Bókastaðir

En er á leið várit, tók mein Kolbeins at vaxa, ok lagðisk hann í rekkju. Sá hann þá, at hann var eigi færr til útan-ferðar. Var þá sent eptir Gizuri, ok kom hann norðr. Leið þá mjök at Kolbeini. Hann vildi þá fá öll manna-forráð í hendr Gizuri ok þeim Brandi Kolbeins-syni. En Gizurr var þess eigi búinn; en hét at veita Brandi, frænda sínum, ef hann væri fyrir sveitunum, allt slíkt gótt er hann hefði föng á ok færi. Var þat þá ráðs tekit at sent var vestr til Þórðar, ok vóru hónum þá upp gefnar sveitir fyrir norðan Öxnadals-heiði ok svá öll föður-leifð hans. Skyldi hann þar selja grið í móti, ok játa sættum. Öll héruð fyrir vestan Öxnadals-heiði vóru fengin Brandi Kolbeinssyni, allt til Hrútafjarðar. Skyldi hann veita Gizuri slíkt er hann mætti, ok hvárr öðrum. Vóru bændr í Skagafirði til Brandz fúsastir þegar Kolbein leið, þvíat hann var vinsæll af allri alþýðu. Vildi Kolbeinn ok Brand helzt í sínn stað. Lýsti Kolbeinn því ok þá fyrir öllum mönnum, þeim er þá kómu at finna hann í sjúkleikanum, at Brandr ætti allan þora goðorða í Skagafirði ok mikit fyrir vestan Heiði, "Þó at hann hafi mér unnt vel með at fara." Var við þetta tal Kolbeins Brandr prestr Jónsson, er síðan var biskup at Hólum. Hann kom sunnan með Gizuri, ok var systrungr Brandz Kolbeins sonar. Staðar-Kolbeinn var þar við, ok eggjuðu þeir báðir Brand viðr-töku sveitanna. Fylgðar-manna-sveit Kolbeins unga báðu hann allir til, at hann skyldi fyrir-bindask málum þeirra. Var Brandr þá á Flugumýri. En Gizurr reið suðr.

Kolbeinn ungi andaðisk þat sumar, Márie-messu Magdalene. Þá var hann hálffertögr at aldri, sem Arnórr faðir hans, ok Kolbeinn Tumason, föður-bróðir hans, er hann var heitinn eptir. Kolbeinn var mjök harmdauði sínum mönnum ok kunningjum, ok svá allri alþýðu í Skagafirði. Hann var færðr til Hóla út, ok grafinn fyrir kirkjudurum hjá Kolbeini Tumasyni.

Eptir þat var fundr áttr at Hesta-þings-hamri. Kom þar fjölmennt um héraðit ok svá vestan um Heiði. Var þá Brandr þar kosinn yfir allar sveitir þær er áðr vóru til nefndar. Hafði hann þá tekjur allar af sveitunum, þær er Kolbeinn hafði áðr haft, ok sauða-toll. Hafði hann þá bú mikit at Stað, ok fjölmennt. Um haustið kómu þeir menn til Brandz er verit höfðu fylgðarmenn Kolbeins unga: Gegnir Íllugason, Hámundr Þórðarson, Gísli Barkarson, Halldórr nef, Óttarr snoppu-langr, Ögmundr vandræða-mágr, Ásgrímr Ormsson, Ölviðr Einarsson; Ásbjörn Íllugason var þar löngum um vetrinn, ok svá Broddi Þorleifsson. Árnórr Eireksson, systur-son Brandz, var þar um

Vetrinn.

Í þenna tíma bað Hrafn Oddzson Þóríðar Sturludóttur. Flutti Þórðr þat mjök; ok var brúðlaup þeirra at Sauðafelli um sumarit. Þat sumar fór Svarthöfði útan í Hvítá með vöru þeirri er Kolbeinn ungi hafði fengit Þórði. Þórðr fór norðr eptir brúðlaup Hrafns; ok var svá mælt, at Eyfirðingar skyldu koma í móti hónum í Miðfjörð. Þórðr reið norðr með heima-menn sína; var þat á þriðja tigi manna. Sturla fór með tuttugu menn. Þorleifr ór Görðum með tuttugu manna. Þar var Ketill Þorláksson, ok Guðmundr undan Felli, ok margir bændr at boði Þórðar; ok hafði Þórðr allz meirr en níu tigi manna. Ok er þeir kómu til Miðfjarðar, vóru Eyfirðingar þar fyrir með átta tigi manna. Riðu þá norðr allir saman. Þórðr kom í Eyjafjörð Lafranz-messu-dag. Þann dag sigldi þar skip af hafi; var þar Gunnarr brattr. Þeir segja andlát Órækju Snorrasonar; hafði hann andask á Jónsmessu baptista um sumarit. Þórðr keypti þar við skip bjór mikinn, ok lét flytja inn til Grundar. Var þar búit til veizlu Máríu-messu. En Sunnudag fyrir hafði hann fund í Krist-nesi við alla héraðs-menn. Þeir unnu hónum eiða, ok gáfu upp eignir þær er þeir höfðu at varðveita ok Sighvatr hafði átt. Hann veitti vel Márfu-messu, ok gaf þeim stór-gjafar er hónum höfðu norðr fylgt. En Þórðr var eptir með sveit sína, er þeir riðu vestr. Fylgðar-menn Kolbeins vóru flestir með Helgu á Flugumýri. Þeir vóru gems-miklir, Einarr langr ok Gegnir Íllugason ok enn fleiri aðrir.

Brandr Kolbeinsson átti þá bú á Stað í Skagafirði; hann var vinsæll maðr, ok hafði þá mart manna með sér, ok hélt sér vel upp, ok hafði mikla rausn í búi. Hann var örr af fé, ok hafði orðz-tír góðan. Svá segir Ingjaldr Geirmundarson í flokki þeim er hann orti um Brand Kolbeinsson: —

Fylgðar-menn Kolbeins, er verit höfðu, ok þá vóru með Brandi, fóru með danza-görðir; ok kom þat til eyrna Þórði, ok líkaði hónum lítt. En er Brandr varð varr við flimtan þeirra, bað hann þá eigi með fara slík íllendi; segir at þar mundi mikit íllt af standa. Görðisk þá mikill orða-sveimr á milli héraðanna. Þórðr var fá-orðr um; ok líkaði þó þungt allt saman, gems þeirra, ok þung mála-efni er hónum þóttu þeir hafa við sik. Mart var þá í Skagafirði röskra manna. Þessir vóru mest til ráða-styrkðar með Brandi: Broddi Þorleifsson mágr Kolbeins, Ásbjörn Íllugason, Einarr langr, Óláfr kámi; hann bjó í Miklabæ í Blöndu-hlíð; ok fleiri aðrir er verit höfðu vinir Kolbeins. Þórðr hafði mart fylgðar-manna með sér. Eptir Jól um vetrinn görðisk berr fjándskapr milli héraða, en við bárusk öll vandræði framan til Páska; en grið stóðu meðal allra manna fram um Alþingi. Var sú sætt stofnuð, at tólf manna dómr skyldi á öllum málum, [þeirra] manna er bezt þætti til fallnir á öllu Íslandi. Opt sásk stjarnan Cometa um vetrinn. Menn Þórðar fóru jafnan vestr í sveitir um vetrinn at örendum sínum; ok hann sendi orð vinum sínum, þeim er hann vildi at norðr kæmi at finna hann. Teitr Styrmisson fór norðr milli Jóla ok Föstu; hann átti bú í Flatey, ok hafði um haustið fengit Sigríðar Hálfdanar-dóttur. Hrafn Oddzson, ok Eyjólfr frændi hans, kómu vestan á Föstunni. Þórarinn Thomasson, ok Hákon galinn, kómu vestan frá Sturlu. Þórarinn var heima-maðr Þórðar. Björn drumbr fór þá ok norðr, ok Páll kapp-gnógr. Um várit á Páskum sendi Þórðr Nikulás Oddzson ok Álmar Þorkelsson norðr til Öxarfjarðar í lið-samnað, ok stefndu liðinu norðan Páska-viku.

Snimma Föstunnar sendi Brandr menn sína suðr til Gizurar, Gegni Íllugason ok Hámund Þórðarson, með bréf þat er svá sagði: — "Gizuri Þorvaldzsyni sendir Brandr af Stað kveðju Guðs, ok sína fullkomna vináttu: — Slíkt it sama er mítt skap-lyndi um samband við yðr, frændi, sem [it] fyrra sumar mælt var; ok fyrir því at eigi minnkar nauðsyn hvárra-tveggju at vér haldim; saman sem bezt. Kyrrt má kalla um hagi Þórðar allt til Föstu-inngangs.

Þá görðisk mörg um-leitan um handsöl á löndum í Skagafirði í héraði vóru; ok heitask til, ok kalla sættar-rof, ef þat er eigi uppi látið. Mjök leita ok Þórðar-menn sína vini undan oss at heimta, með slíku sem þeir fá helzt við komit. Leitað hefir ok við verit, at semja aðra sætt en áðr var gör með oss. Talar Þórðr þat, at engar megi heilar sættir verða, nema hann hafi allan Norðlendinga-fjórðung til umráða. Hann þykkisk allan Borgarfjörð eiga, ok kallar Þorleif í Görðum öngan vin sínn. Nú gör svá vel, frændi, reyn slíka menn fullri raun. Þat vildu vér, at þú tækir alla kosti af Borgarfirði eptir boði konungs; þvíat oss þykkir þat all-gótt þar at at veita. Sann-spurt höfu vér ok, at Þórðr sendi bréf Sigvarði biskupi at leyfa sér kirkju-göngu ok sex mönnum með hónum; ok þat með, at hann skyldi halda yðr frá málum við oss Skagfirðinga; ok hann hafði því heitit. En þat vitu vér, at biskup sendi bréf Steinmóði presti, at leiða hann í kirkju; ok svá görði hann. Vel treystu vér héraðs-mönnum flestum öllum víst, ef þú sýnir þik hjá oss. Tregt veitir oss heldr at fá görðar-menn; þykkir vant ok mikit í at ganga. Nú at svá komnu öllu, þá vilju vér, at þér sækit norðr hingat várn fund, svá sem þú mátt fyrst, þvíat vér treystumk eigi vóru sambandi nema þú komir til; en vér megum fyrir öngan mun, fyrir sakir háska héraðs-byggðarinnar, yðvarn fund sækja."

Þeir Gegnir kómu saman frá Gizuri til Brandz í Páska-vikunni ok segja at Gizurr mundi sunnan koma.