Bókastaðir

Ásbjǫrn hét maðr, Guðmundar son smiðs, Solomons sonar. Hann var einhleypingr ok vaskr maðr; eigi var hann ættstórr. Hann gékk fyrir Þórð ok mælti: "Hví sætir þat, at þú kveðr ønga menn aðra til ferðar þessar en bœndr? viltú eigi aðra nýta? Ek vil bjóðask til ferðar með þér; ok ætla ek at vera þér miklu meiri en einn hverr bóndi. Fá þú mér sveit nǫkkura, ok mun ek freista at krefja þá upp bœndrna; er þat maklegra at vér eigim saman; hér er hvárga til at spara." Þórðr tók því vel; ok kvað svá vera skyldu.

En um morguninn eptir fékk Þórðr Ásbirni níu menn, ok kallaði þá alla saman Gesti. Fór þá Ásbjǫrn út eptir Steingrímsfirði; var þat flest bœnda, at brottu vóru af bœjum sínum, ok hǫfðu fólgizk; hǫfðu þeir heyrt kvitt af þessi ráða-gerð um kveldit. En þeir urðu allir at fara, er heima vóru staddir.

Fór Ásbjǫrn þar til er hann kom í Húsavík. Hǫgni hét bóndi er þar bjó; var hann í brottu. Ásbjǫrn tók konu hans, ok hafði með sér; ætlaði þá, at bœndr mundu eptir ríða, ok mundi þá ná fundi þeirra.

En heimamenn gerðu Hǫgna njósn, at kona hans væri í brott tekin. Hǫgni fór eptir þeim Ásbirni við fjórtánda mann. Þeir fundusk við heygarð nǫkkurn. Beiddi Hǫgni þá, at Ásbjǫrn vildi láta lausa konu hans; en Ásbjǫrn bað þá fara með sér, en húsfreyja fœri heim. Bœndr vildu þat eigi; sǫgðu hann annars maklegan fyrir slíkar tiltekjur. Fór þá í heitan með þeim. Eggjaði Hǫgni at bœndr skyldi at þeim ganga; en ekki varð af því. Þá skaut Ásbjǫrn spjóti; ok kvazk þeim leiða skyldu at þeir fœri at mǫnnum Þórðar í annat sinn; kom spjótit á Hǫgna upp í hrǫrana, ok renndi ofan í lærit; var þat sár mikit ok banvænt. Sá var inn fyrsti áverki er menn Þórðar veittu. Gengu þá bœndr upp nǫkkurir; en sumir fluttu Hǫgna heim.

Þórðr reið þaðan suðr til Saurbœjar; mœttusk þeir þá flokkarnir ok þeir er vestan fóru. Var þat um kveldit fyrir Allra-Heilagra-messu.

Fundusk þeir þar, Þórðr ok Sturla. Spurði Þórðr þá hvárt Sturla væri búinn til ferðar með honum. En Sturla kvazk eigi nenna at svá búnu at brjóta eiða sína ok svá margra manna sem í vóru með honum; "En skamt mun líða áðr Norðlendingar brjóta við mik, ok skal mín þá eigi á bak at leita; en ríða mun ek með þér suðr til Borgarfjarðar, ef þú villt." Þórði fannsk fátt um; ok kvazk eigi vita hverju hann skipti þat.

Reið Þórðr suðr yfir heiði til Hvamms-fjarðar ok Sturla með honum. Kom þá Tumi bróðir hans til móts við hann. Teitr Styrmisson, systurson Þórðar, var þá norðan kominn við sjaunda mann.

Reið Þórðr þá með allan flokkinn suðr til Dala; heimti hann þá saman alla ina beztu menn, ok leitaði ráðs við þá hvert á skyldi snúa. Var þá rannsakat hversu mart liðit var; var þá nær tvau hundruð manna. Þótti þá eigi liðs-fjǫldi til vera at ríða norðr á. Lǫgðu þat flestir til, at Þórðr skyldi suðr á snúa; þótti þar minni vǫrn fyrir landi; en œrnar sakir. Liðit var ok lítt vápnat. Lǫgðu þat margir til ráðs, at þangat skyldi á leita er nǫkkurr vápna-afli væri fyrir.

Þórðr spurði hvar þat væri. Honum var sagt, at Loptr biskupsson ætti skjǫldu marga ok drjúgum ǫnnur vápn. Þórðr segir hann maklegastan til vera, at fá nǫkkura skǫmm af honum; "Hann hefir lengi verit ann-streymr oss frændum; var hann ok mest manna í ráða-gerðinni í móti þeim feðgum." Þessa eggjuðu allir. Ok var þat ráðs tekit at ríða suðr til Hitardals.

Loptr biskupsson bjó þá í Hitardal at Húsafelli. En er Þórðr kom upp á heiðina ór Svínbjúgs-dal, þá kallaði hann til sín Teit Styrmisson; ok bað hann at ríða fyrir í Hitardal; ok bað hann at handtaka Lopt biskupsson, en gera honum ekki, ok láta eigi menn komask í brott af bœnum. Teitr reið fyrir með fimtán menn. Tóku þeir bœinn, en Loptr var eigi heima. Hann hafði riðit í brott áðr um daginn ofan undir Hraun. Þá bjó undir Hrauni Skúli Þorsteinsson. En Lopti kom njósn um kveldit; ok reið hann ofan til sjóvar, ok fékk sér þar skip, ok fór hann þá suðr yfir fjǫrð til Garða; þar bjó þá Þorleifr Þórðarson; var Loptr með honum um hríð.

Þórðr var í Hitardal um nóttina. En um morguninn eptir lætr Þórðr reka saman hross ǫll; ok svá lét hann taka vápn ǫll þau sem fundusk; vóru skildir bornir út ór kirkju. Þaðan fór Þórðr suðr til Reykjadals ins syðra. Þar kom til móts við hann Þórðr Bjarnarson; hann bjó þá í Eskiholti, ok átti Margrétu dóttur Þórdísar Sveinbjarnardóttur. Þeir Þórðr ok Sturla fundusk um daginn, er Þórðr fór ór Hitardal; ok áttu þá tal saman; ok hvarf Sturla vestr aptr; var þá ekki til tíðenda.

Reið þá Þórðr suðr um Skarðs-heiði, Skarðaleið, til Laugardals þar til er hann kom í Tungu til búss Gizurar. Þar var þá fyrir Þóra Guðmundar-dóttir, móðir hans. Var þar allt í kirkju borit, svá at þar var engi hlutr inni til matar nema flautaker. Vildu menn þá drepa fé; en Þórðr bannaði þat; kvað eigi dveljask skyldu at því; kvað hermenn verða þann mat at hafa sem til væri.

Fékk hann þá njósn af, at Hjalti hafði flokka saman dregit niðri í Flóa. Bað Þórðr þá hvern mann sǫðla hesta sína. Ok svá var gǫrt. Sneru menn þá í brott. Ok þá bað Þórðr, at þeir [menn] skyldi fyrir ríða er kunnigt var ofan í Flóann.

Tumi bróðir hans kvað þat fjarri skyldu fara, "Ok ríði allir austr yfir ár, þeir er mér vilja fylgja." Gékk þá liðit í tvá staði. Áttu menn þá hlut at við Þórð, at heldr skyldi ríða austr yfir Árnar; kvóðu þangat liðveizlu ván.

Þórðr lét eptir bœnum manna; ok reið austr til Keldna um nóttina; átti þá tal við Hálfdan mág sinn, ok beiddi hann liðveizlu; en Hálfdan var inn seinlegasti; kallaði þó øngan afla verða, at hann stœði upp. Þórðr bað hann fá sér menn til liðsemðar, þótt hann sæti heima. Hálfdan kvazk vilja finna brœðr sína áðr. Steinvǫru konu hans líkaði þá stór-ílla. Ok við þetta reið Þórðr á brott.

Ormr hét maðr ok var Bjarnar son, Þorvalds sonar, Gizurar sonar, bróður-son Gizurar Þorvalds sonar; hann bjó þá á Breiðabólstað í Fljóts-hlíð. Hann var goðorðs-maðr, ok hafði átt mikinn hlut at drápi Snorra Sturlusonar. Þórðr reið þá austr á Breiðabólstað; en Ormr stǫkk undan austr í Ver; en Þórðr sat í búinu á Breiðabólstað um hríð. Þá sǫmu nótt er Þórðr var í héraði kominn, ok Hjalti spurði þat, at hann var þar með flokk sinn, tók hann þat ráðs, at hann reið norðr um land á fund Kolbeins Arnórs sonar; en bað bœndr at halda setum sem fjǫlmennustum í Skálaholti; en beiddi [Sigvarð] biskup at fara á fund Þórðar með sáttar-boðum; ok draga þat efni til þeirrar stefnu er Kolbeinn mætti til komask norðan.

Reið Sigvarðr biskup austr á Breiðabólstað á móts við Þórð at bœn Hjalta, ok leitaði um sættir fyrir hǫnd bónda. Steinvǫr kom ok til með biskupi. Biskup flutti ákaflega; en Þórðr var inn þverasti. Biskup bauð af hendi bónda, at sex menn skyldi gera fyrir hvárra hǫnd; en Þórðr neitti því; en bauð, at Steinvǫr ok Hálfdan skyldi gera allt óskorat. Biskup kvazk því hvárki kunna neita né játa fyrir hǫnd bónda, fyrr en þeir keyri sjálfir. Fór biskup þá heim í Skálaholt til móts við bœndr; en hann skyldi senda sem skjótast Þórði mann, ok segja hvárt bœndr vilja sættir eða eigi; ok var á kveðin stund nær sá skyldi aptr koma.

Á þessi stundu fóru menn millum þeirra Þórðar ok Bjarnar Sæmundar-sonar, at leitask um, hvárt Þórðr vildi vera í sættum þeim sem bróðir hans Tumi hafði áðr tekit fyrir báða þá við Bjǫrn, fyrir þat er hann hafði verit á Ǫrlygs-stǫðum. Þórðr bað Bjǫrn ríða á fund sinn í griðum, ok ræddizk þeir við sjálfir. Reið Bjǫrn til móts við Þórð á Breiðabólstað. Átti þá Tumi mikinn hlut at við Þórð bróður sinn; kallaði eigi fleiri en svá at honum hefði sóma gǫrt af þeim málum; "En mér þykki þat eigi fjarri, at þú héldir þær sættir."

Þórðr kvað Bjǫrn mundu mestu um ráða sjálfan, hvárt hann vildi gerask hans vinr eða óvinr; "En eigi mun ek trygðir veita Birni fyrr en ek veit hverr maðr hann vill vera." Bjǫrn kvezk þat skjótt sýna mundu honum. Gaf hann þá Þórði sæmilegar gjafir. Þórðr þekðisk þat; ok skildu þá laglega.

Tveim dǫgum síðarr en á kveðit var, kom sá maðr er biskup sendi Þórði; sagði sá, at bœndr neituðu þeim sættum sem Þórðr beiddi. Þórðr reið þá þegar til Keldna með flokk sinn; var Hálfdan riðinn ofan í Odda, en Steinvǫr var heima. Gerði Þórðr þegar þá Dufgus-sonu, Kolbein ok Bjǫrn, til móts við Hálfdan; en Steinvǫr stefndi saman bóndum ǫllum í einn stað; bað þá búna vera, at ríða þann veg sem þeir Þórðr ok Hálfdan. Þeir Kolbeinn fundu Hálfdan, ok segja honum orðsending þeirra systkina.

Hálfdan kvað þat vera óráð, at ríða á helgan stað at bóndum þeim er eigi væri slœgja til; "Mun ek hvergi fara, ok engir mínir menn; en Þórðr má fá sóma sinn á annan veg á bóndum í tómi." Sendi Hálfdan þá menn til bónda, ok bað þá fara heim.

En er þeir Kolbeinn kómu aptr, ok sǫgðu [Þórði] orð Hálfdanar, þá varð hann all-reiðr; kvazk þá skyldu ríða at bóndum, ok sjá hvat í gerðisk. Hafði hann þá ok sanna njósn um fjǫlmenni þeirra, at þeir vóru nær sex hundruð, ok hǫfðu búizk um í kirkju-garði í Skálaholti. Þórðr reið út yfir á, ok kannaði lið sitt; var þat tíu tigir ok hundrað manna. Sǫgðu þá margir, sem satt var, at þat var óráð at ríða at þeim. En Þórðr kvezk svá opt mundu hætta verða í óvænt efni, ef nǫkkut skyldi á vinnask um hans mál.

Suðr frá Auðsholti kom biskup í móti Þórði; ok bauð allt it sama af bónda hendi sem fyrr. Þórðr var þá inn styggasti við biskup; sagði hann allt draga til óliðs sér. Biskup kallaðisk jafn-fram skyldu bannsetja Þórð ok alla menn hans, sem hann riði á staðinn. Þórðr bað hann, at hann léti þá brott fara af staðnum; kvað þat ósætilegt, at hann drœgi þá í kirkju-garð, slíkir hernaðar-menn sem þeir væri, "Þá er þeir brutu kirkjuna á Miklabœ Laugar-kveldit, ok leiddu út sex menn, ok létu hvern drepa á fœtr ǫðrum." Biskup vildi þá ríða fyrir, ok gera njósn bóndum. En er menn Þórðar vissu þat, létu þeir hann bíða þess er Þórð bar eptir, er hann reið síðarr.

En er Þórðr kom eptir, lét hann biskup ríða hvert er hann vildi, ok reið eptir sem ákafast þar til er hann kom í geilar hjá Skálaholti; ok bað hann menn þá stíga af baki ok búask til atgǫngu. Þá sendi hann þá heim Hrafn Oddsson ok Teit [Styrmisson] at vita hvárt bœndr væri í sama skapi um sætt sem fyrr; eða hversu þeim litizk á umbúnað þeirra, hvé tor-sóttlegir þeir væri.

En er þeir kómu heim, þá var biskup skrýddr ok þrír tigir klerka með honum; ok sagðisk þegar skyldu bannsetja Þórð, er atganga tœkisk, ok alla hans menn.

Teitr lǫgmaðr, vitr maðr ok góðgjarn, bróðir Gizurar, hann bað biskup at freista at ganga á milli, ok vita ef nǫkkut stoðaði. Sagði, sem satt er, hversu mikil vár-kunn Þórði var á, svá mikinn mann-skaða sem hann hafði fengit, "En sviptr ǫllu fénu, ok hefir ekki til viðr-lífis sínum mǫnnum, annat en þat er hann verðr at deila til í hendr óvinum sínum, eða ræna saklausa menn: þótt hann leiti eptir sínum hluta með því móti sem hann þykkisk helzt mega."

Linuðusk bœndr þá, ok báðu at þeir biskup ok Teitr fœri í millum, ok gáfu sitt mál á þeirra vald ok forsjó. Gékk biskup þá at finna Þórð ok þeir Teitr. Sǫgðu þeir Hrafn Þórði, at þeir væri tor-sóttlegir, ef nǫkkur dáð væri í þeim. Tumi var þá ok all-sáttfúss. Sǫmðusk þá sættir með því móti, at biskup ok Steinvǫr skyldi um gera; en þat er þau yrði eigi ásátt, þat skyldi gera Steinvǫr ein; bœndr skyldi í øngum mót-ferðum vera við Þórð þar til er Gizurr kœmi til Íslands. Skyldi þá lokit sættum með þeim Þórði ok bóndum, ef Gizurr kœmi til; en haldask ella. Gengu þá bœndr til handsala við Þórð.

Reið Þórðr þá austr á Breiðabólstað eptir sættina; ok settusk þá enn í bú Orms; en Ormr var í Veri meðan Þórðr var á Breiðabólstað. Fóru menn í millum þeirra; ok vannsk ekki at um sættir. Þórðr sendi Bjǫrn Dufgusson vestr í Breiðafjarðar-dali, en Þórð Bjarnason til Borgarfjarðar at vera á njósn um ferðir Kolbeins Arnórssonar; fyrir því, at þat var þá kvittat, at mann-samnaðr væri fyrir norðan land.

En Þórðr reið út yfir á í Biskups-tungur. Kom þar biskup ok Steinvǫr, ok luku þá upp gerðum; ok gerðu á hendr alþýðu, bónda þeirra er þingfararkaupi áttu at gegna í sveit Gizurar, þrjú hundruð; en á hendr inum stœrrum bóndum fimm hundruð. Eptir þat reið Þórðr sunnan af héruðum til Borgarfjarðar.

Nú verðr frá því at segja, er vér gátum fyrr, — at Hjalti biskupsson kom á fund Kolbeins; ok segir honum um ferðir Þórðar, ok bað hann suðr-reiðar. Kolbeinn brásk við skjótt, ok sendir þegar menn norðr til Øxarfjarðar. Ok þeir drógu lið saman um allar sveitir fyrir norðan Ǫxnadals-heiði. Aðra menn sendi hann vestr til Hrútafjarðar; skyldi þeir krefja menn upp um vestr-héruð, ok fjǫlmenna sem mest. En er flokkar kómu saman, þá vildi Hjalti at flokknum væri stefnt suðr um Kjǫl ok svá til móts við Þórð.

En Kolbeinn kvað vera þykkja mega, at Þórðr væri þá vestr um riðinn, "Áðr vér komim suðr; ok munu vér þá eigi ná þeim. Vil ek stefna inar vestri heiðar ok svá til Borgarfjarðar; má svá sízt bera í sundr fund várn, hvárt er Þórðr er suðr eða vestr."

Hjalti kvað Sunnlendinga yfrit lengi þolt hafa þenna ófrið. Kolbeinn kvað þá vel mátt hafa hrundit af sér, ef þeir hefði karlmennzku til, svá at þeir þyrfti eigi annarra manna liðveizlu. Norðlendingar allir báðu Hjalta ílls; kvóðu þetta allt af honum hljótask.

Kolbeinn reið þá með allan flokk sinn vestr til Miðfjarðar, ok þaðan suðr um Tvídœgru. En er þeir fóru upp ór Gnúpsdal, lét Kolbeinn telja lið sitt; var vel sex hundruð manna. Kolbeinn kvezk þá ærit lið hafa, ef gipta félli.

Svá var veðri farit, er þeir riðu á heiðina, at um morguninn var á krapadrífa ok vindr lítill; ok urðu menn alvátir. En er á leið daginn tók at frysta; hljóp þá veðrit í norðr. Gerðisk þá hríð svá mikil sakir fjúks ok frosts, at sjaldan verða þvílíkar. Leið eigi langt, áðr þeir vissu eigi hvar þeir fóru. Drósk þá liðit mjǫk af kulða. Bað Kolbeinn menn þá stíga af baki, "Ok taki menn glímur stórar, ok viti ef mǫnnum hitnar við þat." Urðu þar svá miklar hrakningar, at margir menn týndu vápnum sínum, ok fengu eigi á haldit fyrir kulða. Gengu þá þegar nǫkkurir menn til heljar af, en margir meiddusk til ǫrkumla.

Tók þá heldr at birta veðrit. Kenndusk þeir þá við, at þeir vóru komnir á vatn þat er Hólmavatn heitir. Hóf þá hverr annan á bak. Fóru þeir þá þar til er þeir kómu á Gils-bakka nǫkkuru fyrir dag. Var Kolbeinn þar um nóttina. En um daginn eptir reið hann ofan í Reykjaholt með allan flokkinn; en þat liðit, er eigi var fœrt, lá eptir í Síðunni.

En er Þórðr kom ofan í Reykjadal at Englandi, þá kom í móti honum Þórðr Bjarnarson; ok segir honum, at Kolbeinn var norðan kominn með fjǫlmenni, ok sat þá í Reykjaholti.

Ari hét maðr; hann bjó þá á Lundi í Reykjadal inum Syðra; en Bǫðvarr Þórðarson bjó þá í Bœ. Hann átti Herdísi Arnórsdóttur, systur Kolbeins. Bǫðvarr var manni firnari Þórði en brœðrungr.

Þórðr reið ofan eptir Reykjadal til Lundar, ok beið þar til þess er flokkrinn kom allr eptir. Ok þá er menn vóru saman komnir, leitaði hann ráðs til inna betri manna, hvat upp skyldi taka. Lagði þá næsta sitt hverr til; eggjuðu þeir, er áræða-mestir vóru, at ríða skyldi í Reykjaholt; kǫlluðu þar marga mundu vera lítt til fœra at verjask fyrir kulða sakir. En allir inir vitrari menn sǫgðu þat óráð, at svá fáir menn riði at, þar sem slíkt fjǫlmenni væri fyrir; sǫgðu þá allskǫrulega riðit, þóat hann riði vestr um, svá at hann ætti ekki við þá. Var þat ráðs tekit. Reið þá Þórðr ofan eptir dal; ok ætlaði yfir um á at Gufu-skálum, ok svá vestr Langa-vatnsdal. En er hann kom ofan á Vǫllu, þá var sagt at eigi var hross-íss yfir ána. Snøri þá flokkrinn allr ofan til Grófar-vaðs.

Ok er menn kómu upp frá Þingnesi, þá reið Þórðr á síki eitt; brast niðr íssinn undir hestinum, ok var hvárr-tveggi á kafi, hestrinn ok hann. Ok er hann kom á land, var hann alvátr; ok snøri ofan aptr til Þingness, ok sex menn með honum. Þá bjó sá maðr í Þingnesi er Bǫrkr hét, ok var Ormsson; hann tók vel við Þórði, ok skipti við hann klæðum. Þar létu þeir menn Þórðar eptir hesta nǫkkura. Setti Bǫrkr þá inn í hús hjá hrossum sínum.

Reið Bǫrkr þá með Þórði upp til Grófar-vaðs. En er hann snøri ofan eptir héraði, heyrði hann til hvárs-tveggja flokksins, Þórðar ok Kolbeins. Þórðr reið til Stafaholts ok áði þar, ok þaðan út yfir Norðr-á. Í Svigna-skarði setti hann eptir sex menn til njósnar; vóru þar Dufgus-synir þrír; Sanda-Bárðr, ok Þorsteinn [kollr] Þorbergsson, Þorgeir stafs-endi; en Þórð Bjarnarson ok Kægil-Bjǫrn setti hann eptir í Eskiholti ef Kolbeinn riði it neðra. En Þórðr ríðr útá Mýrar með allan flokkinn; ok var all-íll fœrð.

En er Ari á Lundi varð varr við flokk Þórðar, tók hann hest sinn ok reið til Bœjar sem hvatast. En er hann kom til Bœjar, var Bǫðvarr í rekkju. Ari segir Bǫðvari, at flokkr Þórðar riði ofan eptir Reykjadal; ok bað hann gæta hrossa sinna, at þau yrði eigi tekin. En fyrir vóru komnir menn Kolbeins, Þorvaldr keppr ok tveir menn aðrir. En er þeir heyrðu hvat Ari sagði, spruttu þeir upp, ok riðu sem mest máttu þeir til Reykjaholts, ok segja Kolbeini hvat títt var. Hann bað hvern mann spretta í klæði sín, ok ríða eptir sem hvatast. Ok er þeir vóru búnir, riðu þeir ofan eptir Reykjadal, ok kómu í Bœ; var Bǫðvarr úti, ok spurðu þeir hann um ferðir Þórðar. Hann kvezk ætla at lǫngu mundi hann vestr um riðinn. Riðu þeir Kolbeinn þá ofan á Vǫllu; ok spurðu þar, at Þórðr hefði upp snúit til Grófar-vaðs.

Snúa þeir þá upp til Þingness; var Bǫrkr úti. Spyrja þeir hann at um ferðir Þórðar. Hann kvazk eigi vita þat, hvárt Þórðar-menn vóru eða aðrir; kvað þar ríða annan flokk at ǫðrum, "Í alla nótt." Kolbeinn bað hann ganga á leið með þeim. En er Kolbeinn reið á brott, dvǫlðusk þar eptir nǫkkurir menn hans, ok fundu hesta í húsi einu þá er alvátir vóru ok ný-teknir undan sǫðlum. Riðu þeir þá eptir Kolbeins; ok segja honum, at þeir hǫfðu fundit hestana; ok kvóðu, at þar mundi vera menn Þórðar nǫkkurir. Reið Kolbeinn þá heim aptr á bœinn.

Einarr Lauga-djákn Jónsson reið at Berki, ok setti spjóts-halann millum herða honum, ok bað djǫfulinn segja þat er hann vissi. Bǫrkr kvazk eigi vita hvat hann segði honum; "En ekki mun ek þér fleira segja." Bǫrkr hóf upp øxina, er hann hafði, ok laust til Einars; en Einar bar fram hjá, ok kom hǫggit á lend hestinum. Í því kom at Hallr Jónsson; ok kvað øngan mann skyldu Berki íllt gera. Hann var annarr maðr en Brandr Kolbeins son mest virðr af Norðlendingum. Var þá rannsakaðr bœrinn allr í Þingnesi, ok tekit fé þat sem laust var innan-gátta; en rænt fram hjá hrossum ǫllum; ok varð þetta lǫng dvǫl. Riðu þeir Kolbeinn í brott. En Bǫrkr kvezk ætla, at skamt mundi líða, at þeir sjálfir mundi verst una við dvǫl sína, ok verr en hann við félát sitt.

Kolbeinn reið nú í Stafaholt. Þar fengu þeir sanna njósn af um ferðir Þórðar, ok riðu þá eptir sem ákafast. Njósnar-menn Þórðar hvárir-tveggi sá er Kolbeinn kom í Stafaholt; brugðu þeir þá við ok riðu fram eptir Þórði. Hǫfðu þeir Kolbeinn þá skeið-reitt eptir stignum. Dró þá saman skjótt; kafðisk þá hestrinn undir Þórði Bjarnarsyni, en annarr undir Kægil-Birni. Gerðu þeir þá ýmist, at þeir runnu eða riðu at baki þeim Svarthǫfða ok Bárði. En er þeir kómu at Langá, þá bar leiti á milli.

Þá hljóp Svarthǫfði af baki, ok bað bróður sinn á bak stíga; "Ek sé, at oss dugir eigi lengr tvímenning; en vit Þórðr Bjarnarson munum forða oss sem verða má."

Bjǫrn kvazk aldregi mundu frá honum ríða. Þeir Þórðr ok Svarthǫfði tóku þá skeið ofan eptir ánni; en þeir Bjǫrn riðu fram eptir flokkinum Þórðar sem ákafast. En þeir Svarthǫfði ok Þórðr kǫstuðu sér í snjóinn, ok jósu á sik mjǫllinni. Þeir Kolbeinn sóttu þá svá fast fram, at ekki var nær í milli þeirra. En er þeir Bárðr [kómu eptir], þá var Hrafn Oddsson á hala-ferðinni.

Þeir báðu hann hvata eptir Þórði, ok segja honum hvat er títt var, er hann hafði hvílðan hest. En er hann hitti Þórð, þá gékk Þórðr ok leiddi hestinn eptir sér. Hrafn bað hann fara á bak; segir, at Kolbeinn var þá nálega kominn á hæla þeim; "En meiri ván, at þeir Svarthǫfði ok Þórðr sé teknir." Eptir þat sté Þórðr á bak; ok reið þá fram eptir skógar-gǫtunum, þar til er klif var lítit. Þar bar þá leiti í milli. Bað þá Þórðr alla sína menn af baki stíga; kvað þar við skyldu nema, ok hlaupa á þá.

En þar varð, sem víða annars-staðar, at flótta-manninn er eigi hægt at hepta. En er Þórðr sá þetta, at þá hleypði margr sá mest, er áðr kvazk hafa þreyttan hest, svá at hvergi mátti ganga, þá bað Þórðr, er því mátti eigi áleiðis koma at nema þar við, at fólkit skyldi eigi svá geyst ríða; ok sendi þá frá fram, Guðmund sorta; ok bauð, at eigi skyldi brott ríða af bœnum í Álptár-tungu. En er Þórðr kom á bœinn, þá sté þar af baki alþýða.

Ok þá segir honum Ingjaldr skáld Geirmundarson, ok kvað sét vera hversu þá mundi fara; "Nú flýr ǫll alþýða; en inir betri menn munu eigi frá yðr ríða. En ef þú bíðr hans, þá verðr þat þinn skaði ok þeirra manna er þér fylgja."

Stigu þeir þá á bak. Tók þá ok svá at batna fœrðin, at þá var allt skeið-reitt. Þórðr bað þá menn fara í kirkju er þrotna hǫfðu hesta. Hljópu þá í kirkju nær þrír tigir manna. Brú var á Álptá; ok var þar sein-fært yfir. En er Þórðr kom yfir ána, hleypði sinn veg hverr; Þórðr sendi menn fram eptir liðinu, ok bað menn saman halda hvat sem í gerðisk. En því kom ekki til leiðar. Varð þá eigi fleira í reið með Þórði en hans menn; ok vóru þat sex tigir manna.

En er Þórðr var brott riðinn ór Álptár-tungu, þá kom þegar flokkrinn Kolbeins. Varð þá svá nær farit; at þeir sem norðr hǫfðu snúit frá kirkjunni fyrir húsin, at þá er þeir snøru aptr, náðu þeir eigi kirkju. Vóru þá vegnir tveir menn í kirkju-garðinum, Sigmundr Hallsson ok Torfi Þorgeirsson. Gengu þeir Kolbeins-menn þá til kirkju-dura, ok rannsǫkuðu hvat manna þar væri inni. Í því bili kom Kolbeinn; kvað þá óvitrlega gera; lágu þar ok gerðu ekki þat er framkvæmð væri í; ok Þórð bæri undan ok alla þá er nǫkkut manns-mót væri at. Setti hann þá þar eptir er ófœrir vóru. Síðan tóku þeir eptir-reið sem ákafast. En er þeir kómu at Álptá, varð þeim eigi þar greið-fœrt yfir, þvíat Þórðr hafði látit af draga brúna.

Þá varð þeim Kolbeini allt saman mikil dvǫl. Þórðr snøri þá út eptir Mýrum. Ok er hann kom yfir Hitará, þá sté Teitr Styrmisson af baki ok Kolbeinn grǫn ok enn fleiri menn, ok vǫtnuðu hestum sínum, er vatn féll á ísinum. Þá riðu Kolbeins-menn sunnan at ánni. Ok er þeir Teitr stukku upp af ánni, þá snøri Þórðr aptr; en Kolbeins-menn snøru þá aptr undan, þvíat þeir vóru fáir eptir komnir. Teitr bað þá menn skunda á bak; kvóðu þetta ekki vera annat en dvǫl þeirra. Reið þá hverr undan sem mátti.

En Þórðr reið um daginn jafnan síðast; ok vildi hann aldri svá mikit ríða sem alþýðunni var í hug. Tǫluðu þá sumir við hann, en sumir keyrðu hestinn undir honum. Bar þá enn undan. Kolbeins-menn tóku þá drjúgum menn af Þórði, er hestana þraut; vóru þeir allir flettir, en á sumum unnit. En er Þórðr reið út á Vǫðlana, þá sá þeir Kolbeins-menn, at undan mundi bera, ok hurfu þá aptr.

Þórðr reið í Mikla-holt, ok dvalðisk þar um hríð. Þar bjó þá Guðmundr Óláfsson; hann var vinr mikill Sturlunga; fýsti hann Þórð sem fyrst brott-reiðar. Reið Þórðr þaðan vestr Kerlingar-skarð ok vestr til Helgafells. Fékk Þórðr sér þar skip, ok fór út í Fagrey; — en hestana lét hann reka it iðra; — kom hann þar Laugardaginn fyrir hádegi. Þat var inn næsta dag fyrir Andreas-messu. Þótti þat ǫllum mikil furða, ok varla dœmi til finnask, at menn hefði riðit inum sǫmum hestum í einni reið af Þingvelli ok til Helgafells í svá miklum ófœrðum sem þá vóru. Þórðr reið Fimtadag um hádegi af Þingvelli, en kom til Helgafells Fǫstu-nóttina er stjarna var í austri. Þóttusk þá allir þegar vita, at Þórð mundi til stórra hluta undan rekit hafa.

Kolbeinn reið til Álptár-tungu með allan flokkinn, ok var þar um nóttina. En um morguninn eptir vóru menn leiddir ór kirkju. Var þá hǫggin hǫnd af þeim manni, er Þórhallr hét, ok var Oddleifsson. Annarr maðr hét Naddr, er enn var hand-hǫgginn; hann hafði riðit norðan með Teiti Styrmissyni. Fengu þá allir aðrir menn lífs-grið ok lima, en vóru flettir vápnum ok hestum. Reið Kolbeinn eptir þat í Hitardal; ok var sagt þar allt it sanna um ferðir Þórðar.