Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 169

Ásbjörn hét maðr, Guðmundar son smiðs, Solomons sonar. Hann var einhleypingr ok vaskr maðr; eigi var hann ættstórr. Hann gékk fyrir Þórð ok mælti: "Hví sætir þat, at þú kveðr önga menn aðra til ferðar þessar en bændr? viltú eigi aðra nýta? Ek vil bjóðask til ferðar með þér; ok ætla ek at vera þér miklu meiri en einn hverr bóndi. Fá þú mér sveit nökkura, ok mun ek freista at krefja þá upp bændrna; er þat maklegra at vér eigim saman; hér er hvárga til at spara." Þórðr tók því vel; ok kvað svá vera skyldu. En um morguninn eptir fékk Þórðr Ásbirni níu menn, ok kallaði þá alla saman Gesti. Fór þá Ásbjörn út eptir Steingrímsfirði; var þat flest bænda, at brottu vóru af bæjum sínum, ok höfðu fólgizk; höfðu þeir heyrt kvitt af þessi ráða-görð um kveldit. En þeir urðu allir at fara, er heima vóru staddir. Fór Ásbjörn þar til er hann kom í Húsavík. Högni hét bóndi er þar bjó; var hann í brottu. Ásbjörn tók konu hans, ok hafði með sér; ætlaði þá, at bændr mundu eptir ríða, ok mundi þá ná fundi þeirra. En heimamenn görðu Högna njósn, at kona hans væri í brott tekin. Högni fór eptir þeim Ásbirni við fjórtánda mann. Þeir fundusk við heygarð nökkurn. Beiddi Högni þá, at Ásbjörn vildi láta lausa konu hans; en Ásbjörn bað þá fara með sér, en húsfreyja færi heim. Bændr vildu þat eigi; sögðu hann annars maklegan fyrir slíkar tiltekjur. Fór þá í heitan með þeim. Eggjaði Högni at bændr skyldi at þeim ganga; en ekki varð af því. Þá skaut Ásbjörn spjóti; ok kvazk þeim leiða skyldu at þeir færi at mönnum Þórðar í annat sinn; kom spjótið á Högna upp í hrörana, ok renndi ofan í lærit; var þat sár mikit ok banvænt. Sá var inn fyrsti áverki er menn Þórðar veittu. Gengu þá bændr upp nökkurir; en sumir fluttu Högna heim. Þórðr reið þaðan suðr til Saurbæjar; mættusk þeir þá flokkarnir ok þeir er vestan fóru. Var þat um kveldit fyrir Allra-Heilagra-messu. Fundusk þeir þar, Þórðr ok Sturla. Spurði Þórðr þá hvárt Sturla væri búinn til ferðar með hónum. En Sturla kvazk eigi nenna at svá búnu at brjóta eiða sína ok svá margra manna sem í vóru með hónum; "En skamt mun líða áðr Norðlendingar brjóta við mik, ok skal mín þá eigi á bak at leita; en ríða mun ek með þér suðr til Borgarfjarðar, ef þú villt." Þórði fannsk fátt um; ok kvazk eigi vita hverju hann skipti þat. Reið Þórðr suðr yfir heiði til Hvamms-fjarðar ok Sturla með hónum. Kom þá Tumi bróðir hans til mótz við hann. Teitr Styrmisson, systurson Þórðar, var þá norðan kominn við sjaunda mann. Reið Þórðr þá með allan flokkinn suðr til Dala; heimti hann þá saman alla ina beztu menn, ok leitaði ráðs við þá hvert á skyldi snúa. Var þá rannsakat hversu mart liðit var; var þá nær tvau hundruð manna. Þótti þá eigi liðs-fjöldi til vera at ríða norðr á. Lögðu þat flestir til, at Þórðr skyldi suðr á snúa; þótti þar minni vörn fyrir landi; en ærnar sakir. Liðit var ok lítt vápnað. Lögðu þat margir til ráðs, at þangat skyldi á leita er nökkurr vápna-afli væri fyrir. Þórðr spurði hvar þat væri. Hónum var sagt, at Loptr biskupsson ætti skjöldu marga ok drjúgum önnur vápn. Þórðr segir hann maklegastan til vera, at fá nökkura skömm af hónum; "Hann hefir lengi verit ann-streymr oss frændum; var hann ok mest manna í ráða-görðinni í móti þeim feðgum." Þessa eggjuðu allir. Ok var þat ráðs tekit at ríða suðr til Hitardals.

Chapter 170

Loptr biskupsson bjó þá í Hitardal at Húsafelli. En er Þórðr kom upp á heiðina ór Svínbjúgs-dal, þá kallaði hann til sín Teit Styrmisson; ok bað hann at ríða fyrir í Hitardal; ok bað hann at handtaka Lopt biskupsson, en göra hónum ekki, ok láta eigi menn komask í brott af bænum. Teitr reið fyrir með fimtán menn. Tóku þeir bæinn, en Loptr var eigi heima. Hann hafði riðit í brott áðr um daginn ofan undir Hraun. Þá bjó undir Hrauni Skúli Þorsteinsson. En Lopti kom njósn um kveldit; ok reið hann ofan til sjóvar, ok fékk sér þar skip, ok fór hann þá suðr yfir fjörð til Garða; þar bjó þá Þorleifr Þórðarson; var Loptr með hónum um hríð.

Þórðr var í Hitardal um nóttina. En um morguninn eptir lætr Þórðr reka saman hross öll; ok svá lét hann taka vápn öll þau sem fundusk; vóru skildir bornir út ór kirkju. Þaðan fór Þórðr suðr til Reykjadals ins syðra. Þar kom til mótz við hann Þórðr Bjarnarson; hann bjó þá í Eskiholti, ok átti Margrétu dóttur Þórdísar Sveinbjarnardóttur. Þeir Þórðr ok Sturla fundusk um daginn, er Þórðr fór ór Hitardal; ok áttu þá tal saman; ok hvarf Sturla vestr aptr; var þá ekki til tíðenda. Reið þá Þórðr suðr um Skarðz-heiði, Skarðaleið, til Laugardals þar til er hann kom í Tungu til búss Gizurar. Þar var þá fyrir Þóra Guðmundar-dóttir, móðir hans. Var þar allt í kirkju borit, svá at þar var engi hlutr inni til matar nema flautaker. Vildu menn þá drepa fé; en Þórðr bannaði þat; kvað eigi dveljask skyldu at því; kvað hermenn verða þann mat at hafa sem til væri. Fékk hann þá njósn af, at Hjalti hafði flokka saman dregit niðri í Flóa. Bað Þórðr þá hvern mann söðla hesta sína. Ok svá var gört. Sneru menn þá í brott. Ok þá bað Þórðr, at þeir [menn] skyldi fyrir ríða er kunnigt var ofan í Flóann. Tumi bróðir hans kvað þat fjarri skyldu fara, "Ok ríði allir austr yfir ár, þeir er mér vilja fylgja." Gékk þá liðit í tvá staði. Áttu menn þá hlut at við Þórð, at heldr skyldi ríða austr yfir Árnar; kvóðu þangat liðveizlu ván. Þórðr lét eptir bænum manna; ok reið austr til Keldna um nóttina; átti þá tal við Hálfdan mág sinn, ok beiddi hann liðveizlu; en Hálfdan var inn seinlegasti; kallaði þó öngan afla verða, at hann stæði upp. Þórðr bað hann fá sér menn til liðsemðar, þótt hann sæti heima. Hálfdan kvazk vilja finna bræðr sína áðr. Steinvöru konu hans líkaði þá stór-flla. Ok við þetta reið Þórðr á brott.

Chapter 171

Ormr hét maðr ok var Bjarnar son, Þorvaldz sonar, Gizurar sonar, bróður-son Gizurar Þorvaldz sonar; hann bjó þá á Breiðabólstað í Fljótz-hlíð. Hann var goðorðz-maðr, ok hafði átt mikinn hlut at drápi Snorra Sturlusonar. Þórðr reið þá austr á Breiðabólstað; en Ormr stökk undan austr í Ver; en Þórðr sat í búinu á Breiðabólstað um hríð. Þá sömu nótt er Þórðr var í héraði kominn, ok Hjalti spurði þat, at hann var þar með flokk sínn, tók hann þat ráðs, at hann reið norðr um land á fund Kolbeins Arnórs sonar; en bað bændr at halda setum sem fjölmennustum í Skálaholti; en beiddi [Sigvarð] biskup at fara á fund Þórðar með sáttar-boðum; ok draga þat efni til þeirrar stefnu er Kolbeinn mætti til komask norðan.

Reið Sigvarðr biskup austr á Breiðabólstað á mótz við Þórð at bæn Hjalta, ok leitaði um sættir fyrir hönd bónda. Steinvör kom ok til með biskupi. Biskup flutti ákaflega; en Þórðr var inn þverasti. Biskup bauð af hendi bónda, at sex menn skyldi göra fyrir hvárra hönd; en Þórðr neitti því; en bauð, at Steinvör ok Hálfdan skyldi göra allt óskorat. Biskup kvazk því hvárki kunna neita né játa fyrir hönd bónda, fyrr en þeir keyri sjálfir. Fór biskup þá heim í Skálaholt til mótz við bændr; en hann skyldi senda sem skjótast Þórði mann, ok segja hvárt bændr vilja sættir eðr eigi; ok var á kveðin stund nær sá skyldi aptr koma. Á þessi stundu fóru menn millum þeirra Þórðar ok Bjarnar Sæmundar-sonar, at leitask um, hvárt Þórðr vildi vera í sættum þeim sem bróðir hans Tumi hafði áðr tekit fyrir báða þá við Björn, fyrir þat er hann hafði verit á Örlygs-stöðum. Þórðr bað Björn ríða á fund sínn í griðum, ok ræddizk þeir við sjálfir. Reið Björn til mótz við Þórð á Breiðabólstað. Átti þá Tumi mikinn hlut at við Þórð bróður sínn; kallaði eigi fleiri en svá at hónum hefði sóma gört af þeim málum; "En mér þykki þat eigi fjarri, at þú héldir þær sættir." Þórðr kvað Björn mundu mestu um ráða sjálfan, hvárt hann vildi görask hans vinr eðr óvinr; "En eigi mun ek trygðir veita Birni fyrr en ek veit hverr maðr hann vill vera." Björn kvezk þat skjótt sýna mundu hónum. Gaf hann þá Þórði sæmilegar gjafir. Þórðr þekðisk þat; ok skildu þá laglega. Tveim dögum síðarr en á kveðit var, kom sá maðr er biskup sendi Þórði; sagði sá, at bændr neituðu þeim sættum sem Þórðr beiddi. Þórðr reið þá þegar til Keldna með flokk sínn; var Hálfdan riðinn ofan í Odda, en Steinvör var heima. Görði Þórðr þegar þá Dufgus-sonu, Kolbein ok Björn, til mótz við Hálfdan; en Steinvör stefndi saman bóndum öllum í einn stað; bað þá búna vera, at ríða þann veg sem þeir Þórðr ok Hálfdan. Þeir Kolbeinn fundu Hálfdan, ok segja hónum orðsending þeirra systkina. Hálfdan kvað þat vera óráð, at ríða á helgan stað at bóndum þeim er eigi væri slægja til; "Mun ek hvergi fara, ok engir mínir menn; en Þórðr má fá sóma sínn á annan veg á bóndum í tómi." Sendi Hálfdan þá menn til bónda, ok bað þá fara heim. En er þeir Kolbeinn kómu aptr, ok sögðu [Þórði] orð Hálfdanar, þá varð hann all-reiðr; kvazk þá skyldu ríða at bóndum, ok sjá hvat í görðisk. Hafði hann þá ok sanna njósn um fjölmenni þeirra, at þeir vóru nær sex hundruð, ok höfðu búizk um í kirkju-garði í Skálaholti. Þórðr reið út yfir á, ok kannaði lið sítt; var þat tíu tigir ok hundraðmanna. Sögðu þá margir, sem satt var, at þat var óráð at ríða at þeim. En Þórðr kvezk svá opt mundu hætta verða í óvænt efni, ef nökkut skyldi á vinnask um hans mál. Suðr frá Auðsholti kom biskup í móti Þórði; ok bauð allt it sama af bónda hendi sem fyrr. Þórðr var þá inn styggasti við biskup; sagði hann allt draga til óliðs sér. Biskup kallaðisk jafn-fram skyldu bannsetja Þórð ok alla menn hans, sem hann riði á staðinn. Þórðr bað hann, at hann léti þá brott fara af staðnum; kvað þat ósætilegt, at hann drægi þá í kirkju-garð, slíkir hernaðar-menn sem þeir væri, "Þá er þeir brutu kirkjuna á Miklabæ Laugar-kveldit, ok leiddu út sex menn, ok létu hvern drepa á fætr öðrum." Biskup vildi þá ríða fyrir, ok göra njósn bóndum. En er menn Þórðar vissu þat, létu þeir hann bíða þess er Þórð bar eptir, er hann reið síðarr. En er Þórðr kom eptir, lét hann biskup ríða hvert er hann vildi, ok reið eptir sem ákafast þar til er hann kom í geilar hjá Skálaholti; ok bað hann menn þá stíga af baki ok búask til atgöngu. Þá sendi hann þá heim Hrafn Oddzson ok Teit [Styrmisson] at vita hvárt bændr væri í sama skapi um sætt sem fyrr; eðr hversu þeim litizk á umbúnað þeirra, hvé tor-sóttlegir þeir væri. En er þeir kómu heim, þá var biskup skrýddr ok þrír tigir klerka með hónum; ok sagðisk þegar skyldu bannsetja Þórð, er atganga tækisk, ok alla hans menn. Teitr lögmaðr, vitr maðr ok góðgjarn, bróðir Gizurar, hann bað biskup at freista at ganga á milli, ok vita ef nökkut stoðaði. Sagði, sem satt er, hversu mikil vár-kunn Þórði var á, svá mikinn mann-skaða sem hann hafði fengit, "En sviptr öllu fénu, ok hefir ekki til viðr-lífis sínum mönnum, annat en þat er hann verðr at deila til í hendr óvinum sínum, eðr ræna saklausa menn: þótt hann leiti eptir sínum hluta með því móti sem hann þykkisk helzt mega." Linuðusk bændr þá, ok báðu at þeir biskup ok Teitr færi í millum, ok gáfu sítt mál á þeirra vald ok forsjó. Gékk biskup þá at finna Þórð ok þeir Teitr. Sögðu þeir Hrafn Þórði, at þeir væri tor-sóttlegir, ef nökkur dáð væri í þeim. Tumi var þá ok all-sáttfúss. Sömðusk þá sættir með því móti, at biskup ok Steinvör skyldi um göra; en þat er þau yrði eigi ásátt, þat skyldi göra Steinvör ein; bændr skyldi í öngum mót-ferðum vera við Þórð þar til er Gizurr kæmi til Íslandz. Skyldi þá lokit sættum með þeim Þórði ok bóndum, ef Gizurr kæmi til; en haldask ella. Gengu þá bændr til handsala við Þórð. Reið Þórðr þá austr á Breiðabólstað eptir sættina; ok settusk þá enn í bú Orms; en Ormr var í Veri meðan Þórðr var á Breiðabólstað. Fóru menn í millum þeirra; ok vannsk ekki at um sættir. Þórðr sendi Björn Dufgusson vestr í Breiðafjarðar-dali, en Þórð Bjarnason til Borgarfjarðar at vera á njósn um ferðir Kolbeins Arnórssonar; fyrir því, at þat var þá kvittað, at mann-samnaðr væri fyrir norðan land. En Þórðr reið út yfir á í Biskups-tungur. Kom þar biskup ok Steinvör, ok luku þá upp görðum; ok görðu á hendr alþýðu, bónda þeirra er þingfararkaupi áttu at gegna í sveit Gizurar, þrjú hundruð; en á hendr inum stærrum bóndum fimm hundruð. Eptir þat reið Þórðr sunnan af héruðum til Borgarfjarðar.

Chapter 172

Nú verðr frá því at segja, er vér gátum fyrr, — at Hjalti biskupsson kom á fund Kolbeins; ok segir hónum um ferðir Þórðar, ok bað hann suðr-reiðar. Kolbeinn brást við skjótt, ok sendir þegar menn norðr til Öxarfjarðar. Ok þeir drógu lið saman um allar sveitir fyrir norðan Öxnadals-heiði. Aðra menn sendi hann vestr til Hrútafjarðar; skyldi þeir krefja menn upp um vestr-héruð, ok fjölmenna sem mest. En er flokkar kómu saman, þá vildi Hjalti at flokknum væri stefnt suðr um Kjöl ok svá til mótz við Þórð. En Kolbeinn kvað vera þykkja mega, at Þórðr væri þá vestr um riðinn, "Áðr vér komim suðr; ok munu vér þá eigi ná þeim. Vil ek stefna inar vestri heiðar ok svá til Borgarfjarðar; má svá sízt bera í sundr fund várn, hvárt er Þórðr er suðr eðr vestr." Hjalti kvað Sunnlendinga yfrit lengi þolt hafa þenna ófrið. Kolbeinn kvað þá vel mátt hafa hrundit af sér, ef þeir hefði karlmennzku til, svá at þeir þyrfti eigi annarra manna liðveizlu. Norðlendingar allir báðu Hjalta fílz; kvóðu þetta allt af hónum hljótask. Kolbeinn reið þá með allan flokk sínn vestr til Miðfjarðar, ok þaðan suðr um Tvídægru. En er þeir fóru upp ór Gnúpsdal, lét Kolbeinn telja lið sítt; var vel sex hundruð manna. Kolbeinn kvezk þá ærit lið hafa, ef gipta félli. Svá var veðri farit, er þeir riðu á heiðina, at um morguninn var á krapadrífa ok vindr lítill; ok urðu menn alvátir. En er á leið daginn tók at frysta; hljóp þá veðrit í norðr. Görðisk þá hríð svá mikil sakir fjúks ok frostz, at sjaldan verða þvílíkar. Leið eigi langt, áðr þeir vissu eigi hvar þeir fóru. Drósk þá liðit mjök af kulða. Bað Kolbeinn menn þá stíga af baki, "Ok taki menn glímur stórar, ok viti ef mönnum hitnar við þat." Urðu þar svá miklar hrakningar, at margir menn týndu vápnum sínum, ok fengu eigi á haldit fyrir kulða. Gengu þá þegar nökkurir menn til heljar af, en margir meiddusk til örkumla. Tók þá heldr at birta veðrit. Kenndusk þeir þá við, at þeir vóru komnir á vatn þat er Hólmavatn heitir. Hóf þá hverr annan á bak. Fóru þeir þá þar til er þeir kómu á Gils-bakka nökkuru fyrir dag. Var Kolbeinn þar um nóttina. En um daginn eptir reið hann ofan í Reykjaholt með allan flokkinn; en þat liðit, er eigi var fært, lá eptir í Síðunni.

Chapter 173

En er Þórðr kom ofan í Reykjadal at Englandi, þá kom í móti hónum Þórðr Bjarnarson; ok segir hónum, at Kolbeinn var norðan kominn með fjölmenni, ok sat þá í Reykjaholti. Ari hét maðr; hann bjó þá á Lundi í Reykjadal inum Syðra; en Böðvarr Þórðarson bjó þá í Bæ. Hann átti Herdísi Arnórsdóttur, systur Kolbeins. Böðvarr var manni firnari Þórði en bræðrungr. Þórðr reið ofan eptir Reykjadal til Lundar, ok beið þar til þess er flokkrinn kom allr eptir. Ok þá er menn vóru saman komnir, leitaði hann ráðs til inna betri manna, hvat upp skyldi taka. Lagði þá næsta sítt hverr til; eggjuðu þeir, er áræða-mestir vóru, at ríða skyldi í Reykjaholt; kölluðu þar marga mundu vera lítt til færa at verjask fyrir kulða sakir. En allir inir vitrari menn sögðu þat óráð, at svá fáir menn riði at, þar sem slíkt fjölmenni væri fyrir; sögðu þá allskörulega riðit, þóat hann riði vestr um, svá at hann ætti ekki við þá. Var þat ráðs tekit. Reið þá Þórðr ofan eptir dal; ok ætlaði yfir um á at Gufu-skálum, ok svá vestr Langa-vatzdal. En er hann kom ofan á Völlu, þá var sagt at eigi var hross-íss yfir ána. Snöri þá flokkrinn allr ofan til Grófar-vaðs.

Ok er menn kómu upp frá Þingnesi, þá reið Þórðr á síki eitt; brast niðr íssinn undir hestinum, ok var hvárr-tveggi á kafi, hestrinn ok hann. Ok er hann kom á land, var hann alvátr; ok snöri ofan aptr til Þingness, ok sex menn með hónum. Þá bjó sá maðr í Þingnesi er Börkr hét, ok var Ormsson; hann tók vel við Þórði, ok skipti við hann klæðum. Þar létu þeir menn Þórðar eptir hesta nökkura. Setti Börkr þá inn í hús hjá hrossum sínum.

Reið Börkr þá með Þórði upp til Grófar-vaðs. En er hann snöri ofan eptir héraði, heyrði hann til hvárs-tveggja flokksins, Þórðar ok Kolbeins. Þórðr reið til Stafaholtz ok áði þar, ok þaðan út yfir Norðr-á. Í Svigna-skarði setti hann eptir sex menn til njósnar; vóru þar Dufgus-synir þrír; Sanda-Bárðr, ok Þorsteinn [kollr] Þorbergsson, Þorgeir stafs-endi; en Þórð Bjarnarson ok Kægil-Björn setti hann eptir í Eskiholti ef Kolbeinn riði it neðra. En Þórðr ríðr útá Mýrar með allan flokkinn; ok var all-íll færð.

En er Ari á Lundi varð varr við flokk Þórðar, tók hann hest sínn ok reið til Bæjar sem hvatast. En er hann kom til Bæjar, var Böðvarr í rekkju. Ari segir Böðvari, at flokkr Þórðar riði ofan eptir Reykjadal; ok bað hann gæta hrossa sínna, at þau yrði eigi tekin. En fyrir vóru komnir menn Kolbeins, Þorvaldr keppr ok tveir menn aðrir. En er þeir heyrðu hvat Ari sagði, spruttu þeir upp, ok riðu sem mest máttu þeir til Reykjaholtz, ok segja Kolbeini hvat títt var. Hann bað hvern mann spretta í klæði sín, ok ríða eptir sem hvatast. Ok er þeir vóru búnir, riðu þeir ofan eptir Reykjadal, ok kómu í Bæ; var Böðvarr úti, ok spurðu þeir hann um ferðir Þórðar. Hann kvezk ætla at löngu mundi hann vestr um riðinn. Riðu þeir Kolbeinn þá ofan á Völlu; ok spurðu þar, at Þórðr hefði upp snúit til Grófar-vaðs. Snúa þeir þá upp til Þingness; var Börkr úti. Spyrja þeir hann at um ferðir Þórðar. Hann kvazk eigi vita þat, hvárt Þórðar-menn vóru eðr aðrir; kvað þar ríða annan flokk at öðrum, "í alla nótt." Kolbeinn bað hann ganga á leið með þeim. En er Kolbeinn reið á brott, dvölðusk þar eptir nökkurir menn hans, ok fundu hesta í húsi einu þá er alvátir vóru ok ný-teknir undan söðlum. Riðu þeir þá eptir Kolbeins; ok segja hónum, at þeir höfðu fundit hestana; ok kvóðu, at þar mundi vera menn Þórðar nökkurir. Reið Kolbeinn þá heim aptr á bæinn. Einarr Lauga-djákn Jónsson reið at Berki, ok setti spjótz-halann millum herða hónum, ok bað djöfulinn segja þat er hann vissi. Börkr kvazk eigi vita hvat hann segði hónum; "En ekki mun ek þér fleira segja." Börkr hóf upp öxina, er hann hafði, ok laust til Einars; en Einar bar fram hjá, ok kom höggit á lend hestinum. Í því kom at Hallr Jónsson; ok kvað öngan mann skyldu Berki illt göra. Hann var annarr maðr en Brandr Kolbeins son mest virðr af Norðlendingum. Var þá rannsakaðr bærinn allr í Þingnesi, ok tekit fé þat sem laust var innan-gátta; en rænt fram hjá hrossum öllum; ok varð þetta löng dvöl. Riðu þeir Kolbeinn í brott. En Börkr kvezk ætla, at skamt mundi líða, at þeir sjálfir mundi verst una við dvöl sína, ok verr en hann við félát sitt. Kolbeinn reið nú í Stafaholt. Þar fengu þeir sanna njósn af um ferðir Þórðar, ok riðu þá eptir sem ákafast. Njósnar-menn Þórðar hvárir-tveggi sá er Kolbeinn kom í Stafaholt; brugðu þeir þá við ok riðu fram eptir Þórði. Höfðu þeir Kolbeinn þá skeið-reitt eptir stignum. Dró þá saman skjótt; kafðisk þá hestrinn undir Þórði Bjarnarsyni, en annarr undir Kægil-Birni. Görðu þeir þá ýmist, at þeir runnu eðr riðu at baki þeim Svarthöfða ok Bárði. En er þeir kómu at Langá, þá bar leiti á milli. Þá hljóp Svarthöfði af baki, ok bað bróður sinn á bak stíga; "Ek sé, at oss dugir eigi lengr tvímenning; en vit Þórðr Bjarnarson munum forða oss sem verða má." Björn kvazk aldregi mundu frá hónum ríða. Þeir Þórðr ok Svarthöfði tóku þá skeið ofan eptir ánni; en þeir Björn riðu fram eptir flokkinum Þórðar sem ákafast. En þeir Svarthöfði ok Þórðr köstuðu sér í snjóinn, ok jósu á sik mjöllinni. Þeir Kolbeinn sóttu þá svá fast fram, at ekki var nær í milli þeirra. En er þeir Bárðr [kómu eptir], þá var Hrafn Oddzson á hala-ferðinni.

Þeir báðu hann hvata eptir Þórði, ok segja hónum hvat er títt var, er hann hafði hvílðan hest. En er hann hitti Þórð, þá gékk Þórðr ok leiddi hestinn eptir sér. Hrafn bað hann fara á bak; segir, at Kolbeinn var þá nálega kominn á hæla þeim; "En meiri ván, at þeir Svarthöfði ok Þórðr sé teknir." Eptir þat sté Þórðr á bak; ok reið þá fram eptir skógar-götunum, þar til er klif var lítið. Þar bar þá leiti í milli. Bað þá Þórðr alla sína menn af baki stíga; kvað þar við skyldu nema, ok hlaupa á þá. En þar varð, sem víða annars-staðar, at flótta-manninn er eigi hægt at hepta. En er Þórðr sá þetta, at þá hleypði margr sá mest, er áðr kvazk hafa þreyttan hest, svá at hvergi mátti ganga, þá bað Þórðr, er því mátti eigi áleiðis koma at nema þar við, at fólkit skyldi eigi svá geyst ríða; ok sendi þá frá fram, Guðmund sorta; ok bauð, at eigi skyldi brott ríða af bænum í Álptár-tungu. En er Þórðr kom á bæinn, þá sté þar af baki alþýða. Ok þá segir hónum Ingjaldr skáld Geirmundarson, ok kvað sét vera hversu þá mundi fara; "Nú flýr öll alþýða; en inir betri menn munu eigi frá yðr ríða. En ef þú bíðr hans, þá verðr þat þínn skaði ok þeirra manna er þér fylgja." Stigu þeir þá á bak. Tók þá ok svá at batna færðin, at þá var allt skeið-reitt. Þórðr bað þá menn fara í kirkju er þrotna höfðu hesta. Hljópu þá í kirkju nær þrír tigir manna. Brú var á Álptá; ok var þar sein-fært yfir. En er Þórðr kom yfir ána, hleypði sínn veg hverr; Þórðr sendi menn fram eptir liðinu, ok bað menn saman halda hvat sem í görðisk. En því kom ekki til leiðar. Varð þá eigi fleira í reið með Þórði en hans menn; ok vóru þat sex tigir manna. En er Þórðr var brott riðinn ór Álptár-tungu, þá kom þegar flokkrinn Kolbeins. Varð þá svá nær farit; at þeir sem norðr höfðu snúit frá kirkjunni fyrir húsin, at þá er þeir snöru aptr, náðu þeir eigi kirkju. Vóru þá vegnir tveir menn í kirkju-garðinum, Sigmundr Hallzson ok Torfi Þorgeirsson. Gengu þeir Kolbeins-menn þá til kirkju-dura, ok rannsökuðu hvat manna þar væri inni. Í því bili kom Kolbeinn; kvað þá óvitrlega göra; lágu þar ok görðu ekki þat er framkvæmð væri í; ok Þórð bæri undan ok alla þá er nökkut mannz-mót væri at. Setti hann þá þar eptir er ófærir vóru. Síðan tóku þeir eptir-reið sem ákafast. En er þeir kómu at Álptá, varð þeim eigi þar greið-fært yfir, þvíat Þórðr hafði lítið af draga brúna.

Þá varð þeim Kolbeini allt saman mikil dvöl. Þórðr snöri þá út eptir Mýrum. Ok er hann kom yfir Hitará, þá sté Teitr Styrmisson af baki ok Kolbeinn grön ok enn fleiri menn, ok vötnuðu hestum sínum, er vatn féll á ísinum. Þá riðu Kolbeins-menn sunnan at ánni. Ok er þeir Teitr stukku upp af ánni, þá snöri Þórðr aptr; en Kolbeins-menn snöru þá aptr undan, þvíat þeir vóru fáir eptir komnir. Teitr bað þá menn skunda á bak; kvóðu þetta ekki vera annat en dvöl þeirra. Reið þá hverr undan sem mátti. En Þórðr reið um daginn jafnan síðast; ok vildi hann aldri svá mikit ríða sem alþýðunni var í hug. Töluðu þá sumir við hann, en sumir keyrðu hestinn undir hónum. Bar þá enn undan. Kolbeins-menn tóku þá drjúgum menn af Þórði, er hestana þraut; vóru þeir allir flettir, en á sumum unnit. En er Þórðr reið út á Vöðlana, þá sá þeir Kolbeins-menn, at undan mundi bera, ok hurfu þá aptr. Þórðr reið í Mikla-holt, ok dvalðisk þar um hríð. Þar bjó þá Guðmundr Óláfsson; hann var vinr mikill Sturlunga; fýsti hann Þórð sem fyrst brott-reiðar. Reið Þórðr þaðan vestr Kerlingar-skarð ok vestr til Helgafellz. Fékk Þórðr sér þar skip, ok fór út í Fagrey; — en hestana lét hann reka it iðra; — kom hann þar Laugardaginn fyrir hádegi. Þat var inn næsta dag fyrir Andreas-messu. Þótti þat öllum mikil furða, ok varla dæmi til finnask, at menn hefði riðit inum sömum hestum í einni reið af Þingvelli ok til Helgafellz í svá miklum ófærðum sem þá vóru. Þórðr reið Fimtadag um hádegi af Þingvelli, en kom til Helgafellz Föstu-nóttina er stjarna var í austri. Þóttusk þá allir þegar vita, at Þórð mundi til stórra hluta undan rekit hafa. Kolbeinn reið til Álptár-tungu með allan flokkinn, ok var þar um nóttina. En um morguninn eptir vóru menn leiddir ór kirkju. Var þá höggin hönd af þeim manni, er Þórhallr hét, ok var Oddleifsson. Annarr maðr hét Naddr, er enn var hand-högginn; hann hafði riðit norðan með Teiti Styrmissyni. Fengu þá allir aðrir menn lífs-grið ok lima, en vóru flettir vápnum ok hestum. Reið Kolbeinn eptir þat í Hitardal; ok var sagt þar allt it sanna um ferðir Þórðar.