Bókastaðir

Eiríkr tók þá konungdóm í Danmǫrk eptir Ólaf bróður sinn, sem lǫg stóðu til, því at hann var elztr sona Sveins konungs, þeirra er þá váru á lífi. En er Eiríkr var konungr orðinn í Danmǫrk, þá reisti hann upp lǫg í landinu, ok leiðrétti siðu manna, því at margar óvenjur ok siðleysur hafði yfir landit gengit, meðan Ólafr lifði. Eiríkr konungr siðaði vel fólk, ok gerði sér alla kæra hina beztu menn í ríki sínu; hann var ǫrr af fé, bæði við hǫfðingja ok vini sína, ok veitti stórfé ǫllum þeim, er hans fund sóttu, ok þeim ǫllum mest, er lengst sóttu til hans, hann gaf ok mikit fátækum mǫnnum; hann varð brátt vinsæll af Dǫnum; hann var kallaðr Eiríkr hinn góði, ok sǫgðu þat menn at honum væri þetta sannefni, því at allir þóttusk gott af honum hljóta, þeir er til hans komu. Svá segir Markús:

En er Eiríkr konungr hafði skamma stund ráðit fyrir Danmǫrk, þá kom þar sá hinn sami prestr, er fyrr hafði tjáð helgi Knúts konungs fyrir Ólafi konungi; ok þegar er Eiríkr konungr sá hann, þá heimti konungr hann á eintal, ok spurði hvat hann kynni at segja honum frá táknum þeim, er yrði um helgi Knúts konungs: "var oss þess fyrir lǫngu von," segir konungr, "at þar mundi þau efni í vera, viljum vér vita þat sem gǫrst, því ǫllum oss væri mestr fagnaðr í því, ef þat mætti með sannleik segja."

Prestr svarar: "já, herra!" segir hann, "fagrt er þar frá at segja ok satt, því at þat er með sǫnnu at segja, at øngvir kalla þeir með góðfýsi á hans nafn, at eigi fái þeir skjótt bót allra meina sinna, hvat sem þeim er at angri;" Ok þetta vissu margir með prestinum sannorðir menn; hǫfðu þá margir áheit við Knút konung, ok urðu margar fagrar jarteignir at hans helgi; gerðisk þá kunnigt um helgi hans um alla Danmǫrk.

Eiríkr konungr gerðisk nú ríkr hǫfðingi ok ágætr, hann var allra konunga vinsælastr, hann hegndi mjǫk ósiðu manna, hann eyddi víkingum ok vondum mǫnnum, hann lét drepa þjófa ok ránsmenn, eða hamla á hǫndum eða á fótum, eða veita aðrar stórar refsingar, svá at engi mátti vondra manna þrífask í Danmǫrk fyrir honum, hann var réttdœmr, ok helt ríkuliga guðs lǫg. Svá segir Markús:

Eiríkr konungr var vitr maðr ok góðr klerkr, ok kunni margar tungur, manna minnigastr ok snjallastr í máli. Svá segir Markús:

Eiríkr konungr bjó ferð sína af Danmǫrk, hann gerði mǫnnum þat kunnigt, at hann ætlaði suðr til Róms, hann hafði virðuligt fǫruneyti með sér; hann skipaði ríki sínu meðan í vald vina sinna til stjórnar; eigi hafði hann með sér mikit fjǫlmenni; hann gekk alla leið suðr til Róms. Svá segir Markús:

Síðan fór hann út í Fenedí ok í Bár, ok sótti heim marga helga staði, ok gekk jafnan. Svá segir Markús:

Eiríkr konungr varði í þessari ferð stórfé, þar sem váru klaustr eða aðrir helgir staðir. Síðan sneri hann aptr ferð sinni, ok kom þá enn til Rómaborgar, er hann fór sunnan. Svá segir Markús:

Eiríkr konungr dvaldi nǫkkura stund í Rómaborg, ok gerði sér at vinum marga hǫfðingja þar í borginni ok víða annarsstaðar, ok kom sér í hina mestu kærleika við þá; hann þurfti hvergi túlk fyrir sér, þar sem hann kom.

Í þenna tíma var Paskalis páfi í Róma, er annar hefir verit með því nafni, hann tók sœmiliga við Eiríki konungi, ok gerði hann sér kæran í vináttu. Eiríkr þá lof til þess af páfanum, at erkistóll skyldi vera í Danmǫrk, en áðr var engi norðar enn í Brimum í Saxlandi. Svá segir Markús:

Marga hluti aðra þá Eiríkr af páfanum, þá er nytsamligir hafa verit á Norðrlǫndum. Pávinn leyfði honum at taka upp úr jǫrðu helgandóm Knúts konungs. Svá segir Markús:

Síðan skildu þeir pávinn ok Eiríkr með vináttu ok miklum kærleikum. Eiríkr konungr sneri þá til heimferðar, en er hann kom til borgarinnar Placencía, þá setti hann spítala skamt frá borginni; en er hann kom til borgarinnar, er Lúka heitir, þá gaf hann þar fé til þess, at allir pílagrímar, þeir er á dǫnsku tǫluðu, skyldu þar ókeypis nóg vín drekka, ok heimila gisting eiga. Eptir þetta fór Eiríkr konungr heim til Danmerkr í ríki sitt, varð hann allfrægr af fǫr þessari.

Nú var í þenna tíma keisari í Saxlandi Heinrekr, son Heinreks keisara hins milda, hann var hermaðr mikill, ok er hann spurði at Eiríkr konungr var úr landi farinn, þá stefndi hann miklum her saman í ríki sínu, ok fór með her þann til Vindlands, ok vann þar mikinn hernat í ríki því, er Dana konungar hǫfðu átt þar lengi; játaði þar allt fólk hlýðni keisaranum; heiðit var allt fólk í Vindlandi þá í þenna tíma. Keisarinn setti þar yfir marga hǫfðingja til gæzlu yfir ríki þat, er hann hafði unnit; einn af þeim hét Bjǫrn, sá var ríkastr.

Bjǫrn mælti til keisara: "við slíkt stórvirki, sem vér hǫfum unnit á ríki Danakonungs, þá þurfum vér mjǫk yðvarn afla; vil ek nú þess beiða, at þér unnit oss tengda við yðr; vil ek nú þess ok biðja ok hafa tilmæli, er frú Bóthildr er, systir yðar, þvíat mér sýnisk þetta eigi hættulaust, at sitja hér fyrir Dǫnum; er yðr ok kunnig ætt mín ok atferð."

Keisari lézk mundi veita honum þetta, ef hann vildi sik allan tilleggja, at verja þetta ríki fyrir Dǫnum eða ǫðrum þeim, er til vildi kalla. Síðan gipti keisari frú Bótildi Birni.

Þat er sagt frá hennar ætt, hon var systir keisara sammœdd, en faðir hennar hét Þorgautr, hann var danskr at ætt, hann var hirðmaðr Sveins konungs Úlfssonar, hann var manna fríðastr, hann kallaði Haraldr konungr Sigurðarson fǫgrumskinna; faðir hans hét Úlfr, hann var jarl í Danmǫrk, hann var hermaðr mikill; hann fór í vestrvíking, ok vann Galizuland ok eyddi, ok gerði þar mikinn hernað, ok því var hann kallaðr Galizu-úlfr; hann átti Bóthildi, dóttur Hákonar jarls Eiríkssonar, var hon móðir Þorgauts fǫgrumskinna.

Keisari setti nú Bjǫrn mág sinn hǫfðingja yfir því ríki, sem hann hafði unnit í Vindlandi; en Heinrekr keisari sneri þá heim aptr í Saxland; en Bjǫrn settisk í ríki Danakonungs, ok hugðisk halda mundu því ríki fyrir Dǫnum.

Í þenna tíma kom Eiríkr konungr sunnan frá Rómi, er Vindr hǫfðu gengit undan hlýðni við hann, ok gafsk þeim svá sinn ótrúnaðr, sem enn mun síðar verða frásagt. Svá segir Markús: