Bókastaðir

Eiríkr hafði liðsafnað mikinn fyrir á Skáni, ok helt her sínum til Fótvíkr, til móts við Nikulás konung, þat er suðr frá Lundi. Ǫzur erkibiskup var í liði með Eiríki; þar var með honum mikill frændabálkr hans, ok svá annat lið, þat sem honum fylgði. Þar váru með Eiríki Skánungar ok Hallendingar, ok þat lið, er honum hafði fylgt or Sjólandi, ok margt annat fólk; var þar þá mikill herr manns; váru þar ok í liði margir hǫfðingjar.

Þat var á hvítadǫgum, er herrinn kom allr saman í Fótvík, ok þá fylktu hvárirtveggju liði sínu, ok bjuggusk til bardaga; með erkibiskupi var mikill fjǫldi kennimanna.

Erkibiskup mælti, er liðit bjósk til bardagans: "taki lærðir menn viðbúnað, ok veiti mǫnnum skript, þvíat eigi er annars ván, enn fundr þessi verði með tíðendum miklum, svá at margr kunni ekki frá at segja, ok hugsi nú svá hverr sitt ráð, at eigi sé víst, at hann eigi kost heðan frá, at játa syndir sínar fyrir neinum kennimanni. Nú er sú skript mín: at ek býð yðr í guðs nafni, at þér gangið fram karlmannliga, ok berizk djarfliga; hugsið þat, sem er, at guði þykkja eigi betri huglausir menn, enn rǫskvir drengir, skal ok eitt sinn hverr deyja."

Síðan talar Eiríkr fyrir sínum mǫnnum, ok mælti svá: "ǫllum mǫnnum er kunnigt hér í landi níðingsvíg ok skemdarverk, er þeir Nikulás konungr ok Magnús son hans hafa unnit í drápi Knúts hertuga bróður míns, ok launat svá Eiríki konungi feðr mínum marga góða hluti, er hann hefir til þeirra gǫrt, má oss hugkvæmt vera hvers at hefna er." Hann eggjaði mjǫk liðit.

Eptir þetta kváðu við lúðrar um allan herinn hvárratveggju. Sigurðr enn sterki hét maðr, hann var fóstbróðir Magnúss sterka konungssonar, ok bar merki hans. Síðan tóksk þar mikil orrosta, ok urðu þar mikil stórtíðendi, þó at vér kunnum óglǫggt at segja frá falli tíginna manna. Þar fellu sex biskupar af liði Nikuláss konungs. Sigurðr enn sterki var jafnan þar fyrir, sem mest var atsótt, ok barðisk alldjarfliga, svá at hans vǫrn er ágætt.

Nikulás konungr varð sár nakkvat í orrostunni, ok eigi mjǫk, áðr hann flýði, ok svá Haraldr kesja; þá rauf hann þegar fylkingina, er hann sá, at konungr flýði, helt hann þá ok í brott. Síðan heldu þeir upp bardaganum Magnús ok Heinrekr halti með því liði, er eptir var; þá var fast atsótt merkjum Magnúss, var þá alstaðar los á fylkingunum í hernum. Magnús var í hringabrynju þeirri, er aldregi festi vápn á, ok barðisk allhraustliga, ok bað menn standa vel við ok leggjask eigi á flótta. En er Sigurðr enn sterki sá, at þyntisk um merki Magnúss, ok eigi mundi duga svá búit, þá kastaði hann merkinu, en hann tók Magnús upp í fang sér, ok sneri til skipa, ok vildi á skip út. En er Eiríksmenn sá þetta, sneru þeir þegar eptir honum, ok ráku flóttann, því at þá snøru allir á flótta Magnúss menn. Þeir Eiríkr komusk milli þeirra Sigurðar ok skipanna, ok varð þá at hrøkkva við. Tóksk þar orrosta í annat sinn, ok lauk svá, at þeir Magnús ok Sigurðr fellu þar báðir, ok flest lið, þat er þeim hafði fylgt, sumt flýði, þat er því kom við.

Í Fótvík varð allmikit mannfall af liði þeirra Nikuláss konungs ok Magnúss sonar hans; þar fell Heinrekr halti ok mart annat ríkismanna, sem áðr var sagt; þá váru fjórir vetr liðnir frá lífláti Knúts lávarðar.

Nikulás konungr flýði or bardaganum í Fótvík, sem fyrr var sagt, hann komsk á skip með nǫkkura menn, ok fór suðr til Jótlands; síðan fór hann til Heiðabœjar, ok var fámennr, en er hann reið at staðnum, þá heyrðu þeir lúðragang ok þarmeð allskyns strengleik ok klukknahljóð.

Þá mælti Nikulás konungr: "hér munu menn vel við oss taka ok tígugliga, er bæði er hringt í móti oss ok svá strengleikar, ok mun hér ekki afsparat at veita oss allan aurgata, þann er til er."

Einn maðr svaraði konungnum: "lengi hefir þú ekki verit vitr maðr, ok þat sýnisk ok í þessu, er þér ætlið hér til sómans, er fyrir eru ástvinir Knúts lávarðar, ok vænna þœtti mér, at ǫðru mundir þú hér mæta."

Þeir riðu þó í bœinn; þar var mikit fjǫlmenni fyrir í Heiðabœ; váru þar ok margir þeir menn, er verit hǫfðu vinir Knúts lávarðar. En er þeir spurðu, at Nikulás konungr mundi koma til Heiðabœjar, þá beiddu þeir sér liðveizlu alla þá menn, er í staðnum váru. Þá var þar Saxaherr mikill. Ok með því at Nikulás konungr gerðisk þá mǫrgum mjǫk óþokkaðr í Danmǫrk, þá veittu þeir honum þegar atgǫngu, er hann kom í staðinn; var Nikulás konungr þá hǫndum tekinn, ok var hann látinn ná kennimanna fundi. Síðan var hann af lífi tekinn; þá hafði hann konungr verit þrjá tigu vetra.

Eptir fall Nikuláss konungs var Eiríkr Eiríksson til konungs tekinn í Danmǫrk um allt land; var þat gǫrt með vild ok samþykki alþýðu. Hann var ríkr ok refsingasamr við alla þá menn, er hann þóttisk stórsakir við eiga, ok ǫllum þeim grimmastr, er mestir hǫfðu verit vinir Nikuláss konungs eða Magnúss sonar hans, svá at þeir þóttusk varla mega búa undir ríki hans; ok með því at margir þóttusk langan aldr mundu minni eiga til at reka grimdar hans, þá var hann kallaðr Eiríkr eymuni. Hann átti Málmfríði drótningu, dóttur Haralds konungs Valdimarssonar, Jarizleifssonar, austan úr Hólmgarði, systur Ingibjargar, er átti Knútr lávarðr bróðir hans. Málmfríði hafði fyrr átta Sigurðr jórsalafari, Noregs konungr.

Í þenna tíma váru konungar í Noregi: Magnús konungr, son Sigurðar jórsalafara, ok Haraldr gilli, bróðir Sigurðar konungs; þeir hǫfðu ófriðsamt ríki sín á milli, þeir bǫrðusk á Fyrileif þat sama sumar, er þeir váru drepnir í Danmǫrk Nikulás konungr ok Magnús son hans. Þá flýði Haraldr gilli or orrostu þeirri suðr til Danmerkr á fund Eiríks konungs eymuna, en Magnús konungr lagði þá undir sik ríki allt í Noregi. Eiríkr konungr tók vel við Haraldi konungi, ok bauð honum í ríki sínu þá hluti, er hann þyrfti at hafa til kostnaðar fyrir lið sitt, því at þeir Eiríkr konungr ok Haraldr gilli hǫfðu svarizk í brœðralag. Haraldr konungr beiddi Eirík konung fá sér lið ok afla nǫkkurn, at fara aptr til Noregs, ok vildi hann vinna undir sik ríki þat, er hann hafði látit um sumarit fyrir Magnúsi konungi; en með því at Eiríkr konungr var mjǫk nýkominn til ríkis í Danmǫrk, ok hafði þá enn lítt fengit trúnað af fólkinu, þá þóttisk hann lítinn afla mega fá Haraldi konungi af sínu ríki, en þó veitti hann honum Halland til yfirferðar, ok fekk honum nǫkkurn afla bæði liðs ok skipa; skildu konungarnir með vináttu, ok heldu þat, meðan þeir lifðu. Síðan fór Haraldr aptr til Noregs þat sama haust með þat lið, er Eiríkr konungr hafði fengit honum, ok þann vetr vann hann ríki allt undir sik í Noregi, en Magnús konungr var blindaðr, ok sendr síðan í klaustr, sem segir í æfi Noregs konunga.