Bókastaðir

Þetta sumar eptir er Þorgils skarði var drepinn, var veginn Teitr Einarsson lögsögu-maðr austr í Fjörðum. Þá stóðu uppi tvau skip at Gásum í Eyjafirði, Hólmdælan er Sindri stýrði, ok Gró-búzan er Eyjólfr auðgi stýrði. Þá var ok skip í Skagafirði í Kolbeins-ár-ósi, er Bárðr réð fyrir Hallfröðarson. Þat sumar fór sunnan um Kjöl Jörundr prestr Þorsteinsson, er síðan var biskup at Hólum, ok Kolskeggr prestr. Þeir höfðu verit í Skálaholti með Sigvarði biskupi. Þeir ætluðu norðr til Eyjafjarðar til Gása, ok þar útan um sumarit á Gró-búzunni, ok er þeir kómu í Mælifellzdal, brotnaði fótr í hesti Jörundar prestz. Fór hann þá til Kolbeins-ár-óss, ok þar útan um sumarit. En Kolskeggr prestr fór til Eyjafjarðar, ok fór útan um sumarit á Gró-búzunni með Eyjólfi auðga. Þá um sumarit réðusk til skips margir Íslenzkir menn með Sindra, bæði brennu-menn ok Fagraness-menn: Einarr ór Garðzvík, ok Þórðr bróðir hann af Espihóli; ok tveir synir Gísla á Rauða-sandi, Einarr ok Magnús; ok fleiri aðrir Íslenzkir menn: Þorgils ór Öxnafelli, Þorgeirr káti, Ari Ingimundarson. Þar fóru ok útan Halla-geirr ok Bangar-Oddr, Fagraness-menn tveir. Þessi skip létu út bæði senn frá Gásum. Týndisk Hólmdælan suðr fyrir Mýrum. Kómusk af nær fimm tigir manna, en jafn-margir týndusk, ok flestir Íslenzkir menn þeir sem þar vóru á. Gró-búzan týndisk, ok hvert mannz-barn er á var.

Þat sumar rænti Vigfúss Gunnsteinsson Óláf at Ána-brekku.

Gizurr Þorvaldzson fór útan, sem fyrr segir, næsta sumar eptir Flugumýrar-brennu. Hann kom við Hörðaland; frétti hann at Hákon konungr var í Túnsbergi. Sté hann þar á land ok þegar í byrðing, ok fór austr til konungs. Tók konungr hónum allvel. Þórðr kakali var þá í Björgyn er skip þat kom þangat er Gizurr hafði á verit. Þar vóru margir Íslenzkir menn á skipinu. Þá frétti Þórðr þau tíðendi er görzk höfðu á Íslandi. Ok svá bar til lítlu síðarr er þeir höfðu upp skipat, at Þórðr ok nökkurir menn gengu hjá stofu einni, ok heyrðu þangat manna-mál. Þeir námu staðar, ok heyra at sagt var frá drápi Kolbeins Dufgussonar. Sá maðr sagði frá er Þórðr hét, ok var Steinunnarson. Þóttusk þeir þat finna, at hann bar allar sögur betr Gizuri en brennu-mönnum; kvað alla menn undrask at Kolbeini varð ekki fyrir. Þá gengr Þórðr í stofuna ok mælti: "Nú skal sjá hversu mikit þér verðr fyrir." Laust hann þegar með öxi er hann hélt á, svá at Þórðr féll þegar í óvit. Lítlu síðarr fór Þórðr kakali austr til Túnsbergs, ok tók konungr hónum eigi marglega. Gizurr var þar fyrir. Ok er Þórðr hafði þar skamma hríð verit, biðr hann konung, at léti Gizur í brott fara, ok segir eigi örvænt at vandræði aukisk af, ef þeir væri í einum kaupstað báðir. Konungr svarar: "Hver ván er þér þess, at ek reka Gizur, frænda mínn, frá mér fyrir þessi ummæli þín? Eðr mundir þú eigi vilja vera í himinríki ef Gizurr væri þar!" "Vera gjarna, herra," segir Þórðr, "ok væri þó langt í milli okkar." — Konungr brosti at; en þó görði konungr þat, at hann fékk hvárum-tveggja þeirra sýslu. Hafði Þórðr sýslu í Skíðunni. Þeir fóru báðir til Hallandz með konungi. Er þar mikil saga frá Þórði. Þórðr var vinsæll í sýslu sinni; ok þykkir sem fáir Íslenzkir menn hafi slíkir verit af sjálfum sér sem Þórðr. Svá segir Kolfinna Þorvaldz dóttir, — ok var hón þá með Þórði, — at bréf Hákonar konungs kómu til hans síð um kveld, er hann sat við drykk, þat er Þórðr váttaði at konungr hafði gefit hónum orlof til Íslandz, ok göra hann þar mestan mann. Varð hann svá glaðr við, at hann kvað öngan hlut þann til bera, at hónum þætti þá betri. Þakkaði hann konunginum mikillega. Drukku menn þá ok vóru all-kátir. Lítlu síðarr talaði Þórðr, sagðisk ok eigi fara skyldu af Íslandi, ef hónum yrði auðit út at koma. Lítlu síðarr segir Þórðr, at svifi yfir hann. Var hónum þá fylgt til hvílu sínnar. Tók hann þá sótt svá fast, at hann lá skamma stund, ok leiddi hann til bana. Er frá hónum mikil saga. Hafði Gizurr nú meiri metorð enn áðr af Hákoni konungi. Ok þat sumar er nú var frá sagt, gaf Hákon konungr Gizuri jarls-nafn, ok skipaði hónum allan Sunnlendinga-fjórðung, ok Norðlendinga-fjórðung, ok allan Borgarfjörð. Hákon konungr gaf Gizuri jarli stór-gjafir áðr hann fór út um sumarit. Hann fékk hónum merki ok lúðr, ok setti hann í hásæti hjá sér, ok lét skutil-sveina sína skenkja hónum sem sjálfum sér. Gizurr jarl var mjök heit-bundinn við Hákon konung, at skattr skyldi við gangask á Íslandi. Í Björgyn var Gizuri jarls-nafn gefit á fyrsta ári ins fimta togar konungdóms Hákonar. Þá skorti Gizur vetr á fimtögan; en þá skorti hann vetr á fertögan er hann gékk suðr; vetr á þrítögan er Örlygsstaða-fundr var; vetr á tvítögan er hann görðisk skutil-sveinn.

Vetr þann er Þorgils var veginn átti bú at Stað á Snæfellznesi Böðvarr ok Sighvatr son hans; var Böðvarr þá gamall en Sighvatr ungr. Guðmundr, bróðir Þorgils, hafði verit á Miklabæ með hónum um vetrinn. Þá er tíðendi þessi spurðusk vestr í sveitir, þótti mönnum mikill skaði at um Þorgils. Guðmundr reið norðan lítlu eptir vígit, ok fann Hrafn. Bauð Hrafn hónum til sín ok hét hónum vináttu, ok lét flla yfir vígi Þorgils. Þeir Sighvatr, Hrafn, ok Sturla, fundusk í Borgarfirði í Þingnesi á Langa-föstu. Þótti Sturlu at Þorgilsi inn mesti skaði, ok þótti sér eigi allmjök á óvart komit hafa; þóttisk hann Þorgils við því mest varat hafa at trúa Þorvarði til fullnaðar. Sighvatr leitaði á Hrafn til liðveizlu; en hann fór undan alla vega, ok vildi í öngu bindask; ok féll eigi með þeim mart. Um várit í Páskum sömnuðu þeir Sighvatr ok Sturla mönnum. Fóru þeir þá með flokka norðr til Skagafjarðar. Gaf þeim veðráttu svá illa, at menn vissu eigi dæmi til, at jafn-hart vár væri. Þá var ok sóttin mikla í Miðfirði. Fylgðar-menn Þorgils, ok bændr nökkurir í héraði, stóðu upp með þeim. Þeir spurðu at Þorvarðr var á Grund. Riðu þeir þá norðr Hraunár-heiði, ok ofan Vaskár-dal; komu þeir á Grund nær náttmáli. Þorvarði hafði komit njósn um kveldit eptir nón af Jóni í Glæsibæ. Hafði Þorvarðr þegar brott riðit ok út í Kaupang, ok ætlaði þegar norðr af héraði, þvíat nær ekki gékk manna upp með hónum. Nú er þeir Sighvatr ok Sturla kómu á Grund, vóru var brotnar upp hurðir, ok fannsk Þorvarðr eigi þar, sem ván var. Var þar farit heldr óspaklega. Menn höfðu hesta þrotna. Sighvatr vildi þegar ríða eptir Þorvarði; var þat ætlað at hann mundi eiga lengra ríða en til Kaupangs. Reið Sighvatr ofan um nóttina eptir firði; hafði hann nær fjóra tigi manna. Ok er þeir kómu í Kaupang, var þeim sagt, at Þorvarðr var riðinn út til Svalbarðz, ef hann væri eigi á heiði riðinn. Menn sá reið Þorvarðz. Riðu þeir Sighvatr þá eptir þeim, en þeir urðu eigi meirr en tíu. Varð þá aptr at hverfa. Þorvarðr reið norðr; en Sighvatr reið á Grund, ok sat á Grund nökkurar nætr. Þá kom norðan Óláfr prestr Kráksson; var hann sendr af Þorvarði at leita um sættir. Lét nú Þorvarðr all-sáttgjarnlega. Var þá fundr lagðr við fjörðinn á Gása-eyri, ok grið sett; kom þar til Eyjólfr ábóti, ok flestir inir beztu héraðs-bændr. Þorvarðr kom fjölmennr; vóru með hónum Reykdælir ok Fnjóskdælir. Var þá rætt um sætt, at málin skyldu fara í dóm undir jafn-marga menn. En Brandr ábóti var þar til yfir-sýndar. Skyldi Þorvarðr þá eigi sitja í héraði. Riðu þeir Sturla ok Sighvatr vestr heim. Þorvarðr reið á Grund, ok dvaldisk þar skamma stund. Reið hann síðan austr í Fjörðu; varð hann aldri síðan höfðingi yfir Eyjafirði. Loptr Hálfdanarson tók þá við búi á Grund. Stóð þetta mál þá kyrrt; drósk fundr undan; ok varð engi á því sumri.

Þetta sumar kom Gizurr út með jarls-nafn á Eyrum, ok hafði hann haft mjök leiðsögn í hafinu. Urðu hónum fegnir frændr hans ok vinir. Þá hafði hann fjóra vetr útan verit. Hann setti bú saman í Kallaðar-nesi, ok lét þangat föng til flytja. Sat hann þar með fjölmenni um vetrinn, ok hafði rausn mikla í búi. Hann hafði mikil drykkjar-föng út haft; ok var jafnan drukkit fast um vetrinn. Ekki fór Gizurr jarl til Skagafjarðar um haustið, þvíat skip þat er hann var á, kom síð um haustið. Gizurr görði menn norðr til sveita. Fór þá Ingibjörg suðr í Kallaðar-nes Gunnars dóttir; hón var þá frilla hans sem áðr hann fór útan. Þá fór ok suðr til jarls Eyjólfr Þorleifsson, ok Guthormr Guthormsson. Um vetrinn Allra-Heilagra-messu görðusk menn hand-gengnir Gizuri jarli þrír tigir manna, sumir heiðmenn, sumir gestir.

Þenna vetr um Föstu lét Vigfúss Gunnsteinsson drepa þá Rögnvald Illuga son ok sonu hans tvá, Eyjólf ok Vagn, upp frá Árnesi þar í fjöllunum, ok vóru ginntir tveir heiman af bænum ok sviknir í griðum. Um várit eptir fór Gizurr jarl sunnan, ok hafði nær þrjá tigi manna. Hann kom til Skagafjarðar. Tóku menn vel við hónum. Hann reið norðr til Eyjafjarðar, ok görði Eyjólfr ábóti veizlu í móti hónum. Gengu menn vel í móti hónum í Eyjafirði, ok gáfu hónum margir fé. Síðan reið hann til Skagafjarðar, ok keypti hann Stað at Páli Kolbeins syni fyrir hundraö hundraða; en Páll keypti þá Úlfs-staði, ok fór þangat bygðum; en Gizurr jarl fór til Staðar um várit. En Einarr prestr Illugason, er áðr bjó á hálfum staðnum, gaf upp staðinn Gizuri jarli á vár-þingi um várit. Var þá fjölmennt vár-þing. Efldu bændr í Skagafirði bú jarls; gaf hónum hverr maðr á, sá er þing-farar-kaupi átti at gegna. Gizurr jarl reið til þings um sumarit. Þá var fátt með þeim Þórði Andréssyni, ok svá var um vetrinn áðr er jarl var suðr [þar]. Þórðr var á þingi ok fjölmennr. Hrafn Oddzson reið eigi til þings; Sturla ok Sighvatr riðu til þings; görðusk þeir Sturla ok Sighvatr þá menn jarls; en hann hét þeim liðveizlu sínni til hefnda eptir Þorgils. Á þessu þingi var lýst hernaðar-sökum á hendr Þorvarði; sótti Sighvatr Þorvarð. Varð hann sekr fullri sekt, ok margir þeir menn er verit höfðu at Hrafna-gili.