Bókastaðir

Þórálfr Bjarnason var Austfirzkr at kyni ok [þó] kominn af ætt Þorgils Oddasonar; hann vá þann mann í Austfjǫrðum er hét Halla-geir. Síðan sendi Þórarinn Jónsson hann til Kolbeins unga. Ok er hann var fylgðar-maðr Kolbeins var hann heldr stórr ok framdráttar-samr: en þat líkaði lítt ǫðrum fylgðar-mǫnnum Kolbeins, ok þótti hann ǫfunda sik. Þá vóru þeir með Kolbeini, Brandr Kolbeinsson ok Ísarr Páls son Sæmundar sonar, ok þótti þeim Þórálfr heldr í áleitni við sik, ok gaf þeim auk-nefni, ok kallaði dúnvǫttu; en Kolbeinn virði annan eigi meira en Brand frænda sinn; en Þórálfi fékk hann kván-fang, Arnríði Bjarnardóttur, ok bjoggu þau á Óslandi. Hafði Þórálfr ok farit af landi brott með Kolbeini.

Þórálfr var ok óvinsæll við nágranna sína; en þeir vóru þá mestir menn þar í sveit, Broddi Þorleifsson ok Álfr Guðmundarson í Grǫf. Var með þeim Þórálfi all-þungt.

Ok um vetrinn tveim vetrum eptir Ǫrlygs-staða-fund, fór Álfr at finna Brand Kolbeinsson; ok minnti hann á þat, at Þórálfr hafði fast gengit at vígum þeirra feðga, Kálfs ok Guthorms; en Jórunn vildi þar ekki til leggja húsfreyja Brands; hon var dóttir Kálfs Guthormssonar. En þó var þat niðr barit af ǫllum at hon hefði Brand nǫkkut fram kvatt. En svá kom því, at þeir réðu atfǫr at Þórálfi, Brandr ok Broddi ok Álfr. Fékk Brandr til tíu menn eða tólf. Var hann sjálfr, annarr Einarr auðmaðr í Vík, þriði Bǫðvarr botn, fjórði Sigurðr Þjóðólfsson, fimti Þorsteinn Ormsson, sétti Þorvarðr Þormóðarson, sjaundi Helgi Skaptason, átti Þorgils pávi, níundi Þorleifr Grímsson, tíundi Þorsteinn Másson, ellefti Oddgeirr Þórðarson, tólfti Bjǫrn miaul-karl. Með Álfi var sá maðr er Skopti hét, ok Þorkell brikengr, Hrafn Óláfsson. Með Brodda var Guðmundr úr Brimnesi, ok Naddr hét maðr, Þorkell snali er þá bjó í Hǫfða, ok Hlenni son hans.

Þeir tóku hús á Þórálfi, ok gengu inn; þar vóru fyrir tólf karlar. Þórálfr komsk í brynju ok upp á lokhvílu-þilit. Hann spyrr hvárt Brandr væri þar. Þeir segja hann þar vera. "Þangat man ek af þilinu, sem Brandr er fyrir," segir Þórálfr; ok svá gerði hann. Var hann þá tekinn ok út leiddr. Hann skriptaðisk við fǫru-naut þeirra, Sigurð Þjóðólfsson djákn; en Helgi Skaptason vá at honum.

Riðu þeir til Hóla, ok vóru leystir síðan af Bótólfi biskupi. Síðan riðu þeir til Staðar ok hǫfðu þar setu. Fór þá Staðar-Kolbeinn upp á Flugu-mýri at leita um sættir, ok koma á griðum. Síðan riðu þeir Brandr allir á Flugu-mýri; en Kolbeinn hafði mart manna fyrir, ok var í allþungu skapi. Hann sat í stofu, ok var ǫll skipuð stofan, ok gékk kví eptir miðju gólfi. Brandr gékk fyrst inn, ok þá hverr at ǫðrum.

Kolbeinn spurði hví Brandr léti Þórálf drepa. Hann kvað mart vera; kvað hann lengi til sín ílla verit hafa; "En eigi gerða ek þetta í hefnd eptir Kálf, þó at þat sé borit í eyru yðr."

Þá spurði hann Brodda, hví hann fœri at Þórálfi vin hans.

Broddi svarar: "Því at ek var skyldastr at reka svívirðingar þinnar; hafði hann þér lengi ótrúr verit, ok lymsklega þjónat bæði hér ok útan-lands."

Við Álf vildi Kolbeinn eigi sættask, áðr Brandr sagði, at annathvárt skyldi þeir allir sættask eða engir; ok beiddi þá síns hluta manna-forráða. Áttu menn þá hlut at, at eigi skyldi í greinir fara með þeim. Ok sættusk þeir at því, at Kolbeinn gerði átján hundruð þriggja álna aura fyrir víg Þórálfs. Brandr greiddi land á Þorleiks stǫðum í Blǫndu-hlíð, ok lagði Ósk þat til, móðir Jórunnar. Ok skilðusk þeir sáttir.

Um vetrinn eptir Ǫrlygs-staða-fund vóru þeir með Skúla hertoga í Níðarósi, Snorri Sturluson ok Órœkja, ok Þorleifr; en Þórðr kakali var í Bjǫrgyn með Hákoni konungi.

En um várit fengu þeir skip, er átti Guðleikr af Skarta-stǫðum, vin Snorra; ok bjoggu þat til Íslands með ráði hertogans. En er þeir vóru búnir, ok hǫfðu lagt út undir Hólm, kómu menn sunnan frá konungs með bréfum; ok stóð þat á, at Hákon konungr bannaði þeim ǫllum Íslendingum at fara út á því sumri.

Þeir sýndu Snorra bréfin, ok svarar hann svá: "Út vil ek!" segir hann.

Þá er þeir vóru búnir, hafði hertoginn þá í boði sínu áðr þeir tóku orlof. Vóru þá fáir menn við tal þeirra hertogans ok Snorra. Arnfinnr Þjófsson ok Óláfr hvíta-skáld vóru með hertoganum; en Órœkja ok Þorleifr vóru með Snorra. Ok var þat sǫgn Arnfinns, at hertoginn gæfi Snorra jarls-nafn. Ok svá hefir Styrmir inn fróði ritat: "Ártíð Snorra Folgsnar-jarls." En engi þeirra Íslendinga lét þat á sannask fyrir oss.

Eptir þetta lǫgðu þeir Snorri í haf, ok tóku Vestmanna-eyjar. Þar laust Hrani Koðransson Austmann einn; hann var þá með Snorra, ok Ófeigr Bjarnarson. Þeir gengu þar af í Eyjunum. Fór Snorri þá á Breiða-bólstað í Fljótshlíð. Þar var fyrir Hallveig. Órœkja gékk ok þar af, ok með honum Egill Sǫlmundarson, ok Hákon Bótólfsson er galinn var kallaðr.

Þorleifr átti hlut í skipinu, ok hélt hann því á Eyrar. En þeir Órœkja riðu vestr til Borgarfjarðar; ok fann hann Gizur er hann fór vestr; fór skipulega með þeim, ok heimti Órœkja af honum sverðit þat er Ketlingr hét; þat var þá tekit er Órœkja var meiddr. Órœkja fór í Stafaholt, ok gaf Þórarinn Vandráðsson honum upp búit. Sǫmnuðusk skjótt menn at honum.

Snorri ok þau Hallveig fóru í Reykjaholt; ok var þar fyrir Klængr Bjarnarson. Þorleifr fór í Garða heim, ok þeir með honum brœðr: Rúnólfr ok Bergr, Hafr-bjǫrn, ok Halldórr Ásvarðsson.

Þetta sumar kómu þeir út: Sigvarðr biskup, er vígðr var til biskups í Skálaholti, ok verit hafði ábóti í Selju, ok Bótólfr biskup; hann var bróðir at Elgi-setri; fóru þeir báðir heim til stóla sinna.

Þat sumar hafði Óláfr af Steini skip fyrir norðan land, ok bjó til hafs. Þeir skyldu útan með honum, Svarthǫfði Dufgusson, ok Jón son Árna Auðunnarsonar, ok Guðmundr Óláfsson, er þá lifði einn eptir þeirra manna er verit hǫfðu at brennu Þorvalds. Þeir létu út, ok urðu aptr-reka í Hlǫðuvík við Horn um haustit; [ok] brutu þar skipit.

Þá bjó Íllugi Þorvaldsson í Æðey. En er hann frétti þetta, fór hann heiman, ok þeir sjau. Einarr bróðir hans fór með honum; hann var þá þrettán vetra, ok Grímr Héðinsson; hann kom þar af hafi. Þeir fóru í Norðrfjǫrð, ok þaðan til Kjarans-víkr.

Maðr þeirra einn skeindisk er hann skyldi á bak fara; brásk øxin Tjald-sperra á hann; ok varð hann eptir. En Íllugi hafði þá øxina. Óláfr Markússon var með honum, Saurbœingr; var hann ætlaðr til áverka; þvíat hann einn hafði sét Guðmund.

En er þeir kómu í Hlǫðu-vík, þurkuðu Austmenn vǫru sína. Þeir Guðmundr ok Svarthǫfði vóru þar hjá. En er þeir sá manna-fǫrina, gengu þeir til búðar. Tók Guðmundr vápn sín ok øxi. Þá kallaði Svarthǫfði hann ór búðinni er hann kenndi Ílluga. Snøru þeir þá upp til sinna manna. Þeir Íllugi renna þá eptir þeim. Guðmundr fór seint; ok spurði Svarthǫfði hvárt her-fjǫturr væri á honum. Hann kvað þat eigi. Þá kom Íllugi at; ok snérisk Guðmundr at honum, ok hjoggusk þeir í mót; kom hvár øx í skapt annarri. Svarthǫfði vill taka Ílluga. Þá hjó Íllugi í hǫfuð Guðmundi, ok var þat bana-sár.

Þá kómu Austmenn til, ok vóru heldr ósvifrir. En þá er Íllugi sagði mála-efni sín, svǫfðusk Austmenn. Snøru þeir Íllugi þá í brott. Svarthǫfða líkaði ílla, er hann hafði svá nær borit; ok var hann engi vin Ílluga síðan.

Þorleifr Þórðarson bar sakir á þá [menn] alla er verit hǫfðu á Bœjar-fundi með Sturlu; hét hann þeim afar-kostum hvar sem hann kœmisk við. Þeir Snorri ok Órœkja hétu honum sínu liði til þessa mála. Þeir gerðu orðsending vestr um sveitir, ok stefndu ǫllum mǫnnum vestan í Dali þeim er sættask vildi við þá. Þá bjó Solveig at Sauðafelli; ok vildi hon liðsinna sínum mǫnnum, ef hon mætti.

Þeir Snorri fóru um haustit vestr í Dali með flokk mikinn; var þar Þorleifr, ok Órœkja, ok Klængr Bjarnarson; en vestan kom Sturla Þórðarson; var hann fyrir Saurbœingum ok Strendum, ok þeir Guðmundr undan Fjalli; ok Ásgrímr Bergþórsson, hann var fyrir Steingríms-firðingum. Ór flestum sveitum kómu menn vestan at, nema af Rauða-sandi, ok þeir er Gísla hǫfðu fylgt. En þó vóru þessir menn fyrir bóndum með Solveigu, sem nú vóru nefndir.

En þat vóru þar mála-lyktir, at Snorri skyldi gera einn, ok lúka upp um várit eptir. Undir þessa sætt skyldi menn kjósa sik þeir er þat vildu, þótt eigi væri þar. Ok játtu því allir, nema Gísli ok hans sveitungar.

Þessum gerðum lauk Snorri upp um várit. Hann gerði á hvern þeirra, er víg hafði vakit í Bœ, tíu hundruð; en fimm hundruð á þá, er menn hǫfðu sært; en tvau hundruð á þá, er grjóti kǫstuðu. En þeir menn, er vetfangs-bjargir hǫfðu veitt, skyldi gjalda fimm aura ok hundruð. Gékk þetta gjald um allar sveitir vestr, nema Rauða-sand.

Órœkja fór vestr um haustit; ok fór um alla Fjǫrðu, ok lagði undir sik svá sem hann hafði fyrr haft. En þá er hann kom í Ísafjǫrð, kom Óláfr af Steini til hans ok Guðrún kona hans. Þá rézk ok Svarthǫfði til hans. Dreif þá mart manna at honum. Sat hann þann vetr í Stafaholti; ok lagðisk þá lítt á með þeim Þorleifi, ok hafði Órœkja mjǫk tekit mál Gísla á sik um haustit.

Nú um várit eptir gerðu þeir Snorri ok Þorleifr Gísla sekjan skógarmann, ok nǫkkura menn með honum. Eptir þingit fór Snorri vestr undir Fjall ok háði þar féráns-dóma eptir þá Gísla.

En er hann kom aptr til Sauðafells, lýsti Solveig [yfir] því, at hon ætlaði útan um sumarit, ok dœtr hennar báðar. Jón, son hennar, hafði farit útan it fyrra sumarit, ok Þórarinn Sveinsson með honum. Solveig fær í hendr Snorra búit at Sauðafelli; en hann fékk Sturlu Þórðar-syni frænda sínum. Tók hann við búinu, ok Bjarneyjum ok Skáleyjum, ok Dranga-reka, ok fjórtán ómǫgum. Snorri fékk Sturlu þá þriðjung Snorrunga-goðorðs. En Bǫðvarr hafði áðr fengit honum inn fjórða hlut. Órœkju þótti þetta mjǫk í móti skapi er hann hafði eigi við ǫllu tekit.

Þetta sumar kom Eyvindr brattr, ok Árni óreiða, út með bréfum Hákonar konungs. Ok var þeim lítt upp haldit. Ok sǫgðu ok ófrið þann, er verit hafði um vetrinn í Noregi, ok lát Skúla hertoga.

Órœkja sat nú í Stafaholti um vetrinn; gazk Snorra lítt at kostnaði þeim er hann hafði á héraðs-mǫnnum. Þá var ok all-fátt með þeim Þorleifi ok Órœkju.

Um várit hafði Svarthǫfði fengit Herdísar dóttur Odds Álasonar; ok var hann á Eyri með Steinunni ok Hrafni, syni hennar. Hrafn var þá fimtán vetra.

Þann vetr, er Sturla var at Sauðafelli, kom Tumi Sighvatsson norðan, fyrst til Sauðafells ok síðan í Reykjaholt; ok tók Snorri við þeim. Þorkell dráttar-hamarr var með honum ok Hjálmr Ófeigsson. Þeir vóru í Reykjaholti um vetrinn.

En um vetrinn eptir Jól festi Tumi Þórdísi Ormsdóttur, systur Hallveigar; skyldi brúðlaup vera í Reykjaholti um várit. Þá vóru þeir þar allir at boðinu, Órœkja, Sturla ok Þorleifr; ok var Snorri til allra þeirra vel. En hann beiddi Sturlu þá, at hann skyldi gefa upp Sauðafell fyrir Tuma; ok var þat þá ráðit. Þeir tǫluðu þá mart, Órœkja ok Snorri; en Órœkja var þá fár til Sturlu, frænda síns, ok svá Þorleifs.

Órœkja fór vestr til Fjarða lítlu síðarr; ok gisti at Sauðafelli. En þeir Sturla sátu báðir í Sælingsdals-tungu hríðfastir, sumar-mála-helgi þrjár nætr, á fjórða tigi manna, ok var þá fátt með þeim. Fór Órœkja þaðan vestr til Flateyjar, en Sturla á Staðarhól. Órœkja kaupir þá Flatey at Þórði tiggja; ok gerði þar bú á; en fékk Þórði Laugar-dal í Tálkna-firði.

Eptir þat fór Órœkja vestr í Fjǫrðu; ok fann Einar Þorvaldsson, frænda sinn, ok stefndi honum raunar-stefnu, um þat, hvárt hann hefði réttar heimildir á Staðarhóls-landi ok Hvíta-dal, Múla ok Þverfjalli, Þverárdal, Eysteins-stǫðum, Saurhóli. Tók Órœkja heimildir á þessum lǫndum af Einari, ef honum bæri. Hann stefndi málinu til Þorska-fjarðar-þings þá er fimm vikur væri af sumri. Síðan lét hann orð fara um alla Fjǫrðu, ok stefndi mǫnnum til Þorska-fjarðar-þings þá er fimm vikur eru af sumri.

Kom Órœkja þar þá ok Ásgrímr Bergþórsson ok menn ór ǫllum Fjǫrðum. Þar kom Íllugi Þorvaldsson með átján menn; ok var hann einn sér; ok ekki mæltusk þeir Órœkja við á þinginu.

Órœkja hafði fram landa-riptingar, ok hafði fyrir-sǫgn á málinu Starkaðr Snorrason; hann var sendr sunnan frá Snorra. Sá maðr reifði málit er Brandr hét, Sigmundarson, Ísfirðingr forn. Þar dœmdusk Órœkju lǫndin ǫll. Einn maðr sat í dómi ór Saurbœ, Jón son Þorbjarnar smiðs ór Holti.

Með þeim Órœkju ok Ílluga var auðsær fjándskapr, en Ásgrímr talaði mart við báða þá. En þat var orð á, at Órœkja grunaði Ílluga; þvíat mjǫk fóru menn milli þeirra Kolbeins unga. Þótti Órœkju sem Íllugi mundi þar hefjask til hǫfðingja í Ísafirði, ok hafa þar til styrk Kolbeins.

Jón Ófeigsson var þar á þinginu; hann mælti svá við búðu-nauta sína, er hann hélt sveit með Órœkju: "Nú munda ek støkkva af þinginu ef ek ætta Ílluga hlut; þvíat mér þykkir hættlegt um hérvist hans."

Ok þó skilðu allir menn vandræða-laust. Gékk Órœkja á Langhúf, ok fór vestr til Flateyjar, ok þaðan í Fjǫrðu vestr.