Bókastaðir

Einum vetri eptir lát Snorra Sturlusonar hófusk þeir atburðir er mǫrg tíðendi gerðusk af síðan: útan-fǫr Gizurar Þorvaldssonar sunnan-lands; en Órœkja fór útan í Eyjafirði. Þat sama haust kom út Þórðr Sighvatsson at Gásum; ok Jón Sturluson, ok var þá barn at aldri; ok Solveig móðir hans, ok dœtr hennar. Jón lindi-áss var stýri-maðr á skipi því.

Í þenna tíma var Kolbeinn Arnórsson mestr hǫfðingi á Íslandi, ok hafði þrǫngt undir sik mestum hluta landsins. En þá er Gizurr fór útan, þá setti hann Hjalta frænda sinn í rúm sitt; ok skyldi hvárr þeirra Kolbeins veita ǫðrum, ef ófriðr væri gǫrr á ǫðrum-hvárum, Sunnlendingum eða Norðlendingum. Vóru ok útan reknir synir Dufguss, Svarthǫfði ok Kolbeinn; en Bjǫrn skyldi vinna eiða Kolbeini, at fara aldri í móti honum, við hverja sem hann ætti um. Sturla Þórðarson var tekinn með valdi við Brú með Órœkju, ok skyldi annat-hvárt fara útan eða fá ellifu menn ina beztu ór Vestfirðinga-fjórðungi með sér; skyldi þeir vinna Kolbeini tylptar-eið, at eigi Sturla, ok engi þeirra, skyldi vera í móti þeim Kolbeini, þótt Þórðr kakali kœmi til. Páll prestr Hallsson reið norðr, ok Ketill prestr Þorleiksson, Gunnsteinn Hallsson ok Vigfúss son hans, Þóroddr prestr, ok allir inir beztu menn ór þeim sveitum sem hann átti forræði.

Sór Sturla eið, ok þessir menn með honum; ok reið heim síðan.

Þetta it sama sumar reið Einarr Þorvaldsson ok Þórdís Snorradóttir, ok inir beztu bœndr með þeim ór Ísafirði, norðr á fund Kolbeins; ok fengu þar sæmilegar viðtǫkur ok gjafir góðar. Ok at skilnaði þeirra játuðu þau ǫllu því er Kolbeinn vildi eða beiddi. Riðu þá vestr með þeim Einarr Jónsson ok Einarr dragi ok þeir sex saman af fylgðar-mǫnnum Kolbeins. En þá er þau kómu til Staðar í Steingríms-fjǫrð, gerðu þeir menn til Ásgríms Bergþórssonar á Kallaðar-nesi. Kom hann til móts við þá, ok festi trúnað sinn með eiðum við Kolbein, ok var til þess trauðr í fyrstu. En þá er þeir heyrðu, at annat-hvárt skyldi allir menn vinna Kolbeini eiða í Vestfjǫrðum, eða sæta afar-kostum ella. Fór honum þá sem ǫðrum, er ekki var til annarrar handar, at hann sá ekki annat sitt ráð, en gera svá sem beitt var.

Riðu þeir þá vestr til Ísafjarðar, ok stefndu þar fund búǫndum; hǫfðu þá uppi eiða-málit. Gékk þat auð-vellt, sem ván var; þvíat þar vóru margir vinir Kolbeins inir stœrri búendr. En í annan stað vildu allir gera vilja Einars ok Þórdísar. Sóru þá allir bœndr eið Kolbeini.

Eptir þat fóru þau vestr til Barða-strandar, ok áttu þar fund við hǫfðingja; stefndu til Gísla af Rauða-sandi, ok hǫfðu upp orðsending Kolbeins, at Gísli skyldi sverja eið, eða mæta ella því mun meira fjándskap af Kolbeini sem hann hefði í fleira því verit, sem honum var til mótgangs, en aðrir. Gísli kvazk aldri mundu eið sverja. Fór þá í fjándskap ok heitan af hvárum-tveggjum. Þar var Eyvindr prestr Þórarinsson, góðr maðr ok gǫfugr, er optast var vanr at vera umbótar-maðr með Gísla ok ǫðrum þar sem þess þurfti við. Þar var ok Þórarinn Kollason, systur-son Eyvindar. Kǫlluðu þeir þá Gísla á tal við sik; báðu hann at hyggja í hvert efni komit var; sǫgðu nú eigi vera Sighvat eða Sturlu til liðveizlu við hann, eða aðra þá er honum hefði mestir fulltings-menn verit. Gísli kvað annars vera maklegan Kolbein eða þá menn er drepit hǫfðu Sighvat ok Sturlu, en at hann vildi þeim né einn trúnað veita. Eyvindr kvað þá á hitt at líta, at hann fengi eigi svá breytt, at hann tœki sjálfr upp afar-kosti, en sveitin hefði ófrið; ok þœtti ǫllum þat af honum hljótask. Gísli kvazk þó aldri mundu Kolbeini Arnórs-syni eið sverja, hvat sem í skurðinn gengi.

Eyvindr þagnaði þá um hríð, ok mælti síðan: "Sver þú eið Kolbeini unga. Ek á þann son sem Kolbeinn heitir, heitinn eptir Kolbeini Sighvats syni; ok má þá réttr vera eiðr þinn, er þú veizt þat í hug þér, at þú þykkisk honum sverja." Gísli kvazk þetta gera mundu með forsjá þeirra.

Gengu þeir þá með þessu ráði til móts við þá Einar ok Norðlendinga. Sagði Eyvindr þá, at Gísli vildi gera fyrir bœn hans ok vina sinna annarra, eptir því sem beitt var. Stafaði Einarr Jónsson þá Gísla eið; en hann sór eptir því sem þeir Eyvindr hǫfða ráðit; ok sá engi maðr í þat. Sóru þá allir bœndr eið á þeim fundi þeir sem kvaddir vóru. Skilðu þeir slíkir vinir sem þeir fundusk.

Fóru þeir Einarr þá norðr í Fjǫrðu. Gengu þá allir inir stœrri bœndr til eiða, fyrir útan fá eina menn. Sanda-Bárðr ok nǫkkurir menn vildu eigi sverja. Eptir þat riðu þeir Einarr norðr. Með slíkum hætti, sem nú heyrðu þér, fékk Kolbeinn vald yfir Vestfjǫrðum.

Þetta sama haust varð Þorfinnr fingr aptr-reka í Hrútafirði; vóru þeir Dufgus-synir á því skipi, ok margir aðrir Íslenzkir menn. Riðu þeir þá heim í Hjarðarholt.

Fór þá Bjǫrn drumbr norðr á fund Kolbeins ok Þorsteinn Hjálmsson með honum; ok skyldu þeir þá friða fyrir þeim brœðrum við Kolbein. En þá er þeir kómu á hálsinn hjá Svína-vatni, þá reið þar maðr á móti þeim; sá hét Jón ok var kallaðr liðs-maðr. Þorsteinn spyrr hann tíðenda. Hann segir skip-kvámuna á Gásum; kvað þar á vera Þórð Sighvatsson ok fleiri Íslenzka menn aðra. Þorsteinn spyrr, hvert hann skyldi.

Jón svarar: "Ek skal fara í Vestfjǫrðu, ok finna yðr ina stœrri bœndr." Þorsteinn spyrr hvat ørendum væri. Jón segir Kolbein hafa til þess orð sent, "Ef Þórðr Sighvatsson kœmi nǫkkut í þeim sveitum fram, at þér skyldut láta taka hann ok fœra honum."

Þorsteinn bað hann finna aðra bœndr, "En vit munum ríða á fund Kolbeins." Þá skilðusk þeir. Reið Jón vestr; en þeir Þorsteinn riðu þá norðr.

Ok er sýn fal milli þeirra, þá mælti Bjǫrn: "Þau tíðendi hefi ek frétt, er ek mun aptr hverfa ok ríða eigi lengra."

"Hví sýnisk þér þat?" segir Þorsteinn.

"Þvíat ek veit," segir Bjǫrn, "at jafn-skjótt munu brœðr mínir fara til Þórðar, sem þeir ná honum, hverigu sem ek heit Kolbeini; en ek vil þeim fylgja." Þorsteinn varð við fár, ok kvað hann ráða mundu.

Þetta var um dagmála-skeið. Sneri Bjǫrn nú aptr, ok reið svá norðan, at hann fann ekki menn. Kom heim í Hjarðarholt er lítit var af nótt; vakði hann þá upp brœðr sína, ok sagði þeim þessi tíðendi. Þeir urðu þessu fegnir, ok þótti honum hafa vel farit. Sátu þeir nú heima um hríð.

Nú er Þórðr var á land kominn í Eyjafirði, þá vóru þar fyrir heima-menn Kolbeins; ok hleypðu þegar til fundar við hann, ok sǫgðu honum at Þórðr var út kominn. Þórðr varð land-fastr Laugardag inn næsta fyrir Máríu-messu síðari; hon var á ǫðrum degi viku. Vóru þar í kaup-stefnunni margir inir stœrri bœndr, þeir sem verit hǫfðu ástvinir fǫður hans.

En í annan stað ríðr Halldóra til móts við Þórð son sinn; ok aðrir vinir hans urðu honum all-fegnir í fyrstu. En er þeir hugsuðu um ríki Kolbeins unga, hversu mikit orðit var, þótti þeim nálega sem hann væri látinn. Vakði þá upp fyrir þeim at nýju harm, er Halldóra hafði beðit; þvíat engi inna meiri manna treystusk at veita Þórði eða hans frændum; en alþýðan var svá hrædd at ekki þorði at mæla við hann þat er eigi væri á allra manna viti. En margir vóru í sǫkum vafðir við Þórð, er farit hǫfðu með eignir þær er faðir hans ok brœðr hǫfðu átt.

En þá er Þórðr sá, hversu alþýðu var snúit af hræzlu-geði til mótgangs við hann, fyrir ríki Kolbeins, svá at hverjum þótti sem at láta sjálfan sik eða eignir sínar, ef honum gerði nǫkkurn góðan hlut: þá fékk hann sér hesta, ok reið inn til héraðs. Þórðr reið nú inn á Grund. Þar bjó þá Styrmir Þórisson ok Sigríðr Sighvats-dóttir; þau áttu tvau bǫrn; hét Teitr son þeirra en Halla dóttir. Teitr var farinn út í Grímsey.

En þá er þeir Sighvatr ok Sturla vóru látnir, lét Kolbeinn eiga skulda-dóm eptir þá, ok gerði Sighvat félausan; ok vafði í því alla ina stœrri bœndr, annat-hvárt at þeir kallaðisk átt hafa fé at þeim feðgum, eða keyptu eignir þeirra með sínu frjálsu, til þess at þá væri alþýða meirr bundin í mótgangi við Þórð, ef hann kœmi til Íslands. Þá lét hann sem hann keypti Grundar-land, sumt af Halldóru ok Tuma, ok gaf þeim við eignir í Skagafirði; bjoggu þau þá at Þverá. Þótti Kolbeini sem Tumi mundi síðr þar koma né einu áleiðis til mótgangs, er um-hverfis sátu óvinir hans. En Styrmi ok Sigríði rak hann norðr á Grund; kvað hana þat skyldu hafa er sæmilegast var, ok setjask í rúm fǫður síns. En þau bjoggu áðr í Bjarnarstaða-hlíð, ok þótti honum þau þar sitja fyrir njósnum. Sigríðr kvað sik mega reka brott af staðfestu sinni; en aldri kvazk hon at heldr eiga Grund.

Þá er Þórðr kom á Grund, kom til hans Árni ábóti, inn sjaundi at Þverá, ok Guðmundr Gilsson; þeir báðu at Þórðr skyldi vera sem fyrst í brottu; sǫgðu, þann tíma at Kolbeinn yrði varr við út-kvámu hans, at hann mundi þegar gera til hans. Tóku þat þá flestir upp fyrir Þórði, at Hálfdan mágr hans væri líkastr til at veita honum nǫkkurn styrk fyrir sakir kosta ok ættar; en kǫlluðu Steinvǫru systur hans hǫfuð-skǫrung, ok vera líklega til framhvata við Hálfdan bónda sinn. Tók Þórðr þá þat ráð, at ríða suðr um land. Var þá eigi meiri sveit hans ór Eyjafirði en tveir menn: Snorri Þórálfsson er út kom með honum, ok Hámundr auga Þorsteinsson var leiðtogi þeirra. Riðu þeir þá norðr yfir Vǫðla-heiði, ok svá upp ina nørðri leið á Sand.

En er Kolbeinn Arnórsson spurði útkvámu Þórðar, þá sendi hann þegar norðr til Eyjafjarðar þrjá tigi manna; vóru þar fyrir heimamenn hans. Ok er þeir kómu til Gása, kǫnnuðu þeir búðir allar með brugðnum vápnum; ok fundu þar eigi Þórð, sem ván var. Þeir urðu ílla við sína fǫr. Tóku þá Leif Austmann, er síðan var kallaðr Knarrar-Leifr; ok létu sem þeir mundu reka fót undan honum. Hann var vinr Þórðar ok félagi. Þeir tóku vápn hans; en Austmenn allir sǫgðu hann saklausan. Eptir þat létu þeir Leif lausan; en ræntu tvá Íslenzka menn, Starkað Einarson ok Bjǫrn skakk, til þriggja tiga hundraða.

Eptir þat fóru þeir heim, ok sǫgðu Kolbeini at Þórðr var riðinn á Sand. Kolbeinn sendi þegar menn Hjalta biskups-syni; bað hann gæta sín, ok setja þar gíslar fyrir sem honum þœtti vænst at þeim mundi duga. Hjalti eykr þegar fjǫlmenni.

Þórðr reið þegar þar til er hann kom til Keldna. Hálfdan ok Steinvǫr tóku vel við honum. En er Þórðr hafði þar fár nætr verit, þá heimti hann á tal mág sinn ok systur; ok sagði, at þeim mundi kunnigt vera um skaða þann inn mikla er hann hefði beðit í manna-missi ok fjár-látum; en lét sér vera hvergi óhætt. "Nú em ek til þess kominn, at biðja hér nǫkkurar liðveizlu; ok vita ef Guð gæfi þann tíma, at vér mættim með nǫkkuru móti fá sœmðir várar. Er þat fyrst, mágr, at þú ert kosta-mestr minna venzla-manna, enda væntir mik hér bezt at er þit erut."

Steinvǫr tók vel máli hans; ok kvað ein-sætt vera Hálfdani at drýgja dáð sína ok veita honum slíkt allt er hann mætti, þótt hann hefði engi styrjaldar-maðr verit hér til. "Hefi ek þik ok sjaldan eggjat ígǫngu í stórmálum. En nú mun ek þat bert gera, at lítit mun verða samþykki okkart, ef þú veitir eigi Þórði bróður mínum; mun þá svá fara ok, sem miðr er at skǫpuðu, at ek mun taka vápnin, ok vita ef nǫkkurir vilja mér fylgja; en ek mun fá þér af hendi búr-luklana." Steinvǫr var þá mál-óða um hríð; en Hálfdan þagði ok hlýddi til.

En þá er Steinvǫr þagnaði, þá svaraði Hálfdan: "Svá lízk mér sem fleira muni hér við þurfa en ákafa einn saman, ef þetta mál skal nǫkkurn stað eiga er Þórðr beiðisk. En mér er kunnast hvat manna ek em sjálfr; eru mér lítt hentar stór-deildir; ek em heldr hniginn fyrir aldrs sakir, en verit þó ofallt ósamr at eiga hlut í stór-málum. En mér sýnisk þeim er í þetta mál ganga, sem nálega hafi allt lands-fólk í móti sér; vil ek ok fyrr vita hvern afla Þórðr fær annars-staðar þar sem frændr hans ok vinir eru; mun ek, ef þeir koma hingat með nǫkkurn styrk liðs, ganga í mál með honum lengr."

Steinvǫr eggjar þessa mjǫk. Gerðu þau þá þat ráð ǫll saman, at Þórðr skyldi fara í Vestfjǫrðu, ok leita eptir hverir menn honum vildi fylgja. Sagði Hálfdan þar marga þá menn, er harma sína áttu at rétta við Kolbein ok Sunnlendinga; kvað þá ok gjarnari vera mundu ófriðar en sik eða sína menn.

Tumi Sighvats-son átti þá bú í Arnarbœli. Kom hann til Keldna er hann spurði, at Þórðr var þar kominn. Verðr þar fagna-fundr með þeim brœðrum. Rézk Tumi til Vestr-ferðar með Þórði, ok nǫkkurir menn með honum.

Nichulas hét maðr, ok var Oddsson; hann var ættaðr austan ór Fjǫrðum. Móðir Nichulásar var Herdís dóttir Barkar af Baugsstǫðum; hann var fylgðar-maðr Hálfdanar; hann var mikill maðr ok sterkr ok vel viti borinn; hann fengu þau Steinvǫr ok Hálfdan til fylgðar við Þórð. Bǫrkr hét maðr ok var Guðmundarson; hann rézk enn til ferðar með Þórði.

Urðu þeir Þórðr ok Tumi, brœðrnir, saman nær þrír tigir manna, þá er þeir riðu frá Keldum. Riðu þeir þá vestr yfir Þjórsá; ok fóru svá um héraðit, at Hjalti varð eigi varr við. Riðu þá leið sína vestr til Borgarfjarðar ok svá vestr til Dala. Svertingr hét maðr, ok var Þorleifsson; hann bjó þá í Hvammi. Fór Tumi þangat, ok var þar meðan Þórðr fór vestr í Fjǫrðu.

En er Órœkja var útan rekinn, þá dreifðisk víða sveit sú er honum hafði fylgt. En er þeir spurðu, at Þórðr var kominn í Dala, þá þótti þeim hann vænastr til nǫkkurrar uppreistar móti þeirra óvinum. Drifu þeir þá flestir allir til Þórðar. Tók hann við þeim ǫllum vel.

Vóru þar fremstir í þeirri sveit frændr hans Dufgus-synir: Bjǫrn kegill, ok Kolbeinn grǫn; Þorgeirr Hroðbjartsson, er kallaðr var stafsendi, brœðrungr Dufgus-sona; Guðmundr Jónsson, er kallaðr var sorti, son Þórdísar Sveins dóttur Sturlu sonar; Ásgrímr baulufótr; ok enn fleiri, þótt vér nefnim eigi alla.

Reið þá Þórðr vestr til Saurbœjar. Sturla Þórðarson bjó þá á Staðarhóli; fékk Þórðr þar góðar viðtǫkur. Þá er hann hafði þar verit eina nótt, gengu þeir Þórðr ok Sturla á tal; kvað Þórðr sér þat sagt, at hann væri mestr maðr ok vitrastr í þessum sveitum af hans frændum; "Hefi ek þat ok spurt, at øngan mun nær borit hafa þeim hrakningum er á Ǫrlygs-stǫðum urðu, en þik; hefir þú jafnan síðan verit liðsinnaðr mínum frændum, þeim er síns réttar áttu at reka; vænti ek enn at svá munir þú til mín gera. Var mér þat ok sagt, at eigi ynðir þú betr við skilnað ykkarn Órœkju, en at þér mundi þá þat í hug at veita þeim, ef nǫkkurr vildi þessar réttar reka."

Sturla kallaðisk óhaglega við kominn; "Muntú þat spurt hafa, at ek hefi eið unnit Kolbeini unga, ok þar í bundnir þeim eiðum allir inir beztu menn í minni sveit." Þórðr kallaði eiða þá ekki verit hafa annat en nauðung eina. Sturla kvazk vilja verða honum at liði eptir því sem hann mætti sér við koma; en kvazk búinn mundu til slíkrar liðveizlu sem hann mundi í ganga, þá er Þórðr kœmi vestan.

Þórðr fór þaðan vestr yfir Breiðafjǫrð til Barðastrandar. Þá bjó í Haga Eyvindr prestr Ragneiðarson, sem fyrr var getit. Hann átti Þórunni Gellisdóttur; hennar móðir var Vigdís Sturludóttir. Gísli Markússon bjó á Rauða-sandi; hann átti Þórdísi Gellisdóttur, systur Þórunnar; ok var hann svá mægðr við Þórð. Hann var mestr bóndi fyrir vestan Arnarfjǫrð, ok var þá mjǫk kominn á inn efra aldr; hafði hann ok alla æfi verit í ferðum, fyrst með Sighvati, en þá með Sturlu er hann kom í Dali; hafði ok engi maðr verit einfaldari í ǫllum mála-ferlum við Sturlunga en hann; átti hann þar ok allt sitt traust er þeir vóru; en þurfti jafnan til at taka, þvíat hann var inn mesti ójafnaðar-maðr. Synir Gísla, inir skírgetnu, vóru lítt á legg komnir; en laungetna sonu átti hann marga, ok þá fullkomna at aldri.

En er Þórðr kom í Haga, sendi hann menn eptir Gísla, ok stefndi at sér ǫllum bóndum er nǫkkur málaskil kunnu. Þórðr bar þá upp ørendi sín, fyrst við Gísla, ok þá við alþýðu; beiddi Gísla ferðar suðr um land til móts við Hálfdan, ok þar með alla aðra, er hans flokk vildu fylla. Talði hann þá upp vandræði sín, sem ærin vóru til; sagði þat saman bera, skaða sinn ok alþýðunnar í þessum sveitum; kveðr ok vel sama, at hann væri fyrir-maðrinn í málunum, en þeir veitti honum eptir-gǫnguna; "Mun þá vera annat-hvárt af bragði," sagði hann, "at vér munum rétta várn hlut, eða falla ella á fœtr frændum várum; ok er þar góðr, hvárrgi er upp kemr."

Gísli kvazk elldr vera mjǫk frá ófriði, ok væri sér mál af at láta; en kvað þó ærna nauðsyn á vera at allir drýgði dáð ok veitti honum; "Hefi ek ok þá eiða unnit Kolbeini, at mér samir allvel fyrir þá sǫk at vera honum mótgangsmaðr; mun ek fá til ferðar með þér, Þórðr, fjóra sonu mína; ok hvetja alþýðu þá, er ek má orðum við koma; ok ætla ek þat skulu mikit stoða." Þórðr tók því vel at einu; ok kvazk aldrigi ætlat hafa, at hann mundi sjálfan sik undan draga.

Þórðr fór þá norðr til Eyrar í Arnarfjǫrð. Þá bjó á Eyri í Arnarfirði Steinunn, dóttir Hrafns Sveinbjarnar sonar, Bárðar sonar ins Svarta. Móðir hennar var Hallkatla, Einars dóttir, Gríms sonar, Ingjalds sonar, Gríms sonar glammaðar, Þorgils sonar erru-beins-stjúps. Steinunn átti sex bǫrn, dœtr tvær ok sonu fjóra. Hrafn hét son hennar inn ellzti; annarr Guðlaugr, þriði Óláfr, fjórði Oddr. Herdís hét dóttir hennar inn ellri; hon var gipt þeim manni, er vér nefndum fyrr, Svarthǫfða Dufgus-syni, frænda Þórðar. Svarthǫfði var þá vistum á Eyri með Steinunni. Ǫnnur dóttir Steinunnar hét Halla.

Þat var tíðenda, er Þórðr kom á Eyri, at Hrafn ok Svarthǫfði vóru eigi heima. Þeir vóru þá farnir norðr í Dýrafjǫrð í Hjarðardal til brúðlaups. Þá var it næsta kveld fyrir Michaelismessu, á Sunnudaginn. Þegar um nóttina sendi Þórðr mann norðr í Hjarðardal, at þeir Hrafn ok Svarthǫfði skyldi koma til móts við hann á Sǫndum. Bárðr Þorkelsson bjó þá á Sǫndum, er kallaðr var Sanda-Bárðr; hann átti Ceceliu, dóttur Guðmundar Sigríðar-sonar. En þá er þeim kom orðsending Þórðar, þá fóru þeir til móts við hann á Sanda. Þórðr heimti þá á tal Hrafn ok Svarthǫfða ok Bárð, ok segir slíkt sem í var hans ráða-gerð; kvezk þar fyrst bezt at vænta, er Svarthǫfði var, frændi hans.

Svarthǫfði sagði sér þat þá í hug, "Er Sturla bróðir þinn var drepinn frá oss, en allir vér hrakðir ok skammaðir, at vér mundim fegnir verða, ef nǫkkurr vildi þess réttar reka; skaltú ok eigi bœna-stað til þurfa slíkt er vér megum veita þér."

Bárðr segir, at hann mundi þat ráð upp taka, ok þeir Eyrar-menn, "Hefir mér lengi þat vel gefizk." Bárðr var landseti Hrafns.

Þórðr spyrr: "Hverr er sá inn ungi maðr? Hví leggr þú ekki til?" Hann kvazk Hrafn heita ok vera Oddsson.

Þórðr kvazk heyrt hafa hans getit; "Eða villtú nǫkkut vera í ferðum með oss?"

Hrafn sagðisk vera ungr ok lítt til ferða fallinn; "Hefi ek," segir hann, "eigi í ferðum verit með hǫfðingjum hér til;" kvazk hann ok eigi vita, hvárt hann mundi harðnaðr vera nǫkkut, þar er hann var lítt kominn af barns-aldri. Hrafn var þá sextán vetra, er Þórðr kom í Vestfjǫrðu.

Þórðr segir Hrafni ærna nauðsyn til bera, at vera mótgangs-maðr Kolbeins, fyrir sakir dráps móður-brœðra sinna; "Létusk þar ok øngir menn jafn-gǫfgir, fyrir útan þá Sighvat fǫður minn ok sonu hans, sem þeir Sveinbjǫrn ok Krákr."

Hrafn kvað ok eigi bæði vera skyldu, "At mega lítit veita þér, enda láta þik ílla at komask því, er ek má."

Þórðr þakkaði honum vel; ok kvazk ætla sér mundu þat mikit mega fyrir sakir frænda styrks þess er Hrafn átti.

Þessir vóru þá inir stœrri bœndr norðr í Fjǫrðum, er Þórðr kom þangat: Jón Þorkelsson bjó á Álpta-mýri; hann átti Guðrúnu dóttur Tomass ór Selárdal; Halla var móðir hennar, dóttir Þórðar Sturlusonar. Guthormr, son Helga Sveinssonar, bjó í Lokin-hǫmrum; Þóríðr hét móðir hans, dóttir Hrafns Sveinbjarnarsonar. Guthormr hafði látit fǫður sinn á Ǫrlygs-stǫðum, ok tvá móður-brœðr. Bjarni Brandsson bjó þá á Mýrum, góðr bóndi. Steinþórr prestr Steinþórsson bjó þá í Holti í Ǫnundar-firði. Þessir bœndr bjoggu í Ísafirði; Sigmundr Gunnarsson bjó í Súðavík; hann átti Herdísi Hrafns dóttur síðarr; en fyrr hafði hana átta Eyjólfr Kársson, ok áttu þau einn son, er Eyjólfr hét. Einarr Þorvaldsson var þá ungr; ok áttu þau Þórdís móðir hans bú í Vatnsfirði.

Annat sumar áðr var Íllugi Þorvaldsson drepinn. Eptir þat óþokkuðusk bœndr svá mjǫk í Ísafirði um dráp Ílluga við Órœkju, at þeir vildu fara at honum. Var þar hǫfuðs-maðr Páll Bárðarson ór Ǫgri; móðir hans var Valgerðr Snorradóttir; hann var systrungr Ílluga. En er Órœkja varð þessa varr, stukku þeir sumir, er í þessu hǫfðu verit, með Páli norðr um land til Kolbeins ok gerðusk þá ástvinir hans, sem fyrr er sagt.

Þormóðr Hjálmsson bjó í Þernu-vík. Áron, son Halldórs Ragneiðar sonar bjó í Ǫgri; Þórðr Heinreksson bjó í Reykjarfirði, Atli Hjálmsson bjó í Grunna-vík.

Þórðr Sighvatsson fór norðr í Hjarðardal, ok kom þar er menn vóru í brott farnir frá brúðlaupinu. Vóru þar allir inir beztu menn fyrir útan, fram ór Ísafirði. Talaði Þórðr þá langt ørendi. Hafði hann upphaf at sínu máli; at hann krafði alla menn þar liðveizlu ok uppstǫðu svá skjótrar, at allir skyldi komnir í Saurbœ at Allra-heilagra-messu. En er Þórðr hafði lokit sinni ræðu, þóttusk menn þat finna, at hann mundi vera vitugr maðr, þegar er hann fengi stillt sik fyrir ofsa. En nǫkkut þótti mǫnnum hann stirt tala í fyrstu; en þess at djarfari ok snjallari var hann í málinu er hann hafði fleira mælt ok fjǫlmennara var við.

Þeir menn svǫruðu í fyrstunni, er í eiðum hǫfðu bundizk með Kolbeini um haustit; kǫlluðu sér eigi sama at fara at Kolbeini, meðan hann gerði ekki afbrigði við þá. Kvóðu ok eigi þurfa um þat at leita, at þeir mundi upp standa með Þórði; en vera kvóðusk þeir vilja vinir hans í ǫðrum hlutum.

Þórðr kvað svá lúka mundu sínum vandræðum, at hann kvað annat-hvárt gera skyldu þeim er væri í Vestfjǫrðum, at vera með honum, eða í móti ella. Kvað sér ok eigi minna ætlat mundu, ef hann kœmi aptr ór þessi ferð, "En ek muna mega skripta yðr eptir maklegleikum, er nú láta sér verst fara."

Bœndr segja hann ærit mǫrgum eiga íllt at launa, þótt hann heitaðisk eigi við þá. Þórðr kvað þá eigi þurfa at minna sik á harma sína. Sló þá í heitan með þeim; ok kvóðusk bœndr eigi blotna mundu við þat. Skilðusk þeir við svá búit.

Fór Þórðr á Sanda um kveldit. En um daginn eptir bauð Bárðr honum bú sitt. Þórðr tók við búinu. Þótti þetti geysistórmannlegt.

Litlu síðarr sendi Þórðr menn sína út í Fjǫrðu at kveðja menn upp; en hann sjálfr fór norðr til Ǫnundar-fjarðar; ok fékk þar fátt eitt af mǫnnum. Þaðan fór hann til Ísafjarðar, ok fékk þar nær ønga menn, en Ísfirðingar, vinir Kolbeins, gerðu njósn honum.

Þórðr fór þaðan norðr til Steingríms-fjarðar. Bjó Ásgrímr Bergþórsson á Kallaðar-nesi, sem vér gátum fyrr; fundusk þeir frændr; ok krafði Þórðr hann ferðar; kvað honum sízt munu sama annat en vera í ferð með sér; "Fyrst fyrir sakir frændsemi; en þat annat, hversu mjǫk Sturla, bróðir minn, hóf þik; sá inn þriði hlutr, hversu þú vart við allar hrakningar á Ǫrlygs-stǫðum, ok sátt lát frænda þinna, ok þeirra manna sem þér mundi aldri ór hug ganga."

Ásgrímr varðisk marga vega ok kænlega; ok kom lagagrein fyrir sik, þvíat hann var forvitri; fyrst með eiðum þeim er hann hafði svarða Kolbeini; þá segir hann, sem satt var, at hann sat [í] nærra lagi þeim Norðlendingum, þegar er hann væri í nǫkkurri fjándsemi við þá. Dró hann svá sitt mál um síðir, at hann lézk hvergi fara mundu.

Þá átti Þórðr tal við aðra bœndr. Drógu allir sik undan þá er þeir vissu at Ásgrímr mundi heima sitja.