Bókastaðir

Þá er Eiríkr konungr kom heim í ríki sitt, ok hann spurði þenna ófrið, er keisarinn hafði gǫrt í Vindlandi, þá átti hann þegar þing við hǫfðingja ok bœndr, ok talaði hann svá: "Ǫllum mǫnnum er kunnigr suðrmanna ágangr á ríki þau, er Danakonungar, várir frændr, hafa lengi átt í Vindlandi; nú skulu þat vita allir mínir menn, at vér ætlum þessum ófriði af oss at hrinda, eða bíða bana ella."

Síðan sendi hann herboð um allt sitt ríki, ok dró saman herlið mikit, aflaði sér síðan til skipa, ok sigldi með allan herinn til Vindlands. Svá segir Markús:

En er Vindahǫfðingjar, þeir sem keisari hafði þar yfir skipat, spurðu at Danaher bjósk á hendr þeim, þá stefndu þeir liði saman, ok bjuggusk til bardaga. Eiríkr spurði þat, at Vindar vildu verja honum ríki sitt, gekk hann þá á land með lið sitt, ok fylktu þá hvárir með sínu liði. Eiríkr konungr fylkti svá sínu liði, at rani var á framan á fylkingunni, ok lukt allt utan með skjaldborg. Svá segir Markús:

Síðan lét Eiríkr konungr bera fram merki sitt, tóksk þar hin snarpasta orrosta. Eiríkr konungr var framarliga í orrostu, ok barðisk alldjarfliga, hann var í brynju, ok hafði hjálm á hǫfði. Svá segir Markús:

Síðan lǫgðusk Vindar á flótta, ok heldu sik á ýmsum stǫðum í borgum ok í kastǫlum, en Danir sóttu eptir þeim, ok áttu við þá bardaga, ok drápu mart af þeim. Svá segir Markús:

Vindar sáu þann sinn kost beztan, at ganga til handa Eiríki konungi, ok hætta nú til, hverja miskunn hann vill gera þeim. Svá segir Markús:

Þar var orðit svá mikit mannfall, at engi kom tǫlu á, þar hafði ok fallit Bjǫrn, mágr keisarans, ok nær allt lið þat, er honum hafði fylgt; þar tók Eiríkr konungr mikit herfang, ok skipti því ǫllu með sínum mǫnnum, en hann sjálfr vildi ekki af hafa. Eiríkr konungr lét brenna bygðir víða um landit, ok varð fólkit svá hrætt, at flýði undan víðs vegar. Svá segir Markús:

Þat var ok, sem Markús sagði, at í þessum hernaði lét margr maðr sitt líf bæði fyrir eldi ok vápnum; fóru sumir Vindar þá á fund Eiríks konungs. Konungrinn lagði á þá stór fégjǫld, ok taldi þat ríki arftekna jǫrð sína, er Danakonungar hǫfðu átt í Vindlandi, síðan er Sveinn konungr tjúguskegg lagði þat undir sik. Svá segir Markús:

Eiríkr konungr setti þar menn til gæzlu í Vindlandi, ok því ríki heldu þeir undir Danakonunga; síðan fór Eiríkr konungr heim með sigri miklum til Danmerkr, kom hann fyrst við Eyland skipum sínum, er hann kom sunnan af Vindlandi, sem Markús segir:

Eptir þetta settisk Eiríkr konungr um kyrt heima í ríki sínu, ok varð enn frægr ok ágætr af ferð þessari.

Eiríkr konungr lét kalla saman alla hina vitrustu menn í ríki sínu, lærða ok ólærða. Konungrinn segir, at þat er hans vili, at leitat sé til graptar Knúts konungs, ef þat væri eigi á móti vilja kennimanna, segir þó á þeirra forsjá vera skyldu. Allir báðu konung fyrir at sjá; ok þá með samþykki biskupanna ok allrar alþýðu ok konungs atkvæði fóru þeir til Fjóns með miklu fjǫlmenni, váru þar þá með konungi allir hinir beztu menn í Danmǫrk.

Síðan var leitat til leiðis Knúts konungs, ok tekin upp kistan, ok var heilagr dómr hans borinn um kirkju með lofsǫngum, en fyrir austan kirkju sat einn maðr, sá er lengi hafði kryplingr verit, hann varð fyrir þeim mǫnnum, er helgan dómina báru, en er þeir báru fram yfir hann kistuna, þá stóð hann heill upp, ok gekk með ǫðrum mǫnnum um kirkjuna, lofandi guð ok hinn heilaga Knút konung. Síðan var heilagr dómr borinn í kirkjuna, ok var settr á mitt kirkjugólfit; eptir þat gekk konungrinn til ok kennimenn, ok var upplokin kista Knúts konungs, ok líkami hans var með heilu líki, sem hann væri þá nýandaðr, ok þótti ǫllum mǫnnum þetta mikils vert; þá var líkaminn tekinn úr kistunni, ok lagðr á barar. Þá mæltu menn, at reyna skyldi helgan dóminn, ok viku þessu allir til konungs atkvæða.

Konungr mælti: "þess em ek fúsari, at reyndr sé, því at þat kann vera, ef eigi er reyndr, at þat sé mælt at þetta sé fals ok nýung vár, Dana; en vér væntum þess, at guð muni þat veita fyrir verðleik síns píningarvotts, Knúts konungs, at þá skuli ǫllum enn auðsærra vera ok óefanligra um hans helgi, er þar sé meiri raun til gǫr, svá at þá megi engi ifa um."

Þá lét Eiríkr konungr taka lérept óhreint ok vefja saman í brúðu, til þess at þat var eigi meira né skemra enn líkami Knúts konungs; síðan var þessi brúða lǫgð ofan á líkamann, þá var tekinn vígðr eldr, ok lagðr í brúðuna, ok hon brann svá, at aska ein var eptir, en líkamr hins helga Knúts konungs var óbrunninn ok svá alheill, at øngu hári var skatt, en líkaminn var miklu bjartari enn áðr; hófu lærðir menn upp Te deum, ok lofaðu allir almátkan guð, ok þenna hans píningar vott; var þá þegar tekinn í mikit hald hans lífláts dagr, ok er um alla Danmǫrk hans messudagr haldinn, sem hinar hæstu hátíðir.

Þá var úr jǫrðu tekinn líkkista Benedikts konungsbróðurs, ok váru sár hans ǫll gróin, þau er horft hǫfðu at Knúti konungi. Eiríkr konungr lét gera virðuligt skrín, var þar í lagðr heilagr dómr konungs, var skrínit sett yfir altari. Í ǫðru skríni hvílir Benedikt í Óðinsve á Fjóni.

Í þessi sǫmu kirkju, er nú er helgut Knúti konungi, veitir guð fyrir hans bœnir ok árnaðarorð mykla miskunn ok margar jarteignir: þar fá blindir menn sýn, haltir ganga, líkþráir hreinsask, djǫflar flýja frá óðum mǫnnum; veitisk þessi hjálp ok víða, þar sem á hann er heitit eða kallat með réttri trú, at samvinnanda drótni várum Jesú Kristó, þeim er lifir ok ríkir einn guð at eilífu utan enda, amen.

Eiríkr konungr hafði tekit at herfangi frú Bóthildi, systur Heinreks keisara, er átt hafði Bjǫrn, sem fyrr var ritat; fór hon til Danmerkr með Eiríki konungi; við henni gat Eiríkr konungr son; sá sveinn hét eptir Knúti hinum helga, bróður hans, hann var snemma vænligr ok fríðr sýnum.

En er hann var ungr at aldri, þá sagði Eiríkr konungr frú Bóthildi svá: "nú hafa vistir þínar verit hér nǫkkurar stundir, en nú mun þat þrjóta, mun ek nú láta fylgja þér heim til frænda þinna."

Hon svarar: "ek ætla okkr lítt til ástarfunda auðit hafa orðit, ok hafit þér meirr gert samlag við mik af heipt enn ást; munu þér þá, herra! unna mér þess, at Knútr, son okkar, fari með mér til hugganar."

Konungr svarar: "ekki á ek svá gott at launa frændum þínum, at ek unna þeim þess, at þessi maðr vaxi þar upp, þvíat þat er hugboð mitt, at hann verði at sæmd sínum frændum ok mǫrgum ǫðrum."

Síðan var henni fylgt heim til frænda sinna, fekk konungr henni sœmiligt fǫruneyti. En Knútr óx upp í hirð fǫður síns, hann var vinsæll ok vel mentr í alla staði; konungrinn unni honum mikit ok þarmeð ǫll alþýða.

Eiríkr konungr átti tvá sonu aðra, þá er ellri váru, hét annarr Eiríkr, en annarr Haraldr kesja, þeir váru báðir efniligir menn. Eiríkr konungr átti eina dóttur, hon var gipt þeim manni, er hét Hákon hinn norrœni, hann var ok kallaðr Hákon Sunnifuson; Sunnifa var dóttir Hákonar jarls Ívarssonar ok Ragnhildar, dóttur Magnúss konungs hins góða. Sonr Hákonar hins norrœna ok Ragnhildar, dóttur Eiríks konungs, hét Eiríkr lamb, er enn mun síðar verða frá sagt.

Eiríkr konungr hafði lǫngum starfsamt í ríki sínu, á meðan hann réði fyrir Danmǫrk; hann lagði mikla stund á stjórn bæði lands ok laga, hann hafði ok mikinn hug á at styðja staði þá, er niðr váru fallnir eða hrǫrnaðir; hann lét gera fimm steinkyrkjur af sjálfs síns kostnaði, ok lagði síðan fé til. Svá segir Markús:

Þat var eitt sinn at Eiríkr konungr átti fjǫlment þing, hann tók svá til orðs: "guð þakki yðr Dǫnum ást ok hlýðni ok marga góða hluti, er þér hafit til mín gǫrt, meðan várt samveldi hefir verit, en nú ætla ek mér ferð úr landi til Jórsala, er þat eigi vist, hvárt mér verðr auðit aptrkomu, skal fara með mér Eiríkr son minn, ok þar með aðrir hǫfðingjar, þeir er (ek) ræð til at nefna; Haraldr son minn skal vera eptir til landsstjórnar í Danmǫrk, meðan ek em á braut. Knúti syni mínum vil ek gefa hertogadóm, ok þarmeð Heiðabý ok þat ríki, er þar fylgir; en þat er ǫllum mǫnnum kunnigt, at Nikulás bróðir minn er nærstr konungdóminum eptir minn dag fyrir laga sakir, vil ek ok eigi ræna hann sinni sæmd ok ríki, vænti ek at hann muni mér þat vel launa; þykkjumsk ek eiga at honum góða frændsemi, at hann veiti Knúti syni mínum vináttu ok styrk, til at halda ríki því, er ek fæ honum í hendr, þvíat hann er sjálfr barn at aldri; vildi ek at þeir frændr byggi vel saman, vil ek ok þess biðja alla mína vini, at þeir geri vel til sveinsins ok sœmiliga."

Síðan bjó Eiríkr konungr ferð sína með miklum kostnaði, ok spurðisk víða þessi hans fyrirætlan, réðusk ok margir ríkismenn til þessarar ferðar, bæði útlenzkir ok innlenzkir. Í þenna tíma sendi Frakkakonungr Eiríki konungi sœmiliga gjafir, áðr hann fór úr landi. Þat er flestra manna sǫgn, at þá hafi verit gǫr sátt í millum Heinreks keisara ok Eiríks Danakonungs, svá at þeir sjálfir sendusk gjǫfum í millum. Keisarinn sendi Eiríki konungi herlið mikit af sínu ríki. Svá segir Markús:

Í þenna tíma var Ǫzur, son Sveins Þórgunnusonar, biskup í Lund í Skáney, hann var ríkr ok stórættaðr, ok hinn mesti hǫfðingi, hann átti frændaafla mikinn, ok sýndisk mǫrgum mǫnnum hann vel til erkibiskups fallinn, ok með forsjó Eiríks konungs ok allra samþykki í Danmǫrk, þá var Ǫzur kosinn til erkibiskups í Danmǫrk, ok skyldi erkistóll vera í Lundi, skyldu þar allir Danir til þjóna. Svá segir Markús: