Ok skaut eftir honum ok missti ok kvað vísu:

Drengr ungr stal mik dalki,
þá er drakk á mey rakka.
Vit skulum dalkinn deila
sem drengir tveir ungir.
Vel hefir Vigr of skepta,
verð ek í grjót at skjóta,
víst er at ek mannsins missta,
mosinn var upp at losna.

Eftir þetta fóru þeir til Bjarmalands ok aftr þaðan ok kómu heim í land.