Bókastaðir

Um sumarit eptir tók Þorgils við búi á Miklabœ í Blǫnduhlíð; þvíat honum þótti þat land styrkara undir bú at heyfǫngum; en þó bœr mikill. Var þar eflt rausnar-bú, bæði at mann-fjǫlða ok tilfǫngum.

Þá rézk til hans um várit Ásbjǫrn Íllugason; þá var ok með honum Bergr Ámundason ok Guthormr Guthormsson, Bǫðvarr Klængsson, ok mart annarra fylgðar-manna. Var nú virðing Þorgils með miklum blóma.

Þann vetr gerði Þorgils annat bú í Auðbrekku í Hǫrgár-dal; var þar ok mann-mart ok fjǫldi fjár. Þetta vár lét Steinvǫr gera bú á Grund.

Þetta sumar efnaði Þorgils til mikillar þingreiðar. Sendi hann orð ǫllum inum meirum mǫnnum, er vóru í hans sveitum, at þeir skyldi ríða til þings. Vikusk menn vel við þat; varð hann all-fjǫlmennr; hafði hann allgótt mann-val. Hann sendi orð Einari Halldórssyni, at hann riði til þings, ok fjǫlmennti sem mest. Hann hafði hundrað manna. Þar kom Sturla, ok Saurbœingar ok Stranda-menn með honum, ok slíkt ór Borgarfirði sem hann fékk.

Á þinginu kom til móts við Þorgils Þorvarðr Þórarinsson, ok var með þeim fagnafundr. Hǫfðu þau orð í milli farit, at þeir skyldi með einni fylking á þing ríða. Var þingit kyrt; réð Þorgils mestu á þinginu.

Með Þorgilsi var Jón járnbúkr, mágr hans. Þorvarðr þóttisk eiga á honum sakir; ok kenndi þat Jóni, at hann hefði nær gengit Oddi bróður hans; vóru þá búin mál til á hendr Jóni. Þorgils ok Sturla leituðu um sættir, ok tǫlðu hann undan sǫkum; varð þeim þat ervið-drægt, þvíat Þorvarðr hafði lagt á Jón inn mesta fjándskap. En er kom at því er dómar skyldu út fara, þá tǫluðu þeir Þorvarðr ok Þorgils þetta mál, ok var Þorvarðr því fastari fyrir sem meirr var eptir leitat.

Þá mælti Þorgils: "Þat segi ek þér, Þorvarðr, þótt þú gerir Jón sekjan skógar-mann, at þú munnt hann eiga til mín at sækja; ok ek mun honum eigi út kasta fyrir þat."

Þá lagði Sturla til: "Þat mun mælt, Þorvarðr, at Þorgils hafi unnit til þess við þik, þótt hann ráði eins manns sætt." Lǫgðu þá til fleiri, at hann léti sér eigi slíkt verða at sundr-þykki. Fór þá svá, at Jón var eigi sóttr. Mælti Þorvarðr þat, er hann gékk í brott, at á slíku mátti sjá, hversu Þorgils vildi einn ǫllu ráða. Þóttusk menn þat sjá, at hvárir-tveggju lǫgðu á mál þessi mikla þykkju.

Þeir Þorgils ok Þorleifr Þórðarson hǫfðu sætzk á óþykkjur þær er verit hǫfðu á milli þeirra. Skyldi Þorleifr þá sætt upp greiða í gripum. Lét Þorleifr nú þær gjafir fram at þinglausnum; gaf hann Þorgilsi stóðhross ok brynjur tvær, skjǫldu tvá ok þrjú hundruð vǫru, ok fingr-gull mikit; tvau sáld malts. Skildusk þeir með vinmælum. Þótti mǫnnum Þorgilsi nú flest til sœmðar horfa. Skildu þeir Þorgils ok Þorvarðr álitlega.

Reið Þorgils þá norðr til Skagafjarðar, en Sturla reið til Saurbœjar, Bergr reið vestr með þeim Einari. En er þeir riðu um Bláskóga-heiði, segir Bergr þeim Einari ok Ámunda draum þann, er Bergþór í Héraðs-dal hafði dreymt.

Bergþórr þóttisk koma út um nótt. Hann þóttisk sjá við ána á Víðimýri hvar stóll mikill stóð; ok gékk maðr at stólinum, ok tók undan fótinn, ok hallaðisk þá eptir stóllinn nær til falls ǫðrum-megin.

Þá þótti honum ganga at kona, ok mælti: "Hvat stóli er þetta, eða hverr á hann?" Þá kvað hann þetta: —

Þá tók hon undir: —

Þá sýndisk Bergþóri stóllinn vera blóðugr. Síðan vaknaði hann.

Þorvarðr reið austr yfir ár af þingi, ok fundusk þau Steinvǫr. Fékk hon þá í hendr Þorvarði bú á Grund, ok allar heimildir þær er hon þóttisk eiga í Eyjafirði eptir Þórð bróður sinn. Sǫgðu menn at hon eggjaði hann á, at halda sem hann væri drengr til.

Nú er þar til máls at taka, er fyrr var frá horfit; — at inn sami fjándskapr var með þeim Hrafni ok Sturlu. En um sumarit varð þat til tíðenda, at Sturla reið í Tungu at Óláfi bróður Hrafns. Ok þetta spurði Hrafn; ríðr hann þegar vestan ór Fjǫrðum ok þeir Ásgrímr suðr í Skarð at Sturlu. Hann var eigi heima, ok var hann riðinn ofan á Mýrar. Þeir Hrafn tóku hús á mǫnnum í Skarði. Ok er þeir vissu at Sturla var eigi heima, gerðu þeir þar engi manndráp, en fóru óspaklega ok gerðu hraklegt.

Gékk Sturlu þá njósn; reið hann þegar út eptir Mýrum it neðra, þar til er hann kom í Krossholt; lét hann þaðan fara með sér Þorkel brenni, ok reið út í Borgar-hraun. Sendi hann þá menn til Bǫðvars ok Einars, at úti væri almenningr um nesit, at fara með honum at þeim Ásgrími ok Hrafni. Bǫðvarr vildi upp standa; en Einarr vildi eigi fara at Hrafni, nema Þorgils sendi orð til; "En ek mun verja Sturlu, ef hann kemr út þangat, ef þeir Hrafn vilja sækja hann."

Gerði Sturla þá svá; ok var þat ráðit, at Þorkell brennir skyldi ríða norðr til Þorgils sem ákafast; vildi Sturla at Þorgils kœmi til móts við hann, ok skærisk ór á einhvern veg með þeim. Einarr kom útan til móts við Sturlu. Beiddi Sturla hann liðs; en Einarr segir slíkt sem fyrr.

Reið Sturla þá út til Staðar. En er hann fann Bǫðvar, bróður sinn, vóru þar viðtǫkur góðar; en Bǫðvarr kom øngu til leiðar um liðveizlu; vildu menn eigi ganga í flokk með Sturlu. Reið hann þaðan til Helgafells, ok þaðan inn á Eyri; var hann þar næstu nótt fyrir Máríu-messu ina síðari.

Nú er at segja frá ferðum Þorkels, at þá er hann kom á Miklabœ var Þorgils riðinn norðr til Øxarfjarðar. Reið Þorkell þegar norðr eptir, ok fann hann í Reykjardal er hann var norðan á leið. Segir hann Þorgilsi sín ørendi. Brá hann þegar við, ok reið norðan sem ákafast, ok lét samna mǫnnum fyrir sér svá sem hann komsk við hver-vetna um sveitir. Fóru þeir sem mest máttu þeir norðan. Var þat nær með fádœmum hvé skjótt þeir fóru svá langa leið. Þeir fóru til þess er þeir kómu í Haukadals-skarð.

Hrafn hafði njósnir um skarðit, en Þorgils hafði gǫrt [Sturlu] njósn fyrir sér norðan yfir skarðit; ok sá njósnar-menn Hrafns, þeir er vǫrð héldu í skarðinu, reið Þorgils-manna. Hleyptu þeir þegar aptr til Hrafns, ok kómu til Sauðafells um tíðir, Máríu-messu. Hrafn átti bú í Hundadal. Lét hann bera út kjǫt, ok ætlaði at snæða; en til þess var ekki tóm. Gerði hann aðra njósn á hálsinn hjá Þykkva-skógi. Þóttisk Hrafn þegar vita, at þessi afspringr mundi vera af ferð þeirra Þorgils, er þeir hǫfðu sét. Sjá þeir þá at ríðr ferðar-broddrinn flokksins neðan eptir Gargans-eyri. Hleyptu þeir Hrafn á fjall upp; ok hafði hverr slíkt er fékk af vistum.

Þeir Þorgils fóru lítlu síðarr í Hundadal; vóru þá hestar þeirra mjǫk dregnir; var þá eigi fœri á at ríða eptir Hrafni. Ok skildi þar með þeim. Þorgils vildi þar øngu ræna láta [á Sauðafelli], ok kvað njóta skyldu at því Þóríðar frændkonu sinnar; ok ekki vildi hann þar óspaklegt gera láta; kvað þat vera øngan frama, þar sem konur einar vóru heima. Fóru þeir Þorgils þá ofan til virkis. Vóru þá sótt naut ok sauðir á bœi til matar mǫnnum. Vóru þeir Þorgils í virkinu um nóttina.

Sturla var um nóttina á Eyri, sem fyrr var ritat. En er hann klæddisk um morguninn, segir hann sik svá dreymt hafa, sem hann mundi nǫkkut brátt spyrja til Þorgils frænda síns. Var sungit snimma. Reið hann síðan inn til Dala. Þótti flestum sú ferð óvarleg; ætlaði hann at ríða um nóttina norðr Haukadals-skarð ok til móts við Þorgils. En er þeir riðu inn um Strǫndina, segir Sturla opt it sama, at þeir Þorgils mundu skjótt finnask. Menn hans sumir heituðusk at ríða frá honum ok vestr til Saurbœjar. Sturla bað þá eigi frá sér ríða. Ok svá var.

En er þeir riðu inn hjá Hólmlátri, sá þeir mann ríða á móti sér. Segir Sturla, at hann vildi þann mann finna; "Man hann kunna nǫkkut at segja í fréttum." Þar var Erlingr prestr Þorkelsson; hafði hann riðit inn til Snóksdals; vissi hann njósn þá er komit hafði til Sauðafells um tíðir. Þóttisk Sturla þá vita, at Þorgils mundi annat-hvárt kominn, eða ókominn at eins. Ríða þeir Sturla á Vestliða-eyri.

Kom þar Þorkell brennir, ok sagði sǫnn tíðendi af ferðum Þorgils, ok þat hann hafði eltan Hrafn á fjǫll upp; ok at Þorgils var þá kominn til virkis, ok hafði eigi fœra en fjǫgur hundruð manna. Sturla reið til Hamra-enda, ok át þar náttverð; reið hann síðan til virkis. Varð mikill fagna-fundr með þeim frændum. Segir hvárr ǫðrum þau tíðendi er gǫrzk hǫfðu í ferðum hvers þeirra.

Hrafn sendi menn til Þorgils at leita um sættir; "Em ek nú undan kominn, svá at eigi er víst at hann nái mér at sinni." —

"Ekki mun tjóa um sættir at leita í kveldi," segir Þorgils; ok engi fengusk þá grið.

Um morguninn eptir kom til Ketill prestr Þorláksson, ok Guðmundr Óláfsson, ok Páll prestr ór Langadal, ok Snorri prestr undan Felli, ok Þórarinn Sveinsson. Vóru þá sett grið, ok komit á stefnu. Riðu þeir Hrafn þá ofan af fjallinu til fundarins; vóru þeir tólf saman.

Var þá talat um sættir; horfði þat seinlega; var Sturla all-ósáttfúss; þóttisk setit hafa fyrir mǫrgum atfǫrum. "En þó man Þorgils ráða."

Þorgils var sáttfúss ok þó sátta-vandr. Kom svá, at Hrafn ok Ásgrímr buðu dóm Þorgils á málum þeirra. En vildu halda sætt við Þorgils þá er þeir sættusk við hann í Vatnsdal. En því var eigi játt. En er þetta féksk eigi, þá buðu þeir ǫll mál í dóm Þorgils. Þorgils neitti því. "Munut þér," segir hann, "þat kalla nauða-sætt. Eru þat mín ráð, at vér sættimk heilum sáttum, eða verum ósáttir ella. Skulut þér héðan í griðum ríða, þótt vér sættimk eigi. Vil ek nú bjóða yðr, at vér nefnim til jafn-marga menn þá er nú þykkja bezt til fallnir; má eigi þat þá mæla, at þér takit knefanar-kost, þótt nú þykki nǫkkurr afla-munr."

Varð þessi sætt með þeim, at gera skyldi Snorri prestr frá Skarði, ok Snorri prestr undan Felli, Páll prestr ór Langadal. En af Hrafns hendi, Þorkell prestr, Guðmundr Óláfsson, Þórarinn Sveinsson. Var nú lagðr fundr til í Bjarnardal daginn eptir. Fundusk þeir þar at ákveðnu. Kom þar Einarr ok Stranda-menn til Þorgils. Var þar lengi um talat; ok urðu gerðar-menn á sáttir sín í milli, ef þat væri vili Þorgils. En segja eigi fyrr upp en þeir hefði samþykki af honum, at hann vildi at svá væri. Fannsk þat á, at Þorgils var eigi smálátr, þótt hann þyrfti ór sínum sjóði at leggja. Vóru þar gerðir upp sagðar, ok jafnat sǫkum þeim er svá þótti til heyra, en bœttir skakki sá sem á þótti vera. Vóru þar margir menn héraðssekir, ok engir af landi gǫrvir; en halda goðorðum sínum. Héldu þeir þessa sætt meðan þeir lifðu allir.

Reið Þorgils þá ofan eptir Norðrár-dal, ok reið Hrafn með honum á leið ok var inn blíðasti; tǫluðu þeir mart, ok skilðusk vel. En Ásgrímr ok sum sveitin reið ofan eptir dalnum. Þóttusk þeir allir eiga van-talat við hann. Reið þá til annarr, en annarr frá; bægði hverr ǫðrum. En Ásgrímr var því ríkari en aðrir, at hann hélt í stigreip hans, ok gætti svá til at honum yrði eigi frá bægt. Tǫluðu þeir lengi ok skilðu ok blíðlega. Fann engi þat, at Ásgrímr, eða aðrir þeir, minntisk þess, at nǫkkurar sakir eða sundr-greinir hefði verit með þeim. Þeir minntusk allir við Þorgils, ok báðu hann vináttu. Var hann við þá alla blíðr, ok bað hann þá vel fara.

Þorgils ok Sturla riðu um kveldit til Dals-minnis. Ok um morguninn skilðusk þeir frændr.

Reið Þorgils út á Hvanneyri; var þar fyrir Sigvarðr biskup. Tók hann vel við Þorgilsi, ok talaði fyrir honum mart, ok um skipti þeirra Þórðar Andréssonar, ok við hvert vandræði hann þóttisk þar kominn vera. Beiddi hann Þorgils þar til fulltings, ef hann kynni at þurfa. Hét Þorgils at eiga þar at góðan hlut, ef hann mætti sér við koma. Skilðusk þeir með inum mestum vinmælum. Bauð biskup Þorgilsi heim í Skálaholt um haustit þá er hann vildi koma.

Reið Þorgils þá út um kveldit á Kalastaði. Þar hófu þeir bónorð við Eyrnýju dóttur Halldórs prests fyrir hǫnd Ásbjarnar Íllugasonar, ok svaraði hon því seinlega; en Halldórr prestr ok Þorsteinn son hans tóku því vel. Þorgils var í Saurbœ aðra nóttina; ok varð øngu keypt. Reið Þorgils á brott, ok Þorsteinn reið á leið með honum, ok bauð honum til Hests. Skilðusk þeir þar Einarr ok Þorgils, ok gaf Einarr honum stóðhross góð ok oxa sex vetra gamlan, ok kvað þeirra frændsemi skyldu aldri skilja meðan þeir lifði.

En er Þorgils reið upp eptir héraði, riðu bœndr at honum; ok bað hann hverr þeirra slíkt af sér at hafa sem hann vildi; en margir gáfu honum. Reið hann þá heim norðr, ok þótti sjá ferð røskleg.