Haraldr konungr hinn hárfagri réð fyrir Noregi, þá er saga sjá gerðisk.Í þann tíma var sá hǫfðingi í ríkinu, er Kormákr hét, víkverskr at at ætt, ríkr ok kynstórr.Hann var hinn mesti garpr, ok hafði verit með Haraldi konungi í mǫrgum orrustum.Hann átti son, er Ǫgmundr hét.Hann var hinn efniligsti maðr, snemma mikill ok sterkr.Þegar er hann hafði aldr ok þroska, lagðisk hann í víking á sumrum, en var með konungi á vetrum.Hann aflaði sér góðs orðs ok mikils fjár.
Eitt sumar lagðisk hann í vestrvíking.Þar var fyrir sá maðr er Ásmundr hét.Hann var hinn mesti garpr.Hann hafði sigrat marga víkinga ok hermenn.Spyrr nú hvárr til annars, ok fara orð í milli þeirra, ok þeir fundusk sjalfir ok lǫgðu sér orrustustað ok bǫrðusk.Ásmundr hafði fleira lið ok lagði eigi ǫllu til orrustu.Þeir bǫrðusk fjóra daga.Fell mjǫk lið Ásmundar, en hann flýði sjalfr, en Ǫgmundr hafði sigr ok kom heim með fé ok frama.
Kormákr kvað Ǫgmund eigi mundu meira frama fá í hernaði."Ok mun ek fá þér konu, Helgu dóttur Fróða jarls."
"Þat vil ek," segir Ǫgmundr.
Eftir þat gera þeir ferð sína til Fróða jarls.Tók hann vel við þeim.Þeir bera upp ørendi sín.Jarl tók því vel ok kallaði á liggja ótta nokkurn um skifti þeirra Ásmundar.En þó tókusk þessi ráð, ok fóru þeir heim, ok var við veizlu búizk, ok kom til þeirrar veizlu fjǫlmenni mikit.Helga, dóttir Fróða jarls, átti sér fóstru framsýna, ok fór hon með henni.
Þetta spyrr Ásmundr víkingr ok ferr til fundar við Ǫgmund, býðr honum holmgǫngu.Ǫgmundr játir því.
Fóstra Helgu var því vǫn at þreifa um menn, áðr en til vígs fœri.Hon gerir svá við Ǫgmund, áðr hann fór heiman, Hon kvað hvergi stórum við hníta.Þeir fóru síðan báðir til holms ok bǫrðusk.Víkingrinn fœrði við síðuna, ok beit ekki á.Þá brá Ǫgmundr upp sverðinu skjótt ok skifti síðan í hǫndunum ok hjó undan Ásmundi fótinn ok tók þrjár merkr gulls í holmlausn.
Chapter 2
Í þann tíma andaðisk Haraldr konungr hárfagri, ok tók ríki Eiríkr blóðøx.En Ǫgmundr vingaðisk ekki við þau Eirík ok Gunnhildi, ok býr Ǫgmundr skip sitt til Íslands.Ǫgmundr ok Helga áttu son, er Fróði hét.Þá er skip var mjǫk búit, tók Helga sótt ok andaðisk ok Fróði, sonr þeirra.
Eftir þat sigldu þeir í haf.Þá kastar Ǫgmundr út ǫndvegissúlum sínum.Þeir kómu útan at Miðfirði.Þar váru áðr komnar ǫndvegissúlur hans.Kǫstuðu þar akkerum.
En í þann tíma réð þar fyrir Miðfjarðar-Skeggi.Hann reri til þeirra ok bauð þeim inn í fjǫrðinn ok svá landskosti.Þat þá Ǫgmundr, mælti grundvǫll undir hús.Þat var þeirra átrúnuðr, ef málit gengi saman, þá er oftar væri reynt, at þess manns ráð mundi saman ganga, ef málvǫndrinn þyrri, en þróask, ef hann vissi til mikilleiks.En málit gekk saman, ok þremr sinnum reynt.
Síðan lét Ǫgmundr gera hús þar á melnum ok bjó þar síðan.Hann fekk Dǫllu, dóttur Ǫnundar sjóna.Þeirra synir váru þeir Þorgils ok Kormákr.Hann var svartr á hár ok sveipr í hárinu, hǫrundljóss ok nokkut glíkr móður sinni, mikill ok sterkr, áhlaupamaðr í skapi.Þorgils var hljóðlyndr ok hœgr.
Þá er þeir brœðr váru fulltíða, andaðisk Ǫgmundr.Varðveitti Dalla bú með sonum sínum.Annaðisk Þorgils um bú við umsjá Miðfjarðar-Skeggja.
Chapter 3
Þorkell hét maðr, er bjó í Tungu.Hann var kvángaðr ok áttu þau dóttur, er Steingerðr hét.Hon var í Gnúpsdal at fóstri.
Þat var eitt haust, at hvalr kom út á Vatnsnes, ok áttu þeir brœðr Dǫllu synir.Þorgils bauð Kormáki, hvárt hann vildi heldr fara á fjall eða til hvals.Hann kaus at fara á fjall með húskǫrlum.
Maðr hét Tósti.Hann var verkstjóri ok skyldi skipa til um sauðaferðir, ok fóru þeir Kormákr báðir saman, þar til er þeir kómu í Gnúpsdal, ok váru þar um nóttina.Þar var mikill skáli ok eldar gǫrvir fyrir mǫnnum.
Um kveldit gekk Steingerðr frá dyngju sinni ok ambátt með henni.Þær heyrðu inn í skálann til ókunnra manna.Ambáttin mælti:
"Steingerðr mín, sjáum vit gestina."
Hon kvað þess enga þǫrf ok gekk þó at hurðunni ok sté upp á þreskjǫldinn ok sá fyrir ofan hlaðann.Rúm var milli hleðans ok þreskjaldarins.Þar kómu fram fœtr hennar.
Kormákr sá þat ok kvað vísu.
Nú varð mér í mínu, menreið, jǫtuns leiði, réttumsk risti, snótar ramma-st, fyrir skǫmmu;þeir munu fœtr at fári fald-Gerðar mér verða, alls ekki veit ek ella, oftarr en nú, svarra.
Nú finnr Steingerðr, at hon er sén, snýr nú í skotit ok sér undir skegg Hagbarði.Nú berr ljós í andlit henni.Þá mælti Tósti.
"Kormákr, sér þú augun útar hjá Hagbarðshǫfðinu?"
Kormákr kvað vísu:
Brunnu beggja kinna bjǫrt ljós á mik drósar, oss hlœgir þat eigi, eldhúss of við felldan.enn til ǫkkla svanna itrvaxins gat ek líta, þr muna oss um æfi eldask, hjá þreskeldi.
Ok enn kvað hann:
Brámáni skein brúna brims und ljósum himni Hristar hǫrvi glæstrar haukfrán á mik lauka.En sá geisli sýslir síðan gullhrings Friðar hvarmatungls ok hringa Hlínar óþurft mína
Tósti mælti.
"Starsýn gerisk hon á þik."
Kormákr kvað:
Hófat lind, né ek leynda, liðs, hyrjar því stríði, bands man ek beiða Rindi, baugsœm af mér augu, þá húnknarrar hjarra happþægi-Bil krafta helsis sœm á halsi Hagbarðs á mik starði.
Nú ganga þær í skálann ok setjask niðr.
Kormákr heyrir, hvat þær tala til yfirlita hans.Ambáttin kvað Kormák vera svartan ok ljótan.
Steingerðr kvað hann vænan ok at ǫllu sem bezt, "því at eitt er lýtit á, hárit er sveipt í enninu."
Kormákr kvað vísu:
Eitt lýti kvazk íta eldbekks á mér þykkja Eir of aftanskœrur allhvít, ok þó lítit;haukmœrar kvað hári Hlín velborin mínu, þat skylda ek kyn kvenna kenna, sveipt i enni.
Ambátt mælir:
"Svǫrt eru augun, systir, ok samir þat eigi vel."
Þetta heyrir Kormákr ok kvað vísu:
Svǫrt augu ber ek sága snyrtigrund til fundar, þykki erma Ilmi allfǫlr, er l sǫlva.Þó hefi ek mér hjá meyjum, mengrund, komit stundum, hrings við Hǫrn at manga hagr sem drengr enn fagri.
Þar váru þeir um nóttina.Um morgininn, er Kormákr reis upp, gekk hann til vatnkakka ok þó sér, síðan gekk hann til stofu ok sá þar engan mann ok heyrði mannamál í innri stofu ok snýr hann þangat.Þar var Steingerðr ok konur hjá henni.
Ambáttin mælir til Steingerðar."Hér ferr nú hinn væni maðr, Steingerðr."Hon segir:
"Víst er hann vaskligr maðr."
Steingerðr kembði sér.Kormákr mælir:
"Villtu ljá mér?"
Steingerðr rétti til hans.Hon var hærð kvenna bezt.Ambáttin mælir:
"Þó myndir þú miklu kaupa, at kona þín hefði slíkt hár sem Steingerðr eða slík augu."
Kormákr kvað vísu:
Ǫl-Sǫgu met ek auga annat, beðjar Nǫnnu þat er í ljósu líki liggr, hundraða þriggja;þann met ek hadd en hodda hǫrbeiði-Síf greiðir dýr verðr fægi-Freyja fimm hundraða snimma.
Ambáttin mælir:
"Jafnaðarþokki er með ykkr, en þó muntu dýrt meta hana alla."
Kormákr kvað vísu:
Alls met ek auðar þellu Íslands, þá er mér grandar, Húnalands ok handan hugstarkr sem Danmarkar, verð ek Engla jarðar Eír hádyrnis geira, sól-Gunni met ek svinna sunds.ok Íra grundar.
Tósti kom þar ok bað Kormák gá nokkurs.
Kormákr kvað vísu:
Lettfœran skaltu láta, ljóstu vendi mar, Tósti, móðr of miklar heiðar minn hest und þér rinna.Makara er mér at mæla, en mórauða sauði um afréttu elta, orð margt við Steingerði.
Tósti kvað honum þat mundu þykkja skemmtiligra.Ferr hann, en Kormákr sitr at tafli ok skemmtir sér.Steingerðr kvað honum betr orð liggja en frá var sagt.Sat hann þar um daginn.
Þá kvað hann vísu:
Saurfirrðum kom sverðar sefþeys at mér Freyja, grepps reiðu man ek góða, geirteins skarar beina;þó vrum vér þeiri þǫll hyllinga vallar, minnumsk Eír at unna unnfúrs, meðalkunnir.
Tósti kemr af fjalli, ok fara þeir heim.
Eftir þetta venr Kormákr gǫngur sínar í Gnúpsdal at hitta Steingerði ok bað móður sína gera sér góð klæði, at Steingerði mætti sem bezt á hann lítask.Dalla kvað mannamun mikinn ok þó eigi víst, at til ynðis yrði, ef þetta vissi Þorkell í Tungu.
Chapter 4
Þorkell spyrr nú brátt, hvat um er at vera, ok þykkir sér horfa til óvirðingar ok dóttur sinni, ef Kormákr vill þetta eigi meirr festa; sendir eftir Steingerði, ok ferr hon heim.
Narfi hét maðr.Hann var með Þorkatli.Hann var hávaðamaðr ok skapheimskr, hœlinn ok þó lítilmenni.
Narfi mælti til Þorkels:"Ef þér eru óskapþekkar kvámur Kormáks hingat, þá má ek þar skjótt at gera."
Því játti Þorkell.
Um haustit annaðisk Narfi um slátrastarf.
Þat var eitt sinn, er Kormákr kom í Tungu; sá hann Steingerði í soðhúsi.Narfi stóð við ketil, ok er lokit var at sjóða, vá Narfi upp mǫrbjúga ok brá fyrir nasar Kormáki ok kvað þetta:
Hversu þykkja ketils þér, Kormákr, ormar?
Hann segir:
Goðr þykir soðinn mǫrr syni Ǫgmundar.
Ok um kveldit, er Kormákr bjósk heim, sá hann Narfa ok minntisk hann hæðiyrða.Kormákr mælti:
"Þat hygg ek, Narfi, at þat mun fyrr fram koma, at ek mun ljósta þik, en þú munir ráða ferðum mínum," ok laust Kormákr hann øxarhamarshǫgg ok kvað:
Hvat skaltu, orfa Áli.ófróðr um mat rœða?Þér var þeirar kerski þaurf eng við mik, Narfi.
Ok enn kvað hann:
Spurði frenju fœðir fréttinn, hvé mér þœtti, hann synisk mér heima hvarmrauðr, ketilormar;veit ek, at hrímugr hlúki, hrókr saurugra flóka, sá er tunvǫllu taddi, tíkr ørendi hafdi.
Chapter 5
Þórveig hét kona.Hon var mjǫk fjǫlkunnig.Hon bjó á Steinsstǫðum í Miðfirði.Hon átti tvá sonu.Hét hinn ellri Oddr, en hinn yngri Guðmundr.Þeir váru hávaðamenn miklir.
Oddr venr kvámur sínar í Tungu til Þorkels ok sitr á tali við Steingerði.Þorkell gerir sér dátt við þá brœðr ok eggjar þá at sitja fyrir Kormáki.Oddr kvað sér þat ekki ofrefli.
Þat var einnhvern dag, er Kormákr kom í Tungu.Var Steingerðr í stofu ok sat á palli.Þórveigar synir sátu í stofunni ok váru búnir at veita Kormáki tilræði, er hann gengi inn, en Þorkell hafði sett ǫðrum megin dyra sverð brugðit, en ǫðrum megin setti Narfi ljá í langorfi.En þá er Kormákr kom at skáladyrum, skaraði ofan ljáinn, ok mœtti hann sverðinu, ok brotnaði í mikit skarð.Þá kom Þorkell at ok kvað Kormák margt illt gera ok var málóði, snýr inn skyndiliga ok kveðr Steingerði af stofunni.Ganga þau út um aðrar dyrr, ok lýkr hann hana í einu útibúri, kvað þau Kormák aldri sjásk skulu.Kormákr gengr inn, ok bar hann skjótara at en þá varði, ok varð þeim bilt Kormákr litask um ok sér eigi Steingerði, en sér þá brœðr, er þeir struku vápn sín, snýr í brott skyndiliga ok kvað, vísu.
Hneit við Hrungnis fóta hallvitindum stalli, inn var ek Ilmi at finna, engi sar of fenginn, vita skal hitt ef hann hœttir handviðris mér grandi né Yggs fyrir lið leggjum lítils meira vítis.
Kormákr finnr eigi Steingerði ok kvað vísu:
Braut hvarf ór sal sæta, sunds erum hugr á Gunni, hvat merkir nú, herkis, hǫll, þverligar, alla?Rennda ek allt it innra eyrar geirs at þeiri hlins erumk Hǫrn at finna hús brágeislum fúsir.
Eftir þat gekk Kormákr at húsi, er Steingerðr var í, ok braut upp húsit ok talaði við Steingerði.Hon mælti:
"Þú breytir óvarliga, sœkir til tals við mik, því at Þórveigar synir eru ætlaðir til hǫfuðs þér."
Þá, kvað Kormákr:
Sitja sverð ok hvetja sín andskotar mínir, eins karls synir, inni eru-at þeir banar mínir, enn á víðum velli vega tveir at mér einum, þá er sem ær at ulfi órœknum fjǫr sœki.
Þar sat Kormákr um daginn.
Nú sér Þorkell, at þetta ráð er farit, er hann hafði stofnat.Nú biðr hann Þórveigar sonu at sitja fyrir Kormáki í dal einum fyrir útan garð sinn.
Þá mælti Þorkell:"Narfi skal fara með ykkr, en ek mun vera heima ok veita yðr lið, ef þér þurfið."
Um kveldit ferr Kormákr í brott, ok þegar er hann kemr at dalnum, sá hann menn þrjá ok kvað vísu:
Sitja menn ok meina mér eína Gn steina.Þeir hafa víl at vinna, er mér varða Gn borða;því meira skal ek þeiri er þeir ala meira ǫfund um várar gǫngur unna sǫlva Gunni.
Þá hljópu Þórveigar synir upp ok sóttu at Kormáki lengi.Narfi skrjáði um it ýtra.Þorkell sér heiman, at þeim sœkisk seint, ok tekr vápn sín.Í því bili kom Steingerðr út ok sér ætlun fǫður síns.Tekr hon hann hǫndum, ok kemsk hann ekki til liðs með þeim brœðrum.Lauk svá því máli, at Oddr fell, en Guðmundr varð óvígr ok dó þó síðan.Eftir þetta fór Kormákr heim, en Þorkell sér fyrir þeim brœðrum.
Lítlu síðar ferr Kormákr at finna Þórveigu ok kvezk ekki vilja byggð hennar þar í firðinum: "skaltu flytja þik í brott at ákveðinni stundu, en ek vil allra bóta varna um sonu þína."Þórveig mælir:
"Þat er glíkast, at því komir þú á leið, at ek verða heraðflótta, en synir mínir óbœttir.En því skal ek þér launa, at þú skalt Steingerðar aldri njóta."Kormákr segir: