Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 11

Úlfr jarl var þá enn sem optar í fremra lagi af mǫnnum Knúts konungs, ok fylgði lengst flóttamǫnnum; hann var þá kominn í skóg nǫkkurn svá þrǫngvan, at hann komsk ekki or á allri nóttinni, fyrr enn lýsti; þá sá hann á vǫllum nǫkkurum fyrir sér at smali var rekinn, ok sveinn nǫkkur vel frumvaxta rak féit. Úlfr jarl gekk at sveininum, ok heilsaði honum, ok spurði hann nafns.

Hann svaraði: "ek heiti Guðini; eða ertu af Knúts mǫnnum?"

Úlfr jarl svarar: "ek em einn víst af leiðangrsmǫnnum hans; eða hversu langt er nú til skipa várra?"

"Ekki veit ek," segir sveinninn, "at þér Danir megit vænta af oss liðsinnis, ok hafi þér Danir heldr til annars gǫrt."

Úlfr jarl svarar: "Þiggja munda ek nú þó af þér, sveinn! ef þú vildir greiða ferð mína til skipa várra."

Sveinninn svarar: "Þú hefir beint þvers farit frá skipunum, ok langt á land upp yfir eyðiskóga, en þér Knúts menn erut ekki hér mjǫg þokkaðir af landsmǫnnum, ok þykkir mǫnnum þó nǫkkur várkunn til þess, en nú er spurt í bygðina mannfall þat, er varð í gær at Skorsteini, ok muntu hvergi grið hafa, ok enginn annara Knútsmanna, ef bœndr finna þik, ok svá ef nǫkkur helpr þér; en svá lízk mér á þik, sem gott mannkaup muni í þér vera, ok ætla ek þik annan mann, enn þú segir."

Úlfr jarl tók þá gullhring af hendi sér ok segir: "gefa vil ek þér hring þenna, ef þú vilt fylgja mér til várra manna."

Guðini sá upp á hann um stund, ok mælti seint: "eigi vil ek þiggja hringinn, en freista mun ek nú, ef ek má koma þér til þinna manna, ok vil ek heldr eiga undir þér launin, ef ek fæ þér nǫkkvat viðhólpit, en ef þér verðr þetta at øngri liðveizlu, þá er øngra launa fyrir vert; skaltu nú fyrst fara heim til feðr míns með mér."

Þeir gerðu svá; en er þeir komu til bœjarins, gengu þeir til litlu stofu, ok lét Guðini setja þar borð, ok var þar gefinn góðr drykkr. Úlfr jarl sá, at þar var góðr húsabœr ok vel búinn. Þá kom til þeirra bóndi ok húsfreya, þau váru fríðir menn bæði ok vel búin; fǫgnuðu þau vel gestnum, ok sat hann þar um daginn, ok var hann þar í enum bezta fagnaði; en í móti nótt váru þar búnir tveir góðir hestar með enu bezta reiði.

Þá mæltu þau við Úlf: "far þú nú vel, ok fæ ek þér í hendr son minn, þann einn er ek á; nú bið ek, ef þú kemr til konungsins, ok megi þín orð nákkvað standask, þá kom þú honum þar í þjónostu, því at ekki má hann með mér vera síðan, ef várir landsmenn spyrja, at hann hafi þér á brott fylgt, hversu sem ek fæ undan stýrt."

Úlfr jarl hét því at koma Guðina þar í sveit. Guðini var enn fríðasti maðr sýnum, ok vel at orði farinn. Bóndi nefndisk Úlfnaðr.

Þeir Úlfr jarl ríða þá nótt alla, en at morni, þá er ljóst var orðit, koma þeir til skipa Knúts konungs, ok váru menn á landi uppi; en er þeir sá jarl, ok kendu hann, þá hurfu menn þegar at honum allir, ok fǫgnuðu honum, ok þóttusk hann or helju heimt hafa, því at hann var svá vinsæll, at allir menn unnu honum hugástum. Varð Guðini þá hið fyrsta viss, hverjum hann hafði fylgt. Jarl setti Guðina í hásæti hjá sér, ok helt hann at ǫllu sem sjálfan sik eða son sinn, ok er þat skjótast af at segja, at jarl gipti honum Gyðu systur sína, ok með framkvæmd Úlfs jarls ok liðveizlu, þá gaf Knútr konungr Guðina jarldóm fyrir (sakir) Úlfs jarls mágs síns.

Váru synir þeirra Guðina ok Gyðu: Haraldr Englakonungr ok Tosti jarl, er kallaðr var tréspjót, Maurukári jarl ok Valþjófr jarl ok Sveinn jarl; þaðan er mart stórmenni komit í Englandi ok í Danmǫrku ok í Svíaríki ok austr í Garðaríki; eru þat konungaættir í Danaríki. Gyða hét dóttir Haralds konungs Guðinasonar, hana átti Valdamar konungr í Hólmgarði; þeirra son var Haraldr konungr, hann átti dœtr tvær, er enn skal frá segja síðar.

Chapter 12

Knútr konungr átti aðra orustu við borg, þá er Brandfurða heitir, varð þar enn mikil orosta, ok hafði Knútr konungr sigr, en Aðalráðs synir flýðu, ok létu lið mikit, en Danir brutu borgina. Svá segir Óttar svarti:

Fjǫrlausa hýr Frísi
friðskerðir þeir gjǫrðu
brauztu með bygðu setri
Brandfurðu þér randa;
Játmundar laut undir
ættniðr gǫfugr hættir
danskr her skaut þá dǫrum
drótt er þú rakt flótta.

Knútr konungr átti ena þriðju orostu við Aðalráðs sonu, þar sem heita Assatún, varð þar enn mikil orosta, þat er norðr frá Danaskógum. Svá segir Óttarr:

Skjǫldúngr vantu und skildi
skœru verk enn sterki
fekk blóðtrani bráðir
brúnar Assatúnum;
váttu en valfall þótti
verðúng jǫfurr sverði
nær norðan fyrir stóru
nafngnóg Danaskóga.

Knútr konungr átti ena fjórðu orrostu við Játmund konung ok þá brœðr í Norðvík, varð þar enn mikil orrosta ok mannfall mikit, ok fekk Knútr konungr sigr, en Aðalráðs synir flýðu. Svá segir Óttarr svarti:

Bjóð vantu brynjur rauðar
blíð stórgjafa síðan
lætr þú ǫnd áðr þrek þrjóti
þinn fyrir Norðvík innan.
Chapter 13

Síðan heldr Knútr konungr ǫllu liðinu til Tempsár, því at hann spurði at Játmundr konungr ok þeir brœðr hefði flýit til Lundúnaborgar; en er Knútr konungr kom til Tempsármynnis, þá sigldi þar af hafi utan Eiríkr jarl Hákonarson, mágr hans, ok fundusk þeir þar, ok lǫgðu síðan upp í ána með herinn. Svá segir Þórðr Kolbeinsson í Eiríksdrápu:

Ítr þrifusk jǫfra hleti
eggveðrs í favr seggja
skeið helt mǫrg í móðu
misslaung sem ek vissa;
bládýrum helt báru
brands svá nær landi
Ullr, at enska vǫllu
áttstórr sjá knátti.

Ok enn kvað hann:

Enn at eyrar grunni
endr skjǫldúngum renndi
sá er kjǫlslóðir kníði
Knútr lángskipum utan;
varð þar er vildu fyrðar
varrláð koma báðir
hjálmað jarls ok hilmis
hœgr fundr á því dœgri.

Utí ánni Temps var gǫrr kastali mikill, ok settr þar í herr manns til landvarnar, at eigi skyldi skipaherr mega upp fara í ána. Knútr konungr lagði þegar upp í ána, ok at kastalanum, ok barðisk við þá, en enskir menn lǫgðu skipaherr frá Lundúnum ok út eptir ánni, lǫgðu þeir til orrostu við Dani. Svá segir Óttar svarti:

Fram gekk enn þar er unnuð
álmr gall hátt við málma
knáttuð sæ þar er sóttuð
sverð kastala verða;
unnuð eigi minni
Ulfs gómr veit þat rómu
hnekkir hleypi blakka
hlunns á Tempsár grunni.
Chapter 14

Knútr konungr lagði ǫllum hernum upp til Lundúnaborgar, ok setti þar um herbúðir sínar; síðan veittu þeir atsókn til borgarinnar, en borgarmenn vǫrðu. Svá segir í flokki þeim, er þá var ortr af liðsmǫnnum:

Hvern morgin sér horna
Hlǫkk á Tempsár bakka
skala hánga má húngra
hræskóð lituð blóði;
hve sigrfíkinn sœkir
snarla borgarkarla,
dynr á brezkar brynjur
blóð-ís, Dana vísi.

Ok enn þetta:

Margr fer Ullr í illan
od-sennu dag þenna
frár þar fœddir várum
fornan serk um bornir;
en á enskra manna
ǫlum gjóð Hnikars blóði
œrt mun skáld í skyrtu
skœðazk hamri sœða.

Knútr konungr átti þar marga bardaga, ok fekk eigi unnit borgina.

Chapter 15

Eiríkr jarl fór með suman herinn upp á landit, ok fylgðu honum þingamenn í móti enskum her, er fyrir réð Úlfkell snillingr, mikill hǫfðingi, varð þar orrosta, ok hafði Eiríkr sigr, en Úlfkell flýði. Svá segir Þórðr Kolbeinsson í Eiríksdrápu:

Gullkennir lét gunni
grœðis hests fyrir vestan
þundr vá leyfr til landa
Lundún saman bundit;
fekk regn þorinn rekka
rǫnn af þíngamǫnnum
œglig hǫgg þar er eggjar
Úlfkels blá skulfu.

Aðra orrostu átti Eiríkr jarl á Hringmaraheiði við enska menn. Svá segir Þórðr Kolbeinsson:

Hvatr vann Freyr á flotna
fólk stafns sá er gaf hrafni
sollit hold né sjaldan
sverðs eggja spor leggi;
snjallr lét opt ok olli
Eiríkr bana þeirra
rauð Hríngmaraheiði
her Engla lið þverra.

Þar hafði Eiríkr jarl sigr. Enn segir Þórðr Kolbeinsson fleira í Eiríksdrápu frá hernaði hans:

Gengu upp þeir er Englum
ár hrafn gefendr váru
lánga stund á landi
leiðir upp frá skeiðum;
en í gegn þeir er gáðu
glaum skers bœi verja
galt hjálmaðlið hjalta
herferð bœndr gjǫrðu.