Bókastaðir

Maðr hét Arnoddr, kertisveinn konungs, ok stóð fyrir borði hans. Fjǫlnir selr honum ǫr eina, ok biðr hann bera fyrir alla menn, þá er váru í hǫllinni, þar til er nǫkkurr kannaðisk við at ætti. Hann gengr fyrst innar frá sæti konungs, þá utar frá kóngi til gáttar, þá gengr hann innar fyrir Pálnatóka, ok spyrr, hvárt hann kenni nǫkkut þetta skeyti.

Pálnatóki segir: "hví mun ek eigi kenna skeyti mitt, sel mér, ek á." Þá skorti eigi hljóð í hǫllinni, þegar nokkurr eignaði sér þetta skeyti.

Sveinn konungr mælti: "hvar skildisk þú við þetta skeyti næsta sinn?"

Pálnatóki segir: "opt hefi ek þér eptirlátr verit, fóstri! ok svá skal enn. Ek skildumsk við á bogastrengnum, þá er ek skaut ígegnum feðr þinn."

Konungr mælti: "standi menn upp sem tíðazt, ok hafi hendr á þeim Pálnatóka, ok skal drepa þá alla, því at nú er sundr slegit ǫllum góða þeim er verit hefir með okr."

Nú hlaupa upp allir í hǫllinni. Pálnatóki bregðr nú sverði sínu, ok høggr Fjǫlni frænda sinn í tvau, ok síðan leitar hann út, ok allir hans menn; því at svá átti hann þar vel vingat, at engi vildi honum grand gera. Nú eru þeir Pálnatóki komnir allir út or hǫllinni nema einn maðr af liði Bjarnar.

Pálnatóki mælti: "ekki var minna at ván, ok skundum nú til skipa."

Bjǫrn segir: "eigi mundir þú svá renna frá þínum manni, ok ei skal ek;" Snýr inn aptr í hǫllina. Þeir kasta þá enum brezka manni yfir hǫfuð sér, ok hafa nær rifit í sundr. Bjǫrn ferr nú ok tekr manninn, ok kastar á bak sér dauðum, ok mest gerði Bjǫrn þetta til ágætis sér; fara nú síðan til skipa sinna, fellu nú við árar ok reru í braut, létta nú eigi fyrr enn þeir komu heim til Bretlands.

Þeir Sveinn konungr drekka nú erfit, ok unir hann illa við.

Et næsta sumar eptir tekr Álof sótt, kona Pálnatóka, ok andask, ok nú unir hann eigi í Bretlandi, ok setr þar til ríkis Bjǫrn inn brezka, enn hann býr nú ór landi þrjátýgi skipa, ok legsk nú í hernað. Hann herjar nú um Skotland ok Írland, ok hefir nú þessa iðn þrjá vetr, ok aflar sér mikils feár ok ágætis. Hit fjórða sumar siglir Pálnatóki austr undir Vindland, ok hefir hann þá fjǫrutýgi skipa.

Í þenna tíma réð fyrir Vindlandi konungr sá er Burizleifr hét; hann spyrr til Pálnatóka, ok hyggr íllt til hernaðar hans, því at hann hafði nær ávalt sigr, ok var hverjum manni frægri. Þat ráð tekr konungr, at hann sendir menn á fund Pálnatóka, ok býðr honum til sín, ok kvezk vilja leggja við hann vináttu. Þat lætr konungr ok fylgja þessu boði, at hann vill gefa honum eitt fylki af landi sínu þat er hét at Jómi, til þess at hann verði land hans ok ríki ok staðfestisk þar.

Þetta þiggr nú Pálnatóki, ok staðfestisk nú þar, ok allir hans menn; ok bráðliga lætr hann gera þar eina borg mikla ok ramgerfa. Sumr hluti borgarinnar stóð á sjá út, ok þarí lætr hann gera hǫfn svá mikla, at liggja mátti við þrjú hundruð langskipa, svá at ǫll váru læst innan borgar; var þar búit um með mikilli list, svá at þar váru dyrr á, enn steinbogi mikill yfir uppi, enn fyrir dyrunum váru járnhurðir ok læstar innan or hǫfninni, enn á steinboganum var gerðr kastali mikill ok þar valslǫngur í: þessi borg er kǫlluð Jómsborg.

Eptir þetta setr Pálnatóki lǫg í Jómsborg með vitra manna ráði, til þess at þeirra ágæti yrði sem víðfrægazt, ok afli þeirra yrði sem mestr. Þat var upphaf laga þeirra: at þangat skyldi engi maðr ráðask, sá er ellri væri enn fimmtugr, ok engi yngri enn átján vetra, þarámeðal skyldu allir vera; hvárki skyldi því ráða frændsemi, þó at þeir menn vildi þangat ráðask, er eigi væri í þeim lǫgum. Engi maðr skyldi þar renna fyrir jafnvígligum ok jafnbúnum. Hverr skyldi þar annars hefna sem bróður síns. Engi skyldi þar æðruorð mæla, né kvíða neinum hlut, hvegi óvænt sem um þætti. Allt þat er þeir fengi í herfǫrum, þá skyldi til stangar bera minna hlut ok meira, þat er fémætt væri, ok ef hann hefði þat eigi gert, þá skyldi hann í brottu verða. Engi skyldi þar róg kveykva, enn ef tíðindi fregndisk, þá skyldi engi svá hvatvíss, at þau skyldi í hávaða segja; því at Pálnatóka skyldi þar ǫll tíðendi segja. Engi maðr skyldi konu hafa í borgina, ok engi í brott vera þrem nóttum lengr. Ok þó at við þeim manni væri tekit, er vegit hefði fǫður eða bróður þess manns, er þar væri áðr, eða nakkvarn náinn mann, ok kœmi þat síðan upp, er við honum væri tekit, þá skyldi Pálnatóki þat allt dœma, ok hvatki missætti annat, er þeirra yrði ámilli.

Með þessu efni sitja þeir nú í borginni, ok halda vel lǫg sín. Þeir fara hvert sumar í hernat á ymsi lǫnd, ok fá sér ágæti, þóttu vera enir mestu hermenn, ok náliga engir þeirra jafningjar í þann tíma, ok váru kallaðir Jómsvíkingar.

Í þenna tíma réð fyrir Sjálǫndum jarl er Haraldr hét; hann var kallaðr Strútharaldr; því var hann svá kallaðr, at hann átti hatt, er búinn var með tíu merkr gulls; Ingibjǫrg hét kona hans; Sigvaldi hét son þeirra, annarr Þorkell háfi, dóttir þeirra hét Tóva.

Maðr hét Veseti, hann réð fyrir Borgundarhólmi; kona hans hét Hildigunn; Búi hét son þeirra, annarr Sigurðr kápa, dóttir þeirra hét Þórgunn.

Áki son Pálnatóka býr á Fjóni, ok lætr Sveinn konungr alla luti við hann sem bezt. Þessar konu biðr Sveinn konungr til handa Áka, ok við Þórgunnu getr hann son, sá hét Vagn, hann vex upp heima þar. Ráðahagr Áka stendr með miklum blóma.

Nú er Vagn nǫkkurra vetra, þá er svá frá honum sagt, at hann var meiri vandræðamaðr í skapi enn aðrir menn, barði hann allt ok beysti; hann var þá ýmist heima eða í Borgundarhólmi með Veseta móðurfǫður sínum; þvíat hvárigir þikkjask mega um hann tæla. Við Búa er hann bezt allra sinna frænda, ok þat hafði hann helzt, er hann mælti, at øngu hafði hann þat er aðrir mæltu. Allra manna var hann vænstr, ok inn mesti atgervismaðr um alla luti, sterkr at afli. Búi móðurbróðir hans var hljóðlyndr ok skapmikill, sterkr svá at menn vissu óglǫgt afl hans, ekki fríðr ok þó liðmannligr. Sigurðr kápa var vænn maðr ok inn mesti í skapi ok allfámálugr.

Sigvaldi, son Haralds jarls, var fǫlleitr, eygðr manna bezt, nefljótr, hár á vǫxt ok snaufurligr. Þorkell bróðir hans var manna hæstr ok sterkr ok forvitri, ok hvártveggi þeirra.

Þeir Sigvaldi spyrja fǫður sinn, hversu ráðlict honum þikki, at þeir leiti til Jómsborgar. Jarl segir, at þat væri ráðlict, "ok er ykr allt mál at reyna ykr." Þeir spyrja, ef hann vili fá þeim vápn eða vistir. Jarl kvað annathvárt vera skyldu, at fara hvergi eða fá sér sjálfir hvártveggja.

Nú vilja þeir eigi fara at síðr, búa nú tvau skip ok hundrað manna, ok vǫnduðu lið þat sem mest fengu þeir, síðan fara þeir til Borgandarhólms. Þeir runnu þar upp, ok tóku upp bú Veseta þat er auðgazt var, ok ræntu hann því fé ǫllu, ok báru á skip síðan.

Nú er ekki sagt frá ferð þeirra fyrr enn þeir koma til Jómsborgar. Pálnatóki gekk jafnan með miklu liði á kastala þann er var yfir sundinu, at tala þaðan við þá menn er komu til borgarinnar. Nú verðr hann varr við kvámu þeirra Sigvalda; gengr Pálnatóki nú í kastalann með miklu liði, ok spyrr, hverr fyrir skipunum réði.

Sigvaldi segir: "hér ráða fyrir brœðr tveir, synir Strútharalds jarls, enn þat er ørendi okkat, at við vildim ráðask til liðs við yðr með þeim mǫnnum, sem þér þikkja nýtandi í liði váru."

Pálnatóki ræðzk um við félaga sína, kvað sér kunnict um kynferði þeirra ok kvað þá vel borna. Þeir báðu Pálnatóka fyrir ráða; ok nú er lokit upp borginni, ok róa þeir í borgina, ok síðan reynt lið þeirra, ok var nýttr annarr helmingr, enn annarr fór í brott, ok eptir þat eru þeir brœðr i lǫg leiddir.

Nú er þar til at taka er Veseti er ræntr búi sínu. Hann ferr á fund Sveins konungs, ok segir honum hvat títt er, enn hann setr aptr sonu sína at ǫllum geysingi.

Konungr ræðr honum þau ráð, at hann skal nú fyrst láta kyrt vera, "enn ek mun senda orð Strútharaldi jarli, ok vita ef hann vili gjalda fé fyrir sonu sína, svá at þú sér haldinn af, ok vil ek þá, at þú látir þér líka."

Nú ferr Veseti heim, enn Sveinn konungr sendir menn eptir Haraldi jarli, ok ferr hann á konungs fund, ok segir konungr honum hversu synir hans hǫfðu gert við Veseta, ok beiddi at hann bætti fjárlutum fyrir þá, ok væri þá kyrt.

Jarl sagði svá: "ófengit hefi ek enn þess fjárins, er ek mun fyrir þá bœta, þó at ungir menn taki sér naut eða sauði til matar."

Konungr segir: "þá máttu fara heim, því at ek hefi nú sagt þér, hvat ek vilda, enn þú ábyrgzt þik sjálfr ok fé þitt fyrir Veseta ok sonum hans."

Haraldr jarl kvezk vera óhræddr fyrir Veseta ok sonum hans. Eptir þetta ferr Haraldr jarl heim.