Þá er Kolbeinn var búinn til brott-lǫgu þá varð þat til tíðenda, at menn kómu til hans sunnan um land, ok segja honum þau tíðendi, at Gizurr Þorvaldsson var út kominn suðr á Eyrum, ok stefndi fund við Kolbein. En Kolbeinn segir, at hann var þá búinn til ferðar þeirrar, er hann vildi fyrir øngan mun bregða.
Þat var Jóns-messu-kveld at Kolbeinn sigldi út eptir Skagafirði; ok svá út fyrir Skaga, ok síðan vestr á Flóa. Hafði hann þá tuttugu skip, ok nær ellifu tigum ins fjórða hundraðs manna. Kolbeinn sjálfr stýrði því skipi er nær var haf-færanda, ok var þrennum bitum út-bitat. Þar var ok kastali á við siglu. Ǫðru skipi stýrði Ásbjǫrn Íllugason. Sǫkku-Guðmundr stýrði mikilli ferju. Ketill Gnúpsson ok þeir Gríms-eyingar hǫfðu enn mikit skip. Hjalti Helgason ór Leirhǫfn stýrði mikilli ferju. Hrani Koðransson var enn skipstjórnar-maðr. Einarr dragi stýrði enn einu skipi. Óttarr biskups-frændi hafði ferju. Víga-Bútr stýrði mikilli ferju.
En þó vér telim eigi alla skipstjórnar-menn norðan, þá hafði Kolbeinn marga ina rǫskustu menn setta á hvert skip. Mátti svá at kveða, at ǫll skip Kolbeins væri at-skjǫlduð framan til siglu. Hǫfðu øngir menn séð á vóru landi þvílíkan herbúnað á skipum. Sigldi Kolbeinn svá útleið vestr á Flóa, ok ætlaði eigi fyrr við land at koma en fyrir vestan Horn.
Nú er frá því at segja, at Þórðr sigldi vestan á Flóa. Ok er þeir vóru komnir á miðjan fjǫrðinn, þá mælti maðr á skipi Ketils Guðmundarsonar er Þorgeirr hét, ok var kallaðr korna-sylgja. Hann leit til hafs út ok spurði hvárt selar lægi á ísinum. Ok er fleiri menn sjá þetta, segja þeir, at þar sigldu skip Kolbeins. Vóru þá lagin seglin.
Tóku menn þá ráða-gerðir; mæltu flestir, at þá skyldi þegar róa út at þeim; þvíat þá féll veðrit í logn; en sumum þótti þat ófœrt, fyrir þá sǫk, at allir sá at mikill mundi liðs-munr vera.
Var þat þá ráð vitra manna, at heita nǫkkuru. Þá hét Þórðr á Guð Almáttkan, ok Heilaga Maríu móður Guðs, ok inn Helga Óláf konung, til árnaðar-orðs. Var því heitit, at allir menn, þeir er þar vóru með Þórði, skyldu vatna allar Fǫstu-nætr innan þeirra tólf mánaða, ok fasta Laugardaga alla til vetrar fram, ok láta kaupa tólf mánaða tíðir fyrir sál Haralds konungs Sigurðarsonar. Þá var fest heitit með handtaki. Eptir þat bað Þórðr létta skipin ok búask til róðrar; var þá þegar skipat hversu skipin skyldi fram leggja.
Var þá tekinn róðr út eptir Flóa til móts við þá Kolbein þegar er þeir vóru búnir. En er Kolbeins-menn sá at skip Þórðar réru innan á Flóann, þá felldu þeir seglin ok lǫgðu skipin saman í tengsl. Var þat nær Skaga en Horni. En þat var í þann tíma dœgra, er sól var skamt farin um morguninn.
Kolbeinn lagði skip sitt mjǫk í miðjan flotann. Skip Sǫkku-Guðmundar lá næst Skaga, en skip Ásbjarnar Íllugasonar lá í annan arminn næst Horni. Sneru þeir Kolbeinn fram-stǫfnum á land inn.
En er Þórðr kom í skotmál við Kolbein, bað hann þá leggja sín skip í tengsl, ok greiða atróðr. Var svá skipat, at Ógnar-brandrinn, er Nichulás Oddsson stýrði, var næstr Horni í móti skipi Ásbjarnar Íllugasonar; en þar næst lagði Þórðr sínu skipi; en þá var skip Helga Halldórs sonar; þá var skip Teits Styrmissonar. En í annan arminn móts við skip Sǫkku-Guðmundar, var skip Sanda-Bárðar. En þar í milli lǫgðu menn fram skipum sínum sem drengskap hǫfðu til.
Eptir þetta gékk Þórðr í fram-stafn á skipi sínu. Ok er hljóð féksk, þá talaði hann, ok bauð Eyfirðingum ok ǫllum mǫnnum fyrir norðan Øxnadalsheiði grið. En er Kolbeins-menn heyrðu hversu horfði talit, þá þótti þeim eigi ørvænt, at nǫkkut mundi digna hugir manna þeirra, er frændr sína hǫfðu látit á Ǫrlygs-stǫðum, ok þá vóru enn óbœttir.
Þá svarar einn af Kolbeins-mǫnnum; — bað óvininn þegja, ok kvað aldri sættask skyldu. "Muntú fara slíka fǫr sem Tumi bróðir þinn fór í vár á Hólum, ok því verri sem þú fœrir þik sjálfr til beina-lagsins."
Eptir þat œpðu hvárir-tveggju heróp; ok tóksk þá bardaginn. Ok var fyrst vakinn af Kolbeins-mǫnnum með skotum ok grjót-kasti; ok var þat hǫrð hríð áðr skipin kómu saman, ok hvárir kómu stafn-ljám á skip annarra.
Tóksk nú harðr bardagi, ok í fyrstu með grjóti ok skotum. Skutu menn Þórðar svá hart at þeir Kolbeinn fengu eigi annat gǫrt en hlífa sér um hríð. Hallaðisk þá bardaginn á Norðlendinga. Kom þat mest til tveggja hvárt, at Kolbeins-menn hǫfðu grjót eigi meira en lítit á tveim skipum, en Þórðarmenn hǫfðu hlaðit hvert skip af grjóti; hinn annarr, at á skipum Kolbeins vóru fáir einir menn þeir er nǫkkut kunnu at gera á skipum þat er þeim væri gagn at; en á Þórðar-skipum var hverr maðr ǫðrum kœnni. Nú má þat skilja, at með þvílíkum atburðum má sigrinn skipask með auðnu milli hǫfðingjanna. En eigi volli þat, at eigi hefði hvárir-tveggju mart it bezta mann-val.
En áðr grjót-hríðinni var lokit þá hrukku Kolbeins-menn flestir allir á sínum skipum aptr um siglu. Eggjaði Þórðr þá sína menn, at þeir skyldi greiða uppgǫngur. Eyjólfr Eyjólfsson, ok Nichulas Oddsson, ok Sigmundr Gunnarsson, gengu fyrstir manna upp á skip Kolbeins. En er Kolbeinn sá þat, þá herðu þeir at þeim, ok báru þá alla fyrir borð á spjótum; vóru þeir þá dregnir af sundi upp á skip sín.
Eptir þat tekr bardaginn at festask; ok var þá mest barizk um stafna, er fættisk grjótit. Tóksk þá mannfall, ok hallaðisk þat mest í lið Kolbeins; gékk ok engi jafndjarflega fram af Þórðar-mǫnnum sem hann sjálfr. Svá sem segir Ingjaldr Geirmundarson í atlǫgu-flokki þeim er hann orti um bardagann á Flóa. Nú er þetta því merkilegt, at Ingjaldr var þar í bardaganum, ok orti þetta kvæði þegar um vetrinn eptir: —
Þórðr óð í styr stríðum (strengs kom hagl á drengi)
(endr rufu ímun-vindar Yggjar-tjǫld) fyrir skjǫldu:
Gunn-mána vann grennir galdrs-Freyr Sigars-tjalda
(ormr rauzk í val vǫrmum) víg-skóð drifin blóði.
Rít varð rauð at mæta, roðin spjóti, val-grjóti;
gjóstr knúðisk mjǫk mistar; mein fékk herr af steinum:
Stœrðisk hjaldr (en hurðir Hárs reiddusk; skip meiddusk;
búkr féll á val víka) vápna-dóms at rómu.
Þetta enn: —
Þórðr vann flest, þar er fyrða, flein-hregg, bitu eggjar;
framr gat sonr at semja Sighvatz dunur vigra:
Ógn-rǫkkum frá ek ekki all-snart í styr hjarta,
þar er hraut á sjá sveiti, sverð-álfi mjǫk skjálfa.
Taka nú skipin at leggja sem næst hvert ǫðru til hǫgg-orrostunnar. Tóksk þeim Kolbeini ógreitt atlagan, svá at eigi komsk fram þat it mikla skipit er sjálfr hann var á, ok enn fleiri in stœrstu skipin þeirra; ok varð þar á bugr nǫkkurr; ok hallaðisk í þessi svipan bardaginn í lið Kolbeins.
Hann hafði sik lengst [um] lítt við orrostuna um daginn. Bar þat til þess, at hann þóttisk hafa liðs-kost gnógan; en sá annarr, at hann var heill lítt, ok þótti honum sér varla hent at ganga í stór-erfiði. En allir menn vissu, at Kolbeinn var inn frœknasti maðr ok hǫfuð-kempa til vápna sinna. Stóð hann við siglu á kastalanum, ok skipaði þaðan til atlǫgu.
En er hann sá, at eigi var víst at svá búit hlýddi, þá hét hann á sína menn, ok biðr þá ganga af sínu skipi ok á þau er lá við at hroðin mundi verða. En Hjalta Helgason ór Leirhǫfn bað hann leggja sitt skip á skut skipi Þórðar; ok enn hét hann á fleiri skipstjórnar-menn at leggja skyldu á skut Vestan-manna, ok gera hring at þeim; "Er þat eigi meðal-skǫmm, ef þeir skulu vinna yðr með inum smám ok inum fám skipum, er þeir hafa, við þann inn mikla skipa-afla er vér hǫfum at dregit." Leysa þeir nú skipin ór tengslum, ok fara svá at sem Kolbeinn hafði fyrir sagt.
En nú var áðr svá komit orrostunni, at þeir menn af liði Þórðar, sem fremstir vóru, hǫfðu þá greiddar uppgǫngur; en sumir ætluðu þá at ganga upp á skip þeirra Kolbeins.
Ok hér urðu nú margir hlutir jafn-snemma, þeir er mikillar frásagnar eru verðir; en nú verðr þó um eina hverja fyrst at tala. Verðr þessi hríð mjǫk skaðsǫm í liði Kolbeins, áðr en it snarpasta mann-val Kolbeins kom þeim Þórði í opna skjǫldu, er þeir hǫfðu eytt skip sín mjǫk, ok var allr þori manna kominn fram um siglur. Ok þá er kall kom á skip Þórðar, at tveggja-vega væri at þeim sótt; urðu þeir þá við hváru-tveggja at sjá. Gékk þá Þórðr aptr á skip sitt, ok svá gerðu nú margir aðrir hans menn. En Þórðr hafði lítit deildar-lið. Eggjar hann þá at þeir ræki af sér þá fyrst inu óþarflegu bak-jarla er þá vóru komnir þeim til óhaglegra hǫggva.
Bað þá þegar, at þeir gengi upp á skip Hjalta; varð þar lítil viðtaka, áðr uppgǫngur tókusk. Gékk sá maðr fyrst upp er Áron hét, ok var sonr Halldórs Ragneiðar sonar; þar næst Þórðr sjálfr. Lagði Þórðr til Hjalta í gegnum brynjuna ok sjálfan hann, ok nisti hann svá dauðan út við borðinu. Ruddu þeir þat skip svá vandlega, at nálega var hverr maðr drepinn, eða fyrir borð rekinn; varð ok fám einum af sundi hólpit.
En meðan Þórðr hafði þetta at starfa, þá hǫfðu Kolbeins-menn komit stafn-ljám á skip hans, ok dregit fram í milli skipa sinna. Féllu þeir þar, Ánn Áskelsson ok Snorri Lopts son ok Steinólfr Þorbjarnarson, í stafni á skipi Þórðar, ok vildi engi þeirra flýja. Fjórði maðr féll þar, Clemet; ok særðu hann bæði Kolbeins-menn ok Þórðar-menn; en allir aðrir flýðu á þau skip er næst lágu. Tókusk þá hlaup mikil milli skipanna. En er Kolbeins-menn gengu upp á skip Þórðar, þá gerðisk þeim ávinnt er næstir lágu.
En í þenna tíma hǫfðu þeir Kolbeinn grǫn, ok Teitr Styrmisson, ok margir menn, greitt uppgǫngur á skip Kolbeins. Ok er til kómu heima-menn Kolbeins, þeir er hann sendi til af sínu skipi, þá vóru þeir Teitr ok Kolbeinn bornir ofrliði, ok reknir fyrir borð, ok kómusk nauðulega aptr til sinna manna; ok var þá bardagi inn ákafasti. Kómu Kolbeins-menn stafn-ljám á skip Teits ok drógu fram á millum sinna skipa. Ok í þeirra hríð vóru særðir, Teitr, ok Ásgrímr baulu-fótr, ok Álmarr. Flýði þá allr þori manna af því skipi á skip Kolbeins Dufgussonar. Teitr hljóp ok þar á. Varð þat svá hlaðit ok þrǫngt at inn féll um sǫxin ok há-reiðarnar. Hljóp þá megin-þorin á skip Sanda-Bárðar. Tók nú bardaginn at losna, ok hljópu menn nú títt í millum skipanna.
En er Þórðr ætlaði aptr á sitt skip, þá sá hann at skipit var autt af hans mǫnnum, en hann hafði þá eigi liðs-kost til at sækja þat. Gékk hann þá á skip Svarthǫfða, ok dvalðisk þar um hríð. En þá er hann sá, at þeir Nichulas Oddsson ok Eyjólfr, ok ǫll þeirra sveit, var hrokkin aptr um siglu á Ógnar-brandinum, ok þar var þá búit til uppgǫngu, hljóp hann þá upp á skipit til þeirra, ok eggjar ákaflega, at þeir skyldi herða sik. Hleypr hann þá fyrstr alla manna fram í stafn, ok hefir skjǫld yfir hǫfði sér en sverð í annarri hendi; fylgja þeir honum þá alldjarflega. Ok verðr nú it snarpasta él, ok verða nú hvárir-tveggju sárir. Hǫfðu Kolbeins-menn áðr komit akkeri í stafn því skipinu. Gengu þeir Þórðr þá svá skǫrulega, at í þessu slagi kómu þeir af sér akkerinu.
Ok þá kenna þeir Norðan-menninir Þórð; eggjar þá hverr annan at hann skyldi þá eigi undan komask, er hann var svá mjǫk kominn í greipr þeim.
Þórðr svarar þá: "Rétt kenni þér," segir hann, "ok sækit nú at fast, þvíat sannlega skal yðr í dag reynask fyrir-maðrinn Vestfirðinga óragr! Segir mér ok svá hugr um, at aldri síðan munu þér fá jafnt-vænt efni við mik."
Leggja þeir nú ok at frýju-laust Norðan-menninir; drífr nú ok þangat til af ǫðrum skipum fólk er frœknast var; ok lauk svá þeirri hríð at engi varð ósárr þeirra manna er fram hǫfðu gengit með Þórði. Finna þeir eigi fyrr er aptr vóru í skipinu, en vaxa tók austrinn. Bað þá Sigmundr Gunnarsson at ausa skyldi. Eptir þessa sókn losnaði heldr bardaginn víðast á skipunum. Tóku nú teinæringarnir allir at hǫggva sik ór tengslum, nema þeir Helgi Halldórsson. Jón Álptmýringr flýði fyrstr allra manna, ok nǫkkuru síðarr Bárðr Hjǫrleifsson, þar næst Sigurðr vegglágr.
Þá kallaði Svarthǫfði á Sigurð, ok bað hann at leggja. Hann gerði svá; gékk þá Svarthǫfði þar á skip ok Hrafn snati, ok nǫkkurir menn aðrir. Svarthǫfði bað Hrafn mág sinn fara með sér. Hrafn spurði hvat hann vissi til Þórðar. Hann lézk ekki til hans vita. Hrafn bað hann þá fara sem honum líkaði, "En hér er nú Óttarr snoppu-langr, bróður-bani þinn." Svarthǫfði segisk ekki þat hirða; segir, at unninn mundi sá sigr þá at sinni er auðit yrði. Hafði Svarthǫfði þá fengit stór sár; en Hrafn vissi þat eigi. Réru þeir Svarthǫfði þá frá, ok til lands.
En er Teitr var af stokkinn skipi sínu, þá gengu Kolbeins-menn þar upp; var þá óðr vápna-burðr á skipi Kolbeins Dufgussonar, svá at menn þolðu eigi við. Flýði svá vandlega af því skipi, at Kolbeinn stóð einn eptir; tóku þá menn hans ok drógu hann ǫfgan á milli skipanna til sín. Ok í þeirri rimmu fékk hann fjǫgur sár, þrjú í lærit, ok vóru tvau í gegnum lærit; en eitt neðan í ilna, ok skar út í klaufina við þumal-tána, ok var þat sár mikit.
Þeir Ketill Guðmundarson, ok Álmarr Þorkelsson lǫgðu all-djarflega fram. Þeir Bjarni Brandsson ok Páll gríss héldusk einir menn bezt við. En frálagan tóksk þeim giptusamlega. Sanda-Bárðr hafði skip borð-mest, ok lagði vel fram. Sóttu þangat flestir, sem helzt þótti hléit. Fundu þeir Bárðr ok hans félagar eigi fyrr en skipit var svá hlaðit, at við því var búit at søkkva mundi undir þeim. Var þá sú orrosta mest, er kastat var handsǫxum ok boløxum milli skipanna. Þá var ok skotit sel-skutlum ok hval-járnum, ok barizk ǫllu því er til féksk, bæði beiti-ásum ok ára-hlumum. Var þá bæði, at flestir menn vóru nǫkkut tann-sárir, tók þá ok flestum heldr at leiðask høgg-orrostan. Leituðu heldr flestir menn at hafa hættu-minna, þess at þeir verði sik frýju.
En á því skipi, er Þórðr er á staddr, þá stóðu menn þar einart í austri; ok var við sjálft, at eigi mundi varit verða; finna þeir nú at skipit var meitt neðan. Biðja þeir Nichulas ok Sigmundr at hafa skyldi í árarnar, ok leggja frá. En er Þórðr varð þess varr, þá bað hann þá eigi verða svá at undri at flýja þegar bardagann.
Þeir segja, at sum vóru skipin flýin, en þetta var nálega meitt til ófœrs, "En ǫll eru vár skip," segja þeir, "búin frá at leggja." En Þórðr trúði því eigi, fyrr en hann gékk sjálfr til at sjá austrinn. En þeir létu á meðan síga á hǫmlu skipit; ok því næst snúa þeir frá.
Ok þegar er þat sá af ǫðrum skipunum, at hann lagði frá, þá hét hverr skipstjórnar-maðr á sína liðs-menn at leysa sik ór flotanum. Ok flýr nú hvert skip sem skjótast verðr búit. Hér um kvað Ingjaldr Geirmundarson:
Mundi sízt á sundi svip-knýjandi flýja
hildar-garðz frá hǫrðu hret-viðri geir-fletjar:
Ef hjaldr-reitar hóti hlunn-fáks sumir runnar
(gunn-látrs ruðu Gautar glœðr) fastara stœði.
Hér segir Ingjaldr, hversu mǫrg skip hruðusk af Kolbeini:
Hrauð þar er hermenn kníðu hlut-vandir dunur randa
(menn vissu þat) þrenna Þórðr hlaup-mari borða:
Lýð frá ek líf við dauða liðveljanda selja;
en þess er grið greinðusk galt Leir-hafnar-Hjalti.
Frá því segir Ingjaldr hverr liðs-munr var: —
Ims hafði lið ljóma leik-herðandi ferðar
(ruðusk méi í styr stála stinn) tveim hlutum minna:
því frá ek þundar skýja þing-eggjanda leggja
gunnar seims frá glaumi Gǫndlar-skíðs um síðir.
En er snúit var skipinu Þórðar, kallaði hann til Hrafns Oddssonar ok biðr hann fá sér menn nǫkkura. Hrafn segir, at þeir þykkjask hvergi of margir. En þó hljóp Hrafn á skip til Þórðar, ok hljópu fjórir menn eptir honum. Héldu þeir nú til lands, ok svá hverr sem búinn var.
Var þá umrœða mikil á skipi Þórðar, hversu langr bardaginn hefði verit. Kom þat ásamt með þeim, at þá mundi sól vera í miðju land-suðri; en þá var lágr veggr undir sólina er þeir fundusk. Var Þórðr all-hugsjúkr, þvíat þá var vant skipsins Sanda-Bárðar ok svá Trékyllis er stýrði Bjarni Brandsson; ok hugðu menn, at því mundi eigi Kolbeinn reka flóttann at þeir mundi hafa þessi skip í sínu valdi. Þeir Bárðr hǫfðu látit árarnar allar nema fjórar einar. Lagði þá Bjarni at þeim, ok tók af þeim nær þrjá tigi manna, en fékk þeim árar, svá at þeir urðu birgir. Réru þeir þá undan allir samt.
Kolbeinsmenn réru eptir á tveim skipum lítlum, ok þorðu eigi á þá at ráða er þeir kómu eptir; ok snéru aptr til flotans. Lágu þeir Kolbeinn þar á hafinu ok biðu hafgolu, þvíat ferjurnar vóru þungar undir árunum.