Bókastaðir

Fyrir þessum tíðendum er hér fara eptir urðu margir fyrirburðir, þótt hér sá fáir ritaðir.

Brynjólfr hét maðr á Kjalarnesi; er þat dreymði, at hann sá mann mikinn, ok var höggin af hnakkinn, ok á hálsinn. Hann kvað vísu þessa: —

Hafliði prestr Ljótzson hafði heyrt kveðit í Halleyjar-hóli: —

Þórarinn Gilsson dreymði at kona kvað þetta: —

Einar kláp dreymði at þetta væri kveðit: —

Þá er Sturla kom á Miklabæ Frjá-aptaninn, reið hann upp á Sólheima at finna föður sínn, ok töluðu þeir um hríð. En er hann reið ofan, kom hann á Víðivöllu. Gékk Kolbeinn út, [bróðir hans] ok sveit hans; var þat frítt lið ok allvel búit. Sturla talaði um: "Þú hefir gótt lið, bróðir." "Svá þykki mér," segir Kolbeinn. "Svá er ok," segir Sturla, "enda man þess þurfa; þvíat hér munu þeir fyrst at sækja er þeir koma handan ór Tungunni; ok er þat

Þessi vísa var kveðin vestr í Svart-ár-dal fyrir konu einni, ok kom at henni mikill maðr ok illigr: —

Jón hét maðr ok var Grettisson; hann dreymði at maðr kom at hónum ok kvað þetta: —

Þetta var kveðit fyrir Sturlu Sighvatz syni at Sauðafelli um sumarit áðr hann fór til Örlygs-staða-fundar: —

Ok þótti Sturlu konan klökkvandi kveða. Um sumarit enn fyrir Örlygs-staða-fund dreymði þá konu er Þuríðr hét at Fellzenda í Dölum, at henni þótti koma at sér Sturla Sighvatz son, ok kvað þetta: —

Staka þessi var kveðin fyrir Sturlu Þórðar syni enn fyrir fundinn: —

Þessi vísa var kveðin fyrir þeim manni er Bergr hét: —

Þetta var kveðit fyrir konu einni skamt frá Þingeyra-stað, um ljósan dag; en eigi sá hón manninn. En hátt var kveðit: —

Mítt ráð, at þér farit upp á húsin; [þvíat] hér er vígi á húsunum; en vér skulum skjótt koma ok hjálpa yðr." "Svá skal vera, sem þér skipit til," segir Kolbeinn. "Vel væri þá," segir Sturla. Ok reið þá braut ok á Miklabæ. Hann görði þá útvörðu, sem vant var. Sturla lá um nóttina í lok-hvílu ok Íllugi prestr Þórarinsson hjá hónum; en í annari lokhvílu lá Sturla Þórðarson ok Einarr ósiðr. Skálinn var allr skipaðr mönnum.

Þessa nótt var Gizurr við Reykja-laug; ok stóðu þeir Kolbeinn snemma upp um morguninn ok vökðu liðit. Gizurr segir Kolbeini draum sínn ok Brandi, þvíat Brandr var kominn áðr þeir vóru klæddir. "Þat dreymði mik," segir hann, "at mér þótti Magnús biskup, föður-bróðir mínn, koma at mér; ok mælti hann: "Standit upp, frændi, ek skal fara með yðr!" Þá vaknaða ek. "— "Þetta er vel dreymt," segir Kolbeinn, "eðr hversu lízk þér?" "Betr þykki mér þetta dreymt en ódreymt," segir Gizurr. Kolbeinn gékk til skriptar við Þórð prest á Reykjum, ok fékk hónum til varðveizlu spjót gótt, er hann átti; en tók kesju í hönd sér. Gizurr talaði þá fyrir liðinu; ok eggjaði þá til fram-göngu. "Vil ek eigi," segir hann, "at þér hafit mik á spjóta-oddum fyrir yðr, sem Skagfirðingar höfðu Kolbein Tumason, frænda mínn, þá er hann féll [í Víði-nesi]; en runnu sjálfir þegar í fyrstu svá hræddir, at þeir vissu eigi er þeir runnu yfir Jökuls-á; ok þar er þeir þóttusk skjöldu bera á baki sér, þá báru þeir söðla sína. Leitið nú yðr heldr vaskra manna dæma, þeirra er vel fylgðu Sverri konungi eðr öðrum höfðingjum; þá er æ uppi þeirra frægð ok góðr röskleikr. Efisk ok ekki í því, at ek skal yðr eigi fjarri staddr, ef þér dugit vel; sem ek vænti góðs af öllum yðr. Er þat ok satt at segja, at sá maðr má aldrigi röskr heita, er eigi rekr þessa óaldarflokka af sér. Gæti vár allra Guð!" segir Gizurr.

Allir rómuðu þetta örendi vel. Eptir þetta riðu þeir allir austr yfir Tunguna, ok var þá saman komit allt lið þeirra. Stefndu þeir at ánni gegnt Víðivöllum.

Sturla vaknaði þá er sól var lítt farin. Hann settisk upp, ok var sveitugr um andlitið; hann strauk hendinni fast um kinnina ok mælti: "Ekki er mark at draumum." Síðan stóð hann upp, ok gékk til salernis, ok Íllugi prestr með hónum. En er hann kom aptr, lá hann lítla hríð, áðr maðr kom í skálann ok kallaði: "Nú ríðr flokkrinn Sunnlendinga ok er herr manna." Hljópu menn þá til vápna. En er Sturla kom út í dyrr, ok sá lið þeirra Gizurar, mælti hann: "Eigi er þat svá fátt sem þat er smátt; allvel komum vér liði saman; ok fari hesta-sveinar til hrossa, ok rekit undan þeim." Hrossin stóðu um allar mýrar ofan til árinnar. Sturla gékk þá til kirkju, ok tók rollu ór pússi, ok söng af bænir sínar, ok söng Augustinus-bæn meðan liðit bjósk. Síðan gengu þeir upp ór garði; ok stefndu it efra til Víðivalla. Þá er Sunnlendingar riðu at Jökuls-á, féll maðr þeirra af baki, er Þorleifr spaði hét, hann bjó suðr á Hrútz-stöðum; ok æpðu menn at. Gizurr bað þat óp eigi lægja. Ok varð þat at her-ópi. Þeir Sturla þögðu þar til er Kolbeinn kom at þeim með sína sveit. Þá æpðu þeir allir; ok snúa upp í gerði þat er heitir á Örlygs-stöðum. Sauða-hús stóð í gerðinu; en garðrinn var lágr um, svá at þat var með öllu ekki vígi. Sturla nam staðar er hann kom suðr um húsit, á milli ok garðzins. Hann var í blárri ólpu, áðr Hallr Arason steypði yfir hann mórendri flekku, ok erma-laussi, ok lítla brynju. Menn Sturlu nökkurir gengu fram at garðinum ok námu þar stað, ok var þar völlr á milli ok þess er Sturla stóð. Skildir vóru bundnir í klyfjar; ok urðu þeir eigi leystir. Einn skjöldr var lauss, er á var markat crucifixum; sá var Sturlu ætlaðr, en hann tók eigi við. Gizurr með sína sveit reið á Víðivöllu; ok stigu þeir þar af hestum, ok gengu. Kolbeinn reið ok mestr hluti liðs, ok fóru þeir nær hlíðinni. Sighvatr reið þá ofan með fjallinu með sítt lið. Þeir Gizurr ok bræðr hans námu staðar í útsuðr frá gerðinu; en þeir Kolbeinn riðu mjök at gerðinu áðr þeir hlaupa af hestum. Þá mælti maðr, er stóð við garðinn, til Sturlu: "Skulu vér nú eigi hlaupa á þá meðan er þeir stíga af hestum?" "Eigi," segir hann, "hér skulu vér bíða; ok renna eigi héðan." En þó runnu þá nökkurir menn út af garðinum, Svarthöfði Dufgusson; ok synir Snorra frá Skarði, Bárðr ok Sigmundr; Ormr kistill ok Hallr á Jörfa; sjau vóru þeir. Brátt hurfu þeir aptr; þvíat menn Kolbeins snöru djarflega í móti þeim, ok eggjuðusk af sér at reka fá menn. Ok hljóp Mörðr Eiriksson fyrst á garðinn, ok fylgðu hónum þá margir. Í þenna tíma ríðr Sighvatr ofan í gerðit, ok vágu Kolbeins-menn tvá hans menn á hross-baki þá er síðast riðu: Þórð Kollzson heima-mann hans; Sigurðr Eldjárnsson vá hann. Þá snöru þeir Kolbeinn upp með garðinum ok fylgðar-menn hans: Einarr dragi Íllugason, Þorbjörn göndlir bróðir hans, Jón kiappi, Óláfr Höskuldzson kámi, Sigurðr Eldjárnsson, Þórálfr Bjarnarson, ok margir aðrir; ok veittu harða atgöngu. Kolbeinn mælti, þá er hann gékk at garðinum í fyrstunni: "Gangi nú at Guðs vilja ok mála-efnum," segir hann. Snöru þeir Kolbeinn svá fremi, upp með gerðinu, svá at þá vóru þar engir eptir, er þeir höfðu fyrst at gengit gerðinu, ok þvert mót horft. Gizurr gékk af út-suðri at gerðinu; ok snöru þá Sturlu-menn á móti þeim, ok var þar hart viðr-nám; tók Sturla upp stein, er Kolbeins-menn höfðu kastað í gerðit, ok varp í mót þeim Gizuri; ok varð fyrir Narfi Svartzson; kom á stálhúfuna fyrir ofan hausinn, ok féll hann á bak aptr, svá at nær kastaði yfir fótunum. Hann spratt skjótt upp, þvíat haussinn var ekki skaðaðr; ok var þá inn ákafasti.

Maðr einn mælti í liði Gizurar: "Þat skal Borgfirðingrinn vita áðr sól gengr undir [í kveld] at Sunnlendingrinn er eigi ragr." Eirekr birkibeinn var í hvítum panzara; hann varp steini til þessa mannz; ok brá hann við buklara ok féll á bak aptr. Hann stóð skjótt upp, ok snaraði at Sturlu-mönnum. Þá unnu margir á hónum; ok féll hann þar. Gizurar-menn gryttu á lið Sturlu í fyrstu. Þá mælti Gizurr: "Kastið þér eigi grjóti í lið þeirra; þvíat þér takit stór högg af því sama grjóti þá er þeir senda aptr." Áskell son Skeggja Árna sonar hafði verit með Sturlu, ok farit til hrossa um morguninn. Hann varð svá nauðulega staddr, at hann hljóp í flokk Gizurar, ok fór hann með þeim til bardaga. En er saman laust liðinu, komsk hann til sínna manna; ok hitti félaga sínn, er Þorkell hét, ok mælti: "Hér eru brögð í; ek hefi verit í liði Sunnlendinga, svá at þeir hafa eigi vitað." Þá mælti einn Sunnlendingrinn: "Eigi skyldir þú lengi eiga at hælask við oss." Stálhúfan var hölluð á höfði Áskatli, ok lausar kinn-bjargir. Þorkell mælti: "Settu vel húfu þína, en ek mun hlífa þér meðan." Þá kom Þorkatli steins-högg, ok snarask hann við óvinum sínum. Þá lagði maðr til hans spjóti, ok hjó hann þat af skapti. Þá brá hinn sverði; en Þorkell hjó á hönd hónum; ok fleiri unnu á hónum. Þorkell komsk heill á braut, en Áskell féll þar. Í þenna tíma var kallat á Sturlu-menn, at óvinir þeirra væri komnir á bak þeim; ok vóru þeir Kolbeins-menn þat. Þá snöru Sturlu-menn á móti þeim, ok urðu þá í kvínni; ok drógu sik norðr í gerðit. Þar féll Ögmundr Kolbeinsson í kvínni. En þá var Kolbeinn Sighvatzson ok hans menn kominn á flótta upp ór gerðinu; en Eyfirðingar vóru þá komnir í gerðit, ok lagði Guðmundr Gilsson til Hallz Þorsteinssonar ór Glaumbæ, svá at hann féll. Sighvatr gékk þá suðr eptir gerðinu á mót Skagfirðingum. Hann var í blám kyrtli ok hafði stálhúfu á höfði, en öxi forna ok rekna í hendi er Stjarna hét. Hann hélt um skaptið fyrir neðan augat, ok snöri frá sér egginni, en veifði skaptinu. Maðr mælti til hans sá er gékk ór kvínni: "Gakk-tú eigi þar fram, þar eru óvinir einir fyrir!" Hann svarar öngu, ok gékk eigi at síðr. Þorvarðr ór Saurbæ gékk með hónum, ok Sighvatr Rúnólfsson ok Sámr húskarl Þorvarðz. Árni Auðunnarson gékk fram með Sighvati, ok hjó til beggja handa.

Kolbeins-menn spurðu hví hann léti svá, "Lítill maðr ok gamall." "Þvíat ek ætla mér ekki í brott," segir hann. Þeir Sighvatr fjórir féllu út af garðinum. Þá kom at Björn Leifson ór Ási, ok skaut yfir hann skildi; en studdi höndum at höfði hónum; þvíat hann var þrotinn mjök, en lítt sárr eðr ekki. Þá kom Kolbeinn þar at, ok spurði: "Hverr húkir þar?" "Sighvatr," sögðu þeir. Kolbeinn mælti: "Hví drepi þér hann eigi?" "Björn hlífir hónum," segja þeir. "Drepi þér hann þá," segir Kolbeinn. Björn snöri þá í brott þaðan. Kolbeinn lagði til Sighvatz [með spjóti] þar er mættisk háls ok herðar; ok var þat lítið sár, þvíat oddrinn var af spjótinu. Sighvatr mælti: "Höfumk við orð, þér munut nú ráða skiptum várum." Þá hljóp at Einarr dragi ok hjó í höfuð hónum; ok var þat ærit bana-sár; en þó unnu þá fleiri menn á hónum. En er Sighvatr djákn sá görð þeirra, lagðisk hann [ofan] á nafna sínn; ok var þar veginn. Sighvatr Sturluson hafði seytján sár. Þá var hann á inu átta ári ins sjaunda tigar. Árni Auðunnarson lézk þar við mikinn orðz-tír. Þorvarðr [í Saurbæ] var í brynju þeirri er Fulltrúi hét, ok gengu eigi spjóta-lög á. Þat gaf hónum líf; en Kolbeinn þá er hann kom til. Sámr lézk þar. Árni var á átta tigi. Flettu þeir Sighvat öllum klæðum, nema skyrtu ok stutt-brókum.

Í annan stað er at segja frá Sturlu; hann hafði mikla atsókn, ok varðisk drengilega. Markús Þorgilsson hét ungr maðr; hann hljóp ór flokki Sturlu ofan á garðinn snemma fundarins; hann var lagðr með spjóti í gegnum; ok varðisk eptir þat sem bezt. Þá fékk hann annat lag í gegnum, svá at út féllu iðrin, ok féll hann þá. Sturla hörfaði upp ór kvínni fyrir neðan húsit, ok svá vestr um. Lauga-Snorri gékk fyrir Sturlu ok hlífði hónum með buklara, ok hafði sverðit undir buklaranum, sem þá er menn skylmask. En Sturla hafði sínn buklara yfir höfði hónum. Þá var mikil atsókn at Sturlu; en Snorri hlífði hónum, en eigi sjálfum sér; ok fékk hann því mörg sár ok stór áðr hann féll. Sturla varðisk með spjóti því er Grásíða hét, fimt ok vel, stórt mála-spjót, fornt ok eigi vel stinnt. Hann lagði svá hart með því, at menn féllu jafnan fyrir; en beyglaðisk spjótið, ok brá hann undir fót sér nökkurum sinnum. Húnröðr son Magnúss Húnröðarsonar lagði spjóti til Sturlu; en hann lagði í mót, svá at Húnröðr féll; hann var lítill maðr, ok hafði góða brynju, ok varð ekki sárr. Þá sótti Koðran Svarthöfðason at Sturlu ok lagði spjóti til hans; Sturla mælti til hans: "Ertú þar enn fjándinn?" Koðran svarar: "Hvar væri hans meirr ván?" Þat segja fleiri menn, at Sturla skeindisk eigi af því lagi. Þá stóð Húnröðr upp, ok lagði spjóti í hægri kinn Sturlu, ok nam í beini stað. Hann mælti þá: "Ok nú vinna smá-djöflarnir á mér." Þá lögðu tveir menn senn til Sturlu. Hjalti biskupsson lagði í vinstri kinn hónum, ok skar spjótið ór tungu, ok var sárit beinfast. Böðvarr kanpi, sen Einars Nautbýlings, lagði spjóti í kverk Sturlu, ok renndi upp í munninn. Sturla lagði til Hjálms á Víðivöllum, ok féll hann við þat. Þá er, Sturla var sárr þrem sárum mælti hann við Hjalta: "Grið frændi!" "Grið skaltú af mér hafa," segir Hjalti. Sturla var þá þrotinn af mæði ok blóðrás; hann studdi þá höndum á herðar Hjalta; ok gengu þeir svá út ór gerðinu. Hjalti tók annarri hendi aptr á bak sér, ok studdi hann svá. Sturla kastaði sér niðr, er hann kom skamt ór gerðinu. Mál hans var þá óskírt; ok þótti Hjalta sem hann beiddi prestzfundar. Hjalti gékk þá í braut; en yfir hónum stóð þá Óláfr tottr, mágr Flosa prestz; hann skaut skildi yfir Sturlu; en Játgeirr Teitzson, mágr Gizurar, kastaði buklara yfir Sturlu. Þá kom Gizurr at, ok kastaði af hónum hlífunum, ok svá stálhúfunni. Hann mælti: "Hér skal ek at vinna." Hann tók breiðöxi ór hendi Þórði Valdasyni, ok hjó í höfuð Sturlu vinstra-megin fyrir aptan eyrað, mikit sár, ok hljóp lítt í sundr. Þat segja menn þeir er hjá vóru, at Gizurr hljóp báðum fótum upp við, er hann hjó Sturlu, svá at lopt sá millum fótanna ok jarðarinnar. Þá lagði Klængr Bjarnarson í kverk hónum, í þat sár er þar var áðr, ok upp í munninn; var allt saman sárit svá mikit, at stinga mátti inn þrem fingrum. Þá kom Einarr Þorvaldzson þar, ok sagði lát Sighvatz. "Ekki tel ek at því," segir Gizurr. Önundr biskupsfrændi skar púss af Sturlu, ok fékk Gizuri; annarr maðr dró gull af fingri hónum, þat er átt hafði Sæmundr í Odda, dökkr steinn í, ok grafit á innsigli. Gizurr tók gullit, ok vápn Sturlu. Markús Marðarson lagði þá spjóti í kviðr Sturlu hægra-megin upp frá nafla; þrjú sár hafði hann á bringunni vinstra-megin. Naddr hét maðr er hjó á barka hónum. Engi sár blæddu þau er hann fékk síðan Gizurr vann á hónum. Þórarinn Sveinsson var jafnan nær Sturlu, ok bar sik vel; en Gizurr gaf hónum grið þá er hann kenndi hann, sækir frændsemi við Gró, konu Gizurar. Hann þó líki Sturlu ok saumaði um; en þeir höfðu áðr flett lík Sturlu, svá at bert var. Marteinn Þorkelsson féll skamt frá Sturlu. Kolbeinn Sighvatzson, ok megin-flóttinn, nam stað undir hlíðinni á grjót-hörg miklum. Þar kom til Gísli af Sandi með sína sveit; ok vóru þeir á hestum; ok eggjuðu menn hann at hjálpa þeim í tröðinni; ok hann bað Vestfirðinga at eggja sína menn. Ok þá kom Máni ór Gnúpufelli neðan; ok segir, at þeir vóru báðir fallnir, Sighvatr ok Sturla; ok bað hann Kolbein forða sér sem hónum þætti líkast. Kolbeinn hljóp þá til kirkju á Miklabæ, ok allr flokkrinn; sumir á kirkjuna en sumir í húsin. Þeir Gizurr kómu lítlu síðarr at kirkjunni. Gísli af Rauða-sandi ok Tumi Sighvatzson flýðu á fjall upp, ok mart manna; ok svá til Eyjafjarðar. Markús Sighvatzson var særðr til ólífis í gerðinu. Síðan var hann færðr á Víði-völlu, ok lagðr á grufio ok húslaðr; Brandr Úlfhéðins son sat yfir hónum. Þá sendi Gizurr til Símon knút ok Gizur glaða at drepa hann. Börkr son Þórarins, Sigurðar sonar stolz, vá at hónum. Þórðr Guðmundarson varðisk ór húsdurum á Miklabæ, þar til er leitað var í laun-dyrr á baki hónum. Þá opaði hann í stofu, ok varðisk þar lengi drengilega, áðr hann yrði sóttr. Gizurr glaði hjó báðar hendr af hónum; þat var bana-sár. Þá er Gizurr kom til kirkju, vóru mönnum grið boðin, fyrst Eyfirðingum. Þeir Klængr ok Gizurr buðu Sturlu Þórðarsyni grið; en hann skildi Ásgrím Bergþórsson til griða með sér; ok var því skjótt játað. Dufgus-sonum vóru grið gefin fyrir flutning Óláfs Svartzsonar. Þeir vóru á kirkju uppi, Svarthöfði [Dufgusson] ok Kolbeinn [grön]. En þar kom, at öllum mönnum vóru grið gefin nema sex. Sturla spurði Kolbein Sighvatzson hvárt hann vildi at þeir gengi út, en Kolbeinn bað þá út ganga; ok sagði þat helzt til hjálpar, ef rýmðisk í kirkjunni; þvíat fólkinu hélt við spreng. Kolbeinn bað þá biðja sér griða er þeir kæmi út; ok bjóða þat allt fyrir hann er hónum sómði til lífs sér at vinna. Hann bauð útan-för sína, ok koma aldri út. En ekki var á þat hlýtt. Þeir heituðusk at brenna kirkjuna, ok kölluðu óvígða, ef þeir gengi eigi út. Þeir vóru þar til sólar-fallz um kveldit. Þá bað Kolbeinn, at þeim skyldi leyfa at ganga til kamars; ok var því játað. Þá var rökvið er þeir gengu ór kirkju. Þeir gengu um skálann; ok var hann skipaðr af sárum mönnum, ok þeim er grið vóru gefin. Þeir fögnuðu, er þeir Kolbeinn vóru komnir þar heilir. Kolbeinn segir: "Víst er þat vel; en þó höfu vér eigi griðin fengit." [En er] þeir höfðu setið í kamri sem þat vildu, þá gengu þeir út. Kolbeinn mælti til þeirra er inni vóru: "Vili þér fara út, ok sjá stór högg?" Þeim varð ekki á munni. Kolbeinn mælti til Gizurar er þeir kómu út: "Vilda ek, at þú létir mik fyrr höggva en Þórð." Gizurr kvað svá vera skyldu. Þá hjó Einarr kollr Kolbein. Þá var Þórðr til höggs leiddr. Þá mælti maðr við Kolbein unga: "Víltú eigi árna sveininum, frænda þínum, griða?" "Fór sá nú, er meiri skaði var at," segir Kolbeinn. Brandr Þorleifsson vá Þórð. Þá vóru þeir Hrafns-synir af teknir: Sveinbjörn ok svá Krákr. Hersteinn son Bersa prestz Halldórssonar vá at þeim.

Þóri jökul vá sá maðr er hefna þóttisk bróður síns, er Þórir hafði vegit í Bæ. Þórir kvað vísu þessa meðan hann lagðisk undir höggit: —

Þá var til höggs leiddr Hermundr Hermundarson; hann var manna bezt hærðr; ok mælti, at hann vildi kneppa hári sínu, svá at yrði eigi blóðugt; ok svá görði hann. Hann horfði í lopt upp, er Geirmundr þjófr vá hann. Klængr fékk hann til. Allir vóru þeir vegnir með öxi Sighvatz, Stjörnu. Lík Sighvatz ok Sturlu, Þórðar ok Markúss, vóru færð til Þverár; en Kolbeins lík á Grenjaðar-staði. Þessir menn létusk þar, með þeim er af sárum dó: — Sturla Sighvatzson vestan, Árni Auðunnarson, Snorri Þórðarson, Vigfúss Ívarsson, Eirekr Halldórsson, Marteinn Þorkelsson, Markús Þorgilsson, Gizurr Þórarinsson, Hermundr Hermundarson, Þórir Steinfinnzson, Valdi ok Áskell Skeggja-synir, Bersi Þorsteinsson. Ór [Vest -] Fjörðum: — Sveinbjörn ok Krákr Hrafns-synir, Markús Magnússon, Helgi Sveinsson, Þórðr Guðmundarson, Eindriði smiðr, Þórðr Hallkelsson, Ámundi, Ögmundr Sveinsson, Ögmundr Kolbeinsson, Jón kanpi, Dálkr Þorgilsson. En norðan: — Sighvatr [Sturluson], Markús ok Þórðr synir hans, Sighvatr Rúnólfsson, Ingjaldr stamr, Þórðr daufi, Einarr Ingjalldzson, Björn Gizurarson, ok Björn Þórarinsson, Eyjólfr, Guðmundr Halldórsson, Sámr, Þórðr Eysteinsson, Eirekr Þorsteinsson, Björn Þorgrímsson. Kolbeinn Sighvatzson norðan, Páll Magnússon, Þorgeirr Bjarnarson, Oddr Kárason, Skeggi Hallzson, Sigurðr Guðmundarson, Brandr Þorleiksson, Brandr Einarsson, Ljótr, Loðinn Helgason. Þessir af Gizuri: — Játgeirr Þórarinsson, Sigfúss Tófason, Þorlákr Barkarson, Þorgils Steinason, Þórðr Snorrason, Þorbjörn, Þóroddr húskarl Teitz Þorvaldz sonar.

Sunnudaginn fóru flestir menn brott ór Skagafirði er færir vóru fyrir sárum. Vóru þá enn Vestan-menn flettir á Jökulsárbökkum af fylgðar-mönnum Kolbeins; en sumir vóru barðir. Mundu þeir fengit hafa inar mestu hrakningar, ef eigi hefði Þorsteinn Jónsson, ok Vatzdælir, holpit þeim. Var Kolbeinn í öllu snarpari en Gizurr eptir fundinn. Mart manna lá eptir í Skagafirði í sárum: synir Snorra prestz frá Skarði, Þórðr ok Sigmundr, ok vóru báðir særðir til örkumla; ok lágu þeir þar allan vetrinn á Silfrastöðum. Sunnlendingar höfðu á þeim unnit; féll Bárðr suðr frá gerðinu, en Sigmundr í útnorðr.

Þá vóru eigi skip gengin af Íslandi er fundinum var lokit. Spurðusk tíðendin um haustið til Noregs. Teitr Styrmis son ok Sigríðar Sighvatz dóttur var á fundinum, ok komsk í braut, ok lét Sigríðr hann fara útan um haustið í Eyjafirði; ok kom hann við Orkneyjar, ok var þar um vetrinn; ok fór þaðan út aptr. Þá er tíðendi þessi kómu til Noregs um haustið, þótti þar inn mesti mann-skaði eptir þá feðga; þvíat þeir vóru mjök vinsælir af kaupmönnum ok öðrum landzmönnum. Hákon konungr var ok mikill vin Sturlu; þvíat þat var mjök talat, at þeir Sturla hefði þau ráð görd, at hann skyldi vinna Ísland undir konung, en konungrinn skyldi göra hann höfðingja yfir landinu. Hafði Hákon konungr þar mest varat Sturlu við, at hann skildi eigi auka manndráp á landinu, ok reka menn heldr útan. Þá er Snorri Sturluson spurði fall Sighvatz, bróður síns, ok sona hans, kvað hann vísu þessa, ok sendi til Þórðar kakala Sighvatz sonar: —

Þótti hónum inn mesti skaði at Sighvati bróður sínum, sem var, þótt þeir bæri eigi gæfu til samþykkis sín á meðal.

Eptir þessi tíðendi er nú vóru sögð, lagði Kolbeinn [ungi] undir sik allan Norðlendinga-fjórðung, ok tók hann heimildir á öllum goðorðum af þeim mönnum er átt höfðu at fornu. Var þat þá kallaðr ójafnaðr ok rangyndi, er Sighvatr hafði haft ríki ok goðorð af mönnum norðr þar. Um várit eptir lét Kolbeinn heyja skulda-dóm eptir Sighvat í Eyjafirði; var þá dæmt af örfum allt fé þat er Sighvatr hafði átt, bæði lönd ok lausa-fé, ok jaf [n] vel Grundarland; var þat selt Styrmi ok Sigríði dóttur Sighvatz; en tekin af þeim Bjarnarstaða-hlíð. Þeim Halldóru ok Tuma, syni þeirra Sighvatz, var fengin Grund í Svarfaðardal; ok bjoggu þau þar fyrst.

Þá er Kolbeinn fór frá skulda-dóminum, var hann út í Hörgár-dal á einum bæ; hann var leikinn mjök, ok manna fimastr. Hann hendi skemtan at, er hann hljóp yfir garðz-rúst lága; ok féll af, svá at undir hónum varð höfuðit; ok varð hónum meint við, ok mest í bringunni; þar sló í brota, ok opnaðisk; ok hafði hann þat mein meðan hann lifði, ok þat leiddi hann til grafar. Um sumarit [eptir] á Alþingi bar Gizurr hernaðar-sök á alla þá menn er verit höfðu at Apa-vatni; ok gengu þar menn til festu fyrir ór öllum sveitum vestan; var þat stór fégjöld, ok dregit suðr um land. Þat gjald líkaði mönnum all-þungt, sem ván var at.