Bókastaðir

Síðan ferr Kormakr at finna Steingerði jafnt sem áðr; ok eitt sinn er þau tala um þessa atburði lætr hon ekki illa yfir. Kormakr kvað vísu:

"Mæl þú eigi svá mikit um" segir Steingerðr "mart má því bregða". Þá kvað Kormakr vísu:

Steingerðr segir:

Kormakr segir: "nú kaustu sem vera ætti; opt hefi ek hingat mínar kvámur lagðar".

Nú biðr Steingerðr Kormak stunda til fǫður hennar ok fá hennar ok fyrir sakir Steingerðar gaf Kormakr Þorkeli góðar gjafir. Eptir þetta eigu margir menn hlut í, ok þar kom um síðir at Kormakr bað Steingerðar ok var hon honum fǫstnuð ok ákveðin brullaupsstefna ok stendr nú kyrt um hríð.

Nú fara orð á milli þeirra ok verða í nokkurar greinir um fjárfar ok svá veik við breytiliga at síðan þessum ráðum var ráðit fannsk Kormaki fátt um; en þat var fyrir þá sǫk at Þorveig seiddi til at þau skyldi eigi njótask mega.

Þorkell í Tungu átti son roskinn er Þorkell hét ok var kallaðr tanngnjóstr; hann hafði verit utan um stund; þetta sumar kom hann út ok var með fǫður sínum.

Kormakr sækir eigi brullaupit eptir því sem ákveðit var ok leið fram stundin. Þetta þykkir frændum Steingerðar úvirðing er hann bregðr þessum ráðahag ok leita sér ráðs.

Bersi hét maðr er bjó í Saurbæ, auðigr maðr ok góðr drengr, mikill fyrir sér, vígamaðr ok hólmgǫngumaðr. Hann hafði átt Finnu hinu fǫgru ok var þá ǫnduð. Ásmundr hét son þeirra, hann var ungr at aldri ok bráðgerr, en Helga hét systir Bersa, hon var úgefin, vel at sér ok skǫrungr mikill; hon var fyrir búi Bersa eptir andlát Finnu.

Á þeim bæ er í Múla heitir bjó Þórðr Arndísarson; hann átti Þordísi systur Barkar hins digra; þau áttu tvá sonu, váru þeir báðir yngri en Ásmundr Bersason.

Maðr hét Vali; bær hans hét á Valastǫðum, sá bær stendr skamt frá Hrútafirði.

Þorveig hin fjǫlkunniga fór at finna Hólmbersa ok sagði honum sín vandræði, kvað Kormak banna sér bygð í Miðfirði. Bersi keypti henni land fyrir vestan Miðfjǫrð ok bjó hon þar lengi síðan.

Eitt sinn er Þorkell í Tungu ok son hans ræða um brigðmæli Kormaks þótti þeim þat hefnda vert. Narfi mælti: "ek sé ráðit þat er duga mun; fǫrum vestr í sveitir með varning, komum í Saurbæ til Bersa, hann er kvánlauss; bindum hann í málit; hann er oss ærit traust".

Þetta ráð taka þeir, fara unz þeir koma í Saurbæ. Tók Bersi vel við þeim.

Um kveldit verðr þeim tíðrætt um kvennkosti. Narfi mælti, segir engan jafngóðan kvennkost sem Steingerði "er þat margra manna mál, Bersi, at hon sæmdi þér".

Bersi mælti: "svá spyrsk mér til sem þverbrestr muni á vera þóat kostrinn sé góðr".

Narfi mælti: "ef menn hræðask Kormak, þurfu þeir þess eigi, þvíat vandliga er hann horfinn þessu máli".

Ok er Bersi heyrði þetta, vekr hann málit við Þorkel tanngnjóst ok biðr Steingerðar. Þorkell svarar vel ok fastnar Bersa systur sína. Ríða þeir norðr átján saman ok sækja brullaupit. Þórðr Arndísarson fór með Bersa norðr.

Maðr hét Vígi, mikill maðr ok sterkr ok fjǫlkunnigr; hann var frændi Bersa, hann fór með honum, þótti þeim sér mikit traust at Víga; Vígi átti bú í Hólmi.

Mjǫk váru menn valdir til þeirrar ferðar, ok er þeir kómu norðr til Þorkels var þegar snúit at boði svá at þar fór engi frétt af um heraðit um þetta mál. Þetta var mjǫk gert í móti vilja Steingerðar.

Vígi enn hamrami skynjaði hvers manns hagi þess er kom á bæinn eða á brott færi; hann sat yztr í stofu ok hvíldi við skáladyrr.

Steingerðr lét kalla Narfa til sín ok er þau finnask þá mælti Steingerðr: "þat vilda ek, frændi, at þú segðir Kormaki þessa ráðagerð er hér er stofnuð; vilda ek at þú kæmir þessu erendi til hans".

Narfi ferr nú leyniliga; en þá er hann er skamt á leið kominn, þá kemr Vígi eptir honum, bað hann heim dragask ok sitja á engum svikræðum; fara nú báðir saman ok líðr af nóttin. Um morgininn leitaði Narfi til ok komsk þá skemra en um kveldit, þvíat Vígi sætti honum ok rak hann aptr með engri vægð.

Þá er brullaupi var lokit búask þeir á brott; Steingerðr hefir með sér gull ok gripi, ríða síðan til Hrútafjarðar ok heldr hógliga.

Narfi ferr þegar þau eru í brottu ok kom á Mel. Kormakr hlóð vegg ok barði með hnyðju. Narfi reið við skjǫld ok lét gildliga ok hvaðanæva augun á sem á hrakdýri. Nokkurir menn váru uppi á vegginum með Kormaki er Narfi kom; hestr opaði undir Narfa; Narfi var gyrðr sverði.

Kormakr mælti: "hvat er tíðenda, Narfi, eða hvat var manna með yðr í nótt?"

Narfi segir: "smá eru tíðendi, en gesti áttu vér ærna".

Kormakr mælti: "hverir váru gestir?"

Narfi segir: "þar var Hólmbersi með átjánda mann ok sat at brullaupi sínu".

Kormakr spyrr: "hver var brúðrin?"

"Bersi fekk Steingerðar Þorkels dóttur" segir Narfi "sendi hon mik hingat þá er þau váru í brottu at segja þér tíðendin".

Kormakr mælti: "jafnan muntu illt segja".

Kormakr hleypr at Narfa ok lýstr á skjǫldinn ok er at honum berr skjǫldinn skeinisk hann á bringunni ok fell af baki, en hestrinn hljóp í brott með skjǫldinn. Þorgils bróðir Kormaks kvað þetta of gert.

Kormakr kvað nær hófi. Narfi réttir við or rotinu ok talask þeir við.

Þorgils spyrr: "hver var manna skipun at boðinu?" Narfi segir þá.

"Hvárt vissi Steingerðr þetta fyrir?"

Narfi segir: "eigi fyrr en hinn sama aptan þá er til boðs var komit". Narfi segir frá skiptum þeirra Víga ok kveðr Kormaki munu þykkja auðveldra at blístra í spor Steingerðar ok gera farar sínar hrakligar en berjask við Bersa. Þá kvað Kormakr vísu:

Þorgils spyrr um máldaga með þeim Bersa ok Steingerði. Narfi segir at nú eru frændr Steingerðar lausir or ǫllum vanda um þetta ráð hversu sem gefsk, en þeir feðgar skyldu ábyrgjask um boðit.

Kormakr tók hest sinn ok vápn ok sǫdulreiði. Þorgils spyrr: "hvat skaltu nú, bróðir?" Kormakr kvað vísu:

Þorgils mælti: "úvarlig fǫr er þetta; þvíat Bersi mun kominn til heimilis áðr þér finnisk, en fara mun ek með þér".

Kormakr kvazk fara skyldu ok bíða engis manns; stígr þegar á hest sinn ok hleypti allt þat er hann fekk.

Þorgils fær sér brátt manna; urðu þeir saman átján, þeir koma eptir Kormaki á Hrútafjarðarhálsi ok hafði Kormakr þá sprengðan hest sinn; snúa fram at bæ Þorveigar; þeir sjá þá at Bersi er kominn á skip Þorveigar.

Þorveig mælti til Bersa: "ek vil at þú þiggir af mér litla gjǫf, en hollosta fylgir", þat var targa jarnrend, kvazk Þorveig þat ætla at Bersi mundi lítt sárr verða ef hann bæri þessa hlíf, "er þetta þó lítils vert hjá því er þú komt mér í þessa staðfestu". Bersi þakkar henni gjǫfina ok skiljask þau síðan. Þorveig fær menn til at meiða ǫll skip þau er á landi váru, þvíat hon vissi fyrir kvámu þeirra Kormaks.

Eptir þat koma þeir Kormakr ok beiða Þorveigu skips; hon kvazk þeim engi greiðskap gera mundu kauplaust: "hér er vánt skip í nausti er ek met hálfri mǫrk á leigu".

Þorgils kvað hóf á ef væri fyrir tvá aura; Kormakr kvað ekki mega standa at um slíkt; Þorgils kvezk fúsari at ríða fyrir innan fjǫrð. Kormakr réð ok fóru á skipinu; en er þeir váru skamt frá landi komnir, fyldi skipit undir þeim ok kómusk við nauð til sama lands.

"Vítis ertu verð en eigi kaups, en illa kerling" segir Kormakr. Þorveig kvað þetta lítinn prett.

Eptir þat greiðir Þorgils henni silfrit. Kormakr kvað vísu:

Bersi fær sér skjótt fararskjóta, ríðr heimleiðis. Kormakr sér at í sundr mun bera með þeim Bersa ok kvað vísu:

Þeir tóku hesta sína ok riðu fyrir innan fjǫrð ok kómu til Vala ok spurðu at Bersa.

Vali sagði at Bersi var kominn í Múla ok hefir safnat at sér mǫnnum — "eru þeir fjǫlmennir".

"Þess til seinir eru vér orðnir" segir Kormakr "er þeir hafa mǫnnum at sér komit". Þorgils beiddi Kormak at þeir myndi aptr snúa, taldi litla virðing í mundu verða. Kormakr kvezk sjá vilja Steingerði.

Vali fór með þeim ok kómu í Múla; var þar Bersi fyrir með fjǫlmenni.

Þeir talask við, telr Kormakr Bersa hafa svikit sik í brottǫku Steingerðar "viljum vér nú konu með oss hafa ok bætr fyrir svívirðing".

Þá segir Þórðr Arndísarson: "sátt viljum vér bjóða Kormaki, en Bersi á vald konunnar".

Bersi mælti: "engi ván er þess at Steingerðr fari með yðr, en systur mína býð ek Kormaki til eiginorðs; tel ek hann sé þá vel kvæntr ef hann fær Helgu".

Þorgils mælti: "þetta er vel boðit ok lítum hér á, bróðir".

Kormakr varð staðr at.

Kona hét Þórdís ok illa lynd, hon bjó at Spákonufelli á Skagastrǫnd, hon vissi fyrir um ferðir Kormaks. Hon kom þann dag í Múla ok svarar þessu máli fyrir Kormak ok segir svá: "bjóðit honum ekki falskonu, þvíat þessi kona er fífl ok engum duganda manni viðsæmanda ok hans móður mun eigi at getask hans forlǫgum svá illum". Þórðr segir: "dragsktu í brott, en vánda fordæða", lét þat sannask mundu at Helga mun skǫrungr reynask.

Kormakr segir: "því mun mælt at satt mun vera, mun ek ekki á þetta líta". Þorgils segir: "gæfufátt mun oss verða hlýða orðum fjánda þessa, en þiggja eigi þetta boð". Þá mælti Kormakr: "ek býð þér, Bersi, hólmgǫngu á hálfs mánaðar fresti í Leiðhólmi í Miðdǫlum" — þar er nú kallaðr Orrostuhólmr.

Bersi kvezk koma munu, kallar Kormak þat kjósa er minni sæmd fylgði. Eptir þetta ferr Kormakr at leita Steingerðar um bæinn ok finnr hana, telr hana hafa brugðizk sér er hon vildi ǫðrum manni giptask.

Steingerðr segir: "þú ollir fyrr afbrigðum, Kormakr, en þetta var þó ekki at mínu ráði gert". Þá kvað Kormakr vísu:

Eptir þetta fara þeir Kormakr heimleiðis, segir Kormakr móður sinni hversu farit hefir. Dalla segir: "lítt verðr oss gæfu auðit um þín forlǫg; þvíat þar hefir þú neitt hinum bezta kosti, en mjǫk úvænt at berjask við Bersa, hann er garpr mikill ok hefir góð vápn". Bersi átti þat sverð er Hvítingr hét, bitrt sverð ok fylgði lýfsteinn, ok hafði hann þat sverð borit í mǫrgum mannhættum.

Dalla mælti: "hvert muntu vápn hafa í móti Hvítingi?"

Kormakr kvezk munu hafa exi mikla ok bitrliga.

Dalla telr ráðligt at finna Miðfjarðar-Skeggja ok biðja Skǫfnungs. Eptir þetta ferr Kormakr til Reykja ok segir Skeggja málavǫxt, biðr hann ljá sér Skǫfnung.

Skeggi kvezk þess úfuss, kvað þá úskapglíka: "Skǫfnungr er tómlátr, en þú ert óðlátr ok óðlundaðr".

Kormakr reið í brott ok líkaði illa, kemr heim á Mel ok segir móður sinni at Skeggi vill eigi ljá sverðit. Skeggi veitti Dǫllu umsjá í sínum tillǫgum ok var vingott með þeim.

Dalla mælti: "ljá mun hann sverðit þó er hann láti eigi fljótt til".

Kormakr kvað eigi at hǫgum til skipta "ef hann sparir eigi við þik sverðit, en hann sparir við oss". Dalla kvað hann forsmann vera.

Nokkurum dǫgum síðar bað Dalla Kormak fara til Reykja "mun nú Skeggi ljá sverðit". Kormakr hittir Skeggja ok biðr Skǫfnungs.

"Vandbæfi mun þér á þykkja meðferðinni" segir Skeggi, "pungr fylgir ok skaltu hann kyrran láta; eigi skal sól skína á et efra hjaltit, eigi skaltu ok bera þat nema þú búisk til vígs; en ef þú kemr á vettfang, sit einn saman ok bregð þar, rétt fram brandinn ok blás á; þá mun skríða yrmlingr undan hjaltinu, halla sverðinu ok ger honum hægt at skríða undir hjaltit".

Kormakr mælti: "mart hafi þér við tǫframenninir".

Skeggi mælti: "þetta mun þó fyrir fult koma".

Eptir þetta ríðr Kormakr heim ok segir móður sinni hversu farit hefir, telr mikit mega vilja hennar við Skeggja, sýnir henni sverðit ok vill bregða sverðinu; þat gengr eigi or slíðrunum.

Dalla mælti: "of óráðþægr ertu, frændi".

Kormakr setr þá fætrna við hjǫltin ok slítr af punginn; Skǫfnungr grenjar þá við ok gengr eigi or slíðrunum.

Líðr nú fram at stefnunni. Ríðr Kormakr heiman með fimmtán menn; slíkt it sama ríðr Bersi til hólms við jafnmarga menn. Kormakr kemr fyrri; segir Kormakr Þorgilsi at hann vill einn saman sitja. Kormakr setzk niðr ok tekr af sér sverðit, hirði eigi þóat sól skini á hjalt honum, en hann hafði gyrt sik utan um klæði ok vill bregða ok fekk eigi fyrr en hann sté á hjaltit ok kom yrmlingrinn ok var ekki með farit sem skyldi ok var brugðit heillinu sverðsins, en þat gekk grenjanda or slíðrum.

Eptir þat fór Kormakr á fund manna sinna. Váru þeir Bersi þá komnir ok mart annarra manna at sjá þenna fund. [Kormakr tók upp tǫrguna Bersa ok laust á ok rauk ór eldr. Nú er tekinn feldr ok breiddr undir fætr þeim.]

Bersi mælti: "þú, Kormakr, skoraðir á mik til hólmgǫngu, en þar í mót býð ek þér einvígi; þú ert maðr ungr ok lítt reyndr, en á hólmgǫngu er vandhæfi, en alls ekki á einvígi".

Kormakr mælti: "ekki mun ek betr berjask einvígi; vil ek til þessa hætta ok í ǫllu til jafns halda við þik".

"Þú ræðr nú" segir Bersi.

Þat váru hólmgǫngulǫg at feldr skal vera fimm alna í skaut ok lykkjur í hornum; skyldi þar setja niðr hæla þá er hǫfuð var á ǫðrum enda, þat hétu tjǫsnur; sá er um bjó skyldi ganga at tjǫsnunum svá at sæi himin milli fóta sér ok heldi í eyrasnepla með þeim formála sem síðan er eptir hafðr í blóti því at kallat er tjǫsnublót.

Þrír reitar skulu umhverfis feldinn fets breiðir; út frá reitum skulu vera stengr fjórar ok heita þat hǫslur; þat er vǫllr haslaðr er svá er gert. Maðr skal hafa þrjá skjǫldu, en er þeir eru farnir, þá skal ganga á feld þóat áðr hafi af hǫrfat; þá skal hlífask með vápnum þaðan frá. Sá skal hǫggva er á er skorat. Ef annarr verðr sárr svá at blóð komi á feld, er eigi skylt at berjask lengr. Ef maðr stígr ǫðrum fæti út um hǫslur "ferr hann á hæl", en "rennr" ef báðum stígr. Sinn maðr skal halda skildi fyrir hvárum þeim er bersk. Sá skal gjalda hólmslausn er meir verðr sárr, þrjár merkr silfrs í hólmlausn.

Nú er tekinn feldr ok breiddr undir fætr þeim. Þorgils helt skildi fyrir bróður sínum, en Þórðr Arndísarson fyrir Bersa. Bersi hjó fyrri ok klauf skjǫld Kormaks, hann hjó til Bersa með slíkum hætti; hjó hvárr þrjá skjǫldu fyrir ǫðrum til ónýts. Þá átti Kormakr at hǫggva; síðan hjó hann til Bersa, hann brá við Hvítingi, tók Skǫfnungr af oddinn af Hvítingi fyrir framan vettrimina ok hraut sverðsoddrinn á hǫnd Kormaki ok skeindisk hann á þumalfingri ok klofnaði kǫggullinn ok kom blóð á feldinn.

Eptir þat gengu menn á milli þeirra ok vildu eigi at þeir berðisk lengr. Þá mælti Kormakr: "þetta er lítill sigr er Bersi hefir fengit af slysi mínu þótt vit skiljumsk". [En þá er Skǫfnungr reið ofan, kom hann a tǫrguna ok brotnaði skarð í Skǫfnung, en eldr hraut or torgunni Þorveigar naut.] Bersi heimti hólmlausn; Kormakr kvað honum goldit mundu verða fé ok skildusk við þá kosti.