Bókastaðir

Eftir þetta vitjar Bersi Steinvarar ok stígr á hest sinn ok kom heim, áðr menn váru upp staðnir. Þeir spyrja um ferðir Bersa, en hann, segir. Þórðr spyrr Bersa, er þeir finnask, um fund þeirra, hvernig farit hafði.

Þá kvað Bersi vísu:

Eftir þetta ferr Oddr heim, en Steinvǫr er með Bersa. Þetta glíkar Þórdísi illa. Þá var nokkut á fǫru virkit Bersa, en nú lét hann bœta virkit. Svá er sagt, at engar yrði bœtr eftir menn þessa. Liðu nú fram stundir.

Eitt sinn, er þau Þórdís ok Bersi tǫluðusk við mælti Bersi "Þat ráð hefi ek hugsat, at bjóða Óláfi Hǫskuldssyni barnfóstr." Hon segir:

"Lítit er mér um þat. Lízk mér þat mikill vandi, en ósýnn sœmðarauki."

"Þat er ok øruggt traust, en ek á sǫkótt, en gerumk mjǫk aldri orpinn," segir Bersi.

Ferr hann til móts við Óláf ok býðr honum barnfóstr. Þetta tekr Óláfr með þǫkkum, ok flytr hann Halldór heim með sér ok fær Steinvǫru til fóstrs. Þetta glíkar Þórdísi illa ok skýtr undan penningunum. Bersi tekr nú mjǫk at eldask.

Þat var enn einn tíma, at þingmenn kómu til Bersa. Hann sat einn saman, ok kom fyrr matr hans en annarra manna. Bersi hafði graut, en aðrir menn ost ok skyr.

Þá kvað Bersi vísu.

Halldórr mælir:

"Vega ætlar þú mann enn þá, fóstri minn." Bersi segir:

"Sé ek manninn makligan til."

Þórdís leyfði Vála, bróður sínum, nytjar í Brekkulandi. Bersi lét húskarla sína vinna heima ok skifta engu við Vála. Halldóri þótti illa, er Bersi, réð eigi fé sínu.

Eftir þat kvað Bersi vísu:

Halldórr mælir:

"Illa hugnar mér við Vála."

Bersi kvað vísu:

Ok enn kvað hann:

Halldórr mælir:

"Lítt eldisk þú enn í huginum, fóstri minn."

Þau Steinvǫr ok Bersi talask við.

Bersi mælir til hennar. "Ráð skal setja ok þurfum vér þín at."

Hon sagði þat skylt, slíkt er hon mætti at gera.

"Þú skalt láta þik á skilja við Þórdísi, um mjólkrketil ok halda á, þar til er þit sláið niðr. Mun ek þá til koma ok mæla allt eftir henni. Síðan skaltu fara til Vála, ok segja þínar hrakningar."

Þetta fór eftir því sem Bersi setti ráð til, ok kom hon til Vála ok segir sínar eigi sléttar; biðr Vála fylgja sér um klifit. Hann gerir svá.

Þá er Váli vill aftr hverfa, koma þeir Halldórr ok Bersi, í mót honum. Bersi hafði hǫggspjót í hendi ok staf í annarri, en Halldórr Hvíting. Þegar Váli sér þá, snýr hann í mót þeim, ok høggr til Bersa. Halldórr komsk á bak Vála ok beitir á hásinar honum Hvítingi. Þá bregðr Váli hart við ok snýr í mót Halldóri. Þá setti Bersi spjótit milli herðanna. Var þat hans banasár. Síðan setja þeir upp skjǫld hans at fótum honum, en sverð at hǫfði, ok breiða á hann vararfeld hans. Ok eftir þat stíga þeir á bak ok ríða um fimm bœi ok lýsa víginu á hendr sér ok ríða heim síðan. Fara menn ok búa um Vála, ok heitir þar síðan Válafall, er hann var drepinn. Halldórr var nú tolf vetra gamall, er þessi atburðr gerðisk.

Þorvaldr hét maðr ok var Eysteins son ok var kallaðr tinteinn. Hann var maðr auðigr ok hagr, skáld ok engi skǫrungr í skaplyndi. Bróðir hans hét Þorvarðr, er bjó norðr í Fljótum. Þeir váru frændr margir, ok var sá kynsþáttr kallaðr Skíðingar ok hafði lítla mannheill.

Þorvaldr tinteinn bað Steingerðar ok at frændaráði var hon honum gefin ok ekki með hennar mótmæli. Þetta var samsumars ok Steingerðr gekk frá Bersa. Þessi tíðendi fréttir Kormákr ok lætr sem hann viti eigi. Lítlu áðr hafði Kormákr flutt vǫrnuð sinn til skips ok ætlaði útan, ok báðir þeir brœðr.

Einn morgin snemma ríðr Kormákr frá skipi, ferr at finna Steingerði ok talar við hana, biðr hana gera sér skyrtu. Hon kvað enga þǫrf kvámu hans, kvað Þorvald eigi mundu þola hefndalaust eða frændr hans.

Kormákr kvað vísu:

Steingerðr mælir:

"Auðheyrðr er fjándskapr í slíku, ok mun ek segja Þorvaldi hróp þitt, ok er slíkt engum manni sitjanda."

Þá kvað Kormákr:

Eftir þetta skilja þau með engri blíðu, ok fór Kormákr til skips.

Þá er þeir brœðr létu ór læginu, kom upp hjá skipinu hrosshvalr. Kormákr skaut til hans pálstaf, ok kom á hvalinn, ok søkkðisk. Þóttusk menn þar kenna augu Þórveigar. Þessi hvalr kom ekki upp þaðan í frá, en til Þórveigar spurðisk þat, at hon lá hætt, ok er þat sǫgn manna, at hon hafi af því dáit.

Síðan sigldu þeir á haf ok kómu við Noreg. Í þann tíma réð Hákon Aðalsteinsfóstri Noregi. Þeir brœðr fóru skjótt á konungs fund. Tók konungr vel við þeim. Váru þeir þar um vetrinn vel virðir.

Um sumarit eftir leggjask þeir í hernuð ok vinna mǫrg stórvirki. Sá maðr var í félagi með þeim er Sigurðr hét, þýðverskr maðr ok velborinn. Þeir gerðu víða upprásir.

Einn dag, er þeir váru á land upp gengnir, kómu at þeim brœðrum ellifu menn ok sóttu at þeim. Lauk svá þeirra viðskiftum at þeir brœðr tveir sigruðu hina ellifu. Eftir þat fóru þeir til skipa. Þóttusk víkingarnir mundu hafa látit þessa menn, en fagna nú því, er þeir kómu aftr með sigri ok fé. Í þessi ferð fengu þeir brœðr mikla frægð.

Leið á sumarit ok var komit á vetri. Þeir vildu þá halda til Noregs, fengu veðráttu kalda, lagði hrím í seglit. Þeir váru jafnan mjǫk frammi brœðr.

Þá kvað Kormákr vísu:

Þorgils mælti:

"Getr þú hennar nú jafnan, en þá vildir eigi fá hennar, er buðusk kostir á." Kormákr segir:

"Meirr olli því vándra vætta atkvæði en mín mislyndi."

Nú sigldu þeir at hǫmrum nokkurum, hlóðu seglum við mikinn háska. Kormákr mælti:

"Vel mætti Þorvaldr tinteinn hér vera hjá oss."

Þorgils segir brosandi: "Þat er glíkara, at hann uni nú betr í dag en vér."

"Eigi er þá sem skyldi," segir Kormákr.

Litlu síðar tóku þeir Noreg.

Meðan þeir hǫfðu brottu verit, var orðit hǫfðingjaskifti. Hákon var látinn, en Haraldr gráfeldr í stað kominn. Vingask þeir við konung. Hann tók þeirra máli vel. Þeir fóru með konungi til Írlands, ok átti þar orrustur.

Þat var eitt sinn, er þeir hǫfðu upp gengit með konungi, ok kom mikit lið mót konungi, ok þá er saman laust liðinu, þá kvað Kormákr vísu:

Þorgils mælir:

"Aldri kemr þú í þá mannraun, at þér komi eigi jafnan í hug Steingerðr." Kormákr segir:

"Alllítt fyrnisk mér þat enn."

Þessi orrusta var mikil, fekk Haraldr konungr ágætan sigr. Hans menn ráku flótta. Þeir brœðr váru staddir báðir saman. Snerusk þá í mót níu menn. Þeir bǫrðusk um hríð.

Kormákr kvað vísu:

Þorgils mælir:

"Þar kemr þó oftast niðr."

Þeirra orrustu lauk svá, at þeir brœðr fengu sigr, en hinir fellu níu. Þeir tóku þar fyrir mikit lof af konungi ok marga sœmð aðra.

Þeir brœðr, váru með konungi í herferðum jafnan. Þá fann Þorgils, at Kormákr svaf lítit jafnan, ok spurði, hví þat sætti.

Þá kvað Kormákr vísu:

"Kann ek þat segja þér, bróðir, at ek lýsi útferð minni til Íslands." Þorgils mælir:

"Miklu er fyrir fœtr þér kastat, bróðir, ok eigi veit ek nú til hvers dregr."

Þegar konungr verðr víss farfýsi Kormáks, þá kallar konungr Kormák til sín ok segir hann óvitrliga gera, ok letr hann ferðarinnar, ok tjár þat ekki; rézk hann til skips. Í útláti fengu þeir veðr hvasst ok áfǫll stór ok brotnaði ráin.

Þá kvað Kormákr vísu:

Þeir láta í haf ok þola harða veðráttu. Ok eitt sinn, er komit hafði mikit áfall, váru menn vátir.

Þá kvað Kormákr vísu:

Þeir hafa harða útivist ok koma um síðir útan at Miðfirði. Þeir kasta akkerum nær landi.

Þeir sjá á land upp, hvar kona ríðr. Kormákr kennir Steingerði ok lét skjóta báti ok rœr til lands, gengr skjótt frá skipi ok fær sér hest, ríðr til móts við Steingerði. Ok þegar er þau finnask, hleypr Kormákr af baki ok tekr hana ofan ok setr niðr hjá sér. Hrossin ganga frá þeim, ok líðr á daginn, ok kemr at myrkri. Steingerðr mælir:

"Mál er at leita at hestum várum."

Kormákr kvað lítils mundu við þurfa, ok litask hann um ok sér hvergi hrossin. En þau hǫfðu vafizk í einu lœkjarfari skammt frá því, er þau sátu. Nú ferr nótt at hendi, taka þau á sik gǫngu ok kómu til lítils bœjar, ok var við þeim tekit ok veittr beini slíkr sem þau þurftu. Um nóttina hvíldi sínum megin bríkar hvárt þeirra.

Þá kvað Kormákr vísu:

Steingerðr kvað betr, at eigi bæri saman fundi þeirra.

Kormákr kvað vísu:

Steingerðr mælti:

"Liðit er þetta, ok get eigi."

Kormákr kvað vísu:

Steingerðr kvazk eigi vilja háð hans.

Kormákr kvað vísu:

Steingerðr segir:

"Þat skal eigi verða, ef ek má ráða, ok skilðisk þú svá at eins við þau mál, at þess er þér engi ván."

Nú sofa þau af um nóttina.

Um morgininn býsk Kormákr í brott, finnr Steingerði, tók af hendi sér fingrgull ok vill gefa henni. Hon mælti:

"Trǫll hafi þik allan ok svá gull þitt."

Kormákr kvað vísu:

Ríðr Kormákr, ok glíkar heldr illa við Steingerði, en verr við Tintein. Hann ríðr heim á Mel ok er þar um vetrinn ok vistar kaupmenn nær skipi.

Þorvaldr tinteinn bjó norðr í Sunnudal, en Þorvarðr, bróðir hans, í Fljótum.

Um vetrinn gerir Kormákr ferð sína norðr í Sunnudal at finna Steingerði. Ok er hann kom í Sunnudal, stígr hann af baki ok gekk til stofu. Steingerðr sat á palli, ok sezk Kormákr hjá henni, en Þorvaldr sitr í bekk, ok þar hjá honum Narfi.

Hann mælti, Narfi, við Þorvald: "Skaltu engi hlut í eiga um setu Kormáks? Ok er slíkt ósitjanda." Þorvaldr segir:

"Sœma mun ek við slíkt. Lízk mér þetta skammlaust, þó at þau tali." Narfi segir:

"Illa er þá."

Litlu síðar finnask þeir brœðr, Þorvaldr ok Þorvarðr. Segir Þorvaldr honum kvámur Kormáks þangat. Þorvarðr segir:

"Þykkir þér slíkt sitjanda?"

Hann kvað ekki hafa til sakat þar til, en sagði sér óskapfellt vera um kvámur Kormáks.

Þá segir Þorvarðr: "Ek skal bœtr á ráða, þó at þú þorir eigi, því at ǫllum oss er skǫmm í."

Þat var næst, er Þorvarðr kom í Sunnudal, keyptu þeir brœðr ok Narfi at einum gǫngusveini, at hann skyldi kveða vísu, svá at Steingerðr heyrði ok segði, at Kormákr hefði orta, en þat gegndi engu. Þeir sǫgðu, at Kormákr hefði kennt konu þeirri, er Eylaug hét, frændkona hans.

En þessi var vísa:

Steingerðr verðr nú reið mjǫk, svá at hon vill eigi Kormák heyra nefndan.

Þetta spyrr Kormákr ok ferr at finna Steingerði. Hann leitar lengi orða við hana.

Þau svǫr kómu upp at lykðum, at henni mislíkar, at hann yrkir um hana níð. "Ok er þat nú borit um allt herað."

Kormákr kvað þat eigi satt vera. Steingerðr segir:

"Mjǫk mundir þú þræta, ef ek hefða eigi heyrt." Kormákr mælir:

"Hverr kvað, svá at þú heyrðir?"

Hon segir, hverr kvað, "ok þarftu eigi míns tals at vænta, ef þetta sannask."

Kormákr ríðr í brott ok leitar þessa stráks ok finnr. Ok nú verðr hann at segja it sanna. Kormákr verðr reiðr mjǫk ok hleypr at Narfa ok vegr hann. Slíka fǫr ætlar hann Þorvaldi, en hann skauzk í skugga ok skammaðisk sín. Ok kómusk menn í milli þeirra ok skilðu þá.

Kormákr kvað þá vísu:

Þetta fréttisk um heraðit, ok vex at eins óþokki milli þeirra. Þeir Þorvarðr ok Þorvaldr brœðr eru stórorðir, en Kormáki glíkar þat illa.