Bókastaðir

Eptir þetta vitjar Bersi Steinvarar ok stígr á hest sinn ok kom heim áðr menn váru upp staðnir; þeir spyrja um ferðir Bersa, en hann segir. Þórðr spyrr Bersa er þeir finnask um fund þeirra hvernig farit hafði, þá kvað Bersi vísu:

Eptir þetta ferr Oddr heim, en Steinvǫr er með Bersa; þetta líkar Þórdísi illa. Þá var nokkut á fǫru virkit Bersa, en nú lét hann bæta virkit. Svá er sagt at engar yrði bætr eptir menn þessa.

Liðu nú fram stundir. Eitt sinn er þau Þórdís ok Bersi tǫluðusk við mælti Bersi: "þat ráð hefi ek hugsat at bjóða Ólafi Hǫskuldssyni barnfóstr".

Hon segir: "lítit er mér um þat, lízk mér þat mikill vandi, en ósýnn sæmdarauki". "þat er ok ǫruggt traust, en ek á sǫkótt, en gerumk mjǫk aldri orpinn" segir Bersi.

Ferr hann til móts við Ólaf ok býðr honum barnfóstr; þetta tekr Ólafr með þǫkkum ok flytr hann Halldór heim með sér ok fær Steinvǫru til fóstrs; þetta líkar Þórdísi illa ok skýtr undan penningunum. Bersi tekr nú mjǫk at eldask.

Þat var enn einn tíma at þingmenn kómu til Bersa; hann sat einn saman ok kom fyrr matr hans en annarra manna. Bersi hafði graut, en aðrir menn ost ok skyr. Þá kvað Bersi vísu:

Halldórr mælti: "vega ætlar þú mann enn þá, fóstri minn".

Bersi segir: "sé ek manninn makligan til".

Þórdís leyfði Vala bróður sínum nytjar í Brekkulandi. Bersi lét húskarla sína vinna heima ok skipta engu við Vala. Halldóri þótti illa er Bersi réð eigi fé sínu. Eptir þat kvað Bersi vísu:

Halldórr mælti: "illa hugnar mér við Vala". Bersi kvað vísu:

Ok enn kvað hann:

Halldórr mælti: "lítt eldisk þú enn í huginum, fóstri minn".

Þau Steinvǫr ok Bersi talask við; Bersi mælti til hennar: "ráð skal setja ok þurfu vér þín at"; hon sagði þat skylt slíkt er hon mætti at gera.

"Þú skalt" segir Bersi "láta þik á skilja við Þórdísi um mjólkrketil ok halda á þar til er þit sláit niðr; mun ek þá til koma ok mæla alt eptir henni; síðan skaltu fara til Vala ok segja þínar hrakningar".

Þetta fór eptir því sem Bersi setti ráð til ok kom hon til Vala ok segir sínar eigi sléttar, biðr Vala fylgja sér um klifit; hann gerir svá. Þá er Vali vill aptr hverfa koma þeir Halldórr ok Bersi í mót honum. Bersi hafði hǫggspjót í hendi ok staf í annarri, en Halldórr Hvíting. Þegar Vali sér þá snýr hann í mót þeim ok hǫggr til Bersa, Halldórr komsk á bak Vala ok beitir á hásinar honum Hvítingi; þá bregðr Vali hart við ok snýr í mót Halldóri, þá setti Bersi spjótit milli herðanna, var þat hans banasár; síðan setja þeir upp skjǫld hans at fótum honum, en sverð at hǫfði ok breiða á hann vararfeld hans ok eptir þat stíga þeir á bak ok ríða um fimm bæi ok lýsa víginu á hendr sér ok ríða heim síðan. Fara menn ok búa um Vala ok heitir þar síðan Valafall er hann var drepinn. Halldórr var nú tólf vetra gamall er þessi atburðr gerðisk.

Þorvaldr hét maðr ok var Eysteins son ok var kallaðr tinteinn; hann var maðr auðigr ok hagr, skáld ok engi skǫrungr í skaplyndi. Bróðir hans hét Þorvarðr er bjó norðr í Fljótum. Þeir váru frændr margir ok var sá kynsþáttr kallaðr Skíðingar ok hafði litla mannheill.

Þorvaldr tinteinn bað Steingerðar ok at frænda ráði var hon honum gefin ok ekki með hennar mótmæli. Þetta var samsumars ok Steingerðr gekk frá Bersa. Þessi tíðendi fréttir Kormakr ok lætr sem hann viti eigi. Litlu áðr hafði Kormakr flutt varnað sinn til skips ok ætlaði utan ok báðir þeir bræðr.

Einn morgin snimma ríðr Kormakr frá skipi, ferr at finna Steingerði ok talar við hana, biðr hana gera sér skyrtu; hon kvað enga þǫrf kvámu hans, kvað Þorvald eigi mundu þola hefndalaust eða frændr hans. Kormakr kvað vísu:

Steingerðr mælti: "auðheyrðr er fjándskapr í slíku ok man ek segja Þorvaldi hróp þitt ok er slíkt engum manni sitjanda". Þá kvað Kormakr:

Eptir þetta skilja þau með engri blíðu ok fór Kormakr til skips.

Þá er þeir bræðr létu or læginu kom upp hjá skipinu hrosshvalr. Kormakr skaut til hans pálstaf ok kom á hvalinn ok søktisk; þóttusk menn þar kenna augu Þorveigar. Þessi hvalr kom ekki upp þaðan ífrá, en til Þorveigar spurðisk þat at hon lá hætt, ok er þat sǫgn manna at hon hafi af því dáit.

Síðan sigldu þeir á haf ok kómu við Noreg; í þann tíma réð Hákon Aðalsteinsfóstri Noregi. Þeir bræðr fóru skjótt á konungsfund, tók konungr vel við þeim, váru þeir þar um vetrinn vel virðir. Um sumarit eptir leggjask þeir í hernað ok vinna mǫrg stórvirki. Sá maðr var í félagi með þeim er Sigurðr hét, þýðeskr maðr ok vel borinn.

Þeir gerðu víða upprásir. Einn dag er þeir váru á land upp gengnir kómu at þeim bræðrum ellifu menn ok sóttu at þeim; lauk svá þeirra viðskiptum at þeir bræðr tveir sigruðu hina ellifu. Eptir þat fóru þeir til skipa; þóttusk víkingarnir mundu hafa látit þessa menn, en fagna nú því er þeir kómu aptr með sigri ok fé. Í þessi ferð fengu þeir bræðr mikla frægð.

Leið á sumarit ok var komit at vetri. Þeir vildu þá halda til Noregs, fengu veðráttu kalda, lagði hrím í seglit; þeir váru jafnan mjǫk frammi bræðr; þá kvað Kormakr vísu:

Þorgils mælti: "getr þú hennar nú jafnan, en þá vildir eigi fá hennar er buðusk kostir á".

Kormakr segir: "meir olli því vándra vætta atkvæði en mín mislyndi".

Nú sigldu þeir at hǫmrum nokkurum, hlóðu seglum við mikinn háska. Kormakr mælti: "vel mætti Þorvaldr tinteinn hér vera hjá oss".

Þorgils segir brosandi: "þat er líkara at hann uni nú betr í dag en vér".

"Eigi er þá sem skyldi" segir Kormakr. Litlu síðar tóku þeir Noreg.

Meðan þeir hǫfðu brottu verit var orðit hǫfðingjaskipti, Hákon var látinn, en Haraldr gráfeldr í stað kominn. Vingask þeir við konung; hann tók þeirra máli vel. Þeir fóru með konungi til Írlands ok áttu þar orrostur. Þat var eitt sinn er þeir hǫfðu upp gengit með konungi ok kom mikit lið mót konungi ok þá er saman laust liðinu þá kvað Kormakr vísu:

Þorgils mælti: "aldri kemr þú í þá mannraun at þér komi eigi jafnan í hug Steingerðr".

Kormakr segir: "allítt fyrnisk mér þat enn".

Þessi orrosta var mikil; fekk Haraldr konungr ágætan sigr, hans menn ráku flótta. Þeir bræðr váru staddir báðir saman; snerusk þá í mót níu menn, þeir bǫrðusk um hríð. Kormakr kvað vísu:

Þorgils mælti: "þar kemr þó optaz niðr".

Þeirra orrostu lauk svá at þeir bræðr fengu sigr, en hinir fellu níu; þeir tóku þar fyrir mikit lof af konungi ok marga sæmd aðra.

Þeir bræðr váru með konungi í herferðum jafnan; þá fann Þorgils at Kormakr svaf lítit jafnan ok spurði hví þat sætti; þá kvað Kormakr vísu:

Kann ek þat segja þér, bróðir, at ek lýsi útferð minni til Íslands".

Þorgils mælti: "miklu er fyrir fætr þér kastat, bróðir, ok ei veit ek nú til hvers dregr".

Þegar konungr verðr víss farfýsi Kormaks þá kallar konungr Kormak til sín ok segir hann óvitrliga gera ok letr hann ferðarinnar ok tjár þat ekki; rézk hann til skips.

Í útláti fengu þeir veðr hvast ok áfǫll stór ok brotnaði ráin; þá kvað Kormakr vísu:

Þeir láta í haf ok þola harða veðráttu ok eitt sinn er komit hafði mikit áfall váru menn vátir; þá kvað Kormakr vísu:

Þeir hafa harða útivist ok koma um síðir utan at Miðfirði. Þeir kasta akkerum nær landi; þeir sjá á land upp hvar kona ríðr. Kormakr kennir Steingerði ok lét skjóta báti ok rær til lands, gengr skjótt frá skipi ok fær sér hest, ríðr til móts við Steingerði ok þegar er þau finnask hleypr Kormakr af baki ok tekr hana ofan ok setr niðr hjá sér; hrossin ganga frá þeim ok líðr á daginn ok kemr at myrkri.

Steingerðr mælti: "mál er at leita at hestum várum". Kormakr kvað lítils mundu við þurfa ok litask hann um ok sér hvergi hrossin, en þau hǫfðu vafizk í einu lækjarfari skamt frá því er þau sátu.

Nú ferr nótt at hendi; taka þau á sik gǫngu ok kómu til lítils bæjar ok var við þeim tekit ok veittr beini slíkr sem þau þurftu. Um nóttina hvíldi sínum megin bríkar hvárt þeirra; þá kvað Kormakr vísu:

Steingerðr kvað betr at eigi bæri saman fundi þeirra. Kormakr kvað vísu:

Steingerðr mælti: "liðit er þetta ok get eigi". Kormakr kvað vísu:

Steingerðr kvazk eigi vilja háð hans. Kormakr kvað vísu:

Steingerðr segir: "þat skal eigi verða ef ek má ráða ok skildisk þú svá at eins við þau mál at þess er þér engi ván". Nú sofa þau af um nóttina.

Um morgininn býsk Kormakr í brott, finnr Steingerði, tók af hendi sér fingrgull ok vill gefa henni.

Hon mælti: "trǫll hafi þik allan ok svá gull þitt". Kormakr kvað vísu:

Ríðr Kormakr ok líkar heldr illa við Steingerði, en verr við Tintein. Hann ríðr heim á Mel ok er þar um vetrinn ok vistar kaupmenn nær skipi.

Þorvaldr tinteinn bjó norðr í Svínadal, en Þorvarðr bróðir hans í Fljótum.

Um vetrinn gerir Kormakr ferð sína norðr í Svínadal at finna Steingerði, ok er hann kom í Svínadal stígr hann af baki ok gekk til stufu. Steingerðr sat á palli ok sezk Kormakr hjá henni, en Þorvaldr sitr í bekk ok þar hjá honum Narfi.

Hann mælti, Narfi, við Þorvald: "skaltu engan hlut í eiga um setu Kormaks? ok er slíkt ósitjanda".

Þorvaldr segir: "sæma mun ek við slíkt; lízk mér þetta skammlaust þótt þau tali".

Narfi segir: "illa er þá".

Litlu síðar finnask þeir bræðr Þorvaldr ok Þorvarðr, segir Þorvaldr honum kvámur Kormaks þangat, Þorvarðr segir: "þykkir þér slíkt sitjanda?" hann kvað ekki hafa til sakat þar til, en sagði sér óskapfelt vera um kvámur Kormaks.

Þá segir Þorvarðr: "ek skal bætr á ráða þótt þú þorir eigi, þvíat ǫllum oss er skǫmm í".

Þat var næst er Þorvarðr kom í Svínadal, keyptu þeir bræðr ok Narfi at einum gǫngusveini at hann skyldi kveða vísu svá at Steingerðr heyrði ok segði at Kormakr hefði orta, en þat gegndi engu, þeir sǫgðu at Kormakr hefði kent konu þeirri er Eylaug hét frændkona hans; en þessi var vísa:

Steingerðr verðr nú reið mjǫk svá at hon vill eigi Kormak heyra nefndan. Þetta spyrr Kormakr ok ferr at finna Steingerði, hann leitar lengi orða við hana; þau svǫr kómu upp at lyktum at henni mislíkar at hann yrkir um hana níð ok er þat nú borit um alt herað.

Kormakr kveðr þat eigi satt vera;

Steingerðr segir: "mjǫk mundir þú þræta, ef ek hefða eigi heyrt".

Kormakr mælti: "hverr kvað svá at þú heyrðir?"

Hon segir hverr kvað "ok þarftu eigi míns tals at vænta ef þetta sannask".

Kormakr ríðr í brott ok leitar þessa stráks ok finnr ok nú verðr hann at segja it sanna. Kormakr verðr reiðr mjǫk ok hleypr at Narfa ok vegr hann; slíka fǫr ætlar hann Þorvaldi, en hann skauzk í skugga ok skammaðisk sín ok kómusk menn í milli þeirra ok skildu þá. [Kormakr kvað þá vísu:

Þetta fréttisk um heraðit ok vex at eins óþokki milli þeirra; þeir Þorvarðr ok Þorvaldr brœðr eru stórorðir, en Kormaki líkar þat illa.