Sonr: Enn vil ek til hætta at spyrja yðr eina spurning um þá hluti, er mér þykki guð hafa undarliga dómum snúit, ok vil ek því helzt spyrja, at mér skiljask þessir hlutir varla, hver grein ok atsvif hafa verit í skilning þessarra dóma, er nú vil ek eptir spyrja. Þér gátut fyrr í rœðu yðarri, at guð kiptr því riki frá Sauli konungi, at hann var ofvæginn í manndrápi, ok mundu þat margir menn ætla, at þat væri eigi mikit illvirki; því at kostr mundi vera at drepa yfrit marga, ef þat þœtti betra verk vera en lifa láta. En hánum féll þó svá þungliga sú sǫk, at guð kvazk iðrask þess, at hann hafði kosit Saul til konungs yfir fólk sitt, ok hét því þegar, sem hann efndi síðan, at konungdómr skyldi aldri ganga lengra í hans ætt, ok kaus þegar annan, meðan Saul lifði, þann er konungr skyldi vera eptir hans daga.
En þessi er sú sǫk, er David féll í síðan hann varð konungr, er eigi mundi þykkja minni at at hyggja, at hann hóraði konu Urie riddara sins, góðs manns ok tryggs, en síðan réð hann banaráð sjálfum hánum, eigi fyrir réttar sakar, heldr fyrir því at hann vildi hafa konu hans. En síðan Nathan bar upp þessa sǫk fyrir David ok hann gékk í gǫgn, þá var hánum þegar fyrirgefit, ok var allnær sem staðfestisk ríki hans meir eptir þat en áðr var.
Ok veit ek eigi, hvárt meiri var sǫkin, at drepa saklausan mann ok hóra konu hans, eða gefa þeim líf, er sakafullr var? Nú munu svá margir menn skilja, þeir er eigi kunnu grein á, at guð hafi elskat meir David en Saul, ok hafi þat tilgengit, at Davidi varð léttari sín sǫk. En fyrir því at guð dœmir alla hluti eptir réttendum en eigi eptir mismuna, þá mun þat synd vera, at menn skilja eigi þessa hluti rétt, ok mun þat betr vera, at þér skilit þetta með nǫkkurum orðum, ef yðr þykki ek eigi til heimskliga spyrja. Þat kann ok at vera, at stórhǫfðingjar, þeir sem yfir dóma eru skipaðir, megi því betri skilning hér af taka, at þetta sé inniliga skilat.
Faðir: Svá berr þessarri spurning til, at hana mun verða með lǫngum rœðum inna, ef hana skal vel skilja. En með því at spurt er, þá vil ek gjarna þessa rœðu inna, eptir því sem ek kann, ok þó sem ek má skemst, ok þarf nú þess at minnask, sem ek gat í fyrri rœðu, þá er vit rœddum um dóma, hvar þeir skyldu stríðir vera ok hvar þeir skyldu vera linari, ok gat ek þess fyrir þér, at ef góðr maðr ok spakr félli í sǫk, ok þœtti illr vera glœpr sinn, ok vildi gjarna bœta, þá eigu dómar at vægja hánum fyrir sakar mannligrar náttúru, því at mannlig náttúra er svá breysk, at engi getr sin gætt svá, at hann falli aldri í sǫk. En sumir falla með því í sǫk, at þeir mikla sik í því, ok sjá eigi við at falla þegar í aðra sǫk.
Nú var sú náttúra Davids, at hann var manna vaskastr til vápna í orrostum ok verðharðr í réttri refsing; en hann var maðr góðgjarn ok ásthollr hverjum manni ok aumhjartaðr yfir úfǫrum hvers manns; hann var ok tryggr maðr í ǫllum hlutum, ráðvandr ok fastorðr í vináttu ok í ǫllum heitum, ok svá lastvarr, at hann vildi engan lǫst á sik vita, ok eigi var hans maki í Israels fólki; því at guð tók svá til orðs í vitnisburð sinum, þá er hann kaus David til konungs, at hann kvazk funnit hafa mann eptir lunderni sínu.
En því voldi breyskleikr manndómsins, at David féll í þá sǫk, sem fyrr rœddum vit um, at hann hóraði konu Urias; ok svá skjótt sem hann hafði í þessa sǫk fallit, þá iðraðisk hann mjǫk með andvǫrpum ok með tárum, þegar hann var einnsaman staddr. En fyrir því at regla laganna dœmdi þenna glœp ljótan lǫst, ef upp kœmi fyrir fólkinu, þá leitaði David þeirrar athygli, at hann mætti heldr þegja yfir ok sæi guð iðran hans, en fólkit géngi dult lǫgbrota hans, ok tœki eigi hans glœp til dœma, at þeim þœtti þá minna fyrir at falla í glœpi ok lǫgbrot, ef þeir vissi hans glœp. En með þessarri list vildi David leyna glœp sinum, at þegar er hann vissi, at Bersabe var með getnaði, kona Urie, sá sendi hann eptir Uriam ok vildi sjá við manndrápi, ok vildi at hann sjálfr setti lag við konu sína, ok væri hánum sjá getnaðr kendr, en hann vildi bœta glœp hórdóms síns í leynd, ok vildi aldri síðan koma nær konu hins. En síðan er hann sá, at þat barsk undan, at Urias vildi leyti eiga við konu sína, þá leitaði hann þeirrar listar, at hann mætti leyna glœp sínum fyrir mǫnnum, þóat hann aukaði synd sína fyrir guði.
En síðan Nathan propheta bar þessa sǫk á hendr Davidi alla saman, þá svaraði David svá sem sjálfr dœmandi sik, því at hann svaraði svá: "Svá er glœpr minn illr ok þungr, at ek em dauða verðr fyrir sǫk þessa, ok em ek vesall þess, at ek gaf þvílík dœmi fólki guðs, þar sem hann skipaði mik stjórnarmann ok dómara yfir fólk sitt, ok vil ek gjarna heldr þola nú bráðan dauða, heldr en sjá glœpr fylgi mér til helvítis. Nú með því at ek gerða syndlig dœmi fyrir fólki guðs í glœpinum, þá em ek nú búinn eptir vilja dróttins míns at þola refsingina til þeirrar viðrsýnar, at eigi falli fólkit í slíkan glœp." En þá er sannendi ok réttvísi litu iðran Davids, þá skutu þær atkvæðum þessa dóms undir miskunn, því at Nathan propheta svaraði: "Guð sér iðran þína ok vill hann eigi, at þú takir dauða fyrir synd þína, en hann mun hefna þér með mundangshófi refsingar þessa verks, áðr en þú deyr."
Nú skalt þú þat vita, at eigi lét guð svá fyrirgefna þessa synd Davidi, at hann hefndi eigi eptir réttendum; því at sú var hin fyrsta hefnd, er David tók af guði, at barn þat er hann hafði getit með Bersabe, þá var þat son ok var afar friðr, ok vildi David gjarna, at barnit hefði líf, en guð vildi eigi unna hánum nytja á því barni, er hann hafði svá syndliga getit; þó lá David sjau daga fastandi á jǫrðu í úgleðisklæðum, ok bað guð lífs því barni, en guð vildi eigi heyra bœn hans, ok dó barnit á hinum áttanda degi. En þessi var ǫnnur hefnd, at guð vildi eigi þiggja af Davidi, at hann gerði hánum templum, ok kallaði guð David manndrápsmann fyrir þat, at hann hafði ráðit Uriam af lífi. En fyrir hór konu Urie, þá þoldi hann fyrir þat þá skǫmm, at Absalon son hans gékk í augliti alls fólks ok lagðisk með friðlum hans, ok gerði þessa skǫmm feðr sínum fyrir ǫllu fólki.
En þar er þú spurðir þess, hvár meiri var sǫk, at David drap Uriam saklausan ok hóraði konu hans, eða var sú, at Saul vildi eigi drepa yfrit marga í Amalech, nú skaltu þat til viss vita, at sú var sǫk meiri, er Saul gerði, því at engi er ein sǫk þungari en veita úhlýðni yfirboða sínum, sem Saul gerði; ok máttu marka enn í dag á því um klaustramenn, at ef munkrinn er úhlýðinn ábóta sínum, er hann er yfir klaustranum, eða priori, ef hann er, þá skal hann þegar vera útrekinn frá heilagri reglu ok or klaustra sínum, ok haldinn sem einn leikmaðr; svá ok ef prestrinn vill eigi vera hlýðinn byskupi, yfirboða sínum, þá er hann þegar sagðr af lærðra manna tign, ok messusǫngr af hánum tekinn, ok alt annat embætti af hánum kipt; svá ok ef byskupinn vill eigi hlýðinn vera sínum yfirboða, hvárt sem hann er ríkr eða úrikr, þá er hann þegar af sagðr sinni tign ok ǫllu embætti, ok síðan svá haldinn millim allra lærðra manna sem einnhver úlærðr maðr engrar sœmdar verðr. En enn heldr máttu þat vita, at Sauli mundi eigi duga at vera úhlýðinn slíkum yfirboða sem guð er sjálfr, þar sem hann hafði boðit hánum at fara í Amalech ok í Amorea ríki, at drepa alt þat er kvikt væri.
Guð tók refsingarvǫnd sinn ok seldi í hendr Sauli, ok bað hann hefna reiði sinnar ok vægja engu því er kvikt væri, brenna borgir ok bólstaði, klæði ok alt annat þat sem þar var; skyldi týna ok hreinsa svá alt land með sverði ok exi ok eldi. En Saul skipaði svá þeirri refsing, er hánum var boðin, at hann týndi því ǫllu, er hvárki var fagrt né fémætt, en alt þat er hánum þótti eiguligt vera ok fegrst ok fémætt, þá þyrmdi hann því ok skipti manna sinna á millim, ok hafði heim í sitt land.
En þá er Samuel kom til Sauls ok sagði hánum reiði guðs, þá svaraði Saul sem verjandi sína sǫk: "Lofaðr sé guð, at ek fylda boðorð hans, ok fór ek út í Amalech ok eydda ek alt þat ríki með eldi ok sverði; en ek leidda hingat Agag konung, því at ek vilda sœma svá guðs boð, at hann dœi hér, ef hann vill at hann deyi; feitir yxn ok fagrir sauðir þá eru til þess hingat leiddir, at ofra guði slíkt af, er hann vill þiggja; en rikra manna bǫrn leidda ek hingat til þess at veita oss sœmiliga þjónostu, en þau sjálf í þrældóm ok í ánauð."
Þá svaraði Samuel: "Hversu má guð þiggja þat hér í fórn, er hann bǫlvaði sjálfr í sinni reiði, því at guð vill þiggja blessaða fórn en eigi bǫlvaða; þat skalt þú víst vita, at betri þykkir guði hlýðni en engi fórn ǫnnur."
Sannendi stóð nær ok svaraði: "Hví þarf at leyna, hvat Sauli gékk til, at hann gerði eigi sem guð bauð hánum? Saul þóttisk nú svá fullkominn vera í ríkisdóm sínum, at hann þóttisk nú slíkum hlutum mega skipa meir eptir vilja sínum, en eptir guðs boðum, ok var þat ofdramb Sauls í þessu, at hann gáði eigi þess hverr hánum gaf ríkdóm. En fyrir því tók hann góða hesta eða yxn eða sauði ok margar aðrar gersimar, at hann vægði í því fésníkni riddara sinna ok sinku annarra hermanna meir, en hann vildi gæta guðs boða. En í því drýgði hann lygi, er hann sagði, at hann flutti fyrir því hesta ok sauði ok aðrar gersimar í ríki sitt, at hann vildi at guði væri þar gǫr af fórn, þvíat hann vissi, at guð vildi eigi bǫlvat ofr þiggja."
Þá var sá dómr lagðr undir réttvísi; en réttvísi svaraði svá: "Með því at guð tók refsingarvǫnd sinn ok seldi í hendr Sauli, ok bað hann hefna reiði sinnar á bǫlvuðu fólki, þá liggi sú refsing á Sauli ok hans kyni, sem hann sparði við hina, er guð bauð hánum at hann skyldi frammi hafa. Ok sá refsingarvǫndr er seldr var í hendr Sauli, at hann skyldi brista yfir ǫðrum, þá skal annarr þann refsingarvǫnd hafa ok brista yfir Sauli ok ǫllu hans kyni. En fyrir því at hann vildi fyrir sinku sakar eignask þau auðœfi, er hánum váru bǫnnuð, þá glatisk þau auðœfi fyrir hánum, er hánum váru áðr gefin."
En fyrir því gerðisk þessi dómr réttvísi svá stríðr við Saul, at guð þekti gǫrla náttúru hans. En þessi var hans náttúra, at hann var stríðr ok drambsamr í guðs augliti, þá er hann þóttisk fullkominn í staðfestu ríkis; hann gerðisk sinkr ok fégjarn, svá sem hér berr vitni um í þvísa máli.
Nú skildi þat lunderni þeirra Davids, þá er Nathan propheta bar sǫk á hendr Davidi, þá lastaði hann glœp sinn náliga sem dœmandi sjálfan sik, bað miskunnar ok bauð sik þó undir refsing svá sem þakksamliga búinn við at taka hverjum kosti, er guð vildi at hann hefði fyrir sinn glœp, ok hlaut hann fyrir því líkn með vægiligum miskunnar dómi. Þó dó son hans fyrir dauða Urias, at hann dœi eigi sjálfr; en fyrir hór konu Urie þá hlaut hann yrna skǫmm, þar sem son hans skemdi hann í augliti alls fólks.
En þá er Samuel bar sǫk á hendr Sauli, þá svaraði hann sem verjandi sína sǫk, ok hrósaði at hann hafði vel gǫrt, þá er hann kvað svá at orði, "at guð sé lofaðr, at ek fylda þat sem hann bauð mér", ok vissi þó með sér aðra hluti sannari; ok féll hann fyrir því með dómi réttvísi, at guð sá drambsamliga hœlni hans ok lygiliga sakarvǫrn. En þó tók síðan ǫfund ok dramb meir at birtask, er hann fann, at guð var reiðr hánum; þvíat Saul tók sótt, þá er endr ok stundum kom at hánum hǫfuðœrslur, ok þurfti at gæta hans, meðan sú sótt var á hánum, ok var hánum funnit þat til lækningar, at fá skyldi þann mann, er vel kynni hǫrpu at slá yfir hánum, ok mundi hann þá minnr saka sóttin.
Því næst var funninn einn ungr maðr ok friðr, er David var, son Ysay i Bethleem, er vel kunni at slá hǫrpu, ok kom hann til konungsins, ok þegar sóttin tók konunginn, þá stóð David fyrir hánum ok sló hǫrpu sína, ok hvarf þegar sóttin af hánum. En þegar konungrinn kendi, at sótt hans var linari, þá elskaði hann mjǫk David, ok gerði hann at skjaldsveini sér; en þó hafði Samuel smurðan hann áðr til konungs leyniliga, svá at engi vissi nema faðir hans ok brœðr. David var marga daga með Sauli konungi ok þjónaði hánum tryggliga; en í ǫllum verkum Davids, þá fannsk þat ǫllum mǫnnum, at guð var með hánum. Saul var ok vel við hann í fyrstunni, ok gaf hánum dóttur sína ok fékk hánum lið sitt fyrir at ráða.
En eptir sigr þann er Saul konungr hafði unnit á Philisteis, ok David hafði drepit Goliam risa, ok þeir hurfu aptr or þeirri herfǫr, þá géngu út konur or borgum ok kaupstǫðum, ok dǫnsuðu móti þeim, ok sungu þeim lof fyrir sigr sinn; en svá varð í sǫng þeirra, at Saul konungr hafði unnit sigr á þúsund, en David á tíu þúsundum. Ok þegar er Saul heyrði þessa hluti, þá rann á hann þegar reiði ok ǫfund við David, ok mælti í hugþokka sinum: "Nú skil ek, at guð hefir ætlat þeima manni at taka riki eptir mik, en eigi sonum mínum, ok skal ek við leita at fyrirkoma því ráði, ef ek má, ok þó með þeirri list, at engi skal vita, at ek drepa hann at vilja minum."
Fám dǫgum síðar kom vanyflasótt Sauls at hánum, en David tók hǫrpu sína, ok stóð fyrir hánum ok sló eptir siðvenju sinni, at sótt konungs skyldi minka. Saul hafði spjót í hendi ok skaut at Davidi, ok hafði hann ætlat gǫgnum hann, at skjóta ok negla hann þar við hallarvegginn; en hann ætlaði at forða sér svá frá manndrápi, at fólkit skyldi því um kenna, at hann gerði þat í œrslum, en eigi eptir illsku. David komsk undan ok fékk forðat sér við lífshásku. En þá er Saul sá þat, at David komsk undan, ok at hann gat eigi veiddan hann, þá sendi hann David í margar herfarar millim heiðinna þjóða, ok ætlaði at hann skyldi þar falla. En því optar er David fór í herfarar, því fleiri sigra vann hann ok ágætari varð, ok miklaði guð David í augliti alls fólks. En Saul ǫfundaði David því meir, sem hann sá at hánum tóksk betr til.
Nú máttu skilja náttúru Sauls konungs. Hann hafði engar sakar at fá nema góðar einar; en fyrir því at hann sá, at guð elskaði David mjǫk fyrir lítillætis sakar ok tryggleiks, þá ǫfundaði hann David, svá sem Kain ǫfundaði Abel bróður sinn fyrir því at guð elskaði hann. Ok gerðisk svá opinberr fjándskapr Sauls við David, at hann leyndi engan mann því, at hann vildi drepa David.
Þó minti Jonathas son hans konunginn á, at þat var synd at drepa saklausan mann, ok mælti svá: "Herra minn! hví ert þú reiðr Davidi þjóni þínum? Ef nǫkkur er sú sǫk á hendi hánum, er gagnstaðlig er þínu ríki eða sœmd, þá vill hverr maðr, er með yðr er, um hans líf liggja, ok megum vér þegar hafa hann, er vér viljum, þvíat hann varask oss ekki, er hann veit sik saklausan. Hann hefir yðr lengi þjónat ok verit tryggr í ǫllum hlutum, ok gékk við mikit ofrefli, þá er hann drap Goliam, ok frelsti guð alt ríki yðart með undarligum sigri Davids, þar sem hann barðisk vápnlauss maðr móti einum risa; þjónat yðr í nauðar sóttarferði yðru, ok þar sem þér hafit beitt hann fyrir fólk yðart, þá hefir hann haldit upp mikilli vǫrn fyrir ríki yðru, ok veit engi maðr annat á hendr hánum en tryggleik. Nú still reiði þinni, herra minn, ok fall eigi í svá opinbera manndráps sǫk fyrir guði, at þér týnit saklausum manni." Saul varð því ǫllu reiðari ok gaf svikræða sǫk syni sínum ok ǫllum þeim mǫnnum ǫðrum, er nǫkkut gott orð mæltu um David.
David flýði braut undan reiði Sauls konungs, hvárttveggja vápnlauss ok klæðlauss með fám sveinum, ok kom í þann stað, er Nobe var kallaðr. En þar var Abimelech byskup fyrir, son Achitobs byskups; en Achitob var son Ichaboths, sonar Phinees, sonar Ely byskups. En þá er David kom til Abimelecs byskups, þá sagði hann, at hann fór nauðsynja erenda Sauls konungs, ok bað hann gefa sér nǫkkut til matar ok sveinum sínum, ok bað hann fá sér nǫkkut til vápns. Ok Abimelech byskup fékk hánum slíkan mat, sem hann hafði, en vápn hafði hann engi at fá hánum, nema sverð þat er Golias hafði átt; ok fékk hann hánum þat, þvíat hann vissi eigi, at hann var á flótta, nema hann hugði, at hann fœri konungs erenda, sem hann sjálfr sagði. En svá mikill fjándskapr var konunginum á Davidi, at þegar er hann vissi, at Abimelech byskup hafði gefit hánum mat, at hann tók byskupinn ok alt hans kyn ok gaf hánum svikræða sǫk.
Þá svaraði byskupinn svá: "Herra minn, ek geng ígegn því, at ek gaf Davidi slíkan mat sem ek hafða, ok þat vápn sem ek hafða, þviat hann kvazk fara nauðsynja erenda yðarra. Hví munda ek eigi vel fagna slíkum manni, sem David er, er mestr ok mætastr manna er með yðr utan sonu yðra, ok þó mágr yðarr, ok verit yðr tryggr í ǫllum hlutum; aldri réð ek svik móti yðr eða yðarri sœmd. Ætla eigi þat, herra minn, at ek þjónn þinn ráða nǫkkut mót vilja þínum við David, þvíat ekki vissa ek til, hví David fór svá nauðsynliga, nema þat er hann sagði mér, at hann fór yðarra nauðsynja erenda, ok í enga sǫk vissa ek hann hafa fallit við yðr."
Saul svaraði þegar með ákafligri reiði: "þess sver ek, at þú skalt deyja í dag ok alt kyn þitt." Ok því næst lét hann drepa byskupinn ok fimm menn aðra ok átta tigu, þeir sem allir váru skrýddir með kennimannligri tign. En síðan lét hann brenna borgina Nobe, ok lét alt þat drepa, er kvikt var í borginni, bæði bǫrn ok konur.
Nú hefi ek sýnt þér grimleik Sauls, þann sem guð sá í brjósti hánum, þá er hann kipti hánum frá ríki, ok síðan gerðisk opinberr, svá sem nú hefir þú heyrt, ok margr annarr þvilíkr, þóat ek hafa þenna taldan; ok féll fyrir því svá þungliga sú sǫk konunginum, er hann féll í við guð, at guð sá ágjarnligan grimleik í brjósti hans, þann er síðan tók birtask. Nú vildi hann drepa David saklausan, þvíat hann fann at guð elskaði hann; ok byskupinn drap hann saklausan með svá miklum grimleik, at hann drap alt þat, sem kvikt var í borginni, ok brendi borgina síðan. En þar sem guð bauð hánum slíkan grimleik frammi at hafa, þá þyrmdi hann þar, en hér drap hann guðs þjónostumenn móti guðs boði. En því gerðisk sǫk Davids linari í guðs dómi, at svá sem guð skildi grimleik þenna í brjósti Sauls, þá skildi hann sanna iðran ok mildleik í brjósti Davids, eptir því sem nú vil ek sýna þér.
Abiathar hét son Abimelecs byskups, sá er flýit hafði í fjallsholu eina, þá er þeir váru drepnir, er fyrr váru taldir. Abiathar flýði til Davids ok sagði hánum alla þessa hluti.
Sem David heyrði þessi tíðendi, þá klǫkk hann, ok svaraði með miklum harmi hugar: "Guð með sinni miskunn þá fyrirgefi mér þetta manndráp, þvíat ofmikill hluttakari em ek af þvísa, þvíat ek át mat fǫður þíns; ok nú með því at þú ert hér kominn, þá ver með mér; ok ef guð vill láta mik lifa, þá mun hann gæta þín með mér, ok gangi slíkt yfir báða okkr saman, sem guð vill at sé." Því næst hóf David hann til byskupsdóms, sem faðir hans hafði haft.
En er frændr Davids spurðu til, at hann fór í skógum úti, þá fóru þeir til hans með fjǫlmenni, ok var þat þá eigi minna lið en fjǫgur hundruð manna, ok styrktisk David upp ífra því, eptir því sem guð vildi. David var úti í fjǫllum með þvísa liði, ok herjaði jafnan á úvini Sauls, en aldrigi á sjálfan hann eða á vini hans. En hvarvetna þar sem Saul spurði til, at David leyndisk, þá fór hann at hánum ok vildi drepa hann.
En svá barsk nǫkkut sinni til, þar sem David leyndisk í helli nǫkkurum miklum með liði sínu, at Saul gékk inn einn nauðsynja sinna.
Þá mæltu um félagar Davids: "Nú hefir guð þat efnt, er hann hefir heitit þér, at sent í hendr þér úvin þinn; kunn nú at nýta þér þessa veiði." David stilti til ok skar nǫkkut af kyrtilsblaði Sauls konungs, svá at hann varð eigi varr við, ok gékk svá aptr til félaga sinna. Þá mæltu um félagar Davids: "Ef þú vilt eigi sjálfr leggja hendr á hánum, þá lát oss drepa hann."
David svaraði: "Jǫfn er sǫk mín fyrir guði, at ek gǫra þat, ok þá at ek bjóða einumhverjum ǫðrum. Guð gæti mín frá því verki ok allra várra félaga, at eigi leggim vér hendr á kristi guðs. Hann er herra minn, ok hefi ek þjónat hánum lengi; hann er ok kristr dróttins, ok væri þat mikit illvirki, ef ek legða hendr á hánum, þar sem ek á hvárki at hefna á hánum fǫður né brœðra, né engarra annarra frænda, ok er eigi sem hann ynni þetta sæti undan mínum frændum með nǫkkurum svikum eða afli, er nú sitr hann í, nema guð kaus hann til ok helgaði hann sér til þjónostumanns, ok skrýddi hann með sjálfs sins nafni; ok er þat rétt, at sá taki hann frá með sínum vilja, er hann kaus til, en eigi ek með ágirndligri dirfð. Ok sver ek þess í dag, at guð skal kalla hann, annathvárt at hann skal falla í bardaga fyrir úvinum sínum eða krefi guð hann andar sinnar; elligar skal hann lifa marga daga fyrir mínum hǫndum. Þó iðrumk ek mjǫk, at ek skadda klæðum hans, ef hánum þykki nǫkkut illa eða svívirðing at."
En er Saul var brottgenginn ok til liðs sins, þá rann David á hæð nǫkkura, ok mælti: "Mátt þú heyra, herra minn, Saul konungr!" En þegar er konungrinn snerisk aptr ok vildi heyra, hvat sá maðr mælti, þá hneigði David þegar bæði kné sín til jarðar ok laut konunginum, ok mælti við hann: "Illa gera þeir menn, er þat segja yðr, herra konungr, at ek vil vera úvin yðarr; þvíat hér hefi ek nú vitni í hendi mér, at ek átta lífs þíns kosti í dag, þá er þú gékkt í helli einn frá ǫllu þínu liði, ok munda ek eigi síðr eiga kosti at skeðja lífi þínu en klæðum þínum; þvíat hér hefi ek nú í hendi mér mikinn hlut af kyrtilsblaði þínu. Nú mun guð millim okkar dœma. Sét þér þat nú, at þeir hafa úsanna sǫgu sagða, er þat sǫgðu, at ek læga um líf þitt." Saul lét sér vel skiljask þessa hluti, þviat David sagði satt, ok hét því, at aldri síðan skyldi hann hata David. En eigi váru þess margir dagar á millum, at Saul fór at leita Davids, ok jafnan síðan.
Nú bar enn svá til annat sinni, þá er Saul hafði farit mœðiliga at leita Davids, þá sofnaði hann ok allr herr hans, ok gékk David í herinn, þar sem Saul lá, svá at engi þeirra varð varr við. Abisay hét sá maðr, er fylgði Davidi ok mælti við hann: "Nú mátt þú sjá, at guð vill víst þenna úvin þinn selja í hendr þér, ok er ráð at hafna eigi því er guð sjálfr býðr þér. Ok mun ek nú leggja spjóti mínu gegnum hann, ef þú leyfir mér, ok fǫrum síðan til liðs várs."
David svaraði: "Þat gerir guð til freistni við mik, ok vill vita, ef ek vilja mínar hendr leggja á kristi hans. Nú mun ek svá svara sem fyrr, at annathvárt skal guð kippa undan hánum ríkinu, svá at hann krefi hann andar sinnar, eða elligar falli hann fyrir úvinum sínum, en lifa skal hann marga daga fyrir sakar minna handa; þar sem ek á hvárki at minnask til hefnda við hann stórra rána né frænda láts, nema þeirra einna, at hann hefir hreinsat land með réttri refsing. Ok er þat hvárki mitt ok enskis annars rétt verk, at hefna þess, þvíat þat er meira stórmæli en vitr kunni hugleiða, at leggja hendr á kristi dróttins, er vígðr er guði til handa ok helgaðr. Nú skulum vit taka sǫðulker hans ok spjót til jartegna, ok fǫrum síðan til liðs várs."
Nú máttu skilja náttúru hvárstveggja Sauls ok Davids, eptir því sem fyrr sagða ek þér. David vissi sik kosinn af guði til ríkisstjórnar, ok vígðr kristr dróttins, helgaðr guði eigi síðr en Saul; hann vissi ok, at guð hafði hafnat Sauli, ok leiddi guð Saul í hendr Davidi, svá at hann átti kosti lífs hans iðuliga, ef hann vildi; ok sýndi David í því mikinn tryggleik ok lítillæti, at hvert sinn er David sá Saul, þá laut hann ok fagnaði hánum svá sem einnhverr úvígðr leikmaðr, sá er ekki væri kosinn til hǫfðingjaskaps. Þóat Saul lægi um líf hans, þá þjónaði David hánum ok lá á úvinum hans, slíkt er hann mátti. En Saul hafði þá eina sǫk Davidi, at hann vissi at guð hafði kosit hann til konungs, ok sýndi hann í því mikinn grimleik ok illsku, at hann vildi drepa saklausan mann, ok þann er hánum þjónaði tryggliga; en í því sýndi hann hóflaust dramb, at hann vildi fyrirkoma þeim manni, er guð sjálfr hafði til ríkis kosit eptir hann. Nú féllu fyrir þær sakar stríðliga dómar á mál Sauls af guði, þvíat guð skildi þat í brjósti hans, er menninir máttu eigi skilja, ok þó gerði guð síðan þessa hluti opinbera fyrir manna augum. En því váru Davidi léttari sínar sakar fyrir guði, at guð fann hann tryggvan ok jafnan lítillátan í ǫllum hlutum, sem síðan sýndi hann mǫnnum.
Ok þar berr enn vitni um, at þá er David spurði fall Sauls ok Jonathas sonar hans, þá klǫkk hann með miklum harmi ok allr herr hans, ok mælti svá: "Bǫlvuð verði þér, fjǫll Gelboe! Láti guð aldri yfir yðr koma dǫgg né regn né gróandi grǫs, þvíat þér veittut Sauli konungi ok Jonathe svikliga flóttastigu yfir hvirfil yðarn, ok vildut eigi veita þeim líknligar gǫtur, þær er þeir mætti forða lífi sínu undan úvina hǫndum, ok eigi veittut þér þeim hermannligar varnir á hæðum yðrum. Beiskr harmr er ǫllu Israels fólki þetta, at svá ágætir hǫfðingjar skulu vera fallnir ífrá ráðagerðum ok ríkisstjórn sem Saul ok Jonathas váru. Mikill þrekr ok afl hefir týnzk á þeima degi, þar sem svá dýrligir hǫfðingjar hafa týnzk, sem Saul konungr ok Jonathas váru, ok margr góðr riddari, ok mart gott vápn ok mǫrg góð brynja, sem þar hefir glatazk með þeim. Varisk smælingar reiði guðs, þar sem hann lofaði heiðnum þjóðum at leggja hendr á kristi sínum. Harmi allr lýðr slíka tjón, at svá dýrligir stjórnarmenn skulu falla fyrir heiðnum þjóðum."
Slik orð ok mǫrg ǫnnur þvílík mælti David á þeim degi, ok harmaði svá fráfall þeirra, heldr en hann fagnaði því, at ríkit væri komit undir hann ok hans gæzlu. Nú skal á slíku marka, hversu mikill heilhugi hann var, ok lastvarr ok hreinn af ǫllum glœpum. En hvert sinni er hann féll í nǫkkurn glœp sakar mannligrar náttúru, þá iðraðisk hann þegar ákafliga, ok bað guð líknar ok vægðar, ok guð leit þegar sanna iðran hans.
Vér gátum ok þess fyrr í rœðu várri, hversu Absalon son Davids reisti upp alt land móti feðr sínum. En þá er riddarar Davids kómu við at berjask móti Absalon, ok David spurði fall hans, þá kvað hann svá at orði: "Hvat skyldi mér gǫmlum karli at lifa, hrǫrnanda á hverjum degi, en þú, son minn Absalon, skyldir deyja í blóma aldrs þíns. Guð gefi, at ek mætta nú heldr deyja, en þú mættir lifa, son minn." Eigi var beiskleikr Davids meiri við alla menn, en hann vildi heldr sjálfr dauða þola, en sjá annars dauða, nema þar sem hann sá, at fyrir réttdœmis sakar væri refsing gǫr. Svá berr vitni um, at þá er alt ríki Davids varð fyrir reiði guðs, þá kom drep í alt ríkit svá ákaft, at þúsundum féllu menn niðr dauðir. En er sóttin nálgaðisk til Jórsalaborgar, þá sá David engilinn, þann er drap fólkit, standa með eldligu sverði millim himins ok jarðar. En er hann sá engilinn standa með reiddu sverði, ok svá sem búinn at hǫggva, þá rétti David háls sinn fram undir sverðit, ok mælti: "þess bið ek, dróttim minn, at þetta sverð snúisk heldr mér á háls, en fólk guðs sé nú meira drepit, ok snúisk reiði dróttins míns heldr á mik verðugan ok makligan ok á mitt kyn, heldr en fólk guðs fyrirfarisk af mínum vǫldum". Þá er guð sá iðran Davids ok heyrði svá þekkiligar bœnir hans, þá bauð guð þegar englinum at hætta, ok drepa eigi fólk fleira, ok þegar tók af sóttin um alt ríkit.
Nú mátt þú á slikum hlutum marka ok mǫrgum ǫðrum þvílikum, hversu líknarfullr ok gœzku er David var við alt fólk. Ok svá sem guð sá í brjósti hans mildi ok miskunnsemd ok lítillæti, svá þekti guð í brjósti Sauls ágirnd ok grimleik ok hóflaust dramb, ok varð fyrir því Sauli þungari allar sakar við guð en Davidi, þviat mennina skildi. David var hinn hógværasti maðr ok hinn miskunsamasti, ok bað guð líknar, þegar hann féll í nǫkkura sǫk; en Saul var því ǫllu grimmari ok ǫfundsjúkari, er hann féll í fleiri glœpi, ok hann sá at guðs reiði nálgaðisk hann meir. Nú ef þér þykkir svá sem þessi svǫr leiði þik til fullrar skilningar eptir þinni spurning, þá þykki mér sem eigi þurfi fleira um þetta mál at tala.