Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 36

En er Egill hafði litla stund heima verit, þá fór hann á fund Knúts konungs, ok fekk Egill þar sœmiligar viðtǫkur. Konungr spurði at um ferðir Egils, en hann sagði frá, þvíat honum var allt létt hjalat um hernað þann, er hann hafði haft um sumarit.

Síðan kallar konungr hann á eintal, ok spyr ef þat væri satt, at hann hefði drukkit mannablóð. Egill segir at mikit væri til þess haft, en kveðsk þó lítt hafa hugsat þetta fyrri.

"Því varð svá illa?" segir konungr.

Egill svarar: "Þorsti svá mikill kom at mér ok mœði, at ek þóttumsk varla þola mega, en drykkr var engi annar."

Konungr svarar: "Þessi hlutr er harðla þungligr orðinn, ok mikit kristnispell í, ok þat er kallat at vér séum refsingasamr um smærri hluti; en með því at oss líkar vel þín þjónusta svá búit, þá munum vér eigi svá stríðan dóm áfella at sinni, sem mǫrgum mun von þykkja; vil ek þat ráð áleggja með þér, at þú bœtir við guð ok segir sem fyrst kennimǫnnum, ok tak skriptir fyrir; en þar sem várr réttr hefir brotinn verit, þá viljum vér þér þat uppgefa, en eigi sýnisk mér þetta minna vera, enn þó at þú hefðir etit mannahold soðit, er þú hefir drukkit blóð þeirra."

Egill heitir konungi at hann skal svá gera, ok áðr þeir skilja býðr Egill konungi til veizlu heim til sín: "vænti ek, herra!" segir hann, "at mér sé þat heilla vænt, at þér sækit híbýli mín."

Konungr heitir honum ferðinni, er á líðr vetrinn. Ferr Egill heim ok sitr heima í Borghundarhólmi um vetrinn.

Chapter 37

Knútr konungr bjó ferð sína um várit til Borghundarhólms. Egill hafði þar fyrirbúit vegliga veizlu. Konungr kemr við miklu liði, þar var mikil stofa, sem konungs hǫll væri, hon var alskiput skjǫldum. Konungr var þar þrjár nætr at veizlunni, ok var harðla glaðr. Egill leiddi konung út með stórmannligum gjǫfum.

Konungr mælti þá við Egil: "hvat er nú, Egill!" segir hann, "hefir þú nú gaum gefit at því, er ek minta þik á næstum, at þú hafir sagt kennimǫnnum til misverka þíns, ok sæzk við guð?"

Egill svarar: "eigi er þat, herra!" segir hann, "gleymt hefi ek nú þessu."

Konungr bað hann eigi fresta lengr. Egill sagði svá vera skyldu, ok skiljask nú með vináttu.

Egill fór í hernað um sumarit, ok aflar enn mikils fjár, ok kemr heim at hausti, ok ferr nú ekki á konungs fund.

Chapter 38

Knútr konungr spurði þetta, at Egill hafði enn verit í hernaði um sumarit, ok líkaði konungi þat illa, því at hann bannaði þat mǫnnum, at hafa rán ok óspekt. Konungr sendi Egli orð, at hann kœmi á hans fund. Egill fór á fund Knúts konungs, ok fagnar konungr honum vel; tóku þeir Egill tal sín á millum; spurði konungr Egil, hvárt hann hefði herjat um sumarit. Egill segir at svá væri.

Konungr svarar: "Þar tekr þú illt ráð upp, er þú gerir þik at víkingi, er þat heiðinna háttr, vil ek þat þér banna; mér er ok sagt, at þú hafir með þér fjǫlmenni mikit sem konungr, ok haldir þik at ǫllu, sem þeirra er siðr til, ok eyðir þar upp nær ǫllum þínum peningum, en takir þá til annara er þik skortir; koma þeir margir á várn fund, er slíkt kæra; vil ek," segir konungr, "at þú minkir fjǫlmenni þitt, ok ger þik eigi stœrra, enn þú átt kyn til; vil ek at þú sért hófsmaðr um alla hluti, ef þú vilt oss þjóna; eða hvat er nú, Egill!" segir konungr, "um þann hlut, er ek hefi nǫkkurum sinnum þik ámintan, ok þú mátt viðkannask, hefir þú þat nú til bóta borit?"

Egill segir þá heldr reiðuliga: "Þat vænti ek, herra!" segir hann, "þótt þér minnizk þess hlutar opt við mik, at sjálfum mér mun þó mest hugat um mitt."

Þá svarar konungr: "nú er mér þess von, at þat komi fram, er ek sagða þér hið fyrsta sinn, er við fundumsk, at þú mundir eigi vera með ǫllu gæfumaðr, nú ok svá mjǫk sem þú órœkir nauðsyn sjálfs þíns, þá vil ek fyrir engan mun hafa lengr þína þjónustu, ok eigi skaltu varðveita mína eign heðan frá."

Egill svarar: "Þér munuð ráða veizlum yðrum við mik, herra! en þat mun yðr þykkja undarligt," segir hann, "ef ek held mik eigi óríkmannligar, þó at ek hafi mína kosti eina, skal ek ekki biðja yðr um þjónustu, meir enn yðr líkar."

Konungr svarar: "ekki þarftu, Egill! at gera þik svá stóran," segir hann, "beygt hefi ek svíra á feitari búkum enn þú ert; ætla ek þér þat verr munu gegna enn mér, at okkra vináttu skili. Nú er þat mitt hugboð," segir konungr, "at nǫkkut hendi þik þat, er enn er stœrra, enn þeir, er áðr eru berir orðnir um hagi þína."

Eptir þat skildu þeir konungr ok Egill með engri blíðu, fekk konungr þá annan mann yfir ríkit í Borghundarhólmi. Egill minkaði ekki fjǫlmenni sitt, heldr hafði hann ǫllu meiri rausn ok nǫkkuru mannfleira; sat hann nú heima í búi sínu.

Chapter 39

Í þenna tíma réð fyrir Noregi Ólafr kyrri Haraldsson, hann átti Ingiríði, dóttur Sveins konungs, en systur Knúts konungs; var þar vinátta kær með þeim mágum.

Þat var eitt sumar at skip nǫkkurt fór af Noregi bæði mikit ok auðigt; þat skip áttu kaupmenn; þeir sigldu suðr til Danmerkr, ok austr í gegnum Eyrarsund, ok svá austr til Borghundarhólms. Síðan hvarf skip þat, svá at ekki spurðisk til, ok ekki fannsk af því skipi, ok váru hér margar getur á, hvat af mundi orðit. Noregs konungr sendi orð Danakonungi, mági sínum, at hann skyldi láta leita eptir skipi þessu, hvat af mundi orðit; ok hann hét því.

Chapter 40

Knútr konungr fór einu sinni til Borghundarhólms með nǫkkurum skipum, þar var í ferð með honum Benedikt bróðir hans ok brœðr tveir, hét annar Sveinn, en annar Ástráðr, þeir váru danskir menn, ríkir ok stórættaðir, ok váru kendir við móður sína, þeir váru kallaðir Þórgunnu synir. Þórgunna móðir þeirra var dóttir Vagns Ákasonar; þeir brœðr váru kærir Knúti konungi. Knútr konungr siglir nú til Borghundarhólms með lið sitt; var þat mest erindi konungs, at vita ef hann mætti verða vís um skip, þat er týnzk hafði af Noregi, því at Knútr konungr bar hér mikla hugan fyrir, ok vildi gjarna vita, hvat af væri orðit; ok er þeir áttu skamt til Borghundarhólms, þá sigldu þeir hjá eyjum nǫkkurum, ok bað konungr þar at leggja, ok svá gerðu þeir. Síðan gengu þeir á land. Knútr konungr gengr eptir fjǫrunni, ok var þar stórgrýtt mjǫk. Konungr hugði at grjótinu, ok sá þar rautt allt. Konungr spurði menn sína, því svá mundi vera?

Þeir svara: "Þér munuð þat bezt skynja, herra!"

Konungr svarar: "Þat mundi ek ætla, at hér mundi um hríð hafa verit eldsneyti yfrit; mun vera at þat komi fram, er mér sagði lǫngu hugr um, er tekr til okkar Egils; er nú ekki því at leyna," segir konungr, "at ek hygg at þat sé af manna vǫldum, en brátt mun þat reynask; munu vér nú ekki hér lengr dveljask at sinni."

Ferr nú konungr ok tekr veizlu skamt frá bœ Blóð-Egils. Egill hafði með sér mikit fjǫlmenni, ok mjǫk undruðusk menn þat, er hann helt svá mikit lið, þar sem þá lágu engi brýn féfǫng fyrir, því at Egill hætti þá hernaði. Mart rœddu menn fyrir konungi um siðu Egils ok manna hans, ok fansk þat á konungi, at honum var lítt at skapi.

Þetta hið sama kveld lét Knútr konungr veita heimferð at Egli, var þar hǫfðingi fyrir Benedikt, ok þeir brœðr Sveinn ok Ástráðr, þeir váru saman hundrat manna. Þeir fóru þar til, er þeir komu til bœjar Egils um nóttina. Þeir Egill váru vanir at drekka til miðrar nætr; en er þeir Benedikt komu at bœnum, þá gengu þeir at drykkjustofunni; þeir Egill sátu þá enn ok drukku. Þeir Benedikt slógu þá mannhring um stofuna; en er þeir Egill urðu varir við ófrið; þá hlupu þeir til vápna sinna, ok ætluðu at verjask. Benedikt sagði at sá mundi þeirra kostr beztr, at gefask upp, ok er Egill vissi þat, at þeir hǫfðu her manns, þá gekk Egill út í hendr þeim. Síðan var hann handtekinn, ok fór Benedikt með hann á konungs fund, en þeir brœðr Sveinn ok Ástráðr váru eptir með sína menn, ok skyldu geyma, at øngvir kœmisk í brott af sveitungum Egils.

En er Egill kom á konungs fund, þá mælti konungr: "langt hefir nú verit á millum funda várra, Egill! vilda ek nú at sjá væri hinn síðasti."

Egill svarar: "þér munit nú hafa vald á því at sinni, herra! vænti ek þess," segir hann, "at engi kalli þik at betra hǫfðingja né at meira konung, þótt þú látir drepa saklausa menn."

Þá svarar Knútr konungr allhógliga: "ek mun nú verða, Egill! at bera ábyrgð fyrir hlut mínum; ef ek drep saklausa menn, þá verð ek því at svara við guð; en þó er nú, Egill! svá komit þínum hag, at ekki mun þér nú stoða, at fara með drambi né stríðlæti, tekit hǫfum vér þik nú svá í fangelsi, ok muntu nú segja verða slíkt sem yfir hefir gengit, þó at eigi sé fagrt, sem mik varir; munu við nú nær gangask um eptirleitina; skaltu segja um skipssǫgn, þá er vér hyggjum at þú ok menn þínir hafir myrða, en tekit féit til þín, hefir þetta helzt til lengi leynt verit; hǫfum vér ok þar komit," segir konungr, "ok í þann stað, at vér hyggjum þat unnit hafa verit."

Egill sá þá, at sá einn var kostr til, at segja eptir því sem var, ok farit hafði; þvíat hann vissi, at svá margir váru hans menn samvitandi þetta með honum, at til mundu verða nǫkkurir af þeim, ef fast væri eptir sótt.

Egill svarar þá: "þá er þetta skip, er nú spyrit þér eptir, lá undir þeirri sǫmu ey, er þér komut við, þá héldum vér njósnum til um ferðir þeirra, þar er útgrunnt, en þat vissu þeir eigi, Norðmenn, þvíat þeim var ókunnigt, ok fjaraði um nótt út undan skipinu, þá fórum vér til," segir Egill, "í nætrelding, ok var þar skammt viðrtal várt, vér tókum menn alla, er á váru skipinu ok bundum, en ræntum fé ǫllu; leiddum síðan skipit uppá hellurnar, ok lǫgðum í eld, ok brendum upp alltsaman skip ok menn, svá at þess mætti eigi sjá merki, nema þetta eina, er grjótit var rautt eptir."

En er Egill hafði þetta sagt, þá mælti Knútr konungr: "nú er sem mik varði, at þú ert ólífismaðr, lítið nú á, góðir hǫfðingjar!" segir konungr, "hversu vér skulum refsa slík níðingsverk."

Þar váru margir frændr Egils viðstaddir, þeir er mikils váru virðir, ok buðu fé fyrir Egil.

Konungr svarar: "eigi skal þat spyrjask, at ek níðumsk svá á guði mínum, at ek taka fé til nǫkkurra manna vináttu, at dœma svá rangt; eru eigi slíkt ólífissakir, er þó væri svá at einn maðr væri myrðr, þar sem nú eru margir, en fœðsk síðan á því einu, er stolit er til?"

Nú var bæði at illt þótti til mót at mæla, enda þorði ok engi at mæla móti konungi. Eptir þetta var farit með Egil til skógar, var þar reistr gálgi, ok var Egill uppfestr. Síðan fór konungr til bœjar Egils, er hann hafði átt, ok lét þá sæta refsingum menn Egils, suma lét hann drepa, en suma lét hann meiða, suma rak hann or landi brottu, en øngvan lét hann óhegndan, þann er nǫkkurn hlut hafði í átt í þessari ráðagerð, ok eyddi hann svá þessum óaldarflokki.

Þetta verk varð honum mjǫk ǫfundsamt, því at Egill var bæði frændmargr ok frændstór. Eptir þetta viku hǫfðingjar til sundrþykkis við konunginn, ok tóku mjǫk at stirðna við hann, ok þar eptir gerði alþýðan; þótti mǫnnum hann ríkr ok refsingasamr, en þeir áðr vanir sjálfræði.