Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 266

Þetta sumar bjó Gizurr mál til á hendr brennu-mönnum; ok kvaddi heiman níu búa, sem þá vóru lög til. Síðan reið hann suðr um heiði. En Oddr settisk þá á Flugumýri. Oddr spurði, at Hrani Koðransson fór út til Grímseyjar ok þeir nökkurir saman, en Eyjólfr reið norðr með Þorvarði til Reykjar-dals; en Þorvarðr reið austr aptr í Fjörðu. Oddr Þórarinsson samnar at sér mönnum ok skipum, ok ætlar út til Grímseyjar at Hrana. Hann hafði skútu frá Hofi er átti Broddi Þorleifsson; aðra skútu hafði hann ór Fljótum, er fyrir var Ari Styrkársson. Þriðja skip fór af Skaga. Sjau skip höfðu þeir ok sex tigi manna. Ásbjörn Íllugason fór með Oddi, ok mart röskra manna, bæði ór Héraði ok ór Fljótum, drjúgum heima-menn Gizurar, þeir er verit höfðu um vetrinn með hónum. Þórðr Hvalnesingr fór, er átti Helgu ór Hvammi dóttur Gríms. Gellis-synir fóru tveir, Arnoddr ok Hallr. Einriði Þormóðarson fór með Ásbirni. Ór Hvammi fór Einarr Steingrímsson. Þeir fóru fyrst til Flateyjar; ok tóku þar undir kirkjunni einn brennu-mann, Þóri bukks-unga, ok vildu flestir at hann væri drepinn. Ásbjörn mælti hann undan ok þeir Einarr ór Hvammi; ok þat sam-þykði Oddr er hann var svá nær tekinn kirkjunni. Þaðan fóru þeir til Grímseyjar, ok kómu þar Föstumorgin inn næsta fyrir Hvíta-sunnu. Þeir kómu mjök á óvart at Eyjunni, ok lögðu at í Sandvík. Þeir Hrani þóttusk vita at ófriðr mundi vera þegar [er] þeir sá til skipanna. Þetta var í Fardagavikunni. Þar vóru fyrir tuttugu menn vígra manna. Þeir Hrani hljópu ofan í fjöruna ok hans félagar, ok ætluðu at verja þeim Oddi landgöngu, sem þeir görðu. Þeir vóru með Hrana, Þormóðr brauðnefr ok Einarr Grímsson; þeir vóru brennu-menn báðir. Þeir Oddr lögðu at all-djarflega. Þeir Ásbjörn vóru á einu skipi, ok vóru báðir her-klæddir. Oddr hljóp þá þegar fyrir borð er skip hans kenndi grunnz, ok hverr at öðrum hans manna. Þormóðr brauðnefr hljóp í mót Oddi, ok hjó með handöxi á öxl Oddi ina vinstri; ok gengu í sundr treyjur tvær, ok brynjan lúðisk; ok varð Oddr óvígr þeirri hendi; en lítt sárr. Hljópu menn þá þykkt útan af skipunum. Ásbjörn Íllugason hjó til Þormóðar með sverðinu Níðingi, ok af hónum fótinn í ristar-liðnum við fjöru-grjótinu, ok skoraði mjök annan. Þormóðr féll þá, var hann særðr bana-sárum, ok lá hann þar í fjörunni, ok var þó eigi dauðr; hann fékk síðan alla þjónustu. Teksk þar nú bardagi í fjörunni. Hrani varðisk vel; en þó stökk hann í brot ok hljóp til Bása annan veg á eyna, þá er hann sá at eigi mátti við haldask. Þar í fjörunni féll Einarr Grímsson ok lét líf sítt, ok hafði vel varizk. Tófi hét maðr er þar lézk; ok enn var inn fjórði maðr er lézk. Hrani hljóp á skip. Oddr bað sína menn eptir hónum sækja. Tóku menn þá skip, ok sóttu eptir þeim mjök margir, Arnoddr Gellisson ok Kollsveinn kröbbungr. Ásbjörn Íllugason tók ok skip, ok bað hann Odd at Hrana væri grið gefin. Þá svarar Þórðr Þorsteinsson: "Þá er allíll ferð vár við Hrana sekjan, ef hann skyldi enn lifa lengr, ef menn gæti nú náð hónum; vit Oddr báðir sárir, en sá gangi undan, er nokkur er hefnd í." Oddr kvezk hónum aldri skyldu grið gefa. Þeir Arnoddr lögðu nú at Hrana; þá kom Ásbjörn at, ok vildi verja hann. Kollsveinn þreif sverðit Níðung af herðum Ásbjarnar, ok slöngði útbyrðis öllusaman ok umgerðinni; ok hefir þat aldri fundizk síðan at flestra manna sögn. Ásbirni líkaði nú all-flla, ok kvazk þessa hefna skyldu þegar hann má. Þá kom Oddr til, ok bað drepa Hrana. Þá hjó Ásbjörn hár-taug, [þá] er skipit var fest með, ok var hón ferföld; ok tók handöxin eigi í sundr allt bandit; ok urðu þeir eigi lausir. Héldu menn þá skipinu; en [sumir] sóttu at Hrana. Þá mælti Hrani við þá; bað velja tvá menn af liði þeirra at ganga á land upp, at berjask við hann. Oddr kvað eigi svá fara mundu; ok bað menn ganga skjótt at hónum. Hrani beiddi prestz-fundar; kom þá til hans Hákon prestr út á skipit. Lagði [Hrani] af sér vápnin meðan, ok tók ráðning af prestinum. Allir menn sá þat, er hann stóð upp, at hann hafði mjök við komizk. Hrani mælti þá: "Þat kann vera," segir hann, "at yðr þykki eigi karlmannlega við orðit mínnar handar; en mik má mjök ugga, at eigi sé vís gisting sú er mér gegni." Síðan talaði hann við prest. Eptir þat tók hann vápn sín, ok kvað þat hverjum manni boðit at verja líf sítt. Þeir sóttu at hónum; en hann varðisk hraustlega. Brátt fékk hann lag af spjóti í augat; varð þaðan af lítið um vörn hans; var þá unnit á hónum af mörgum. Lét hann þar líf sítt mörgum sárum særðr. Jafnlengd Hrana er, ok þeirra manna er þar létusk, xiiii nóttum eptir Hallvarðz-messu, en xi nóttum fyrir Columba-messu. Þeir Oddr vóru þar í Eyjunni um Hvítadaga-helgina, ok fóru eptir helgina í brott þegar gaf. Þórðr Þorsteinsson var sárr orðinn mikit sár á kinnina. Oddr fór á Flugumýri ok hans félagar. Jón Sturluson andaðisk áðr um várit fjórum nóttum eptir Ambrosius-messu; en Solveig móðir hans, Sæmundar dóttir, andaðiz ok þat sumar sex nóttum fyrir Jóns-messu Hóla-biskups.

Chapter 267

Skamma hríð var Oddr á Flugumýri áðr hann spurði, at Eyjólfr Þorsteinsson hafði riðit norðan ór Eyjafirði, ok þeir nökkurir menn saman allt it efra fyrir ofan bygðir allar; ok ætluðu svá at hlaupa vestr um horn þeim Oddi. Brá hann þá við skjótt, ok reið vestr eptir þeim við sex tigi manna. Hann kom með flokk sínn í Vestr-hóp; bar þá í sundr með þeim. Reið Oddr þá norðr aptr; en þeir Eyjólfr vestr í Fjörðu til mótz við Hrafn Oddzson; vóru þeir allir samt um sumarit. Þetta sumar öndvert rézk kaup með þeim Þóri tott Arnðórs syni ok Herdísi Einars dóttur, Þorvaldz sonar, Gizurar sonar; var brúðlaup þeirra Jóns messu baptiste í Haukadal. Var at því brúðlaupi Brandr ábóti Jónsson, ok mart annarra góðra manna ok göfugra bæði Norrænir menn ok Íslenzkir. Þar var drukkit fast. Hina síðari nótt kómu þeir af fjalli ofan, Oddr Þórarinsson, ok þrír tigir manna með hónum. Þeir tóku þar svefn á sik; ok um daginn vildi ábóti ekki við hann tala. Reið Oddr þaðan upp á þing til mótz við Gizur. Á því þingi varð sekr Eyjólfr Þorsteinsson ok þeir fimmtán brennu-menn. Þá varð ok sekr Þorsteinn Jónsson í Hvammi, faðir Eyjólfs, um fjörráð við Gizur ok sonu hans, ok hann hefði vitat brennuna; bar því búa-kviðr á hann málit at Ásgrímr son hans hafði þar verit lítlu áðr.

Chapter 268

Þetta sumar milli Óláfs-mesna, þá er Gizurr ætlaði útan, riðu þeir Hrafn ok Eyjólfr vestan frá Sauðafelli við sex tigi manna. Í þeirri ferð var mart röskra manna: bræðr Hrafns Óláfr ok Guðlaugr, Vigfúss Gunnsteinsson, Svarthöfði Dufgusson, Eyjólfr Eyjólfsson, Óláfr Óláfsson, Ari Guðlaugsson, Helgi Halldórsson. Þeir ætluðu at Gizuri ok drepa hann. Riðu þeir suðr Reykjardal, ok it efra um hálsa, ok ofan í Hvítár-síðu, ok þaðan á Bláskóga-heiði, ok svá suðr hjá Skjaldbreið ok ofan at Miðjumdal. Þá görðu þeir njósnar-mann ofan í héraðit þann er Gellir hét. En sú njósn kom aptr brátt til þeirra; ok segja, at Gizurr var á Eyrum við skip; ok hann sagði útkvámu Sigvarðar biskups, ok þeir Gizurr vóru sáttir, ok Gizurr ætlaði útan. Ok þá sýndisk þeim óráðlegt at ríða um endilangt héraðr, eigi við meira lið; ok hurfu aptr við svá búit margir mjök nauðgir. En þá sömu nótt var Gizurr í Langa-holti at Gizurar glaða, ok hafði verit fundr í héraðinu áðr um daginn, ok att hestum, ok reið Gizurr af fundinum í Langa-holt. Þeir Hrafn áðu í Víði-kjörrum. Þá dreymði Svarthöfða Dufgusson, at Vigfúss Gunnsteinsson væri horfinn ór liði þeirra. Réðu svá sumir menn þann draum, at lítil mundi verða þessi ferð þeirra um víga-ferlin. Ok riðu þeir heim vestr við svá

Chapter 269

Búit.

Sigvarðr biskup kom út sem fyrr segir, ok fór Þorkell prestr at finna hann, ok sótti hann at eptir-máli um víg Valgarðz.

Tók biskup við málinu til forsjár. Reið hann þá vestr til Borgarfjarðar, ok sendi orð Þorgilsi. Fundusk þeir biskup at Langárforsi; leitaði biskup þá um sættir með þeim Þorgilsi ok Þorkatli presti. Var biskup fyrir máli prestz. Gékk sú sætt skjótt saman. Skyldi biskup dæma, ok tók hann á sik alla skyldu við Þorkel, en biskup skyldi eiga um við Þorgils. Hrafni var ætlað at gjalda Þorkatli tuttugu hundruð. Biskup görði fyrir Síðumúla-för ok víg Valgarðz fjóra tigi hundraða. Vóru þeir þá sáttir, ok fór vel með þeim biskupi ok Þorgilsi. Hrafn skyldi ok gjalda Þorljóti fyrir Steinþórsstaða-land; hann skyldi ok gjalda Eyvindi bratt halfan þriðja tög hundraða. Var þá upp skipat allri þeirri sekð er Hrafn átti at gjalda Þorgilsi.

Chapter 270

Þetta sumar fór Gizurr útan á Eyrum ok nökkurir Íslenzkir menn með hónum, Þorleifr hreimr. Skilðu þeir Gizurr ok Oddr á Eyrum; var því þá mjök ráðit, at Oddr mundi vera fyrir sveitum Gizurar öllum. Reið Oddr þá norðr bráðlega til sveita, ok áttu fund at Hesta-þings-hamri. Hann sagði bóndum, at Gizurr skipaði hann at vera fyrir sveitum meðan hann væri útan. Bændr kvóðusk þat gjarna vilja, ok báðu hann vera sínn forstjóra. En þat rézk með fullnaði viku síðarr at Hesta-þings-hamri. Vóru bændr mjök ákafir, at hann væri formaðr þeirra. Oddr reið þá bráðlega vestr til Vatzdals í Hvamm til Þorsteins, ok lét reka þaðan sauðfé mart bæði ásauð ok geldfé; ok enn naut þau öll er þeir kómu höndum á; kallaði hann þat sekðar-fé. Var þat fé þegar étið en sumt nytjað. Heinrekr biskup spurði þetta, ok sendir menn til Oddz ok biðr hann láta rakna ránit. En hann kvazk þat eigi mundu göra. Þá bann-syngr biskup Odd ok nökkura menn með hónum Márfu-messu ina síðari; hón var þá á Þriðjadag, en kirkju-dagr á staðinum var Mánadaginn áðr. Einarr langr var þá með Heinreki biskupi heima-maðr hans, bróðir Þorsteins í Hvammi ok var hann grá-munkr í Tautro. Nú leið svá fram á sumarit.