Bókastaðir

Þorgils reið út til Hofs, sem fyrr var ritat, at finna Brodda mág sinn; hann átti Þjóðbjǫrgu Arnórsdóttur, móður-systur Þorgils. Fékk hann þar góðar viðtǫkur. Hann sótti Brodda at málum, ok svá um liðveizlu.

Broddi lézk eigi áræði til bera, kvazk vera mjǫk gamlaðr, ok eigi herfærr, ok leiðr ófriðrinn. Segir hann Þorgilsi frá hrakningum þeim er héraðs-menn hǫfðu fengit af þeim Eyjólfi ok Hrafni síðan Geldingaholts-fundr var; ok kvazk hyggja, at þróttr allr væri skekinn ór héraðs-mǫnnum nálega til uppreistar móti þeim; sumir hǫfðu orðit fyrir ránum af þeim, sumir fyrir ábarningum, en nær allir fyrir nǫkkurum afar-kostum. "Þeir hafa ok í brottu [tekit] vápn ǫll ok hesta alla þá er neytir eru; ok þykkir mér vánlegt at þér fáit lítinn afla, þvíat þér þykkit óvænt út sigla; hefir þat reynt verit, at þeir eru bæði harðfengir ok sigr-sælir; þykkir nú sem þeim muni ekki bella; en ef Guð vill sem vér, þá mundi þeirra ójafnaðr brátt steypask. En þat er tillaga mín, at þú sœkir at liðveizlu Ásbjǫrn Íllugason, mág þinn, í Viðvík; hann þykkisk mestr bóndi í þessu héraði; en á brýnstar sakir við þá, bæði fyrir rán ok atfarar; er hann maðr ungr ok vel hestfærr."

Þorgils ríðr þaðan um kveldit síðla; sendi Broddi þá orð Ároni á Hól ok Þorgilsi í Unadal, at þeir skyldu upp standa, ok mundi hann fá þeim vápn. Hann sendi orð Guðmundi Fálkasyni á Ósland; hann bauð Þorgilsi skjǫldu fimm, ok nennti hann eigi með at fara.

Þorgils reið þá til Viðvíkr, ok lét kalla út Ásbjǫrn; segir hann honum þá hvernig af stóð um ferð hans, ok at flokkar vóru vestan komnir; ok þeir þóttusk liðs-þurfi. Beiddi hann Ásbjǫrn til ferðar með sér; en hann talði á því mǫrg tormerki. "Em ek," segir hann, "ílla hestbirgr, ok ekki vápna; en œrin væri nauðsyn til þessar ferðar; skal ek ok eigi eptir sitja hversu mjǫk sem ek em vanbúinn. Eða hví er Broddi eigi hér kominn? eru þar ráð bóndanna allra er Broddi er."

"Því er hann eigi hér," segir Þorgils, "at hann er maðr gamall ok eigi herfærr, ok má eigi starfa í ófriði."

"Ekki er þat," segir Ásbjǫrn, "hann er betr færr en margir ungir; en eigi mun ek mína ferð undir honum eiga; en satt er þat, at eigi hefir honum jafnnærri gengit ójafnaðr þeirra Hrafns ok Eyjólfs sem mér; en þat er auð-vitat, at meirr mun þér ráða-gerð Brodda en fylgð mín."

Bjósk Ásbjǫrn þá at taka hest sinn, ok klæddi sik skjótt. Hann hafði eigi fleira vápna en eitt sverð feng-lítit ok buklara. Þorgils fékk honum brynju þá er Broddi hafði gefit honum. Riðu þeir þá upp eptir héraði, ok kvǫddu menn upp þá er fyrir vóru. Þorgils snýr þá upp á Langa-mýri til liðs síns. Hann sendi Þórð Hitnesing ok Magnús Atlason at samna mǫnnum um Blǫnduhlíð, ok koma til móts við hann at nóni, Laugardaginn, á Silfra-stǫðum. Stefndu þeir þá saman mǫnnum ǫllum; ok fengu fá, en ekki af vápnum. Stefndu þeim á Silfra-staði til móts við Þorgils. En hvar sem þeir kómu á bœi, þá var þetta mælt, hver her-kerling er mæla kunni, at Guð skyldi bregða ójafnaði þeirra Hrafns ok Eyjólfs.

En er þeir kómu á Silfra-staði, þá var þar fyrir Þorgils, ok fagnar þeim vel. Ok er Þorgils vissi, at þar vóru sumir menn vápnlausir komnir, þá skoraði hann á Geir inn auðga, at hann mundi ór ráða við hann um vápn, ok fara sjálfr með honum. Geirr synjaði ferðar, ok allra tillaga; kvazk eigi áðr haft hafa minsta lag af hrakningum. "En ef ek geng í þetta vandræði, þá mun hvárki óhætt vera fé né fjǫrvi;" ok at þar mundi eigi þykkja við kollóttan at ryskjask er hann var. Þorgils sótti á því meirr; en Geirr fór undan. Sló þá í heitan ok harðyrði fyrir Þorgilsi. Lagði Sturla þá til, at Geirr skyldi gera nǫkkura aflausn. En hann svarar þverlega.

Menn Þorgils hǫfðu rekit heim stóðhross er Geirr átti, hest ljós-bleikan ok nǫkkur hross ǫnnur. Þeir stóðu þá sínum-megin hestsins hvárr, er þeir tóku at deila. Tók Þorgils þá at bǫlva ok hrekja hann alla vega. Hann svarar stygglega. Fœrði Þorgils þá upp buklarann, ok vildi ljósta hann; en Geirr lét fallask undan. Ásbjǫrn Íllugason skaut buklara yfir hǫfuð honum, ok kom þar í hǫggit. Báðu menn þá Geir til láta, ok sǫgðu at eigi mundi annat duga.

Tók Geirr þat ráð, at hann léði Þorgilsi hross nǫkkur ok svá vápn, ok panzara þykkvan ok styrkjan, er Sturla Þórðarson var í á Þverár-fundi. Þeir Þorgils riðu þaðan Laugar-kveldit upp eptir Norðrár-dal, ok fundusk þá flokkarnir. Kom þar Þorvarðr ok Finnbogi ok Ǫgmundr með flokk sinn. Fundusk þeir hjá Hǫku-stǫðum. Sǫgðu þeir Finnbogi, at þá grunaði, at njósn hefði komit norðr til Eyjafjarðar frá Hofi í Goðdǫlum it efra um fjǫll.

Riðu þeir Þorvarðr ok Þorgils til Hǫrgár-dals-heiðar, ok mundu hafa ór Skagafirði nær sjau tigi manna; var Ásbjǫrn þar fyrir skipaðr; ok vóru þeir allir af Þorgils hendi. Dróttins-morguninn kómu þeir ofan til Hǫrgár-dals; skipuðusk menn þá á bœi. Þorgils reið á Púfna-vǫllu. En er menn vóru mettir, kom þar allr flokkrinn saman; var þá talt nær tvau hundruð. Tóku menn þá vápn sín svá sem fengusk. Spurðisk þat til Hrafns ok Eyjólfs, at þeir vóru í Eyjafirði, ok hǫfðu flokk mikinn ok einvala-lið.

Riðu menn nú til þess er menn kómu um Glæsibœ. Þar stendr sauða-hús. Riðu þeir í sauðahúss-túnit, ok stigu af hestum sínum ok létu þar lausa. Lét Þorvarðr þá ganga í einn stað flokkinn allan; ok tǫluðu hǫfðingjar hljótt nǫkkura stund.

Síðan mælti Þorvarðr; ok hóf svá málit, ok bað at guð skyldi geyma hans ok allra þeirra manna er í þann flokk hǫfðu ráðizk. "Nú vil ek, Þorgils, þakka þér þann styrk, er ek vætti, at þú munir uppi láta við mik," segir hann, ok svá til Sturlu. Því næst tjáði hann þat, hvers fjándskapar hann átti at minnask við þá Hrafn ok Eyjólf, fyrir þat er þeir hǫfðu drepit Odd bróður hans ok þá menn aðra, er í Geldinga-holti féllu, ok Þorvarðr kallar sína þingmenn verit hafa. Tjáði síðan, "Hver nauðsyn at mik til þessar ferðar dregr," ef hann skyldi eigi þykkja athlægi eða ómannan; kvezk spurt hafa, at þeir Eyjólfr ok Hrafn væri úti í Eyjafirði, ok hǫfðu lið mikit ok vel búit; "Þykkir mér meiri ván, at eigi sé langt til fundar várs. Er þat mikill drengskapr þeim mǫnnum er mér eigu ekki gott at launa, en þeim ekki íllt, ok þessi mál taka eigi henda; at berjask með mér, ef þess þarf, við svá lítinn stríðs-kost sem vér hǫfum. Á ek þat allt Þorgilsi at launa, frænda mínum, ok Sturlu; vænti ek at þeir einir munu hér komnir, at hverjum man hugat at fylgja vel ok drengilega sínum hǫfðingja. Skal ek ok, ef ek á um at mæla, ǫllum nǫkkura ǫmbun at gera, þeim sem nú standa hér hjá mér í þessi nauðsyn. Er þat mitt ráð, at menn marki nú stálhúfur sínar, ok búi sik; ok veri sem varastir, þvíat nú er hvergi áhlaupa ør-vænt, er vér erum komnir hér í ókunnig héruð. En ef nǫkkurr er sá hér, er þat veit á sik, at eigi vill berjask þótt þurfi, þá segi sá nú heldr en síðarr. Em ek ok í því heit-bundinn, at taka þá eina sætt er Þorgilsi líkar, bæði fyrir mína hǫnd ok hans. En mart hefir vel fallit með okkr Eyjólfi; ok ekki fjarri em ek sættum, ef þær eru gǫrvar er ek þykkjumk sœmðr af; en ella mun ek á fund hætta, þótt hann þykki eigi jafnlegr, ok vænti ek þess, at mála-efna-munr muni skipta. Vil ek nú þess biðja, at hverr maðr syngi Pater noster þrim sinnum; ok biðjum þess, at Guð gefi oss gott ráð, ok geymi hverr sín, en Guð allra."

Nú talaði hvárr-tveggi fyrir sínum mǫnnum, Sturla ok Þorgils; báðu þá vakra at vera, hvers sem við þyrfti, ok halda sér upp vel. "Hefir Þorvarðr mikit frænd-skarð fengit í drápi Odds bróður síns, þótt hann væri þar eigi við, ok aðilðar-maðr. Er þat ok skap mitt at veita honum í þessi ferð með fullum drengskap; gera þeir einir minn vilja er vel duga; skal ek gjalda hverjum minna manna eptir því sem verðr gerisk."

Hétu flestir menn um þat góðu. Stigu menn þá á bak er búnir vóru, ok reið flokkrinn samfast inn með Eyjafirði. Ok er þeir kómu inn með Eyjafirði, kom í móti þeim Bjǫrn bóndi frá Kroppi. Segir hann at Hrafn ok Eyjólfr hefði riðit af héraði norðr til Fnjóska-dals; ok þat orð á, at þeir mundu ríða allt til Reykjadals eða til Øxarfjarðar móti liði því er þeir áttu þaðan ván. Lǫgðu menn á þat eigi fullan trúnað er hann sagði, þvíat Bjǫrn var nǫkkut snotr ok nǫkkut grályndr kallaðr.

Riðu menn þá yfir Eyjafjarðar-á, ok í ey þá er liggr í Eyjafjarðar-kvíslum; hon er vítt land, ok engi gott. Vóru þá greiddir út hest-verðir, bæði yfir eptir héraði ok norðr til heiða; en sumir svifu at nautum ok kǫtlum ok eldi-viði. Lágu menn þar um nóttina, ok sváfu undir vápnum sínum.

Þá er þeir Hrafn ok Eyjólfr hǫfðu sanna frétt af at þeir Þorgils vóru vestan komnir, reið Eyjólfr inn til Gása til skips, ok vildi fá vápn af þeim Austmǫnnum. Þar var kominn Ingimundr Árnórsson er þá bjó í Fagrey á Breiðafirði; hann var frændi ok fóstbróðir Hrafns; hann var mikill maðr ok styrklegr. Eyjólfr bar honum kveðju Hrafns, ok þat með, at hann vildi at hann kœmi til móts við hann inn í Eyjafjǫrð, ok veitti honum lið, ef barizk væri, til þess er lyki þessum málum; kvazk víst vita, "At þú mundir skjótt til hans koma þegar þeim orðum væri til komit;" þóttisk ok fá þann sendimann, "at þú mundir eigi mistrúa."

Ingimundr svarar: "Eigi em ek gjarn í ófrið; hefi ek verit með Sturlu í vetr, ok hefir mér vel til hans líkat; vil ek eigi vera í andskota-flokki hans; ok mun ek hvergi fara."

Eyjólfr mælti: "Minni verðr þú í vafi um þetta en hann ætlaði."

"Já," segir Ingimundr, "mart mun þér þykkja mér lítilmannlega verða; en gæta ætla ek þess, at Hrafni verði eigi at mér mein."

Eyjólfr mælti: "Alla vega þykki mér þér fara sem lítilmannlegast." Skildusk þeir at því.

Tveir brœðr Ingimundar hǫfðu verit í flokki með þeim Þorgilsi ok Sturlu, Grani ok Óláfr; leyndusk þeir aptr á Arnarvatns-heiði, því at þeir vildu eigi fara at Hrafni. Lézk Óláfr eigi mundu hafa heiman farit, ef hann vissi at við Hrafn var at skipta; en létzk nú Þorgilsi fylgja mundu sem hann hefði drengskap til, "Hvat sem fyrir liggr."

Bœndr í héraði, er þeir spurðu ófrið þenna, fóru á fund Eyjólfs ábóta, ok báðu hann til meðal-gǫngu.

Annan morgin viku kom til þeirra Þorgils Þorsteinn prestr titlingr; hann hafði verit til kensslu í Stafaholti með Óláfi Þórðarsyni, ok var hann kunningi Þorgils ok Sturlu ok allra Vestan-manna. Gengu þeir Þorgils ok Sturla þegar á tal við hann, ok fǫgnuðu þeir honum vel, ok spurðu hvar hann hefði verit um nóttina. Hann kvazk verit hafa á Drafla-stǫðum um nóttina. Þeir spurðu hvat hann vissi til þeirra Eyjólfs ok Hrafns. Hann kvað þá ǫndurða nótt hafa riðit norðr til Fnjóska-dals; "Hafa þeir," segir hann, "verit á Vǫðla-heiði, ok séð flokk Vestan-manna, ok útan-reið eptir firðinum; hafði þeim sýnzk mikill, ok þóttusk eigi hafa afla til at bíða, en trúðu ílla héraðs-mǫnnum;" segir þeir ætluðu at ríða norðr til Øxarfjarðar, "ok samna mǫnnum, ok fjǫlga þannig lið sitt, en hrøkkva þegar við er þeir hefði fǫng á, eða fœri þat er yfir tœki, ef eptir væri riðit."

Tóku flestir menn undir þat léttlega; ok þótti þá ván, at bardagi mundi undan dragask, en menn mundu fara mega frjálslega sér til nauðsynlegra birgða um héraðit; trúðu flestir menn því er hann sagði, þvíat hann tók mikit af at þetta væri satt. En engi maðr tók af því jafn-mikit sem Þórðr Hitnesingr at hann mundi eigi ljúga til.

Þá svarar Sturla: "Hér em ek í annarri hugsan; hann ætla ek allt ljúga, ok hygg ek þat eigi satt er hann segir hér um." Samþykkja þeir þessu Þorvarðr ok Þorgils. Reið prestr þá í brott.

Lítlu síðarr sá þeir ríða menn mjǫk marga út með fjallinu ok stefna inn eptir héraði it efra; var þeim á því forvitni, því at þeim þótti sem þeir væri norðan at komnir, ok mundi menn þar fá fréttir, ef þat væri eigi flokka-menn. Var þar skipaðr til Magnús Jónsson, ok vóru þeir sex af Þorvarðs-mǫnnum, Þórðr Hitnesingr af Þorgils-mǫnnum, þeir vóru átta; Þorbjǫrn nef af Sturlu-mǫnnum, ok vóru þeir fjórir. Þessar ferðar vóru flestir ófúsir. Þeir riðu upp eptir mýrum ok stefndu fyrir þá. Hinir riðu seinlega; ok er þeir fundusk, var þar Eyjólfr ábóti, ok nǫkkurir munkar með honum ok kenni-menn.

Þeir spurðu ábóta hvat hann vissi til Eyjólfs ok Hrafns; en hann segir, at þeir lágu upp í Rauða-hjalla yfir Kaupangi; "Ætla þeir," segir hann, "at hlaupa þegar ofan á flokkinn, er þeim þœtti fœri á vera. Hefi ek," segir ábóti, "sent menn til þeirra Þorgils, at segja þeim at þeir væri sem varastir ok gefi eigi fœri á sér; en ek mun koma brátt þangat til yðar. Reið ek því til þeirra at leita um sættir; ok þótti mér þeir mæla um þat eigi ólíklega, en vera þó treglegir."

Reið ábóti þá; en þeir Þórðr til Þverár innar lítlu, ok mǫtuðusk þar. Síðan riðu þeir til móts við þá Þorgils.

Þeir Hrafn ok Eyjólfr hǫfðu séð reið þeirra Magnúss ok Þórðar. Skipuðu þeir til sveit, at ríða at þeim ef þeim þœtti fœri á; var þar fyrir Svarthǫfði Dufgusson; en þó frestaðisk, fyrir því at þá bar fyrr ofan at flokkinum en þá varði.

Lítlu síðarr kom ábóti í Þórunnar-ey, ok segir þeim Þorvarði ok Þorgils sætta-umleitan þá er hann hafði haft við þá Hrafn ok Eyjólf; kvað hann þá bjóða at leggja mál þeirra Þorvarðs ǫll undir jafna hǫnd, ok sættask at því, en skilja undan héraðs-sektir ok útan-ferð, ok ríki þau ǫll er Þórðr Sighvatsson hafði þeim skipat. Tǫluðu þeir þar mart um. Var Þorvarðr eigi fjarri sættum, ok gerði þann kost, at mál þeirra mundi fara í jafnaðar-dóm; en Eyjólfr skyldi fara útan ok láta lausar sveitir. Hrafn skyldi hafa sveitir sínar vestr í Fjǫrðum, ok vera eigi vistum fyrir sunnan Gilsfjǫrð.

Ábóti mælti: "Hér er langt í milli; þeim þótti Oddr hafa unnit til óhelgi sér, ok gǫrt óhæfur í héraði, er hann tók með ráni ok hét þeim atfǫrum; en Eyjólfr sagðisk hafa konungsbréf ok skipan í Skagafirði; þóttisk eiga stór-sakir á Þorgilsi ok Sturlu fyrir atfarar, en vera saklauss. Þat mæltu þeir ok," segir ábóti, "at þeim sýndisk at mál þeirra ǫll fœri undir konungs-dóm, ok fœri útan at sumri, annarr-hvárr eða báðir, Eyjólfr ok Hrafn; ok annarr-hvárr eða báðir Sturla eða Þorgils; en Þorvarðr fyrir sitt mál; ok væri þá undir konungs dómi sætt ok sveitar-skipanir."

En þeir Þorgils ok Þorvarðr vildu þat víst eigi; vildu þeir at Eyjólfr fœri útan sam-sumars, ok rýmði sveitir norðr þar. En Þorvarðr tók eigi af fyrir útan-ferð sína at sumri, ef hann yrði liðugr til. Þorgils lézk eigi útan fara mundu nema konungr sendi honum orð. Sturla kvazk ekki þat gǫrt hafa, svá at hann vissi, at hann þyrfti land at flýja, ok þótti þeir gǫrt hafa sér grýlur um sumarit; var hann eigi mjǫk sætt-fúss.

Ábóti segir þeim, at honum þótti búnaðar-munr mikill, ok þótti vera it mesta hættu-ráð at berjask; "En sá mun á baugi ef eigi er sætzk."

Sturla mælti: "Má vera at minni hætta verði, en til er hugat; segir mér svá hugr um, at Eyjólfr muni mjǫk fyllt hafa sína lífdaga." Þeir Þorgils ok Þorvarðr kvóðusk á mundu hætta at berjask með guðs miskunn, ef eigi væri þeirra sætta unnt, er þeim gætisk at.

Fór ábóti þá við svá búit til þeirra Hrafns; ok vildu þeir eigi þessi sætt játa; tók Eyjólfr eigi fyrir útanferð at sumri, en þver-knýtti at láta hérað fyr en þat væri konungs vili; en Hrafn var í allri sætt tregari, ok fúsari at berjask. Þóttusk þeir hafa sanna frétt at liðs-afli var lítill en búningr minni; hafði þeim ok jafnan veitt léttlega at berjask, ok hugðu þeir at enn mundi svá vera. Gera þeir nú þau orð með ábóta, at þeir skuli finnask á grundinni hjá Þverá fyrir norðan, ok berjask til umskiptis; standa jafn-fram, ok stelask hvárigir at ǫðrum.

Fór ábóti nú ofan til þeirra Þorgils, ok segir at eigi gangi sætt saman at þessum boðum, [ok] þeir buðu at berjask á Þverár-eyrum til umskipta. Kjøru þeir Þorgils heldr at berjask.

Ábóti mælti: "Þann kjósa nú hvárir-tveggju sem verr gegnir; em ek," segir hann, "heit-bundinn at láta þá Hrafn vita hvat upp væri tekit."

En er þeim Hrafni ok Eyjólfi kom þessi orðsending, urðu þeir glaðir við þetta ok lið þeirra. Stendr þá Hrafn upp ok talar fyrir liðinu; ok segir þeim, at nú er þar komit, at skamt mun at bíða bardaga. Bað þá alla menn segja sinn vilja, heldr en síðarr, "Ef nǫkkurir eru þeir menn er eigi vilja berjask; munum vér øngum óþǫkk fyrir kunna þeim sem nú segja, þótt eigi vili berjask; en hlaupa þá eigi frá oss er vér komum í raunina."

Auðunn Seldœll mælti: "Eigi væri mér þannig, ef ek væra feigr."

Þá svarar Eyjólfr: "Þat er geta mín at þeir munu ílla gefask, hverju sem þeir hétu; væri þat eigi firr mínu skapi, at hætta eigi at sinni. Er þat eigi síðr mitt hugboð, at eigi sé víst hvárt vér sigrumk á svá stórbornum mǫnnum á fjǫlða-fundum, þótt oss hafi veitt vel í áhlaupum með skyndi-ráðum eða skjótum atburðum. Ætla ek mér, Hrafn, eigi at renna frá þér í dag, þótt vit komim í nǫkkura raun; enda treysti ek þér vel, at þú munir eigi renna frá mér."

Hrafn kvazk eigi mundu renna, eða láta elta sik um sveitir við svá fræklegt lið; "Þykki mér vit hætt hafa á óvænna, ok hefir vel dugat; vætti ek ok enn, at sú auðna fylgi oss til sigrs sem fyrr, ok sé eigi enn frá oss horfin."

Bjoggusk þeir þá til ofan-reiðar ok hǫfðu lið fræklegt ok búning góðan. Vóru flestir menn fúsir at berjask.

Nú er þar til máls at taka, er þeir Þorgils ok Þorvarðr ok Sturla biðja nú lið sitt búask til bardaga, hvern eptir sínum fǫngum. Ok er þar hart frá at segja, þvíat vápna-búnaðr var all-lítill; hǫfðu Austfirðingar skjǫldu nǫkkura en Vestan-menn fá eina. Þorvarðr talaði þá enn fyrir liði þeirra, ok hét þá af nýju vináttu sinni ǫllum þeim mǫnnum er með honum berðisk.

Þetta var næsta dag fyrir Þorláks-messu um sumarit. Þá var heitit á Allsvaldanda Guð, ok inn heilaga Þorlák biskup, at allir þeir menn, sem heilir kœmisk þaðan, skyldi fasta dag ok nótt fyrir Þorláks-messu annat sumar, ok syngja Psaltara; en sumir hétu at fasta æfinlega, — fór þat þá með handtǫkum, — ef þeir sigraðisk. Gengu menn þá til skriptar, ok bjoggusk síðan.

Stíga þá á bak, ok ríða upp á grundina til Þverár. Stigu menn þar af baki ok bundu hesta sína. Tók Sturla þeim stað hvar þeir skyldu berjask þar sem honum þótti grjót auð-fengit, en þó slétt at standa. Var þá skotit á fylking.

Vóru menn Þorgils í inn vestra fylkingar-arm; skipaði hann þar fyrir Einari Halldórssyni ok Þórði mági sínum. Þar vóru þeir menn, er upp hǫfðu staðit í Skagafirði; var fyrir þeim Ásbjǫrn Íllugason. Þorgils kaus af liðinu níu menn, en hann var inn tíundi; ætlaði hann at þeir skyldi þar fram koma sem mest þótti manna við þurfa. Sturla var í miðri fylkingu, ok með honum Ǫgmundr Helgason. Þorvarðr var í inn eystra fylkingar-arm, ok Austfirðingar með honum.

Eyjólfr ábóti vildi enn sættum á koma, ok ganga á milli; en Þorgils segir at þat mundi til einkis koma, ok þeir sjálfir mundu á sættask. Ábóti kallar á brœðrna ok aðra kenni-menn, ok bað þá frá ríða; "Þvíat ekki vinnu vér hér."

Nú ríða þeir Hrafn ok Eyjólfr ofan af hjallanum, ok stigu af baki, ok bundu hestana; skutu síðan á fylking, ok slógu upp herópi, ok gengu at ofan. Í þessu bili féll sá maðr í óvit í liði þeirra Þorvalds ok Þorgils er Þórðr krabbi hét, ok var Sigfússon; ok er hann raknaði við, segir hann mǫnnum at hann þóttisk sét hafa fyrir liði þeirra Hrafns ok Eyjólfs þann óhreinan anda, er hann átti eigi stað við at sjá; ok því féll hann niðr. Segir Sturla svá í Þverár-vísum, at Þorgils vakði fyrst bardaga þenna: —

Nú sigu saman fylkingar. Hljópu þeir Hrafn þar at ofan er þeir Einarr ok Þórðr stóðu fyrir með sveit Þorgils. Hrukku þeir við verr er fremstir stóðu, en hinir grýttu er síðar gengu; ok þótti þeim Hrafni þar hart við at eiga; ok lét hann svífa þaðan frá, ok þangat sem þeir Helga-synir vóru. En Þorgils var fyrir miðri fylkingu hjá Sturlu, þvíat þar var mest þǫrf, ok barðisk ágæta-vel, ok þótti annars-staðar auðvellra á at sækja en þar er hann var fyrir.

Þorgils hafði mikit lið haft af Snæfells-nesi vestan með sér, sem fyrr segir; ok veitti hann Þorvarði mikit lið með sjálfs síns framkvæmð ok rǫsklegri framgǫngu. Þess getr Sturla í drápu þeirri, er hann orti um Þorgils: —

Sturla gékk í fyrstunni fram frá ǫðrum mǫnnum; hann hafði panzara ok sverð, skjǫld ok stálhúfu. Þorgils mælti við hann, hví hann fœri svá óvarlega. Sturla mælti: "Lát mik sjá fyrir báti mínum sem auðit má verða, eða sér... ga ekki, eptir þeim þvíat þeir ero..." Þorgils hljóp fram til hans; ok segir, þeir skyldi báðir saman vera. Þessa getr Sturla í Þorgils-drápu, er Þorgils gékk fram fyrir skjǫldu ok barðisk all-djarflega: —

Nú þá er þeim Hrafni ok hans félǫgum sveif frá þeim Einari ok Þórði, þá eggjaðu þeir at fram skyldi ganga fylkingin, ok herða á eptir. Beygðu þeir Þórðr ok Einarr at þeim þann fylkingar-arminn, ok hlutu þá hvárir-tveggju nǫkkura áverka. Sveif Hrafn þá undan, ok þar at sem Þorvarðr var fyrir ok þeir Austfirðingar; gékk Auðunn á aðra hǫnd honum, en Eyjólfr Eyjólfsson á aðra hǫnd ok fylgðar-menn Hrafns aðrir, ok bǫrðusk allvel. Lagði Hrafn þá þegar til Þorvarðs ok hvárr til annars, ok kom í munn hvárum-tveggja, ok varð hvárr-tveggi sárr, ok þó Þorvarðr meirr sárr. Þá lagði Þorvarðr til Auðunnar báðum hǫndum, ok kom á hann miðjan, ok féll hann svá við at fótunum kastaði fram fyrir hǫfuðit; en svá var hann ǫrugglega búinn at hlífum, at ekki gékk á. En þó hǫfðu menn þat fyrir satt, at hann meiddisk fyrir laginu.

Þorgils var þar í orrostu er strǫngust var, ok barðisk bezt sinna manna; gékk þar ok ekki á er hann var fyrir; hrukku menn fyrir honum, þvíat hann lagði hart ok títt, en hjó stórum. Hann lagði til eins manns svá at herðarnar kómu niðr á grundina; en svá var hann búinn at ekki gékk á; hann stóð seint upp.

En er þeir Þorvarðr ok Hrafn vóru skildir, snýr Hrafn þar at sem Austfirðingar vóru. Gengu þeir Hrafn svá fast at, at hinir hrukku fyrir, ok gengu þeir í gegnum fylkingina. Féllu þar nǫkkurir menn af Austanmǫnnum.

Ǫgmundr prjónn hét maðr, hann var Fagraness-maðr; hann var í liði með Þorvarði. Hann sótti at Hrafni, svá sem hann ætti ekki annat at gera en hǫggva til hans í ákafa. Hrafn átti við fleirum at sjá; lagði hann þá til Ǫgmundar, ok kom framan í stálhúfuna ok í gegnum hana; ok var þat hans bana-sár, ok féll hann dauðr til jarðar. Þar féll ok Óláfr frá Bustarfelli, ok enn fleiri menn aðrir. Féllu þar ok nǫkkurir menn af Hrafni. Svá segja menn er Þorvarðr fékk áverkann af Hrafni, at hart var við hann at eiga áðr; en síðan þóttisk sá bezt hafa er honum stóð first hans mótstǫðu-manna.

Tók þá ok at riðlask lið þeirra Eyjólfs. Ok þá stǫkk Hrafn ór bardaga, ok Ásgrímr Þorsteinsson, ok þeir þrír tigir saman. Sér Hrafn at þrotin var ván sigrs. Snýr hann þá til hests síns, ok steig í stigreipit, ok ætlaði á bak, ok gékk eigi, þvíat hann var þrotinn mjǫk af mœði. Þá lypti Þorsteinn hvíta-kollr honum á bak; hann var hesta-sveinn þeirra, ok hafði eigi verit í bardaga. Ríða síðan í brott. Þeir Hrafn riðu þegar um nóttina vestr Skjálgdals-heiði. Námu þeir eigi fyrr staðar en í Geldingaholti.