Bókastaðir

En er á leið várit, tók mein Kolbeins at vaxa, ok lagðisk hann í rekkju. Sá hann þá, at hann var eigi færr til útan-ferðar. Var þá sent eptir Gizuri, ok kom hann norðr. Leið þá mjǫk at Kolbeini. Hann vildi þá fá ǫll manna-forráð í hendr Gizuri ok þeim Brandi Kolbeins-syni. En Gizurr var þess eigi búinn; en hét at veita Brandi, frænda sínum, ef hann væri fyrir sveitunum, allt slíkt gott er hann hefði fǫng á ok fœri.

Var þat þá ráðs tekit at sent var vestr til Þórðar, ok vóru honum þá upp gefnar sveitir fyrir norðan Ǫxnadals-heiði ok svá ǫll fǫður-leifð hans. Skyldi hann þar selja grið í móti, ok játa sættum. Ǫll héruð fyrir vestan Ǫxnadals-heiði vóru fengin Brandi Kolbeinssyni, allt til Hrútafjarðar. Skyldi hann veita Gizuri slíkt er hann mætti, ok hvárr ǫðrum.

Vóru bœndr í Skagafirði til Brands fúsastir þegar Kolbein leið, þvíat hann var vinsæll af allri alþýðu. Vildi Kolbeinn ok Brand helzt í sinn stað. Lýsti Kolbeinn því ok þá fyrir ǫllum mǫnnum, þeim er þá kómu at finna hann í sjúkleikanum, at Brandr ætti allan þora goðorða í Skagafirði ok mikit fyrir vestan Heiði, "Þó at hann hafi mér unnt vel með at fara." Var við þetta tal Kolbeins Brandr prestr Jónsson, er síðan var biskup at Hólum. Hann kom sunnan með Gizuri, ok var systrungr Brands Kolbeins sonar. Staðar-Kolbeinn var þar við, ok eggjuðu þeir báðir Brand viðr-tǫku sveitanna. Fylgðar-manna-sveit Kolbeins unga báðu hann allir til, at hann skyldi fyrir-bindask málum þeirra. Var Brandr þá á Flugumýri. En Gizurr reið suðr.

Kolbeinn ungi andaðisk þat sumar, Márie-messu Magdalene. Þá var hann hálffertøgr at aldri, sem Arnórr faðir hans, ok Kolbeinn Tumason, fǫður-bróðir hans, er hann var heitinn eptir. Kolbeinn var mjǫk harmdauði sínum mǫnnum ok kunningjum, ok svá allri alþýðu í Skagafirði. Hann var fœrðr til Hóla út, ok grafinn fyrir kirkjudurum hjá Kolbeini Tumasyni.

Eptir þat var fundr áttr at Hesta-þings-hamri. Kom þar fjǫlmennt um héraðit ok svá vestan um Heiði. Var þá Brandr þar kosinn yfir allar sveitir þær er áðr vóru til nefndar. Hafði hann þá tekjur allar af sveitunum, þær er Kolbeinn hafði áðr haft, ok sauða-toll. Hafði hann þá bú mikit at Stað, ok fjǫlmennt.

Um haustit kómu þeir menn til Brands er verit hǫfðu fylgðarmenn Kolbeins unga: Gegnir Íllugason, Hámundr Þórðarson, Gísli Barkarson, Halldórr nef, Óttarr snoppu-langr, Ǫgmundr vandræða-mágr, Ásgrímr Ormsson, Ǫlviðr Einarsson; Ásbjǫrn Íllugason var þar lǫngum um vetrinn, ok svá Broddi Þorleifsson. Árnórr Eireksson, systur-son Brands, var þar um vetrinn.

Í þenna tíma bað Hrafn Oddsson Þóríðar Sturludóttur. Flutti Þórðr þat mjǫk; ok var brúðlaup þeirra at Sauðafelli um sumarit. Þat sumar fór Svarthǫfði útan í Hvítá með vǫru þeirri er Kolbeinn ungi hafði fengit Þórði.

Þórðr fór norðr eptir brúðlaup Hrafns; ok var svá mælt, at Eyfirðingar skyldu koma í móti honum í Miðfjǫrð. Þórðr reið norðr með heima-menn sína; var þat á þriðja tigi manna. Sturla fór með tuttugu menn. Þorleifr ór Gǫrðum með tuttugu manna. Þar var Ketill Þorláksson, ok Guðmundr undan Felli, ok margir bœndr at boði Þórðar; ok hafði Þórðr alls meirr en níu tigi manna. Ok er þeir kómu til Miðfjarðar, vóru Eyfirðingar þar fyrir með átta tigi manna. Riðu þá norðr allir saman.

Þórðr kom í Eyjafjǫrð Lafrans-messu-dag. Þann dag sigldi þar skip af hafi; var þar Gunnarr brattr. Þeir segja andlát Órœkju Snorrasonar; hafði hann andask á Jónsmessu baptista um sumarit. Þórðr keypti þar við skip bjór mikinn, ok lét flytja inn til Grundar. Var þar búit til veizlu Máríu-messu.

En Sunnudag fyrir hafði hann fund í Krist-nesi við alla héraðs-menn. Þeir unnu honum eiða, ok gáfu upp eignir þær er þeir hǫfðu at varðveita ok Sighvatr hafði átt. Hann veitti vel Máríu-messu, ok gaf þeim stór-gjafar er honum hǫfðu norðr fylgt. En Þórðr var eptir með sveit sína, er þeir riðu vestr.

Fylgðar-menn Kolbeins vóru flestir með Helgu á Flugumýri. Þeir vóru gems-miklir, Einarr langr ok Gegnir Íllugason ok enn fleiri aðrir.

Brandr Kolbeinsson átti þá bú á Stað í Skagafirði; hann var vinsæll maðr, ok hafði þá mart manna með sér, ok hélt sér vel upp, ok hafði mikla rausn í búi. Hann var ǫrr af fé, ok hafði orðs-tír góðan. Svá segir Ingjaldr Geirmundarson í flokki þeim er hann orti um Brand Kolbeinsson: —

Fylgðar-menn Kolbeins, er verit hǫfðu, ok þá vóru með Brandi, fóru með dansa-gerðir; ok kom þat til eyrna Þórði, ok líkaði honum lítt. En er Brandr varð varr við flimtan þeirra, bað hann þá eigi með fara slík íllendi; segir at þar mundi mikit íllt af standa. Gerðisk þá mikill orða-sveimr á milli héraðanna. Þórðr var fá-orðr um; ok líkaði þó þungt allt saman, gems þeirra, ok þung mála-efni er honum þóttu þeir hafa við sik.

Mart var þá í Skagafirði rǫskra manna. Þessir vóru mest til ráða-styrkðar með Brandi: Broddi Þorleifsson mágr Kolbeins, Ásbjǫrn Íllugason, Einarr langr, Óláfr kámi; hann bjó í Miklabœ í Blǫndu-hlíð; ok fleiri aðrir er verit hǫfðu vinir Kolbeins. Þórðr hafði mart fylgðar-manna með sér.

Eptir Jól um vetrinn gerðisk berr fjándskapr milli héraða, en við bárusk ǫll vandræði framan til Páska; en grið stóðu meðal allra manna fram um Alþingi. Var sú sætt stofnuð, at tólf manna dómr skyldi á ǫllum málum, [þeirra] manna er bezt þœtti til fallnir á ǫllu Íslandi. Opt sásk stjarnan Cometa um vetrinn.

Menn Þórðar fóru jafnan vestr í sveitir um vetrinn at ørendum sínum; ok hann sendi orð vinum sínum, þeim er hann vildi at norðr kœmi at finna hann. Teitr Styrmisson fór norðr milli Jóla ok Fǫstu; hann átti bú í Flatey, ok hafði um haustit fengit Sigríðar Hálfdanar-dóttur. Hrafn Oddsson, ok Eyjólfr frændi hans, kómu vestan á Fǫstunni. Þórarinn Thomasson, ok Hákon galinn, kómu vestan frá Sturlu. Þórarinn var heima-maðr Þórðar. Bjǫrn drumbr fór þá ok norðr, ok Páll kapp-gnógr. Um várit á Páskum sendi Þórðr Nikulás Oddsson ok Álmar Þorkelsson norðr til Øxarfjarðar í lið-samnað, ok stefndu liðinu norðan Páska-viku.

Snimma Fǫstunnar sendi Brandr menn sína suðr til Gizurar, Gegni Íllugason ok Hámund Þórðarson, með bréf þat er svá sagði: — "Gizuri Þorvaldssyni sendir Brandr af Stað kveðju Guðs, ok sína fullkomna vináttu: — Slíkt it sama er mitt skap-lyndi um samband við yðr, frændi, sem [it] fyrra sumar mælt var; ok fyrir því at eigi minnkar nauðsyn hvárra-tveggju at vér haldim; saman sem bezt. Kyrrt má kalla um hagi Þórðar allt til Fǫstu-inngangs.

Þá gerðisk mǫrg um-leitan um handsǫl á lǫndum í Skagafirði í héraði vóru; ok heitask til, ok kalla sættar-rof, ef þat er eigi uppi látit. Mjǫk leita ok Þórðar-menn sína vini undan oss at heimta, með slíku sem þeir fá helzt við komit. Leitat hefir ok við verit, at semja aðra sætt en áðr var gǫr með oss. Talar Þórðr þat, at engar megi heilar sættir verða, nema hann hafi allan Norðlendinga-fjórðung til umráða. Hann þykkisk allan Borgarfjǫrð eiga, ok kallar Þorleif í Gǫrðum øngan vin sinn. Nú ger svá vel, frændi, reyn slíka menn fullri raun. Þat vildu vér, at þú tœkir alla kosti af Borgarfirði eptir boði konungs; þvíat oss þykkir þat all-gott þar at at veita.

Sann-spurt hǫfu vér ok, at Þórðr sendi bréf Sigvarði biskupi at leyfa sér kirkju-gǫngu ok sex mǫnnum með honum; ok þat með, at hann skyldi halda yðr frá málum við oss Skagfirðinga; ok hann hafði því heitit. En þat vitu vér, at biskup sendi bréf Steinmóði presti, at leiða hann í kirkju; ok svá gerði hann. Vel treystu vér héraðs-mǫnnum flestum ǫllum víst, ef þú sýnir þik hjá oss. Tregt veitir oss heldr at fá gerðar-menn; þykkir vant ok mikit í at ganga. Nú at svá komnu ǫllu, þá vilju vér, at þér sækit norðr hingat várn fund, svá sem þú mátt fyrst, þvíat vér treystumk eigi vóru sambandi nema þú komir til; en vér megum fyrir øngan mun, fyrir sakir háska héraðs-byggðarinnar, yðvarn fund sækja."

Þeir Gegnir kómu saman frá Gizuri til Brands í Páska-vikunni ok segja at Gizurr mundi sunnan koma.