Bókastaðir

Þórðr ok hans menn tóku róðr sem ákafast, ok stefndu upp undir Reykja-nes, þvíat þeir hugðu at þangat mundi skemst til lands; ok var þar at lagt ok upp gengit. Tóku menn þá vatn á skip sín, þvíat margir vóru mjǫk þyrstir. Var þá nón dags. Þórðr bað Hrafn Oddsson þá ganga á skip sitt ok róa fyrir inn til Árness, ok láta taka ǫll þau hross sem vóru í Víkinni. "Vil ek," segir hann, "at þeir menn er mest eru sárir, ríði undan óvinum sínum, en eigi taki þeir menn hrossin, er vel megu fœtrnir bera þá á fjǫll upp." Gerði nú Hrafn svá; en Þórðr fór meirr af tómi.

Ok er hann kom í Víkina þá kenndu þeir ferju Sanda-Bárðar ok [svá] Trékyllinn, at þau røru þá at útan. Urðu þar fagna-fundir þá er þeir hittu Þórð. Kǫnnuðu menn þá liðit; ok fundu, at þeir hǫfðu fá eina menn látit; en nálega var hverr maðr nǫkkut sárr, sá er með Þórði hafði verit; en ǫll alþýðan var lítt sár.

Hét hann þá kalla saman liðit, ok skaut á húsþingi. Þakkaði hann mǫnnum þá góða fylgð, ok fór þar um mǫrgum orðum ok fǫgrum: "Vænti ek ok þess, at nú í dag þykki yðr um hafa skipzk hamingjan með okkr Kolbeini þann tíma er vér spyrjum þann inn mikla mann-skaða, er ek hygg, at þeir skulu fengit hafa hjá því sem vér. Vil ek nú biðja yðr, góðir hálsar, at þér leggit til þat er yðr þykkir ráðlegast, upp at taka. Er nú svá komit vóru máli, at þegar er Kolbeini gefr byr, mun hann sigla vestr hingat; ok sýnisk mér sem vér munim lítt koma við undan-ferðinni á skipunum, þvíat vér hǫfum látit tré-reiði á flestum skipum várum. Vil ek nú at þér ráðit um með mér."

Lǫgðu menn þá til all-misjafnt. Flestir þeir er skip áttu, fýstu at eigi skyldi við þau skiljask; en þeir sem ekki áttu í skipum, hugðu meirr at því hvat þeim mundi hent; ok verðr þat at endr-mæli einu.

Ok þegar er Þórðr sá, at hann nýtti lítit af tillǫgum alþýðunnar, þá tók hann svá til orða: at, "Svá góða raun hafa mér [gefit] þessir inir góðu mínir félagar ok fóstbrœðr, er mér hafa nú veitta í dag svá drengilega fylgð, at varla munu á vóru landi dœmi til finnask, at menn hafi við jafn-mikit ofr-efli átt at skipta, ok svá drengilega í móti gengit; sem Guð þakki yðr. Ok eigi vil ek nú því launa yðr, at leiða yðr á nýja-leik í háskann fyrir mínar sakir; þvíat meira þykki mér verðr einn góðr drengr en allir þessir skip-tǫtrar. Þarf hér eigi langt um tala, at menn skulu ryðja skipin, ok bera reiðann í kirkju ok ǫll ǫnnur fǫng; skulu ok þeir menn í kirkju er sárir eru, ok sé þó eigi með oss fœrir. Þeir menn skulu með oss fara er vér hyggjum at eigi muni fá kirkju-grið."

Var þat um nátt-mála-skeið er þetta var allt at gǫrt, ok Þórðr snéri á leið upp með fjalli frá Árnesi. Skilðu þeir þá við hann, Teitr Styrmisson, ok Egill Sǫlmundarson, Kolbeinn grǫn, ok Ásgrímr baulu-fótr, ok allir þeir er honum þótti eigi fœrir með sér. Fékk hann þeim hross, ok menn ósára til fylgðar, ok skyldu þeir flytjask til Steingríms-fjarðar. En er þeir kómu skamt á fjallit, þá gerðisk Ásgrímr svá farinn af sárum, at hann mátti eigi fara lengra. Varð hann þá eptir, ok Gunnarr nauta-tík, ok nǫkkurir menn aðrir. En Þórðr, ok sú sveit er með honum var, snýr upp í dal þann er verðr skamt upp frá Árnesi. Beiddi þá liðit hvíldar er þar var komit.

Nú er þar til at taka er þeir Kolbeinn lágu eptir á Fló-anum. Lét hann nú rannsaka skip sín, ok skynjaði hvé mart fallit var, eða hvat svá væri sárt at hann vildi eigi með sér hafa. Finnr hann nú, at mart er fallit, en fjǫlði sárr. Fær hann nú til tvau skip ok liðfœra menn svá at birgt var; lætr nú flytja norðr til Skaga lík ok sára menn.

Var nú ok at hugat, hvé mǫrg skip Þórðar þar lágu eptir; ok fundusk þrjú. Vóru á Þórðar skipi fallnir fjórir menn, ok eigi þá enn látnir. Vóru þá gefin grið Snorra Loptssyni ok Áni Áskelssyni, þvíat hann nefndisk nafni Þórðar bróður síns. Steinólfr Þorbjarnarson var þegar hǫgginn fyrir borð, en Clemet smiðr var drepinn uppi á skipinu. Var Ánn þá leiddr upp á skip Einars [langs] Jónssonar.

Tóku þeir Kolbeinn þá hvíld, ok biðu byrjar, ok átu mat. Ok nú hugðu þeir at víst, hvé marga menn þeir hǫfðu látit. Lézk í þessum bardaga af Kolbeini á sétta tigi manna allt saman, ok síðan andaðisk af sárum. Þessir menn vóru mest virðir af þeim er létusk: Guðmundr frá Sǫkku, ok Hjalti Helgason, þeir Ílluga-synir Einarr dragi ok Þorsteinn, Snorri Þórálfsson, Sigurðr Rǫgnvaldsson.

Bað Kolbeinn nú at Einarr Jónsson skyldi taka Snorra Loptsson til sín; "Er þér kunnast, hverr hverrgi þeirra er Vestfirðinganna." Sjá [þeir] ok nú at kyrrlegt gerir.

Ok er Snorri kemr á skip Einars, þá tók hann svá til orða, er hann kenndi Án Áskelsson: "Guð sé lofaðr, Ánn félagi, er ek sé þik á lífi!"

Ok er Einarr Jónsson heyrði þetta, mælti hann: "Er svá," segir hann, "at Ánn fjándinn er hér, er flest íllt hefir oss gǫrt!" Lét hann þá þegar taka Án ok hǫggva fyrir borð. Snorra þótti þetta verk svá íllt, ok of mjǫk af sér hljótask; vildi nú gjarna heldr þagat hafa, ok heldr láta allt er hann átti; ok mátti þó ekki at hafa.

Eptir þetta biðr Kolbeinn reisa viðuna ok taka til segla. "Vil ek því nú lýsa fyrir yðr, at nú skal sigla vestr um Flóa, at leita Þórðar þar til er vér finnumk; ok láta nú sverfa til stáls með oss. En ef vér fám eigi fundit þá, þá skulu vér sigla til Vestfjarða, ok herja, brenna bœi, en drepa menn, ok eyða svá bygðina, at Þórðr megi eigi þaðan eflask með ófriði á hendr oss. En þó segir mér svá hugr um, at eigi sé víst at mér verði auðit at standa yfir hǫfuðsvǫrðum Þórðar, svá sem hann rak nú ór fœri at sinni; ok nær er þat mínum hug, at yðr mun þykkja hamingju-skipti orðit með okkr Þórði. Hafit nú þá stefnu, er þér sát þeir hǫfðu undan." Sigldi nú sá fyrst er fyrst var búinn vestr um Flóann.

Nú er þar til at taka er fyrr var frá horfit, at Þórðr hefir tekit hvíld uppi í dalnum, ok hafa menn sofnat fast. Ok er komit var at sólar-setri, lét Þórðr vekja liðit, ok varð at ausa kǫldu vatni á marga menn áðr vaknaði. Þá bað Þórðr, at tveir hverir menn skyldi ganga fram á fjallit yfir Árnes, ok hyggja at, ef þeir sæi nǫkkut til flota Kolbeins. Fóru þá tveir menn á fjallit; ok kómu aptr skjótt, ok segja, at Kolbeinn sigldi útan at Trékyllis-vík. Segir Þórðr þá, at eigi vóru setu-efni. Gengu þeir þá upp á fjallit, ok kómu ofan í Ingólfs-fjǫrð ok [þaðan] til Ófeigs-fjarðar. Vóru menn þá svá mœddir af mœði ok blóðrás ok svefnleysi, at þá vildu menn eigi lengra fara. Lǫgðusk menn þá niðr, ok tóku á sik svefn.

En Dróttins-daginn er Þórðr vaknaði, kallaði hann saman menn sína, ok spurði þá alþýðuna hvat helzt væri til ráðs at taka. Fann hann þat skjótt at bœndr vóru heim-fúsir; hann kvazk ok gjarna gefa þeim heim-leyfi ef þeir kœmi til hans þegar er Kolbeinn sigldi vestr skipunum it ytra. Hétu flestir þar góðu um. Snéru þeir þá flestir á fjall upp, ok kómu ofan í Ísafjǫrð; en sumir gengu it efra um fjǫll allt til Barða-strandar; kómu hverir þar ofan í Fjǫrðuna er heima áttu. Þórðr sendi menn sína at leita at smá-skipum. En áðr menn skildusk í Ófeigs-firði, þakkaði Þórðr mǫnnum fylgð sína, er þeir hǫfðu honum veitt; kvazk ǫllum þeim góðu launa skyldu, ef Guð gæfi honum tíma til.

Þá fór Þórðr út á Engines, ok þaðan til Dranga, ok þaðan til Furufjarðar. Setti Þórðr þá menn til út á Stiga-gnúp, at verða varir við ef Kolbeinn sigldi it ytra með herskipum. En hann fór þar til er hann kom Pétrs-messu-morgin í Holt í Ǫnundarfjǫrð.

En er Kolbeinn kom í Trékyllis-vík gékk hann á land í Árnesi, ok lét kanna kirkjuna; ok vildi vita hvat þar væri þeirra manna er honum væri slœgr til. En er hann fann engan þann þar, er hann vildi nǫkkut at gera, þá ræntu þeir kirkjuna, ok tóku slíkt er þeir fengu.

Dróttins-myrgin fékk Kolbeinn njósn af, at nǫkkurir sára-menn mundi vera uppi á fjallinu. Gerði hann þá sveitir upp á fjallit at leita. Þeir hittu þar Ásgrím baulu-fót, Gilsson; hann beiddi sér griða til fundar við Kolbein. Þeir játuðu honum því, ok fluttu hann heim í Árnes. Frændr hans báðu honum griða við Kolbein, ok hann mundi hann láta njóta mágsemdar, þvíat hann hafði fyrr fylgt Hallberu syrju systur hans. En Kolbeinn kvazk eigi vilja sjá hann, ok bað háls-hǫggva hann. Fékk hann þá til mann at drepa hann.

Eptir þat lét Kolbeinn taka skip ǫll; hafði sum með sér, en sum lét hann brenna. Í þessi ferð var þat gǫrt, er aldri hafði verit fyrr gǫrt á Íslandi; hann lét taka hvala; en suma lét hann brenna upp. Segir hann, at eigi skyldi þeir Þórðr ala sik við þat til ófriðar við hann. Rænti Kolbeinn þá allar Strandir ok sigldi þaðan til Vestfjarða, ok kvazk þá alla eyða skyldu svá at Þórðr mætti þaðan eigi eflask með ófriði.

Enn næsta dag eptir Pétrs-messu sigldi Kolbeinn inn eptir Ísafirði. Geirmundr son Fanga-Ljóts sá þá skipin er hann var á njósn, ok fór hann þar til er hann kom á fund Þórðar, ok segir honum. En Kolbeinn fór þá með skip sín inn til Æðeyjar, ok lagði hann þar til hafnar.

En er Geirmundr kom í Holt, sat Þórðr yfir borðum ok hans menn allir. En þegar er Geirmundr mátti segja tíðendin, þá bað hann Þórð úti verða; segir at Kolbeinn mundi ókominn at eins, nema hann hefði siglt inn til Ísafjarðar. Var þá hrundit fram borðunum; hljópu menn þá til vápna, ok her-klæddusk; en sumir hljópu at hestum. En er hestar kómu at, sendi Þórðr alla vega menn til lið-samnaðar. Hrafn Oddsson sendi hann vestr á Rauða-sand ok um Barða-strǫnd, ok um alla Út-fjǫrðu; ok um alla Vestfjǫrðu sendi hann menn; en Ingjald Geirmundarson sendi hann til móts við Sturlu Þórðarson, ok Bǫðvar Þórðarson, ok Þorleif Þórðarson, at þeir kœmi allir til fundar við Þórð í Breiðafjǫrð; en Eyjólf Eyjólfsson sendi hann til Ísafjarðar, at samna þar mǫnnum; en Þórðr sjálfr skyldi samna liði um Ǫnundar-fjǫrð; ok skyldu finnask allir saman úti í Dýrafirði Laugarkveldit.

En er Kolbeinn kom í Æðey fann hann Þórdísi Snorradóttur ok Einar Þorvaldsson. Senda þau þá orð inum stœrrum bóndum fyrir norðan Ísafjǫrð, ok ǫllum þeim er í friði vildu hafa fé sitt ok fjǫr, þá skyldu allir koma til móts við Kolbein, ok sverja honum trúnaðar-eiða. Skutusk þá margir við Þórð í trúnaðinum, ok fóru til fundar við Kolbein; en sumir lágu úti á fjǫllum með bú sín, svá at aleyða vóru bœirnir eptir. Þórðr kom eigi mǫnnum upp fyrir norðan Dýrafjǫrð; gafsk þá upp samnaðrinn.

Fór hann þá út á Eyri; kom þá Hrafn ok Gísli vestan til Arnarfjarðar með níu tigi manna. Fundusk þeir Þórðr þá. Þótti honum þá engi fǫng á viðr-tǫku, þótt Kolbeinn sigldi vestr á Fjǫrðuna. Lét hann þá fara heim allt it óknálega liðit, en fjóra teinæringa lét hann flytja til Barðastrandar, ok steig þar á með sex tigi manna, ok fór suðr um Breiðafjǫrð til Fagreyjar. Fann hann þar Sturlu frænda sinn.

Spurði hann þá, at Gizurr Þorvaldsson var kominn í Breiðafjarðar-dali með fjǫlmenni; hafði hann þá sætzk við Jón Sturluson; ok vóru ǫll mál þeirra lǫgð í dóm Hákonar konungs. En er Þórðr spyrr, at Gizurr var þar kominn, þá sǫmnuðu þeir liði Þórðar-synir, Sturla ok Bǫðvarr, um Borgarfjǫrð ok Snæfells-nes, ok útan um Skógar-strǫnd, ok [um] Gilsfjǫrð. En er Gizurr spyrr, at Þórðr var vestan kominn, ok hafði lið-samnað, þá ríðr Gizurr þegar suðr aptr.

Þetta sumar var Tosti Dagfinnsson fót-hǫgginn; hét sá maðr Ingólfr, ok var Óláfsson, er honum veitti áverka. Kolbeinn sigldi vestan, þá er hann þóttisk þess búinn vera, ok sat þá heima á Flugumýri um kyrrt. Þórðr fór þá vestr í Fjǫrðu, ok sat á Eyri um sumarit. Var þá kyrrt um hríð.

Þórðr fór vestan milli Maríu-messna við mikla sveit manna; ok riðu þeir Sturla suðr til Dala með hundrað manna, ok svá norðr Haukadals-skarð, ok ætlaði til Skagafjarðar at Kolbeini. Þeir riðu til Miðfjarðar; ok svá þar til er þeir kómu norðr í Miðhóp. Þá vissu þeir, at njósn hafði komit fyrir þá til Þingeyra. En þar vóru fyrir menn Kolbeins, Óláfr kámi ok annarr maðr, Harri bóndi er þar bjó á Miðhópi. Hann var þá í brott riðinn, ok hafði hest allgóðan. Riðu þegar norðr.

Síðan reið Þórðr norðr til Hólavaðs. Sá þá norðr til bœjanna at menn hleypðu á fjǫll upp, en sumir norðr á leið. Gerðisk þá kurr mikill í liðinu, at óráðlegt væri at ríða lengra. Mæltu menn við Sturlu, at hann skyldi tala við Þórð, at aptr væri snúit. Sturla vildi þat eigi; þvíat honum þótti þeir hafa ámælt sér um sumarit, at þeir hefði slælega riðit at þeim Brandi. Ok er þeir kómu til Giljár, þá mælti Þórðr, at aptr skyldi hverfa, "Ok sé ek nú, at þér metið við mik atkvæði um þetta." Þeir vóru í Miðhópi um nóttina. En annan dag riðu þeir til Hrútafjarðar, ok lágu úti um nóttina á Hrútafjarðar-hálsi.

En þann aptan kom Kolbeinn með þrjú hundruð manna í Miðfjǫrð. Ok kómusk þeir Gils-synir, Kálfr ok Úlfhéðinn, nauðulega í kirkju. En síðan sendi Kolbeinn Kálf Úlfhéðins son vestr eptir þeim Þórði at leita um grið eða sættir; ok fann hann Þórð á Staðarhóli. Vóru þá enn grið sett til vetr-nátta. Jafnan leitaði Kolbeinn um sættir; en aldri vildi hann sveitir eða goðorð upp gefa, þau er Sighvatr hafði átt.

Þetta sumar urðu tvau skip aptrreka í Hvítá: Hǫfða-búzan er út hafði látit í Dǫgurðar-nesi, ok Eyvindr brattr er þaðan lét ok út. Þórðr fór nú í Fjǫrðu vestr, ok var á Eyri um vetrinn, [en] stundum suðr í sveitum. Þenna vetr kvángaðisk Hákon galinn.

En um várit gengu menn millum þeirra. Ok var þat mælt, at hvárr-tveggi þeirra skyldi útan fara, Kolbeinn ok Þórðr; ok skyldi Hákon konungr gera um mál þeirra; ok skyldi Kolbeinn fá Þórði sex tigi hundraða vaðmála til farar-efna. Ok þat kom fram, ok var sú vara fœrð til Hvítár.