Bókastaðir

Þorgils reið út til Hofs, sem fyrr var ritað, at finna Brodda mág sínn; hann átti Þjóðbjörgu Arnórsdóttur, móður-systur Þorgils. Fékk hann þar góðar viðtökur. Hann sótti Brodda at málum, ok svá um liðveizlu. Broddi lézk eigi áræði til bera, kvazk vera mjök gamlaðr, ok eigi herfærr, ok leiðr ófriðrinn.

Segir hann Þorgilsi frá hrakningum þeim er héraðs-menn höfðu fengit af þeim Eyjólfi ok Hrafni síðan Geldingaholtz-fundr var; ok kvazk hyggja, at þróttr allr væri skekinn ór héraðs-mönnum nálega til uppreistar móti þeim; sumir höfðu orðit fyrir ránum af þeim, sumir fyrir ábarningum, en nær allir fyrir nökkurum afar-kostum. "Þeir hafa ok í brottu [tekit] vápn öll ok hesta alla þá er neytir eru; ok þykkir mér vánlegt at þér fáit lítinn afla, þvíat þér þykkit óvænt út sigla; hefir þat reynt verit, at þeir eru bæði harðfengir ok sigr-sælir; þykkir nú sem þeim muni ekki bella; en ef Guð vill sem vér, þá mundi þeirra ójafnaðr brátt steypask. En þat er tillaga mín, at þú sækir at liðveizlu Ásbjörn Íllugason, mág þínn, í Viðvík; hann þykkisk mestr bóndi í þessu héraði; en á brýnstar sakir við þá, bæði fyrir rán ok atfarar; er hann maðr ungr ok vel hestfærr." Þorgils ríðr þaðan um kveldit síðla; sendi Broddi þá orð Ároni á Hól ok Þorgilsi í Unadal, at þeir skyldu upp standa, ok mundi hann fá þeim vápn. Hann sendi orð Guðmundi Fálkasyni á Ósland; hann bauð Þorgilsi skjöldu fimm, ok nennti hann eigi með at fara. Þorgils reið þá til Viðvíkr, ok lét kalla út Ásbjörn; segir hann hónum þá hvernig af stóð um ferð hans, ok at flokkar vóru vestan komnir; ok þeir þóttusk liðs-þurfi. Beiddi hann Ásbjörn til ferðar með sér; en hann talði á því mörg tormerki. "Em ek," segir hann, "flla hestbirgr, ok ekki vápna; en ærin væri nauðsyn til þessar ferðar; skal ek ok eigi eptir sitja hversu mjök sem ek em vanbúinn. Eðr hví er Broddi eigi hér kominn? eru þar ráð bóndanna allra er Broddi er." "Því er hann eigi hér," segir Þorgils, "at hann er maðr gamall ok eigi herfærr, ok má eigi starfa í ófriði." "Ekki er þat," segir Ásbjörn, "hann er betr færr en margir ungir; en eigi mun ek mína ferð undir hónum eiga; en satt er þat, at eigi hefir hónum jafnnærri gengit ójafnaðr þeirra Hrafns ok Eyjólfs sem mér; en þat er auð-vitað, at meirr mun þér ráða-görð Brodda en fylgð mín." Bjósk Ásbjörn þá at taka hest sínn, ok klæddi sik skjótt. Hann hafði eigi fleira vápna en eitt sverð feng-lítið ok buklara. Þorgils fékk hónum brynju þá er Broddi hafði gefit hónum. Riðu þeir þá upp eptir héraði, ok kvöddu menn upp þá er fyrir vóru. Þorgils snýr þá upp á Langa-mýri til liðs síns. Hann sendi Þórð Hitnesing ok Magnús Atlason at samna mönnum um Blönduhlíð, ok koma til mótz við hann at nóni, Laugardaginn, á Silfra-stöðum. Stefndu þeir þá saman mönnum öllum; ok fengu fá, en ekki af vápnum. Stefndu þeim á Silfra-staði til mótz við Þorgils. En hvar sem þeir kómu á bæi, þá var þetta mælt, hver her-kerling er mæla kunni, at Guð skyldi bregða ójafnaði þeirra Hrafns ok Eyjólfs. En er þeir kómu á Silfra-staði, þá var þar fyrir Þorgils, ok fagnar þeim vel. Ok er Þorgils vissi, at þar vóru sumir menn vápnlausir komnir, þá skoraði hann á Geir inn auðga, at hann mundi ór ráða við hann um vápn, ok fara sjálfr með hónum. Geirr synjaði ferðar, ok allra tillaga; kvazk eigi áðr haft hafa minsta lag af hrakningum. "En ef ek geng í þetta vandræði, þá mun hvárki óhætt vera fé né fjörvi;" ok at þar mundi eigi þykkja við kollóttan at ryskjask er hann var. Þorgils sótti á því meirr; en Geirr fór undan. Sló þá í heitan ok harðyrði fyrir Þorgilsi. Lagði Sturla þá til, at Geirr skyldi göra nökkura aflausn. En hann svarar þverlega. Menn Þorgils höfðu rekit heim stóðhross er Geirr átti, hest ljós-bleikan ok nökkur hross önnur. Þeir stóðu þá sínum-megin hestzins hvárr, er þeir tóku at deila. Tók Þorgils þá at bölva ok hrekja hann alla vega. Hann svarar stygglega. Færði Þorgils þá upp buklarann, ok vildi ljósta hann; en Geirr lét fallask undan. Ásbjörn Íllugason skaut buklara yfir höfuð hónum, ok kom þar í höggit. Báðu menn þá Geir til láta, ok sögðu at eigi mundi annat duga.

Tók Geirr þat ráð, at hann léði Þorgilsi hross nökkur ok svá vápn, ok panzara þykkvan ok styrkjan, er Sturla Þórðarson var í á Þverár-fundi. Þeir Þorgils riðu þaðan Laugar-kveldit upp eptir Norðrár-dal, ok fundusk þá flokkarnir. Kom þar Þorvarðr ok Finnbogi ok Ögmundr með flokk sínn. Fundusk þeir hjá Höku-stöðum. Sögðu þeir Finnbogi, at þá grunaði, at njósn hefði komit norðr til Eyjafjarðar frá Hofi í Goðdölum it efra um fjöll.

Riðu þeir Þorvarðr ok Þorgils til Hörgár-dals-heiðar, ok mundu hafa ór Skagafirði nær sjau tigi manna; var Ásbjörn þar fyrir skipaðr; ok vóru þeir allir af Þorgils hendi. Dróttins-morguninn kómu þeir ofan til Hörgár-dals; skipuðusk menn þá á bæi. Þorgils reið á Púfna-völlu. En er menn vóru mettir, kom þar allr flokkrinn saman; var þá talt nær tvau hundruð. Tóku menn þá vápn sín svá sem fengusk. Spurðisk þat til Hrafns ok Eyjólfs, at þeir vóru í Eyjafirði, ok höfðu flokk mikinn ok einvala-lið.

Riðu menn nú til þess er menn kómu um Glæsibæ. Þar stendr sauða-hús. Riðu þeir í sauðahúss-túnit, ok stigu af hestum sínum ok létu þar lausa. Lét Þorvarðr þá ganga í einn stað flokkinn allan; ok töluðu höfðingjar hljótt nökkura stund. Síðan mælti Þorvarðr; ok hóf svá málit, ok bað at guð skyldi geyma hans ok allra þeirra manna er í þann flokk höfðu ráðizk. "Nú vil ek, Þorgils, þakka þér þann styrk, er ek vættir, at þú munir uppi láta við mik," segir hann, ok svá til Sturlu. Því næst tjáði þat, hvers fjándskapar hann átti at minnask við þá Hrafn ok Eyjólf, fyrir þat er þeir höfðu drepit Odd bróður hans ok þá menn aðra, er í Geldinga-holti féllu, ok Þorvarðr kallar sína þingmenn verit hafa. Tjáði síðan, "Hver nauðsyn at mik til þessar ferðar dregr," ef hann skyldi eigi þykkja athlægi eðr ómannan; kvezk spurt hafa, at þeir Eyjólfr ok Hrafn væri úti í Eyjafirði, ok höfðu lið mikit ok vel búit; "Þykkir mér meiri ván, at eigi sé langt til fundar várs. Er þat mikill drengskapr þeim mönnum er mér eigu ekki gótt at launa, en þeim ekki illt, ok þessi mál taka eigi henda; at berjask með mér, ef þess þarf, við svá lítinn stríðs-kost sem vér höfum. Á ek þat allt Þorgilsi at launa, frænda mínum, ok Sturlu; vænti ek at þeir einir munu hér komnir, at hverjum man hugat at fylgja vel ok drengilega sínum höfðingja. Skal ek ok, ef ek á um at mæla, öllum nökkura ömbun at göra, þeim sem nú standa hér hjá mér í þessi nauðsyn. Er þat mítt ráð, at menn marki nú stálhúfur sínar, ok búi sik; ok veri sem varastir, þvíat nú er hvergi áhlaupa ör-vænt, er vér erum komnir hér í ókunnig héruð. En ef nökkurr er sá hér, er þat veit á sik, at eigi vill berjask þótt þurfi, þá segi sá nú heldr en síðarr. Em ek ok í því heit-bundinn, at taka þá eina sætt er Þorgilsi líkar, bæði fyrir mína hönd ok hans. En mart hefir vel fallit með okkr Eyjólfi; ok ekki fjarri em ek sættum, ef þær eru görvar er ek þykkjumk sæmðr af; en ella mun ek á fund hætta, þótt hann þykki eigi jafnlegr, ok vænti ek þess, at mála-efna-munr muni skipta. Vil ek nú þess biðja, at hverr maðr syngi Pater noster þrim sinnum; ok biðjum þess, at Guð gefi oss gótt ráð, ok geymi hverr sín, en Guð allra." Nú talaði hvárr-tveggi fyrir sínum mönnum, Sturla ok Þorgils; báðu þá vakra at vera, hvers sem við þyrfti, ok halda sér upp vel. "Hefir Þorvarðr mikit frænd-skarð fengit í drápi Oddz bróður síns, þótt hann væri þar eigi við, ok aðilðar-maðr. Er þat ok skap mítt at veita hónum í þessi ferð með fullum drengskap; göra þeir einir mínn vilja er vel duga; skal ek gjalda hverjum mínna manna eptir því sem verðr görisk." Hétu flestir menn um þat góðu. Stigu menn þá á bak er búnir vóru, ok reið flokkrinn samfast inn með Eyjafirði. Ok er þeir kómu inn með Eyjafirði, kom í móti þeim Björn bóndi frá Kroppi. Segir hann at Hrafn ok Eyjólfr hefði riðit af héraði norðr til Fnjóska-dals; ok þat orð á, at þeir mundu ríða allt til Reykjadals eðr til Öxarfjarðar móti liði því er þeir áttu þaðan ván. Lögðu menn á þat eigi fullan trúnað er hann sagði, þvíat Björn var nökkut snotr ok nökkut grályndr kallaðr. Riðu menn þá yfir Eyjafjarðar-á, ok í ey þá er liggr í Eyjafjarðar-kvíslum; hón er vítt land, ok engi gótt. Vóru þá greiddir út hest-verðir, báðir yfir eptir héraði ok norðr til heiða; en sumir svifu at nautum ok kötlum ok eldi-viði. Lágu menn þar um nóttina, ok sváfu undir vápnum sínum.

Þá er þeir Hrafn ok Eyjólfr höfðu sanna frétt af at þeir Þorgils vóru vestan komnir, reið Eyjólfr inn til Gása til skips, ok vildi fá vápn af þeim Austmönnum. Þar var kominn Ingimundr Árnórsson er þá bjó í Fagrey á Breiðafirði; hann var frændi ok fóstbróðir Hrafns; hann var mikill maðr ok styrklegr. Eyjólfr bar hónum kveðju Hrafns, ok þat með, at hann vildi at hann kæmi til mótz við hann inn í Eyjafjörð, ok veitti hónum lið, ef barizk væri, til þess er lyki þessum málum; kvazk víst vita, "At þú mundir skjótt til hans koma þegar þeim orðum væri til komit;" þóttisk ok fá þann sendimann, "at þú mundir eigi mistrúa." Ingimundr svarar: "Eigi em ek gjarn í ófrið; hefir ek verit með Sturlu í vetr, ok hefir mér vel til hans líkat; vil ek eigi vera í andskota-flokki hans; ok mun ek hvergi fara." Eyjólfr mælti: "Minni verðr þú í vafi um þetta en hann ætlaði." "Já," segir Ingimundr, "mart mun þér þykkja mér lítilmannlega verða; en gæta ætla ek þess, at Hrafni verði eigi at mér mein." Eyjólfr mælti: "Alla vega þykki mér þér fara sem lítilmannlegast." Skildusk þeir at því. Tveir bræðr Ingimundar höfðu verit í flokki með þeim Þorgilsi ok Sturlu, Grani ok Óláfr; leyndusk þeir aptr á Arnarvatz-heiði, því at þeir vildu eigi fara at Hrafni. Lézk Óláfr eigi mundu hafa heiman farit, ef hann vissi at við Hrafn var at skipta; en létzk nú Þorgilsi fylgja mundu sem hann hefði drengskap til, "Hvat sem fyrir liggr."

Bændr

Í héraði, er þeir spurðu ófrið þenna, fóru á fund Eyjólfs ábóta, ok báðu hann til meðal-göngu. Annan morgin viku kom til þeirra Þorgils Þorsteinn prestr titlingr; hann hafði verit til kensslu í Stafaholti með Óláfi Þórðarsyni, ok var hann kunningi Þorgils ok Sturlu ok allra Vestan-manna. Gengu þeir Þorgils ok Sturla þegar á tal við hann, ok fögnuðu þeir hónum vel, ok spurðu hvar hann hefði verit um nóttina. Hann kvazk verit hafa á Drafla-stöðum um nóttina. Þeir spurðu hvat hann vissi til þeirra Eyjólfs ok Hrafns. Hann kvað þá öndurða nótt hafa riðit norðr til Fnjóska-dals; "Hafa þeir," segir hann, "verit á Vöðla-heiði, ok séð flokk Vestan-manna, ok útan-reið eptir firðinum; hafði þeim sýnzk mikill, ok þóttusk eigi hafa afla til at bíða, en trúðu illa héraðs-mönnum;" segir þeir ætluðu at ríða norðr til Öxarfjarðar, "ok samna mönnum, ok fjölga þannig lið sítt, en hrökkva þegar við er þeir hefði föng á, eðr færi þat er yfir tæki, ef eptir væri riðit." Tóku flestir menn undir þat léttlega; ok þótti þá ván, at bardagi mundi undan dragask, en menn mundu fara mega frjálslega sér til nauðsynlegra birgða um héraðit; trúðu flestir menn því er hann sagði, þvíat hann tók mikit af at þetta væri satt. En engi maðr tók af því jafn-mikit sem Þórðr Hitnesingr at hann mundi eigi ljúga til. Þá svarar Sturla: "Hér em ek í annarri hugsan; hann ætla ek allt ljúga, ok hygg ek þat eigi satt er hann segir hér um." Samþykkja þeir þessu Þorvarðr ok Þorgils. Reið prestr þá í brott. Lítlu síðarr sá þeir ríða menn mjök marga út með fjallinu ok stefna inn eptir héraði it efra; var þeim á því forvitni, því at þeim þótti sem þeir væri norðan at komnir, ok mundi menn þar fá fréttir, ef þat væri eigi flokka-menn. Var þar skipaðr til Magnús Jónsson, ok vóru þeir sex af Þorvarðz-mönnum, Þórðr Hitnesingr af Þorgils-mönnum, þeir vóru átta; Þorbjörn nef af Sturlu-mönnum, ok vóru þeir fjórir. Þessar ferðar vóru flestir ófúsir. Þeir riðu upp eptir mýrum ok stefndu fyrir þá. Hinir riðu seinlega; ok er þeir fundusk, var þar Eyjólfr ábóti, ok nökkurir munkar með hónum ok kenni-menn. Þeir spurðu ábóta hvat hann vissi til Eyjólfs ok Hrafns; en hann segir, at þeir lágu upp í Rauða-hjalla yfir Kaupangi; "Ætla þeir," segir hann, "at hlaupa þegar ofan á flokkinn, er þeim þætti færi á vera. Hefir ek," segir ábóti, "sent menn til þeirra Þorgils, at segja þeim at þeir væri sem varastir ok gefi eigi færi á sér; en ek mun koma brátt þangat til yðar. Reið ek því til þeirra at leita um sættir; ok þótti mér þeir mæla um þat eigi ólíklega, en vera þó treglegir." Reið ábóti þá; en þeir Þórðr til Þverár innar lítlu, ok mötuðusk þar. Síðan riðu þeir til mótz við þá Þorgils. Þeir Hrafn ok Eyjólfr höfðu séð reið þeirra Magnúss ok Þórðar. Skipuðu þeir til sveit, at ríða at þeim ef þeim þætti færi á; var þar fyrir Svarthöfði Dufgusson; en þó frestaðisk, fyrir því at þá bar fyrr ofan at flokkinum en þá varði. Lítlu síðarr kom ábóti í Þórunnar-ey, ok segir þeim Þorvarði ok Þorgils sætta-umleitan þá er hann hafði haft við þá Hrafn ok Eyjólf; kvað hann þá bjóða at leggja mál þeirra Þorvarðz öll undir jafna hönd, ok sættask at því, en skilja undan héraðs-sektir ok útan-ferð, ok ríki þau öll er Þórðr Sighvatzson hafði þeim skipat. Töluðu þeir þar mart um. Var Þorvarðr eigi fjarri sættum, ok görði þann kost, at mál þeirra mundi fara í jafnaðar-dóm; en Eyjólfr skyldi fara útan ok láta lausar sveitir. Hrafn skyldi hafa sveitir sínar vestr í Fjörðum, ok vera eigi vistum fyrir sunnan Gilsfjörð. Ábóti mælti: "Hér er langt í milli; þeim þótti Oddr hafa unnit til óhelgi sér, ok görts óhæfur í héraði, er hann tók með ráni ok hét þeim atförum; en Eyjólfr sagðisk hafa konungsbréf ok skipan í Skagafirði; þóttisk eiga stór-sakir á Þorgilsi ok Sturlu fyrir atfarar, en vera saklauss. Þat mæltu þeir ok," segir ábóti, "at þeim sýndisk at mál þeirra öll færi undir konungs-dóm, ok færi útan at sumri, annarr-hvárr eðr báðir, Eyjólfr ok Hrafn; ok annarr-hvárr eðr báðir Sturla eðr Þorgils; en Þorvarðr fyrir sítt mál; ok væri þá undir konungs dómi sætt ok sveitar-skipanir." En þeir Þorgils ok Þorvarðr vildu þat víst eigi; vildu þeir at Eyjólfr færi útan sam-sumars, ok rýmði sveitir norðr þar. En Þorvarðr tók eigi af fyrir útan-ferð sína at sumri, ef hann yrði liðugr til. Þorgils lézk eigi útan fara mundu nema konungr sendi hónum orð. Sturla kvazk ekki þat gört hafa, svá at hann vissi, at hann þyrfti land at flýja, ok þótti þeir gört hafa sér grýlur um sumarit; var hann eigi mjök sætt-fúss. Ábóti segir þeim, at hónum þótti búnaðar-munr mikill, ok þótti vera it mesta hættu-ráð at berjask; "En sá mun á baugi ef eigi er sætzk." Sturla mælti: "Má vera at minni hætta verði, en til er hugat; segir mér svá hugr um, at Eyjólfr muni mjök fyllt hafa sína lífdaga." Þeir Þorgils ok Þorvarðr kvóðusk á mundu hætta at berjask með guðs miskunn, ef eigi væri þeirra sætta unnt, er þeim gætisk at. Fór ábóti þá við svá búit til þeirra Hrafns; ok vildu þeir eigi þessi sætt játa; tók Eyjólfr eigi fyrir útanferð at sumri, en þver-knýtti at láta héraðr fyr en þat væri konungs vili; en Hrafn var í allri sætt tregari, ok fúsari at berjask. Þóttusk þeir hafa sanna frétt at liðs-afli var lítill en búningr minni; hafði þeim ok jafnan veitt léttlega at berjask, ok hugðu þeir at enn mundi svá vera. Göra þeir nú þau orð með ábóta, at þeir skuli finnask á grundinni hjá Þverá fyrir norðan, ok berjask til umskiptis; standa jafn-fram, ok stelask hvárigir at öðrum. Fór ábóti nú ofan til þeirra Þorgils, ok segir at eigi gangi sætt saman at þessum boðum, [ok] þeir buðu at berjask á Þverár-eyrum til umskipta. Kjöru þeir Þorgils heldr at berjask. Ábóti mælti: "Þann kjósa nú hvárir-tveggju sem verr gegnir; em ek," segir hann, "heit-bundinn at láta þá Hrafn vita hvat upp væri tekit." En er þeim Hrafni ok Eyjólfi kom þessi orðsending, urðu þeir glaðir við þetta ok lið þeirra.

Stendr þá Hrafn upp ok talar fyrir liðinu; ok segir þeim, at nú er þar komit, at skamt mun at bíða bardaga. Bað þá alla menn segja sínn vilja, heldr en síðarr, "Ef nökkurir eru þeir menn er eigi vilja berjask; munum vér öngum óþökk fyrir kunna þeim sem nú segja, þótt eigi vili berjask; en hlaupa þá eigi frá oss er vér komum í raunina." Auðunn Seldæll mælti: "Eigi væri mér þannig, ef ek væra feigr." Þá svarar Eyjólfr: "Þat er geta mín at þeir munu ílla gefask, hverju sem þeir hétu; væri þat eigi firr mínu skapi, at hætta eigi at sinni. Er þat eigi síðr mítt hugboð, at eigi sé víst hvárt vér sigrumk á svá stórbornum mönnum á fjölða-fundum, þótt oss hafi veitt vel í áhlaupum með skyndi-ráðum eðr skjótum atburðum. Ætla ek mér, Hrafn, eigi at renna frá þér í dag, þótt vit komim í nökkura raun; enda treysti ek þér vel, at þú munir eigi renna frá mér." Hrafn kvazk eigi mundu renna, eðr láta elta sik um sveitir við svá fræklegt lið; "Þykki mér vit hætt hafa á óvænna, ok hefir vel dugat; vættir ek ok enn, at sú auðna fylgi oss til sigrs sem fyrr, ok sé eigi enn frá oss horfin." Bjoggusk þeir þá til ofan-reiðar ok höfðu lið fræklegt ok búning góðan. Vóru flestir menn fúsir at berjask.

Nú er þar til máls at taka, er þeir Þorgils ok Þorvarðr ok Sturla biðja nú lið sítt búask til bardaga, hvern eptir sínum föngum. Ok er þar hart frá at segja, þvíat vápna-búnaðr var all-lítill; höfðu Austfirðingar skjöldu nökkura en Vestan-menn fá eina. Þorvarðr talaði þá enn fyrir liði þeirra, ok hét þá af nýju vináttu sínni öllum þeim mönnum er með hónum berðisk. Þetta var næsta dag fyrir Þorláks-messu um sumarit. Þá var heitið á Allzvaldanda Guð, ok inn heilaga Thorlak biskup, at allir þeir menn, sem heilir kæmisk þaðan, skyldi fasta dag ok nótt fyrir Þorláks-messu annat sumar, ok syngja Psaltara; en sumir hétu at fasta æfinlega, — fór þat þá með handtökum, — ef þeir sigraðisk. Gengu menn þá til skriptar, ok bjoggusk síðan. Stíga þá á bak, ok ríða upp á grundina til Þverár. Stigu menn þar af baki ok bundu hesta sína. Tók Sturla þeim stað hvar þeir skyldu berjask þar sem hónum þótti grjót auð-fengit, en þó slétt at standa. Var þá skotið á fylking. Vóru menn Þorgils í inn vestra fylkingar-arm; skipaði hann þar fyrir Einari Halldórssyni ok Þórði mági sínum. Þar vóru þeir menn, er upp höfðu staðit í Skagafirði; var fyrir þeim Ásbjörn Íllugason. Þorgils kauss af liðinu níu menn, en hann var inn tíundi; ætlaði hann at þeir skyldi þar fram koma sem mest þótti manna við þurfa. Sturla var í miðri fylkingu, ok með hónum Ögmundr Helgason. Þorvarðr var í inn eystra fylkingar-arm, ok Austfirðingar með hónum.

Eyjólfr ábóti vildi enn sættum á koma, ok ganga á milli; en Þorgils segir at þat mundi til einkis koma, ok þeir sjálfir mundu á sættask. Ábóti kallar á bræðrna ok aðra kenni-menn, ok bað þá frá ríða; "Þvíat ekki vinnu vér hér."

Nú ríða þeir Hrafn ok Eyjólfr ofan af hjallanum, ok stigu af baki, ok bundu hestana; skutu síðan á fylking, ok slógu upp herópi, ok gengu at ofan. Í þessu bili féll sá maðr í óvit í liði þeirra Þorvaldz ok Þorgils er Þórðr krabbi hét, ok var Sigfússon; ok er hann raknaði við, segir hann mönnum at hann þóttisk sét hafa fyrir liði þeirra Hrafns ok Eyjólfs þann óhreinan anda, er hann átti eigi stað við at sjá; ok því féll hann niðr. Segir Sturla svá í Þverár-vísum, at Þorgils vakði fyrst bardaga þenna: —

Nú sigu saman fylkingar. Hljópu þeir Hrafn þar at ofan er þeir Einarr ok Þórðr stóðu fyrir með sveit Þorgils. Hrukku þeir við verr er fremstir stóðu, en hinir grýttu er síðar gengu; ok þótti þeim Hrafni þar hart við at eiga; ok lét hann svífa þaðan frá, ok þangat sem þeir Helga-synir vóru. En Þorgils var fyrir miðri fylkingu hjá Sturlu, þvíat þar var mest þörf, ok barðisk ágæta-vel, ok þótti annars-staðar auðvellra á at sækja en þar er hann var fyrir.

Þorgils hafði mikit lið haft af Snæfellz-nesi vestan með sér, sem fyrr segir; ok veitti hann Þorvarði mikit lið með sjálfs síns framkvæmð ok rösklegri framgöngu. Þess getr Sturla í drápu þeirri, er hann orti um Þorgils: —

Sturla gékk í fyrstunni fram frá öðrum mönnum; hann hafði panzara ok sverð, skjöld ok stálhúfu. Þorgils mælti við hann, hví hann færi svá óvarlega. Sturla mælti: "Lát mik sjá fyrir báti mínum sem auðit má verða, eðr sér... ga ekki, eptir þeim þvíat þeir ero..." Þorgils hljóp fram til hans; ok segir, þeir skyldi báðir saman vera. Þessa getr Sturla í Þorgils-drápu, er Þorgils gékk fram fyrir skjöldu ok barðisk all-djarflega: —

Nú þá er þeim Hrafni ok hans félögum sveif frá þeim Einari ok Þórði, þá eggjaðu þeir at fram skyldi ganga fylkingin, ok herða á eptir. Beygðu þeir Þórðr ok Einarr at þeim þann fylkingar-arminn, ok hlutu þá hvárir-tveggju nökkura áverka. Sveif Hrafn þá undan, ok þar at sem Þorvarðr var fyrir ok þeir Austfirðingar; gékk Auðunn á aðra hönd hónum, en Eyjólfr Eyjólfsson á aðra hönd ok fylgðar-menn Hrafns aðrir, ok börðusk allvel. Lagði Hrafn þá þegar til Þorvarðz ok hvárr til annars, ok kom í munn hvárum-tveggja, ok varð hvárr-tveggi sárr, ok þó Þorvarðr meirr sárr. Þá lagði Þorvarðr til Auðunnar báðum höndum, ok kom á hann miðjan, ok féll hann svá við at fótunum kastaði fram fyrir höfuðit; en svá var hann örugglega búinn at hlífum, at ekki gékk á. En þó höfðu menn þat fyrir satt, at hann meiddisk fyrir laginu. Þorgils var þar í orrostu er ströngust var, ok barðisk bezt sínna manna; gékk þar ok ekki á er hann var fyrir; hrukku menn fyrir hónum, þvíat hann lagði hart ok títt, en hjó stórum. Hann lagði til eins mannz svá at herðarnar kómu niðr á grundina; en svá var hann búinn at ekki gékk á; hann stóð seint upp. En er þeir Þorvarðr ok Hrafn vóru skildir, snýr Hrafn þar at sem Austfirðingar vóru. Gengu þeir Hrafn svá fast at, at hinir hrukku fyrir, ok gengu þeir í gegnum fylkingina. Féllu þar nökkurir menn af Austanmönnum. Ögmundr prjónn hét maðr, hann var Fagraness-maðr; hann var í liði með Þorvarði. Hann sótti at Hrafni, svá sem hann ætti ekki annat at göra en höggva til hans í ákafa. Hrafn átti við fleirum at sjá; lagði hann þá til Ögmundar, ok kom framan í stálhúfuna ok í gegnum hana; ok var þat hans bana-sár, ok féll hann dauðr til jarðar. Þar féll ok Óláfr frá Bustarfelli, ok enn fleiri menn aðrir. Féllu þar ok nökkurir menn af Hrafni. Svá segja menn er Þorvarðr fékk áverkann af Hrafni, at hart var við hann at eiga áðr; en síðan þóttisk sá bezt hafa er hónum stóð first hans mótstöðu-manna. Tók þá ok at riðlask lið þeirra Eyjólfs. Ok þá stökk Hrafn ór bardaga, ok Ásgrímr Þorsteinsson, ok þeir þrír tigir saman. Sér Hrafn at þrotin var ván sigrs. Snýr hann þá til hestz síns, ok steig í stigreipit, ok ætlaði á bak, ok gékk eigi, þvíat hann var þrotinn mjök af mæði. Þá lypti Þorsteinn hvíta-kollr hónum á bak; hann var hesta-sveinn þeirra, ok hafði eigi verit í bardaga. Ríða síðan í brott. Þeir Hrafn riðu þegar um nóttina vestr Skjálgdals-heiði. Námu þeir eigi fyrr staðar en í Geldingaholti.