Bókastaðir

Einum vetri eptir lát Snorra Sturlusonar hófusk þeir atburðir er mörg tíðendi görðusk af síðan: útan-för Gizurar Þorvaldzsonar sunnan-landz; en Órækja fór útan í Eyjafirði. Þat sama haust kom út Þórðr Sighvatzson at Gásum; ok Jón Sturluson, ok var þá barn at aldri; ok Solveig móðir hans, ok dætr hennar. Jón lindi-áss var stýri-maðr á skipi því. Í þenna tíma var Kolbeinn Arnórsson mestr höfðingi á Íslandi, ok hafði þröngt undir sik mestum hluta landzins. En þá er Gizurr fór útan, þá setti hann Hjalta frænda sínn í rúm sítt; ok skyldi hvárr þeirra Kolbeins veita öðrum, ef ófriðr væri görr á öðrum-hvárum, Sunnlendingum eðr Norðlendingum. Vóru ok útan reknir synir Dufguss, Svarthöfði ok Kolbeinn; en Björn skyldi vinna eiða Kolbeini, at fara aldri í móti hónum, við hverja sem hann ætti um. Sturla Þórðarson var tekinn með valdi við Brú með Órækju, ok skyldi annat-hvárt fara útan eðr fá ellifu menn ina beztu ór Vestfirðinga-fjórðungi með sér; skyldi þeir vinna Kolbeini tylptar-eið, at eigi Sturla, ok eingi þeirra, skyldi vera í móti þeim Kolbeini, þótt Þórðr kakali kæmi til. Páll prestr Hallzson reið norðr, ok Ketill prestr Þorleiksson, Gunnsteinn Hallzson ok Vigfúss son hans, Þóroddr prestr, ok allir inir beztu menn ór þeim sveitum sem hann átti forræði.

Sór Sturla eið, ok þessir menn með hónum; ok reið heim síðan.

Þetta it sama sumar reið Einarr Þorvaldzson ok Þórdís Snorradóttir, ok inir beztu bændr með þeim ór Ísafirði, norðr á fund Kolbeins; ok fengu þar sæmilegar viðtökur ok gjafir góðar. Ok at skilnaði þeirra játuðu þau öllu því er Kolbeinn vildi eðr beiddi. Riðu þá vestr með þeim Einarr Jónsson ok Einarr dragi ok þeir sex saman af fylgðar-mönnum Kolbeins. En þá er þau kómu til Staðar í Steingríms-fjörð, görðu þeir menn til Ásgríms Bergþórssonar á Kallaðar-nesi. Kom hann til mótz við þá, ok festi trúnað sínn með eiðum við Kolbein, ok var til þess trauðr í fyrstu. En þá er þeir heyrðu, at annat-hvárt skyldi allir menn vinna Kolbeini eiða í Vestfjörðum, eðr sæta afar-kostum ella. Fór hónum þá sem öðrum, er ekki var til annarrar handar, at hann sá ekki annat sítt ráð, en göra svá sem beitt var. Riðu þeir þá vestr til Ísafjarðar, ok stefndu þar fund búöndum; höfðu þá uppi eiða-málit. Gékk það auð-vellt, sem ván var; þvíat þar vóru margir vinir Kolbeins inir stærri búendr. En í annan stað vildu allir göra vilja Einars ok Þórdísar. Sóru þá allir bændr eið Kolbeini. Eptir þat fóru þau vestr til Barða-strandar, ok áttu þar fund við höfðingja; stefndu til Gísla af Rauða-sandi, ok höfðu upp orðsending Kolbeins, at Gísli skyldi sverja eið, eðr mæta ella því mun meira fjándskap af Kolbeini sem hann hefði í fleira því verit, sem hónum var til mótgangs, en aðrir. Gísli kvazk aldri mundu eið sverja. Fór þá í fjándskap ok heitan af hvárum-tveggjum. Þar var Eyvindr prestr Þórarinsson, góðr maðr ok göfugr, er optast var vanr at vera umbótar-maðr með Gísla ok öðrum þar sem þess þurfti við. Þar var ok Þórarinn Kollason, systur-son Eyvindar. Kölluðu þeir þá Gísla á tal við sik; báðu hann at hyggja í hvert efni komit var; sögðu nú eigi vera Sighvat eðr Sturlu til liðveizlu við hann, eðr aðra þá er hónum hefði mestir fulltings-menn verit. Gísli kvað annars vera maklegan Kolbein eðr þá menn er drepit höfðu Sighvat ok Sturlu, en at hann vildi þeim né einn trúnað veita. Eyvindr kvað þá á hitt at líta, at hann fengi eigi svá breytt, at hann tæki sjálfr upp afar-kosti, en sveitin hefði ófrið; ok þætti öllum þat af hónum hljótask. Gísli kvazk þó aldri mundu Kolbeini Arnórs-syni eið sverja, hvat sem í skurðinn gengi. Eyvindr þagnaði þá um hríð, ok mælti síðan: "Sver þú eið Kolbeini unga. Ek á þann son sem Kolbeinn heitir, heitinn eptir Kolbeini Sighvatz syni; ok má þá réttr vera eiðr þínn, er þú veizt þat í hug þér, ar þú þykkisk hónum sverja." Gísli kvazk þetta göra mundu með forsjá þeirra. Gengu þeir þá með þessu ráði til mótz við þá Einar ok Norðlendinga. Sagði Eyvindr þá, at Gísli vildi göra fyrir bæn hans ok vina sínna annarra, eptir því sem beitt var. Stafaði Einarr Jónsson þá Gísla eið; en hann sór eptir því sem þeir Eyvindr höfða ráðit; ok sá eingi maðr í þat. Sóru þá allir bændr eið á þeim fundi þeir sem kvaddir vóru. Skilðu þeir slíkir vinir sem þeir fundusk. Fóru þeir Einarr þá norðr í Fjörðu. Gengu þá allir inir stærri bændr til eiða, fyrir útan fá eina menn. Sanda-Bárðr ok nökkurir menn vildu eigi sverja. Eptir þat riðu þeir Einarr norðr. Með slíkum hætti, sem nú heyrðu þér, fékk Kolbeinn vald yfir Vestfjörðum. Þetta sama haust varð Þorfinnr fingr aptr-reka í Hrútafirði; vóru þeir Dufgus-synir á því skipi, ok margir aðrir Íslenzkir menn. Riðu þeir þá heim í Hjarðarholt. Fór þá Björn drumbr norðr á fund Kolbeins ok Þorsteinn Hjálmsson með hónum; ok skyldu þeir þá friða fyrir þeim bræðrum við Kolbein. En þá er þeir kómu á hálsinn hjá Svína-vatni, þá reið þar maðr á móti þeim; sá hét Jón ok var kallaðr liðs-maðr. Þorsteinn spyrr hann tíðenda. Hann segir skip-kvámuna á Gásum; kvað þar á vera Þórð Sighvatzson ok fleiri Íslenzka menn aðra. Þorsteinn spyrr, hvert hann skyldi. Jón svarar: "Ek skal fara í Vestfjörðu, ok finna yðr ina stærri bændr." Þorsteinn spyrr hvat örendum væri. Jón segir Kolbein hafa til þess orð sent, "Ef Þórðr Sighvatzson kæmi nökkut í þeim sveitum fram, at þér skyldut láta taka hann ok færa hónum." Þorsteinn bað hann finna aðra bændr, "En vit munum ríða á fund Kolbeins." Þá skilðusk þeir. Reið Jón vestr; en þeir Þorsteinn riðu þá norðr. Ok er sýn fal milli þeirra, þá mælti Björn: "Þau tíðendi hefi ek frétt, er ek mun aptr hverfa ok ríða eigi lengra." "Hví sýnisk þér þat?" segir Þorsteinn. "Þvíat ek veit," segir Björn, "at jafn-skjótt munu bræðr mínir fara til Þórðar, sem þeir ná hónum, hverigu sem ek heit Kolbeini; en ek vil þeim fylgja." Þorsteinn varð við fár, ok kvað hann ráða mundu. Þetta var um dagmála-skeið. Sneri Björn nú aptr, ok reið svá norðan, at hann fann ekki menn. Kom heim í Hjarðarholt er lítið var af nótt; vakði hann þá upp bræðr sína, ok sagði þeim þessi tíðendi. Þeir urðu þessu fegnir, ok þótti hónum hafa vel farit. Sátu þeir nú heima um hríð.

Nú er Þórðr var á land kominn í Eyjafirði, þá vóru þar fyrir heima-menn Kolbeins; ok hleypðu þegar til fundar við hann, ok sögðu hónum at Þórðr var út kominn. Þórðr varð land-fastr Laugardag inn næsta fyrir Máríu-messu síðari; hón var á öðrum degi viku. Vóru þar í kaup-stefnunni margir inir stærri bændr, þeir sem verit höfðu ástvinir föður hans. En í annan stað ríðr Halldóra til mótz við Þórð son sínn; ok aðrir vinir hans urðu hónum all-fegnir í fyrstu. En er þeir hugsuðu um ríki Kolbeins unga, hversu mikit vorðit var, þótti þeim nálega sem hann væri látinn. Vakði þá upp fyrir þeim at nýju harm, er Halldóra hafði beðit; þvíat eingi inna meiri manna treystusk at veita Þórði eðr hans frændum; en alþýðan var svá hrædd at ekki þorði at mæla við hann þat er eigi væri á allra manna viti. En margir vóru í sökum vafðir við Þórð, er farit höfðu með eignir þær er faðir hans ok bræðr höfðu átt. En þá er Þórðr sá, hversu alþýðu var snúit af hræzlu-geði til mótgangs við hann, fyrir ríki Kolbeins, svá at hverjum þótti sem at láta sjálfan sik eðr eignir sínar, ef hónum görði nökkurn góðan hlut: þá fékk hann sér hesta, ok reið inn til héraðs. Þórðr reið nú inn á Grund. Þar bjó þá Styrmir Þórisson ok Sigríðr Sighvatz-dóttir; þau áttu tvau börn; hét Teitr son þeirra en Halla dóttir. Teitr var farinn út í Grímsey. En þá er þeir Sighvatr ok Sturla vóru látnir, lét Kolbeinn eiga skulda-dóm eptir þá, ok görði Sighvat félausan; ok vafði í því alla ina stærri bændr, annat-hvárt at þeir kallaðisk átt hafa fé at þeim feðgum, eðr keyptu eignir þeirra með sínu frjálsu, til þess at þá væri alþýða meirr bundin í mótgangi við Þórð, ef hann kæmi til Íslandz. Þá lét hann sem hann keypti Grundar-land, sumt af Halldóru ok Tuma, ok gaf þeim við eignir í Skagafirði; bjoggu þau þá at Þverá. Þótti Kolbeini sem Tumi mundi síðr þar koma né einu áleiðis til mótgangs, er um-hverfis sátu óvinir hans. En Styrmi ok Sigríði rak hann norðr á Grund; kvað hana þat skyldu hafa er sæmilegast var, ok setjask í rúm föður síns. En þau bjoggu áðr í Bjarnarstaða-hlíð, ok þótti hónum þau þar sitja fyrir njósnum. Sigríðr kvað sik mega reka brott af staðfestu sínni; en aldri kvazk hón at heldr eiga Grund. Þá er Þórðr kom á Grund, kom til hans Árni ábóti, inn sjaundi at Þverá, ok Guðmundr Gilsson; þeir báðu at Þórðr skyldi vera sem fyrst í brottu; sögðu, þann tíma at Kolbeinn yrði varr við út-kvámu hans, at hann mundi þegar göra til hans. Tóku þat þá flestir upp fyrir Þórði, at Hálfdan mágr hans væri líkastr til at veita hónum nökkurn styrk fyrir sakir kosta ok ættar; en kölluðu Steinvöru systur hans höfuð-skörung, ok vera líklega til framhvata við Hálfdan bónda sínn. Tók Þórðr þá þat ráð, at ríða suðr um land. Var þá eigi meiri sveit hans ór Eyjafirði en tveir menn: Snorri Þórálfsson er út kom með hónum, ok Hámundr auga Þorsteinsson var leiðtogi þeirra. Riðu þeir þá norðr yfir Vöðla-heiði, ok svá upp ina nörðri leið á Sand.

En er Kolbeinn Arnórsson spurði útkvámu Þórðar, þá sendi hann þegar norðr til Eyjafjarðar þrjá tigi manna; vóru þar fyrir heimamenn hans. Ok er þeir kómu til Gása, könnuðu þeir búðir. allar með brugðnum vápnum; ok fundu þar eigi Þórð, sem ván var. Þeir urðu flla við sína för. Tóku þá Leif Austmann, er síðan var kallaðr Knarrar-Leifr; ok létu sem þeir mundu reka fót undan hónum. Hann var vinr Þórðar ok félagi. Þeir tóku vápn hans; en Austmenn allir sögðu hann saklausan. Eptir þat létu þeir Leif lausan; en ræntu tvá Íslenzka menn, Starkað Einarson ok Björn skakk, til þriggja tiga hundraða. Eptir þat fóru þeir heim, ok sögðu Kolbeini at Þórðr var riðinn á Sand. Kolbeinn sendi þegar menn Hjalta biskups-syni; bað hann gæta sín, ok setja þar gíslar fyrir sem hónum þætti vænst at þeim mundi duga. Hjalti eykr þegar fjölmenni. Þórðr reið þegar þar til er hann kom til Keldna. Hálfdan ok Steinvör tóku vel við hónum. En er Þórðr hafði þar fár nætr verit, þá heimti hann á tal mág sínn ok systur; ok sagði, at þeim mundi kunnigt vera um skaða þann inn mikla er hann hefði beðit í manna-missi ok fjár-látum; en lét sér vera hvergi óhætt. "Nú em ek til þess kominn, at biðja hér nökkurar liðveizlu; ok vita ef Guð gæfi þann tíma, at vér mættim með nökkuru móti fá sæmðir várar. Er þat fyrst, mágr, at þú ert kosta-mestr mínna venzla-manna, enda væntir mik hér bezt at er þit erut." Steinvör tók vel máli hans; ok kvað ein-sætt vera Hálfdani at drýgja dáð sína ok veita hónum slíkt allt er hann mætti, þótt hann hefði eingi styrjaldar-maðr verit hér til. "Hefi ek þik ok sjaldan eggjat ígöngu í stórmálum. En nú mun ek þat bert göra, at lítið mun verða samþykki okkart, ef þú veitir eigi Þórði bróður mínum; mun þá svá fara ok, sem miðr er at sköpuðu, at ek mun taka vápnin, ok vita ef nökkurir vilja mér fylgja; en ek mun fá þér af hendi búr-luklana." Steinvör var þá mál-óða um hríð; en Hálfdan þagði ok hlýddi til. En þá er Steinvör þagnaði, þá svaraði Hálfdan: "Svá lízk mér sem fleira muni hér við þurfa en ákafa einn saman, ef þetta mál skal nökkurn stað eiga er Þórðr beiðisk. En mér er kunnast hvat manna ek em sjálfr; eru mér lítt hentar stór-deildir; ek em heldr hniginn fyrir aldrs sakir, en verit þó ofallt úsamr at eiga hlut í stór-málum. En mér sýnisk þeim er í þetta mál ganga, sem nálega hafi allt landz-fólk í móti sér; vil ek ok fyrr vita hvern afla Þórðr fær annars-staðar þar sem frændr hans ok vinir eru; mun ek, ef þeir koma hingat með nökkurn styrk liðs, ganga í mál með hónum lengr." Steinvör eggjar þessa mjök. Görðu þau þá þat ráð öll saman, at Þórðr skyldi fara í Vestfjörðu, ok leita eptir hverir menn hónum vildi fylgja. Sagði Hálfdan þar marga þá menn, er harma sína áttu at rétta við Kolbein ok Sunnlendinga; kvað þá ok gjarnari vera mundu ófriðar en sik eðr sína menn.

Tumi Sighvatz-son átti þá bú í Arnarbæli. Kom hann til Keldna er hann spurði, at Þórðr var þar kominn. Verðr þar fagna-fundr með þeim bræðrum. Rézk Tumi til Vestr-ferðar með Þórði, ok nökkurir menn með hónum. Nichulas hét maðr, ok var Oddzson; hann var ættaðr austan ór Fjörðum. Móðir Nichulásar var Herdís dóttir Barkar af Baugsstöðum; hann var fylgðar-maðr Hálfdanar; hann var mikill maðr ok sterkr ok vel viti borinn; hann fengu þau Steinvör og Hálfdan til fylgðar við Þórð. Börkr hét maðr ok var Guðmundarson; hann rézk enn til ferðar með Þórði. Urðu þeir Þórðr ok Tumi, bræðrnir, saman nær þrír tigir manna, þá er þeir riðu frá Keldum. Riðu þeir þá vestr yfir Þjórsá; ok fóru svá um héraðit, at Hjalti varð eigi varr við. Riðu þá leið sína vestr til Borgarfjarðar ok svá vestr til Dala. Svertingr hét maðr, ok var Þorleifsson; hann bjó þá í Hvammi. Fór Tumi þangat, ok var þar meðan Þórðr fór vestr í Fjörðu. En er Órækja var útan rekinn, þá dreifðisk víða sveit sú er hónum hafði fylgt. En er þeir spurðu, at Þórðr var kominn í Dala, þá þótti þeim hann vænastr til nökkurrar uppreistar móti þeirra óvinum. Drifu þeir þá flestir allir til Þórðar. Tók hann við þeim öllum vel.

Vóru þar fremstir í þeirri sveit frændr hans Dufgus-synir: Björn kegill, ok Kolbeinn grön; Þorgeirr Hroðbjartzson, er kallaðr var stafsendi, bræðrungr Dufgus-sona; Guðmundr Jónsson, er kallaðr var sorti, son Þórdísar Sveins dóttur Sturlu sonar; Ásgrímr baulufótr; ok enn fleiri, þótt vér nefnim eigi alla. Reið þá Þórðr vestr til Saurbæjar. Sturla Þórðarson bjó þá á Staðarhóli; fékk Þórðr þar góðar viðtökur. Þá er hann hafði þar verit eina nótt, gengu þeir Þórðr ok Sturla á tal; kvað Þórðr sér þat sagt, at hann væri mestr maðr ok vitrastr í þessum sveitum af hans frændum; "Hefi ek þat ok spurt, at öngan mun nær borit hafa þeim hrakningum er á Örlygs-stöðum urðu, en þik; hefir þú jafnan síðan verit liðsinnaðr mínum frændum, þeim er síns réttar áttu at reka; vænti ek enn at svá munir þú til mín göra. Var mér þat ok sagt, at eigi ynðir þú betr við skilnað ykkarn Órækju, en at þér mundi þá þat í hug at veita þeim, ef nökkurr vildi þessar réttar reka." Sturla kallaðisk óhaglega við kominn; "Muntú þat spurt hafa, at ek hefi eið unnit Kolbeini unga, ok þar í bundnir þeim eiðum allir inir beztu menn í minni sveit." Þórðr kallaði eiða þá ekki verit hafa annat en nauðung eina. Sturla kvazk vilja verða hónum at liði eptir því sem hann mætti sér við koma; en kvazk búinn mundu til slíkrar liðveizlu sem hann mundi í ganga, þá er Þórðr kæmi vestan. Þórðr fór þaðan vestr yfir Breiðafjörð til Barðastrandar. Þá bjó í Haga Eyvindr prestr Ragneiðarson, sem fyrr var getið. Hann átti Þórunni Gellisdóttur; hennar móðir var Vigdís Sturludóttir. Gísli Markússon bjó á Rauða-sandi; hann átti Þórdísi Gellisdóttur, systur Þórunnar; ok var hann svá mægðr við Þórð. Hann var mestr bóndi fyrir vestan Arnarfjörð, ok var þá mjök kominn á inn efra aldr; hafði hann ok alla æfi verit í ferðum, fyrst með Sighvati, en þá með Sturlu er hann kom í Dali; hafði ok eingi maðr verit einfaldari í öllum mála-ferlum við Sturlunga en hann; átti hann þar ok allt sítt traust er þeir vóru; en þurfti jafnan til at taka, þvíat hann var inn mesti ójafnaðar-maðr. Synir Gísla, inir skírgetnu, vóru lítt á legg komnir; en laungetna sonu átti hann marga, ok þá fullkomna at aldri. En er Þórðr kom í Haga, sendi hann menn eptir Gísla, ok stefndi at sér öllum bóndum er nökkur málaskil kunnu. Þórðr bar þá upp örendi sín, fyrst við Gísla, ok þá við alþýðu; beiddi Gísla ferðar suðr um land til mótz við Hálfdan, ok þar með alla aðra, er hans flokk vildu fylla. Talði hann þá upp vandræði sín, sem ærin vóru til; sagði þat saman bera, skaða sínn ok alþýðunnar í þessum sveitum; kveðr ok vel sama, at hann væri fyrir-maðrinn í málunum, en þeir veitti hónum eptir-gönguna; "Mun þá vera annat-hvárt af bragði," sagði hann, "at vér munum rétta várn hlut, eðr falla ella á fætr frændum várum; ok er þar góðr, hvárr [gi] er upp kemr." Gísli kvazk elldr vera mjök frá ófriði, ok væri sér mál af at láta; en kvað þó ærna nauðsyn á vera at allir drýgði dáð ok veitti hónum; "Hefi ek ok þá eiða unnit Kolbeini, at mér samir allvel fyrir þá sök at vera hónum mótgangsmaðr; mun ek fá til ferðar með þér, Þórðr, fjóra sonu mína; ok hvetja alþýðu þá, er ek má orðum við koma; ok ætla ek þat skulu mikit stoða." Þórðr tók því vel at einu; ok kvazk aldrigi ætlað hafa, at hann mundi sjálfan sik undan draga. Þórðr fór þá norðr til Eyrar í Arnarfjörð. Þá bjó á Eyri í Arnarfirði Steinunn, dóttir Hrafns Sveinbjarnar sonar, Bárðar sonar ins Svarta. Móðir hennar var Hallkatla, Einars dóttir, Gríms sonar, Ingjaldz sonar, Gríms sonar glammaðar, Þorgils sonar erru-beins-stjúps. Steinuðr átti sex börn, dætr tvær ok sonu fjóra. Hrafn hét son hennar inn ellzti; annarr Guðlaugr, þriði Óláfr, fjórði Oddr. Herdís hét dóttir hennar inn ellri; hón var gipt þeim manni, er vér nefndum fyrr, Svarthöfða Dufgus-syni, frænda Þórðar. Svarthöfði var þá vistum á Eyri með Steinunni. Önnur dóttir Steinunnar hét Halla.

Þat var tíðenda, er Þórðr kom á Eyri, at Hrafn ok Svarthöfði vóru eigi heima. Þeir vóru þá farnir norðr í Dýrafjörð í Hjarðardal til brúðlaups. Þá var it næsta kveld fyrir Michaelismessu, á Sunnudaginn. Þegar um nóttina sendi Þórðr mann norðr í Hjarðardal, at þeir Hrafn ok Svarthöfði skyldi koma til mótz við hann á Söndum. Bárðr Þorkelsson bjó þá á Söndum, er kallaðr var Sanda-Bárðr; hann átti Ceceliu, dóttur Guðmundar Sigríðar-sonar. En þá er þeim kom orðsending Þórðar, þá fóru þeir til mótz við hann á Sanda. Þórðr heimti þá á tal Hrafn ok Svarthöfða ok Bárð, ok segir slíkt sem í var hans ráða-görð; kvezk þar fyrst bezt at vænta, er Svarthöfði var, frændi hans. Svarthöfði sagði sér þat þá í hug, "Er Sturla bróðir þínn var drepinn frá oss, en allir vér hrakðir ok skammaðir, at vér mundim fegnir verða, ef nökkurr vildi þess réttar reka; skaltú ok eigi bæna-stað til þurfa slíkt er vér megum veita þér." Bárðr segir, at hann mundi þat ráð upp taka, ok þeir Eyrar-menn, "Hefir mér lengi þat vel gefizk." Bárðr var landseti Hrafns; Þórðr spyrr: "Hverr er sá inn ungi maðr?" Hví leggr þú ekki til?" Hann kvazk Hrafn heita ok vera Oddzson. Þórðr kvazk heyrt hafa hans getið; "Eða villtú nökkut vera í ferðum með oss?" Hrafn sagðisk vera ungr ok lítt til ferða fallinn; "Hefir ek," segir hann, "eigi í ferðum verit með höfðingjum hér til;" kvazk hann ok eigi vita, hvárt hann mundi harðnaðr vera nökkut, þar er hann var lítt kominn af barns-aldri. Hrafn var þá sextán vetra, er Þórðr kom í Vestfjörðu. Þórðr segir Hrafni ærna nauðsyn til bera, at vera mótgangs-maðr Kolbeins, fyrir sakir dráps móður-bræðra sínna; "Létusk þar ok öngir menn jafn-göfgir, fyrir útan þá Sighvat föður mínn ok sonu hans, sem þeir Sveinbjörn ok Krákr." Hrafn kvað ok eigi bæði vera skyldu, "At mega lítið veita þér, enda láta þik illa at komask því, er ek má." Þórðr þakkaði hónum vel; ok kvazk ætla sér mundu þat mikit mega fyrir sakir frænda styrks þess er Hrafn átti.

Þessir vóru þá inir stærri bændr norðr í Fjörðum, er Þórðr kom þangat: Jón Þorkelsson bjó á Álpta-mýri; hann átti Guðrúnu dóttur Tomass ór Selárdal; Halla var móðir hennar, dóttir Þórðar Sturlusonar. Guthormr, son Helga Sveinssonar, bjó í Lokin-hömrum; Þóríðr hét móðir hans, dóttir Hrafns Sveinbjarnarsonar. Guthormr hafði látið föður sínn á Örlygs-stöðum, ok tvá móður-bræðr. Bjarni Brandzson bjó þá á Mýrum, góðr bóndi. Steinþórr prestr Steinþórsson bjó þá í Holti í Önundar-firði. Þessir bændr bjoggu í Ísafirði; Sigmundr Gunnarsson bjó í Súðavík; hann átti Herdísi Hrafns dóttur síðarr; en fyrr hafði hana átta Eyjólfr Kársson, ok áttu þau einn son, er Eyjólfr hét. Einarr Þorvaldzson var þá ungr; ok áttu þau Þórdís móðir hans bú í Vatzfirði. Annat sumar áðr var Íllugi Þorvaldzson drepinn. Eptir þat óþokkuðusk bændr svá mjök í Ísafirði um dráp Íllugi við Órækju, at þeir vildu fara at hónum. Var þar höfuðs-maðr Páll Bárðarson ór Ögri; móðir hans var Valgerðr Snorradóttir; hann var systrungr Íllugu. En er Órækja varð þessa varr, stukku þeir sumir, er í þessu höfðu verit, með Páli norðr um land til Kolbeins ok görðusk þá ástvinir hans, sem fyrr er sagt. Þormóðr Hjálmsson bjó í Þernu-vík. Áron, son Halldórs Ragneiðar sonar bjó í Ögri; Þórðr Heinreksson bjó í Reykjarfirði, Atli Hjálmsson bjó í Grunna-vík. Þórðr Sighvatzson fór norðr í Hjarðardal, ok kom þar er menn vóru í brott farnir frá brúðlaupinu. Vóru þar allir inir beztu menn fyrir útan, fram ór Ísafirði. Talaði Þórðr þá langt örendi. Hafði hann upphaf at sínu máli; at hann krafði alla menn þar liðveizlu ok uppstöðu svá skjótrar, at allir skyldi komnir í Saurbæ at Allra-heilagra-messu. En er Þórðr hafði lokit sínni ræðu, þóttusk menn þat finna, at hann mundi vera vitugr maðr, þegar er hann fengi stillt sik fyrir ofsa. En nökkut þótti mönnum hann stirt tala í fyrstu; en þess at djarfari ok snjallari var hann í málinu er hann hafði fleira mælt ok fjölmennara var við. Þeir menn svöruðu í fyrstunni, er í eiðum höfðu bundizk með Kolbeini um haustið; kölluðu sér eigi sama at fara at Kolbeini, meðan hann görði ekki afbrigði við þá. Kvóðu ok eigi þurfa um þat at leita, at þeir mundi upp standa með Þórði; en vera kvóðusk þeir vilja vinir hans í öðrum hlutum. Þórðr kvað svá lúka mundu sínum vandræðum, at hann kvað annat-hvárt göra skyldu þeim er væri í Vestfjörðum, at vera með hónum, eðr í móti ella. Kvað sér ok eigi minna ætlað mundu, ef hann kæmi aptr ór þessi ferð, "En ek muna mega skripta yðr eptir maklegleikum, er nú láta sér verst fara." Bændr segja hann ærit mörgum eiga illt at launa, þótt hann heitaðisk eigi við þá. Þórðr kvað þá eigi þurfa at minna sik á harma sína. Sló þá í heitan með þeim; ok kvóðusk bændr eigi blotna mundu við þat. Skilðusk þeir við svá búit. Fór Þórðr á Sanda um kveldit. En um daginn eptir bauð Bárðr hónum bú sítt. Þórðr tók við búinu. Þótti þetti geysistórmannlegt.

Litlu síðarr sendi Þórðr menn sína út í Fjörðu at kveðja menn upp; en hann sjálfr fór norðr til Önundar-fjarðar; ok fékk þar fátt eitt af mönnum. Þaðan fór hann til Ísafjarðar, ok fékk þeir nær önga menn, en Ísfirðingar, vinir Kolbeins, görðu njósn hónum. Þórðr fór þaðan norðr til Steingríms-fjarðar. Bjó Ásgrímr Bergþórsson á Kallaðar-nesi, sem vér gátum fyrr; fundusk þeir frændr; ok krafði Þórðr hann ferðar; kvað hónum sízt munu sama annat en vera í ferð með sér; "Fyrst fyrir sakir frændsemi; en þat annat, hversu mjök Sturla, bróðir mínn, hóf þik; sá inn þriði hlutr, hversu þú vart við allar hrakningar á Örlygs-stöðum, ok sátt lát frænda þínna, ok þeirra manna sem þér mundi aldri ór hug ganga." Ásgrímr varðisk marga vega ok kænlega; ok kom lagagrein fyrir sik, þvíat hann var forvitri; fyrst með eiðum þeim er hann hafði svarða Kolbeini; þá segir hann, sem satt var, at hann sat [í] nærra lagi þeim Norðlendingum, þegar er hann væri í nokkurri fjándsemi við þá. Dró hann svá sítt mál um síðir, at hann lézk hvergi fara mundu. Þá átti Þórðr tal við aðra bændr. Drógu allir sik undan þá er þeir vissu at Ásgrímr mundi heima sitja.