Bókastaðir

Þat er nú at segja þessu næst: — at Tumi Sighvatsson unði eigi í Flateyju; fór hann þá inn til Meðal-fells-strandar at finna Snorra prest at Skarði Narfason. Hann var manna auðgastr í Vestfjǫrðum; hann var ok gǫfugr at ætt. Hann hafði verit alla æfi mesti ástvin Sighvats ok Sturlu; hann átti annat bú at Hólum á Reykja-nesi. Vóru þar fyrir synir hans, Bárðr ok Sigmundr. Tumi beiddi Snorra at taka við búi at Hólum til Fardaga. Snorri lét þat uppi, ef hann fengi honum handsala-menn þá er varða vildi, at hann tœki þar við jafn-miklu fé at vári. Tumi leitaði eigi eptir handsala-mǫnnum, en settisk í búit at Hólum. Drifu þá til hans menn, Bjǫrn Dufgusson ok Þorgeirr stafs-endi, Þorkell dráttarhamarr.

Þenna vetr í móti Jólum tók at fættask með þeim Þórði Sighvats-syni ok Ásbirni Guðmundar-syni; gerðisk Ásbjǫrn þá svá stórr, at hann vildi nær jafnask við hann sjálfan. Bað Þórðr hann þá gera annat-hvárt, hafa sik brott eða vera í hófi. Ásbjǫrn kvað hann eigi þurfa [at] reka sik í brott; en kvað þat vel fyrir því, at þær einar mundu verða fram-kvæmðir Þórðar þegar er hann fœri í brott; sagði ok at sá mundi heita mestr maðr þeirra ávallt, er hann var með.

Þórláks-messu-dag reið Ásbjǫrn í brott ok þeir þrír brœðr, Grímr, ok Þorkell hnjóð-hamarr. Riðu þeir þá suðr á Hóla. Tók Tumi þá við honum; ok var hann þar í góðu yfirlæti um Jólin. Drifu þá at Tuma mjǫk margir menn aðrir.

Litlu eptir Jólin reið Tumi heiman við áttjánda mann norðr í Hrútafjǫrð. Tók Ásbjǫrn þat upp fyrir honum, at hann skyldi vinna nǫkkur stór-virki; ok kvað þá eigi mundu þykkja minna um hann vert en [um] Þórð bróður hans. Þessir vóru í fǫrinni: fyrst Tumi, þá Ásbjǫrn, Grímr, ok Þorkell brœðr; Bjǫrn kægill, Bitru-Keli, Bárðr [Skarðs-prestr], Einarr Oddason, Húnbogi Svíns-bógr, Bergþórr Snorrason, Vestliði Bassason. Tóku þeir þá þat ráðs, at þeir skyldu ríða norðr á sveitir á hendr nǫkkurum þeim mǫnnum er í sǫkum væri við Sturlunga.

En er þeir kómu í Hrútafjǫrð til Fǫgru-brekku, þá spurði Bjǫrn kægill Tuma hversu ferð sjá var ætluð. Tumi segir, at hann ætlaði at ríða norðr á sveitir at bóndum einhverjum. Birni kvazk þykkja lið lítit, en hesta-kostr engi; "Þœtti mér ráð, at þú værir eptir, en létir oss ríða þangat sem þér líkaði," kvað þar hóflegt til hætta. Tumi kvazk ríða vilja. En þó kom þar at um síðir, at hann varð eptir at Fjarðar-horni.

En þeir Ásbjǫrn ok Bjǫrn riðu norðr til Miðfjarðar til Línakra-dals á þann bœ er í Múla heitir. Þar bjó sá maðr er Magni hét; hann var lǫngum heima-maðr með Kolbeini á Flugumýri; hafði hann þar verit um Jólin. En er hann fór heim, gaf Kolbeinn honum einn inn bezta hest, grán at lit, ok skyldi hann halda njósnum til Þórðar þegar, ef hann hrœrðisk nǫkkut ór Vestfjǫrðum.

En er Magni varð varr við at ófriðar-menn vóru komnir á bœinn, leitaði hann út um laun-dyrr. En er hann var skamt kominn frá húsunum þá sá þeir Bjǫrn hann, ok hljópu eptir honum. En er Magni sá, at hann mundi eigi undan komask, þá snørisk hann við; hjoggusk þeir Bjǫrn í móti; ok varð hvárrgi sárr. Bjǫrn hjó til hans í annat sinn, ok kom hǫggit fyrir ofan eyra á hálsinn, ok varð þat mikit sár ok banvænt. Eptir þat tók Bjǫrn í fœtr honum ok snøri honum í lopt upp, ok lagði sverði til hans, ok varð þat lítit sár. Í því kom Ásbjǫrn at, ok spurði hví hann drepi hann eigi. Hann kvazk at hafa gǫrt þat er hann mundi. Ásbjǫrn gékk þá at honum ok hjó af honum hǫfuðit. Kom síðan at Vigdís Markús dóttir kona Magna. Þerði Ásbjǫrn blóðit af sverðinu á klæðum hennar; en hon bað þeim margra forbœna, ok bað Guð hefna skjótt á þeim sína mótgerð.

Eptir þat snøru þeir aptr; ok spurðu at njósnarmaðr Kolbeins var á Torfastǫðum; sá hét Ásgeirr, ok var kallaðr Kollu-geirr. Riðu þeir þangat at, ok brutu upp úti-dura-hurð, ok hljóp Ásbjǫrn inn, ok bað kveykja ljós. Kollu-geirr hljóp upp, ok greip upp sinni hendi hvárt senn, hand-sax ok spjót, ok lagði hváru-tveggju senn til Ásbjarnar; kom annat lagit í bringuna, en annat í neðan-verða brynjuna.

Ásbjǫrn mælti þá: "Taki þér djǫful þenna, hann vill vinna á mér." Ásgeirr er tekinn, ok leiddr út. Ásbjǫrn hét þá á sína menn at nǫkkurr skyldi til verða at drepa hann; en engi varð til. Ásbjǫrn snaraði þá buklara-fetil at hendi honum. Bað hann þá einhvern mann at halda; en hann brá sverðinu, ok segir [at] hann skyldi láta hǫndina; ok hjó síðan; ok kom á handlegginn uppi við ǫxl; en sverðit renndi með beininu, ok skar ór allan vǫðvann allt ofan í ǫlnboga-bót; var þat all-mikit sár. Ásbjǫrn vildi hǫggva annat, en Bjǫrn bað hann láta vera. Var Ásgeirr þá inn borinn, ok varð við sár sitt allhraustlega. Kom þar til svá mikil blóðrás, at eigi varð stǫðvat. Lézk Ásgeirr áðr en þeir Ásbjǫrn riði í brott.

Þessa nótt kom þeyr mikill, ok hljópu vǫtn fram, ok leysti árnar. Ok er þeir Ásbjǫrn riðu vestr Hrútafjarðar-háls, sá þeir troll eitt mikit, ok fór þat á svig við þá; varð þeim sumum ósvipt við, en Ásbjǫrn hrakði þá þar um. Ok er þeir riðu inn at Branda-gili, sá þeir eld mikinn brenna fyrir fjarðar-botninum. Ok varð þeim þar ílla við.

En er þeir Ásbjǫrn kómu til Staðar í Hrútafjǫrð, var flœðr sæfar; ok eigi reitt yfir vǫðla. Var fjǫrðrinn eigi ruddr af ísum; en þeyr mikill hafði á verit. Vóru vǫtn í leysingu, ok ófœrar árnar it næsta. Biðu þeir þar lengi um daginn fjǫrunnar. En er á tók at líða daginn, vildu þeir fyrir hvern mun yfir ána vestr; þvíat þeim þótti eigi ørvænt at eptir þeim mundi riðit. Ríða þeir nú til vǫðlanna, ok hverfa aptr; ríða nú upp með ánni, ok finna hvergi þar er þeim þœtti yfir fœrt.

Ásbjǫrn eggjaði at þeir skyldi á ríða, ok kallar þá raga, ok segir ekki áræði með þeim. Bjǫrn kvað ána ófœra þar er hon lá á bǫkkum uppi. En er þeim vóru minnztar vánir, hleypir Ásbjǫrn út á ána; en hestrinn misti þegar fóta, ok rak hvárn-tveggja í kaf. En er Ásbjǫrn kom upp, þá var hann af baki, ok hélt sér í stigreipit. En þeir er á landi vóru, réttu til hans spjót-skǫptin; ok er hann vildi til taka, varð honum lauss hestrinn. Þar druknaði Ásbjǫrn, ok fannsk eigi fyrr en um várit eptir.

Eptir þat riðu þeir fǫru-nautar til vǫðlanna, ok kómusk þar yfir um nóttina við íllan leik, ok fundu Tuma at Fjarðar-horni. Riðu þeir síðan til Dala, ok svá vestr til Hóla.

Þann sama vetr eptir Jól fór Þórðr norðr til Ísafjarðar; en hann sendi Hrafn Oddsson ok Svarthǫfða suðr til Dala at segja vinum sínum, at hann ætlaði at ríða norðr í Skagafjǫrð.

Í þenna tíma tók mjǫk at sœkja at Kolbeini Arnórssyni þat it mikla mein sem hann fékk eptir Ǫrlygs-staða-fund, er hann tók svá fast, at hann varð lǫngum banvænn af. En þann sama vetr stefndi Kolbeinn fjǫlmennan fund í Geldingaholti; kómu þar til allir inir stœrstu bœndr í Norðlendinga-fjórðungi. Bauð Kolbeinn þá bóndum tvá kosti. Talaði langt ørendi, ok sagði deili á um vandræði þeirra Þórðar; taldi upp manna-lát þau er hvárr hefði fengit fyrir ǫðrum; kvazk þann kost vilja bjóða þeim annan, at fara útan ok gefa Þórði upp ríkin ǫll, ok bœta Þórði svá fǫður sinn ok brœðr; "Munu þér þá eiga verða yðart mál á hans miskunn. Varir mik, at yðr muni þat vel gefask; þvíat þá gafsk Þórðr mér bezt er ek hætta mínum hlut mest undir hann; vóru þér þá ok vinir, Skagfirðingar ok hann."

Þeir kvóðusk þenna kost eigi vilja; kvóðu þar tvennt til vera þat er fyrir beit, "Annarr sá, at vér viljum øngum manni [ǫðrum] fylgja meðan þú lifir; en hinn annarr, at Þórði mun þykkja vér hafa gǫrt miklar sakir við sik, svá at vér munum eigi bera mega þær refsingar er hann leggr á oss." Kolbeinn segir enn vera þann kost, at þeir héldi setum þat er eptir var vetrar, einni í Skagafirði, annarri í Vatnsdal, þriðju í Víðidal; væri ok uppi almenningr þegar [er] sú njósn kœmi at Þórðr væri nǫkkur í nánd þeim. Þeir kvóðusk þenna kjósa, hvat sem þá kostaði, at þeir héldi sér saman.

Þá mælti Kolbeinn til Þorsteins Hjálmssonar, at hann vildi senda hann á fund Þórðar at leita um grið framan til þings. Þorsteinn kvazk þá ferð eigi vildu undir hǫfuð leggjask, ef hann fengi til fleiri dugandi menn með honum. Kolbeinn bað hann kjósa mann til fylgðar við sik. Þorsteinn kvazk kjósa Eyvind bratt stýrimann. Kolbeinn kvað svá vera skyldu. Gengu þeir þá á tal þrír samt. Bað Þorsteinn [Kolbein] at gera fyrir Guðs sakir at gefa honum nǫkkut sættar-efni at flytja til Þórðar. Kolbeinn kvezk vilja, at hann flytti jafn-sætti. Þorsteinn kallaði, at Þórði mundi þat eitt jafn-sætti, at hann tœki eignir sínar allar. Kolbeinn kallaðisk allar at lǫgum fengit hafa, ok kvazk øngar láta mundu fyrir dóma fram.

Eptir þat riðu þeir Þorsteinn; ok reið Kolbeinn á leið með þeim til Jǫkuls-ár. Þá spurði Þorsteinn Kolbein, ef Þórðr væri kominn á leið með flokkum ór Vestfjǫrðum, ef Kolbeinn vildi þá nǫkkut auka boð sín, ok yrði þeim flokki þá heldr hnekkt en áðr. Kolbeinn kvað Þorstein heyrt hafa tal þeirra bónda á fundinum ok sitt; "En hversu sem með oss fór, þá vil ek á þat hætta, at gefa upp Þórði frænda mínum allan Norðlendinga-fjórðung, ok ráðask frá með ǫllu; vil ek þá at allir menn hafi frið, lífs-grið ok lima." Þorsteinn bað hann segja þetta Eyvindi, er hann var undan fram riðinn. Kolbeinn kvað øngu þat skipta hvárt þetta vissu fleiri menn; "Austmenn eru opt skjót-orðir; þvíat ek vil boð þessi því at eins uppi láta, at þú sjáir, at vér hǫfum ófrið í annan stað."

Riðu þeir Þorsteinn þar til er þeir kómu vestr í Dali; fengu þeir þá brátt njósn af at Þórðr var vestan kominn. Fundu þeir Þórð at Skarði. Ok gengu þeir Þórðr ok Þorsteinn á tal; bar Þorsteinn þá fram orðsending Kolbeins bæði um grið ok sættir. Þórðr kvazk engi grið vilja; segir ok, at hann vildi í øngra manna dóm leggja eignir sínar eða manna-forráð í Eyjafirði. Þeir Þorsteinn ok Eyvindr þóttusk þá skilja, at Þórðr mundi ætla at ríða norðr á sveitir, af viðr-búnaði þeirra; urðu þeir ok þess varir, at Sturla mundi þá í ferð vera með Þórði. Lét Þorsteinn þá uppi ǫll þau boð er Kolbeinn hafði fremst boðit. Eyvindr kvazk eigi kunna at segja þetta, ok kvazk eigi þessi boð heyrt hafa. Þorsteinn bauð eið sinn, ef Þórðr vildi þá heldr trúa.

Þórðr gerði þá ráð sitt, ok vinir hans; lǫgðu þá margir gott til. Tók Þórðr þat upp, at hann seldi grið fram um Páska-viku, en játaði sættum. Þorsteinn skyldi ok þess vera skyldr, at senda Þórði mann norðr á Langa-fǫstu, ef Kolbeinn vildi þessi sættar-boð halda; ok svá þótt nǫkkut væri annat efni í.

Þorsteinn reið nú norðr á móts við Kolbein; en Þórðr fór vestr í Fjǫrðu. En er Þorsteinn kom norðr ok bar upp ørendi sitt fyrir Kolbeini: lézk Kolbeinn þá þat aldri mælt hafa at gefa upp Þórði Norðlendinga-fjórðung. Þorsteinn segisk ekki annat flutt hafa, en þat sem Kolbeinn bauð honum, hver raun sem til var gǫr við hann. Tók Kolbeinn þá grið af honum fram um Páska-viku, en vildi eigi þá sætt er Þorsteinn hafði boðit [Þórði] af hans hendi. Reið Þorsteinn við þetta heim, ok líkaði stór-ílla. Lézk aldri síðan skyldu fara með sættarboðum af Kolbeins hendi. Sendi hann þegar Þórði mann, ok segir hvar komit var. En er þetta fréttisk, mæltu menn misjafnt til Þorsteins.

Um várit í Páska-viku átti Kolbeinn fjǫlmennan fund. Kómu þar til Eyfirðingar. Segir Kolbeinn þá ǫllum mǫnnum, at þeir skyldi við því búask, at hann mundi ríða vestr á sveitir þegar eptir Páska-viku. Stefndi hann Eyfirðingum norðan á nefndan dag móts við sik. Kom norðan Hallr Jónsson af Mǫðruvǫllum, Þorvarðr Þórðarson ór Saurbœ, Þorvarðr Ǫrnólfsson ór Mikla-garði, Guðmundr Gilsson undan Hvassa-felli. En er þeir kómu í Skagafjǫrð, þá var þar saman dregit lið mikit. Rézk þar til fylgðar með Kolbeini Brandr Kolbeinsson frá Stað, ok Broddi Þorleifsson, mágr Kolbeins. Riðu þeir þá með flokkinn vestr til Langa-dals; vóru þar allt þá menn upp teknir.

Reið Kolbeinn þá vestr til Staðar í Hrútafjǫrð. Hǫfðu þeir þá á ǫðru hundraði manna. Skipti þá Kolbeinn liðinu í tvá staði; setti hann þá hǫfðingja fyrir aðra sveit, Brand Kolbeinsson ok Brodda. Riðu þeir til Laxárdals. Bað Kolbeinn þá muna Vatnsdals-fǫr. Var þá nefndr til Sturla Þórðarson, at þeir skyldi hann drepa, ef þeir næði honum, ok Bjǫrn drumbr Dufgusson. Kolbeinn lýsti þá, at hann mundi ríða með sína sveit at Tuma Sighvatssyni á Reykjahóla. Skyldu þeir finnask í Gilsfjarðar-botni þá er þeir riði norðr aptr.

En er þeir riðu yfir vǫðla á Hrútafirði, þá sá menn reið þeirra fyrir vestan fjǫrðinn; hljópu þá menn vestr til Dala, ok svá til Saurbœjar. Fór þá Sturla út í Eyjar. En Bǫðvarr frá Hváli, ok Þorgeirr stafs-endi, ok Hallr ór Tjaldanesi fóru vestr á Hóla, ok segja Tuma at ófriðar mundi ván vera. Tumi brá við skjótt, ok lét setja fram skip, ok fékk þar menn til gæzlu, at eigi skyldi uppi fjara. En Bjǫrn kægil sendi hann inn í Króksfjǫrð, ok Þorkel Árnason, ok Halldór barm; skyldu þeir halda þar hest-vǫrð. Þeir riðu á bœ þann er at Tindum heitir; þar bjó þá Þórðr Gilsson; þar máttu þeir sjá inn fyrir Króksfjarðarmúla. Héldu þeir þar vǫrð.

Nú er þar til at taka er fyrr var frá horfit, at Kolbeinn reið út með Hrútafirði. Ok er þeir kómu í Bœ til Torfa, þá hljóp Gils son hans út, ok vildi gera njósn nábúum sínum. Ok er Kolbeinsmenn sá þat, riðu þeir eptir honum. Gegnir Íllugason kom fyrst at honum, ok lagði þegar í gegnum hann. Þar lézk Gisl; þótti þat verk all-íllt, þvíat þeir feðgar vóru með ǫllu saklausir.

Þeir Kolbeinn riðu þat kveld í Bitru, ok tóku þar alla bœi um nóttina. En um morginninn eptir riðu þeir til Kleifa; ok fengu þar sannar fréttir, at njósnir vóru allt gengnar fyrir þeim á Reykjahóla. Þá sǫgðu margir, at ekki mundi ríða þurfa lengra; ok báðu, at aptr væri horfit; kvóðu Tuma eigi mundu heima vera. Kolbeinn kvað ríða skyldu allt at einu; ok kvað Tuma heima munda ef hann væri feigr. Riðu þeir þá út með Gilsfirði. Þá bjó í Garpsdal Gunnsteinn Hallsson ok Vigfúss son hans. Þeir Kolbeinn létu þar alla hluti í friði, en hvergi annars-staðar; ok renndu menn grunum á fyrir hvat þetta var.

Annan dag viku riðu þeir í Gilsfjarðar-múla; þar særðu þeir til ólífis Jón Hallsson. Þeir létu eptir sex tigi manna í Garpsdal. Þeir kómu á Gróstaði. Þá mælti kona sú, er Helga hét, einmæli við Kolbein; hon var Jóns dóttir. Eptir þat hrökði hann hestinn, ok kvað konuna vel segja.

Þeir fundu fyrir Króksfjarðar-múla Halldór hornfisk ok Ingiríði konu hans, ok Óláf Brandsson. Gísli Barkarson reið fyrir; hann bað Halldóri griða, ok kvað hann frænda Vigfúss. Kolbeinn spyrr hann hvar njósnar-menn Tuma væri. Halldórr kvað þá vera at Tindum. "Ok munu feigir," segir hann. Þeir lustu Óláf með exi. Veðr var kaf-þykkt ok drífanda; ok mátti trautt sjá.

At Tindum í Króksfirði vóru njósnar-menn Tuma á hest-verði, Bjǫrn kægill, Halldórr barmr ok Þorkell Árnason. Þeir svófu í skála, ok vóru vakðir er þeir Kolbeinn riðu í tún, ok hljópu út; komsk Bjǫrn inni á hest, ok reið út ok í fjall upp; reið í dý, ok lét þar hestinn, ok rann þeim hvarf. Halldórr komsk seint á bak, ok var veginn við húsin sjálf; en [Þorkell] Bitru-keli komsk upp í tindinn, ok varðisk þar drengilega. Þá kómu sumir á bak honum í skarðit, ok vágu hann þar.

Er skjótast af ferð þeirra at segja, at hvern karlmann bǫrðu þeir til meiðinga, eða særðu; en rændu fé ǫllu því er þeir kómu hǫndum á. Þenna dag var þoka svá mikil, at engir menn sá flokkinn fyrr en þeir kómu í tún. Varð þeim Birni þat ok, at þeir sá eigi fyrr en þeir vóru at þeim komnir.

Bjǫrn hleypti upp í fjallit, ok komsk svá undan fyrst ok ætlaði at komask fyrir þá fram í Króksfjǫrð, þvíat hann vissi hvar skip stóð, ok ætlaði hann þar til, ok bera svá njósn á Hóla, þvíat hestr hans var þrotinn. En er hann kom ofan í brekkuna milli Kambs ok Tinda þá var kominn fyrir hann ferðar-broddrinn. Komsk hann þá skamt undan, þvíat hann var þá á fœti. Bersi Tumason kom fyrst at honum. Bjǫrn beiddi sér griða. Bersi kvað hann grið skyldu af sér hafa; ok fœrði hann Kolbeini. Kolbeinn spyrr hví hann ynni eigi á honum. Þá lǫgðu þeir til hans fimm senn; ok gengu þau lǫg ǫll á hol. Eptir þat bjó Óttarr biskups-frændi á hals Birni. Lét hann þar líf sitt; ok segja þeir svá, at hann dœi hlæjandi.

Síðan riðu þeir til Kambs, ok þá Magnús grið af orðum Halls af Mǫðru-vǫllum. Síðan riðu þeir fram í Króksfjǫrð til Bœjar. Þar bjó sá maðr er Steinn hét, ok var Arason. Ari hét son hans, ok var hann nær tvítøgum manni. Þeir feðgar sátu í stofu, ok gékk Ari Steinsson út, er hann heyrði gnýinn ok talaði við Hall Jónsson. Þá hljóp at Þorvarðr matkrákr, ok hjó á hǫndina ok í sundr hand-legginn uppi í afl-vǫðvanum. Ari gékk inn; ok ristu konur klæði af honum. Steinn faðir hans sat ǫðrum-megin í bekk ok hafði lagit hendr á víxl á kné sér. Þá kom matkrákr í stofuna, ok hjó með sverði á báðar hendrnar, ok af aðra; en ǫnnur loddi við; ok varð aldri nýt.

Síðan riðu þeir á Gillastaði, ok þar bjó Halldórr Einarsson; hann hljóp til vápna er hann heyrði gnýinn af reiðinni, ok hljóp upp ok brá sverði. En þeir særðu hann til ólífis. Þaðan riðu þeir til Reykjahóla.

Á Hólum varð þat tíðenda, þá er þeir Þorgils kómu með njósnina, sendi Tumi þá Bjǫrn á njósn. Hann lét ok flota skipi miklu er þar var, ok ætlaði þar á at ganga ef tóm yrði til. Þar var kominn Bǫðvarr Oddason ok Þórálfr Kolbeinsson með honum, ok vóru þeir þá farnir út á Miðja-nes. Sendi Tumi þá eptir þeim; ok fóru þeir þá aptr á Hóla. Þar var margt manna fyrir.

Ok gengu þeir til matar um kveldit. Vóru menn á húsum uppi á verði, Árni Snorrason ok Þorsteinn djákni titlingr. En er þeir hǫfðu matask um hríð, þá kallaði Árni, at menn riði innan hjá Miðhúsum. Tumi kvað þá Bjǫrn mundu þar fara. Þá var kallat, at fleiri væri menninir. Tumi kvað þar mundu vera Króksfirðinga er hann hafði þangat stefnt. Þá var kallat at ófriðr væri. Ok sagt at sumir væri komnir til Kjarbóla-garðs, en sumir á Skeiðit.

Þeir Tumi hljópu þá upp, ok út; sumir til skips, en sumir af vellinum. Sumir hljópu til kirkju; ok fara sundr-laust, nær sér hverr. Bárðr Snorrason komsk skamt af vellinum; var hann veginn skamt frá stǫðli. Steffan Bjarnarson vann á honum. Skamt þaðan var tekinn Bǫðvarr frá Hváli, ok kom fyrst at honum Þorsteinn gǫltr Íllugason; ok tók Bǫðvarr annarri hendi um háls honum, en annarri milli fótanna; ok skaut honum at hǫfði í keldu eina. Þá kom at Ásbjǫrn Íllugason ok lagði hann með spjóti til bana; ok fleiri unnu þeir á honum. Þórálfr Kolbeinsson var særðr til ólífis skamt þaðan í frá, ok fékk hann komizk heim.

Þorgeirr stafs-endir var þar fundinn ofan í mýrinni, ok kom Ǫgmundr Vandræða-mágr eptir honum; ok hjó Þorgeirr á bæði lærin áðr hann komsk af baki; ok varð hann ekki sárr. Síðan kómu fleiri at ok sóttu hann; en hann hjó sem hann horfði. Þeir unnu þó fleiri á honum; en Ǫgmundr bar sér vígit. Grímr son Guðmundar Solomons sonar var særðr skamt frá Biskups-brunni; ok skreið hann í brunninn um nóttina, ok var heim fœrðr um morguninn; ok fékk alla þjónustu. Árni Snorrason komsk lengst í mýrarnar; ok var hann þar veginn; ok hǫfðu þeir heim hǫfuð hans með sér.

Hjálmr af Víðivǫllum ok Ásgeirr Ormsson tóku Tuma, ok var hann lítt sárr, ok fluttu hann heim. Var hann lagðr undir kirkju-garð. Þorkell dráttar-hamarr var þar fyrir, frændi hans; ok gáfu þeir honum grið. Kolbeinn var í stofu þá er Tumi kom heim; gékk hann þá út til kirkju-garðsins. Tumi settisk upp, ok bað sér griða, ok bauð útan-ferð sína, ok þat er Kolbeinn vildi þiggja; en Kolbeinn þagði ok allir aðrir um hríð.

Þá mælti einn maðr: "Ekki mun þurfa um sættir at leita." Kolbeinn gékk þá frá, ok kvaddi til Þórarinn grautnef at vega at honum. Tumi kastaði sér niðr áðr hann var veginn. Kolbeinn var á Hólum um nóttina, ok fór þaðan til Kleifa.

Kolbeinn sendi Brand Kolbeinsson ok Brodda Þorleifsson mág sinn, ok Hafr Bjarnarson til Dala. Riðu þeir ofan Laxárdal; ok hǫfðu á ǫðru hundraði manna. Þeir kómu á Dǫnu-staði, ok var þar ekki manna heima. Brandr fór ok hans sveit fyrir norðan ána ofan. Ok vóru menn hvergi heima, þvíat njósn hafði komit sú er Þórðr viti hafði gǫrt.

En þeir Broddi ok Hafr riðu fyrir sunnan ána, ok kómu í Grǫf ok hljópu þar inn. Þar bjó þá Jón son Páls Mássonar; hann hafði skeint sik [á ljá] ok lá í rekkju; ok særðu þeir hann til ólífis, ok dó hann af þeim sárum um sumarit.

Þaðan riðu þeir á Leiðólfs-staði, þar bjó Hallr Halls son Halls sonar; hann hafði farit á fjall um nóttina, var hann þá kominn til matar. En er hann var mettr, bað móðir konu hans hann verða í brottu; kvað þar fara óvina-fylgjur. Hann kvað sik syfja mjǫk. Ok er hann vildi upp standa, féll hann af út sofinn. Þá var mornat. Lítlu síðarr kómu þeir Broddi þar, ok brutu upp hurðina, ok hljópu inn. Hallr varð allvel við, ok varði sik drengilega. Hann hǫrvaði undan til fjóss, ok fékk lag í gegnum it efra holit. Síðan komsk hann út fjóss-dyrr, ok stefndi ofan til ár; hon var óreið. Þeir riðu þá eptir honum, ok hǫfðu hesta góða. Tóku þeir hann niðr í mýrunum, ok særðu hann þá enn mǫrgum sárum til bana.

Eptir þat riðu þeir á Hǫskulds-staði, ok hljópu þar inn. Gunnlaugr bóndi lá í útan-verðum skála ok húsfreyja, en ǫðrum-megin gegnt lágu þeir Ari son hans, ok Þórðr son Lauga-Snorra. Þeir snøru at því rúminu, ok lǫgðu sverðum upp í rúmit, ok skeindisk Þórðr á fœti. Síðan tóku þeir þá, ok leiddu út at hárinu. Var Ari þá lostinn í andlitit með buklara, ok varð hann sárr af því; en þeir lǫgðu fetil á hǫnd Þórði, ok ætluðu af at hǫggva, áðr Þorbjǫrn Sælendingr ok Þorsteinn lýsu-knappr fengu grið til handa ǫllum þeim, því at þar vóru tengðir í millum. Síðan létu þeir Þórð ríða til vaðs með sér.

Ok er þeir kómu í Hjarðarholt vóru þeir Brandr þar fyrir, ok vóru á svefni; hǫfðu þeir á øngum mǫnnum þá unnit. Bjǫrn var eigi heima, ok hvergi karlar á bœjum. Riðu þeir Brandr þá inn til Hvamms, ok sá þar mann undir hlíðinni upp frá Akri; var þat Þorleifr son Gils Þorleifssonar. Hann vildi hlaupa undan ok í fjallit, er hann sá þá. En þá kom á hann herfjǫturr; ok kunni hann ekki at ganga nema í móti þeim, ok þó seint. En er þeir fundu hann, vágu þeir hann.

Snøru þeir þá upp til Tungu, ok kómu þar mjǫk á óvart; ok komsk Helga húsfreyja, kona Sturlu, nauðulega í kirkju, með Snorra son sinn, er þá var fjogurra vikna. En þeir unnu á þeim manni er Valbjǫrn hét; særðu hann þrem sárum, ok ræntu þar til tuttugu hundraða með því er spillt var. Kerling ein var þar í Tungu með Jóreiði húsfreyju; hon kvað vísu þessa um þá flokksmenn: —

Síðan riðu þeir til Saurbœjar hvárir-tveggju; leituðu þeir Sturlu kirkju í Tungu ok svá á Staðarhóli er þeir kómu þar. Þaðan riðu þeir á Bjarnarstaði, ok eltu þar í fjall upp Þorfinn í Múla ok Þjóðulf Þorgeirsson. Þeir fundusk í Tjaldanesi, ok þeir er Svínadal hǫfðu riðit. Riðu þaðan inn til Kleifa, ok þar fundusk þeir Kolbeinn allir. Ok riðu þaðan norðr, ok þótti sjá verit hafa in mesta herferð.

En þeir menn er Tumi hafði á skipin sett, þá er þeir urðu varir við ófriðinn, sigldu þeir vestr til Flateyjar. Var þaðan gǫr Þórði njósn vestr í Arnarfjǫrð; var honum svá sǫgn borin, at Tumi mundi vera í kirkju, en Kolbeinn sæti þar um. Þórðr bað sína menn þegar herklæðask; ok gengu til skips; var þá ýtt skipinu; ok kafði þegar fyrir hvass-viðri; ok gengu menn heim aptr. Hét Þórðr þá á Krist, at veðrit skyldi lægja. Ok jafn-skjótt féll veðrit.

Fór Þórðr þá inn til Otra-dals á skipi. Vóru þar þá komnir menn af Barða-strǫnd, ok sǫgðu honum ǫll þau tíðendi sem gǫrzk hǫfðu í ferð Kolbeins, ok svá þat með, at Þóríðr Ormsdóttir var komin í Flatey með son þeirra Tuma, er Sighvatr hét; ok vildi hon finna Þórð sem fyrst. Fór hann þá sem hvatast til móts við hana. Kvómu þar þá ok menn Þórðar innan ór Króksfirði. Þeir hǫfðu hǫndlat mann er Loðinn hét, ok var Ingimundarson; hann hafði verit með Kolbeini í Hóla-ferð. Lét Þórðr leiða hann norðr á Ferju-vág; ok fékk til þann mann at vega hann er Þorkell hét, ok var bróðir þeirra Guðmundar-sona, Ásbjarnar ok Gríms.

Þóríð spurði Þórð at um fé þat er Tumi hafði átt, hversu hann vildi því skipta. Þórðr lét sem lítit mundi til skiptis, þótt þeir hefði átt lǫnd nǫkkur saman í Dǫlum. "Þœtti mér þat ráð," segir hann, "at þú hefðir fé þat allt sem vit eigum í þessum sveitum, en ek hitt sem fæst af félagi váru Kolbeins." Ok því játaði hon; ok þau handsǫl áttusk þau við. Þótti Þóríði þetta vera gǫrt af ástúð við sik. Vóru þar ok undir skild ǫll manna forráð, ef til þyrfti at taka, þau er Sighvatr hafði átt. Var Hrafn Oddsson váttr, ok Teitr Styrmisson, Kolbeinn grǫn, ok Nichulas Oddsson, ok margir aðrir. Fékk Þórðr af þessu gott orð af alþýðu; þótti ǫllum mǫnnum honum þetta vel fara. Eptir þetta fór Þóríðr til Sauðafells, ok var þar [vistum] in næstu misseri.

Þórðr fór ór Flatey vestr í Fjǫrðu, en sendi til Borgarfjarðar Ingjald Geirmundarson at vitja heita þeirra er þeir Þorleifr ok Bǫðvarr hǫfðu honum heitit um haustit á Ferju-bakka, at þeir skyldu veita honum til laga á þingi. Ok er Ingjaldr fann þá Þorleif ok þá brœðr, gengu þeir ór skugga, at þeir mundu eigi til þings ríða með Þórði. Fór þeim svá sem mǫrgum, at "minna þykkir fyrir at heita en at efna." Ok er þeir gengu ór þessu máli, þá segir Sturla sem satt var, at þeir Þórðr hefði eigi afla til þingreiðar móti fjǫlmenni Kolbeins ok Sunnlendinga; en þó kvazk hann vilja veita Þórði slíkt allt er hann mætti. Eptir þat fór Ingjaldr vestr aptr, ok segir Þórði til svá búins.

Þenna sama vetr sendi Kolbeinn Einar draga ok nǫkkura menn norðr á Langanes at drepa þá Blásius-sonu, Álmgeir ok... Þá gerðisk svá, at Eyfirðingum, ok þeim er verit hǫfðu vinir Sighvats, þótti þungt undir at búa þeim afar-kostum er menn urðu undir at liggja í mann-drápum ok ránum. Kom þá svá, at þeir gerðu Þórði orð, at þeir mundu veita honum, ef hann kœmi norðr þangat með nǫkkurn afla til móts við þá.