Bókastaðir

Um sumarit eptir tók Þorgils við búi á Miklabæ í Blönduhlíð; þvíat hónum þótti þat land styrkara undir bú at heyföngum; en þó bær mikill. Var þar efli rausnar-bú, bæði at mann-fjölða ok tilföngum. Þá rézk til hans um várit Ásbjörn Íllugason; þá var ok með hónum Bergr Ámundason ok Guthormr Guthormsson, Böðvarr Klængsson, ok mart annarra fylgðar-manna. Var nú virðing Þorgils með miklum blóma. Þann vetr görði Þorgils annat bú í Auðbrekku í Hörgár-dal; var þar ok mann-mart ok fjöldi fjár. Þetta vár lét Steinvör göra bú á Grund. Þetta sumar efnaði Þorgils til mikillar þingreiðar. Sendi hann orð öllum inum meirum mönnum, er vóru í hans sveitum, at þeir skyldi ríða til þings. Vikusk menn vel við þat; varð hann all-fjölmennr; hafði hann allgótt mann-val. Hann sendi orð Einari Halldórssyni, at hann riði til þings, ok fjölmennti sem mest. Hann hafði hundrað manna. Þar kom Sturla, ok Saurbæingar ok Stranda-menn með hónum, ok slíkt ór Borgarfirði sem hann fékk. Á þinginu kom til mótz við Þorgils Þorvarðr Þórarinsson, ok var með þeim fagnafundr. Höfðu þau orð í milli farit, at þeir skyldi með einni fylking á þing ríða. Var þingit kyrt; réð Þorgils mestu á þinginu. Með Þorgilsi var Jón járnbúkr, mágr hans. Þorvarðr þóttisk eiga á hónum sakir; ok kenndi þat Jóni, at hann hefði nær gengit Oddi bróður hans; vóru þá búin mál til á hendr Jóni. Þorgils ok Sturla leituðu um sættir, ok tölðu hann undan sökum; varð þeim þat ervið-drægt, þvíat Þorvarðr hafði lagt á Jón inn mesta fjándskap. En er kom at því er dómar skyldu út fara, þá töluðu þeir Þorvarðr ok Þorgils þetta mál, ok var Þorvarðr því fastari fyrir sem meirr var eptir leitað. Þá mælti Þorgils: "Þat segi ek þér, Þorvarðr, þótt þú görir Jón sekjan skógar-mann, at þú munnt hann eiga til mín at sækja; ok ek mun hónum eigi út kasta fyrir þat." Þá lagði Sturla til: "Þat mun mælt, Þorvarðr, at Þorgils hafi unnit til þess við þik, þótt hann ráði eins mannz sætt." Lögðu þá til fleiri, at hann léti sér eigi slíkt verða at sundr-þykki. Fór þá svá, at Jón var eigi sóttr. Mælti Þorvarðr þat, er hann gékk í brott, at á slíku mátti sjá, hversu Þorgils vildi einn öllu ráða. Þóttusk menn þat sjá, at hvárir-tveggju lögðu á mál þessi mikla þykkju. Þeir Þorgils ok Þorleifr Þórðarson höfðu sætzk á óþykkjur þær er verit höfðu á milli þeirra. Skyldi Þorleifr þá sætt upp greiða í gripum. Lét Þorleifr nú þær gjafir fram at þinglausnum; gaf hann Þorgilsi stóðhross ok brynjur tvær, skjöldu tvá ok þrjú hundruð vöru, ok fingr-gull mikit; tvau sáld maltz. Skildusk þeir með vinmælum. Þótti mönnum Þorgilsi nú flest til sæmðar horfa. Skildu þeir Þorgils ok Þorvarðr álitlega. Reið Þorgils þá norðr til Skagafjarðar, en Sturla reið til Saurbæjar, Bergr reið vestr með þeim Einari. En er þeir riðu um Bláskóga-heiði, segir Bergr þeim Einari ok Ámunda draum þann, er Bergþór í Héraðs-dal hafði dreymt.

Bergþórr þóttisk koma út um nótt. Hann þóttisk sjá við ána á Víðimýri hvar stóll mikill stóð; ok gékk maðr at stólinum, ok tók undan fótinn, ok hallaðisk þá eptir stóllinn nær til fallz öðrum-megin. Þá þótti hónum ganga at kona, ok mælti: "Hvat stóli er þetta, eðr hverr á hann?" Þá kvað hann þetta: —

Þá tók hón undir: —

Þá sýndisk Bergþóri stóllinn vera blóðugr. Síðan vaknaði hann. Þorvarðr reið austr yfir ár af þingi, ok fundusk þau Steinvör. Fékk hón þá í hendr Þorvarði bú á Grund, ok allar heimildir þær er hón þóttisk eiga í Eyjafirði eptir Þórð bróður sínn. Sögðu menn at hón eggjaði hann á, at halda sem hann væri drengr til.

Nú er þar til máls at taka, er fyrr var frá horfit; — at inn sami fjándskapr var með þeim Hrafni ok Sturlu. En um sumarit varð þat til tíðenda, at Sturla reið í Tungu at Óláfi bróður Hrafns. Ok þetta spurði Hrafn; ríðr hann þegar vestan ór Fjörðum ok þeir Ásgrímr suðr í Skarð at Sturlu. Hann var eigi heima, ok var hann riðinn ofan á Mýrar. Þeir Hrafn tóku hús á mönnum í Skarði. Ok er þeir vissu at Sturla var eigi heima, görðu þeir þar engi manndráp, en fóru óspaklega ok görðu hraklegt. Gékk Sturlu þá njósn; reið hann þegar út eptir Mýrum it neðra, þar til er hann kom í Krossholt; lét hann þaðan fara með sér Þorkel brenni, ok reið út í Borgar-hraun. Sendi hann þá menn til Böðvars ok Einars, at úti væri almenningr um nesit, at fara með hónum at þeim Ásgrími ok Hrafni. Böðvarr vildi upp standa; en Einarr vildi eigi fara at Hrafni, nema Þorgils sendi orð til; "En ek mun verja Sturlu, ef hann kemr út þangat, ef þeir Hrafn vilja sækja hann." Görði Sturla þá svá; ok var þat ráðit, at Þorkell brennir skyldi ríða norðr til Þorgils sem ákafast; vildi Sturla at Þorgils kæmi til mótz við hann, ok skærisk ór á einhvern veg með þeim. Einarr kom útan til mótz við Sturlu. Beiddi Sturla hann liðs; en Einarr segir slíkt sem fyrr. Reið Sturla þá út til Staðar. En er hann fann Böðvar, bróður sínn, vóru þar viðtökur góðar; en Böðvarr kom öngu til leiðar um liðveizlu; vildu menn eigi ganga í flokk með Sturlu. Reið hann þaðan til Helgafellz, ok þaðan inn á Eyri; var hann þar næstu nótt fyrir Márfu-messu ina síðari.

Nú er at segja frá ferðum Þorkels, at þá er hann kom á Miklabæ var Þorgils riðinn norðr til Öxarfjarðar. Reið Þorkell þegar norðr eptir, ok fann hann í Reykjardal er hann var norðan á leið. Segir hann Þorgilsi sín örendi. Brá hann þegar við, ok reið norðan sem ákafast, ok lét samna mönnum fyrir sér svá sem hann komsk við hver-vetna um sveitir. Fóru þeir sem mest máttu þeir norðan. Var þat nær með fádæmum hvé skjótt þeir fóru svá langa leið. Þeir fóru til þess er þeir kómu í Haukadals-skarð. Hrafn hafði njósnir um skarðit, en Þorgils hafði görf [Sturlu] njósn fyrir sér norðan yfir skarðit; ok sá njósnar-menn Hrafns, þeir er vörð héldu í skarðinu, reið Þorgils-manna. Hleyptu þeir þegar aptr til Hrafns, ok kómu til Sauðafellz um tíðir, Márfu-messu. Hrafn átti bú í Hundadal. Lét hann bera út kjöt, ok ætlaði at snæða; en til þess var ekki tóm. Görði hann aðra njósn á hálsinn hjá Þykkva-skógi. Þóttisk Hrafn þegar vita, at þessi afspringr mundi vera af ferð þeirra Þorgils, er þeir höfðu sét. Sjá þeir þá at ríðr ferðar-broddrinn flokksins neðan eptir Gargans-eyri. Hleyptu þeir Hrafn á fjall upp; ok hafði hverr slíkt er fékk af vistum. Þeir Þorgils fóru lítlu síðarr í Hundadal; vóru þá hestar þeirra mjök dregnir; var þá eigi færi á at ríða eptir Hrafni. Ok skildi þar með þeim. Þorgils vildi þar öngu ræna láta [á Sauðafelli], ok kvað njóta skyldu at því Þórfðar frændkonu sínnar; ok ekki vildi hann þar óspaklegt göra láta; kvað þat vera öngan frama, þar sem konur einar vóru heima. Fóru þeir Þorgils þá ofan til virkis. Vóru þá sótt naut ok sauðir á bæi til matar mönnum. Vóru þeir Þorgils í virkinu um nóttina.

Sturla var um nóttina á Eyri, sem fyrr var ritað. En er hann klæddisk um morguninn, segir hann sik svá dreymt hafa, sem hann mundi nökkut brátt spyrja til Þorgils frænda síns. Var sungit snimma. Reið hann síðan inn til Dala. Þótti flestum sú ferð óvarleg; ætlaði hann at ríða um nóttina norðr Haukadals-skarð ok til mótz við Þorgils. En er þeir riðu inn um Ströndina, segir Sturla opt it sama, at þeir Þorgils mundu skjótt finnask. Menn hans sumir heituðusk at ríða frá hónum ok vestr til Saurbæjar.

Sturla bað þá eigi frá sér ríða. Ok svá var. En er þeir riðu inn hjá Hólmlátri, sá þeir mann ríða á móti sér. Segir Sturla, at hann vildi þann mann finna; "Man hann kunna nokkut at segja í fréttum." Þar var Erlingr prestr Þorkelsson; hafði hann riðit inn til Snóksdals; vissi hann njósn þá er komit hafði til Sauðafellz um tíðir. Þóttisk Sturla þá vita, at Þorgils mundi annat-hvárt kominn, eðr ókominn at eins. Ríða þeir Sturla á Vestliða-eyri.

Kom þar Þorkell brennir, ok sagði sönn tíðendi af ferðum Þorgils, ok þat hann hafði eltan Hrafn á fjöll upp; ok at Þorgils var þá kominn til virkis, ok hafði eigi færa en fjogur hundruð manna. Sturla reið til Hamra-enda, ok át þar náttverð; reið hann síðan til virkis. Varð mikill fagna-fundr með þeim frændum. Segir hvárr öðrum þau tíðendi er görzk höfðu í ferðum hvers þeirra. Hrafn sendi menn til Þorgils at leita um sættir; "Em ek nú undan kominn, svá at eigi er víst at hann nái mér at sinni." — "Ekki mun tjóa um sættir at leita í kveldi," segir Þorgils; ok eingi fengusk þá grið. Um morguninn eptir kom til Ketill prestr Þorláksson, ok Guðmundr Óláfsson, ok Páll prestr ór Langadal, ok Snorri prestr undan Felli, ok Þórarinn Sveinsson. Vóru þá sett grið, ok komit á stefnu. Riðu þeir Hrafn þá ofan af fjallinu til fundarins; vóru þeir tólf saman. Var þá talat um sættir; horfði þat seinlega; var Sturla all-ósáttfúss; þóttisk setið hafa fyrir mörgum atförum. En þó man Þorgils ráða." Þorgils var sáttfúss ok þó sátta-vandr. Kom svá, at Hrafn ok Ásgrímr buðu dóm Þorgils á málum þeirra. En vildu halda sætt við Þorgils þá er þeir sættusk við hann í Vatzdal. En því var eigi játt. En er þetta féksk eigi, þá buðu þeir öll mál í dóm Þorgils. Þorgils neitti því. "Munut þér," segir hann, "þat kalla nauða-sætt. Eru þat mín ráð, at vér sættimk heilum sáttum, eðr verum ósáttir ella. Skulut þér héðan í griðum ríða, þótt vér sættimk eigi. Vil ek nú bjóða yðr, at vér nefnim til jafn-marga menn þá er nú þykkja bezt til fallnir; má eigi þat þá mæla, at þér takit knefanar-kost, þótt nú þykki nokkurr afla-munr." Varð þessi sætt með þeim, at göra skyldi Snorri prestr frá Skarði, ok Snorri prestr undan Felli, Páll prestr ór Langadal. En af Hrafns hendi, Þorkell prestr, Guðmundr Óláfsson, Þórarinn Sveinsson. Var nú lagðr fundr til í Bjarnardal daginn eptir. Fundusk þeir þar at ákveðnu. Kom þar Einarr ok Stranda-menn til Þorgils. Var þar lengi um talat; ok urðu görðar-menn á sáttir sín í milli, ef þat væri vili Þorgils. En segja eigi fyrr upp en þeir hefði samþykki af hónum, at hann vildi at svá væri. Fannsk þat á, at Þorgils var eigi smálátr, þótt hann þyrfti ór sínum sjóði at leggja. Vóru þar görðir upp sagðar, ok jafnat sökum þeim er svá þótti til heyra, en bættir skakki sá sem á þótti vera. Vóru þar margir menn héraðssekir, ok engir af landi görvir; en halda goðorðum sínum. Héldu þeir þessa sætt meðan þeir lifðu allir. Reið Þorgils þá ofan eptir Norðrár-dal, ok reið Hrafn með hónum á leið ok var inn blíðasti; töluðu þeir mart, ok skilðusk vel. En Ásgrímr ok sum sveitin reið ofan eptir dalnum. Þóttusk þeir allir eiga van-talat við hann. Reið þá til annarr, en annarr frá; bægði hverr öðrum. En Ásgrímr var því ríkari en aðrir, at hann hélt í stigreip hans, ok gætti svá til at hónum yrði eigi frá bægt. Töluðu þeir lengi ok skilðu ok blíðlega. Fann engi þat, at Ásgrímr, eðr aðrir þeir, minntisk þess, at nökkurar sakir eðr sundr-greinir hefði verit með þeim. Þeir minntusk allir við Þorgils, ok báðu hann vináttu. Var hann við þá alla blíðr, ok bað hann þá vel fara.

Þorgils ok Sturla riðu um kveldit til Dals-minnis. Ok um morguninn skilðusk þeir frændr. Reið Þorgils út á Hvanneyri; var þar fyrir Sigvarðr biskup. Tók hann vel við Þorgilsi, ok talaði fyrir hónum mart, ok um skipti þeirra Þórðar Andréssonar, ok við hvert vandræði hann þóttisk þar kominn vera. Beiddi hann Þorgils þar til fulltings, ef hann kynni at þurfa. Hét Þorgils at eiga þar at góðan hlut, ef hann mætti sér við koma. Skilðusk þeir með inum mestum vinmælum. Bauð biskup Þorgilsi heim í Skálaholt um haustið þá er hann vildi koma. Reið Þorgils þá út um kveldit á Kalastaði. Þar hófu þeir bónorð við Eyrnýju dóttur Halldórs prestz fyrir hönd Ásbjarnar Íllugasonar, ok svaraði hón því seinlega; en Halldórr prestr ok Þorsteinn son hans tóku því vel. Þorgils var í Saurbæ aðra nóttina; ok varð öngu keypt. Reið Þorgils á brott, ok Þorsteinn reið á leið með hónum, ok bauð hónum til Hestz. Skilðusk þeir þar Einarr ok Þorgils, ok gaf Einarr hónum stóðhross góð ok oxa sex vetra gamlan, ok kvað þeirra frændsemi skyldu aldri skilja meðan þeir lifði. En er Þorgils reið upp eptir héraði, riðu bændr at hónum; ok bað hann hverr þeirra slíkt af sér at hafa sem hann vildi; en margir gáfu hónum. Reið hann þá heim norðr, ok þótti sjá ferð röskleg.