Bókastaðir

Böðvari.

Með þeim Sturlu Sighvatzsyni ok Þorleifi í Görðum tók at greinask mjök vináttan eptir meiðingar Órækju. Gékk Þorleifr flla undir flutningar Sturlu, en hann þurfti mikils við, er flutt var ór Engey bæði mjöl ok skreið, en sumt keypt á Akranesi. En er Snorri spurði austr í Skál at fátt var með þeim, sendi hann menn ofan til Þorleifs, en sumir fóru allt til Staðar ok á Eyri. Um vetrinn eptir Jól fór Snorri ór Skál, fyrst í Dal til bús síns, en síðan vestr í Ölfus til Gizurar Þorvaldzsonar, ok svá á Bessastaði. En er þetta spyrr Sturla Sighvatzson, sendi hann vestr í sveitir eptir, ok kom vestan lið mikit til Borgarfjarðar. Síðan samnaði hann liði þar um öll héruð, ok fór út fyrir Hafnar-fjall. Þorleifr samnaði liði um Nes út ok sunnan um fjörð, því er hann fékk, ok ætlaði í mót. Þá fóru menn á milli þeirra; ok var komit á stefnu-lagi með þeim, ok fundusk þeir á Melum. Fór þá enn skipulega með þeim, við fortölur Böðvars ok annarra vina hans. En er þeir vóru skildir, sögðu sítt hverir frá tali þeirra; en þó dreifðu þeir flokkinum. En lítlu var þat síðarr er miklu var verr en áðr. Görðu þeir þá spott mikit at Reykhyltingum, fylgðar-menn Þorleifs, Þorkell faxi ok Guðlaugr Ausu-glámr. Snorri fór af Nesjum suðr til Reykja, ok var með Gizuri um Föstuna. Var þá allvel með þeim mágum. Góð orð fóru þá millum þeirra Gizurar ok Sturlu.

Kolbeinn ungi sat í búi sínu at Flugu-mýri. Hann hafði mart röskra manna með sér. Guðmundr Ásbjarnarson var með hónum eptir víg þeirra feðga, Kálfs ok Guthorms. Þar var þá Þórálfr Bjarnarson. Með þeim Guðmundi ok Þórálfi var jafnan fátt. Guðmundr kvað vísu: —

Sá atburðr var á Flugu-mýri þrem vetrum eptir víg þeirra feðga, Kálfs ok Guthorms, at þeir sátu at tafli, Kolbeinn ungi ok Guðmundr, ok telfðu kvátru þar á gólfinu í stofunni þrem nóttum eptir Jól. En er hringði til aptan-söngs, gékk Kolbeinn til kirkju, ok mart manna með hónum. Guðmundr sat eptir, ok batt saman taflit. Þar kom Þórálfr í stofuna ok Helga húsfreyja Sæmundardóttir. Þeir menn vóru á Flugu-mýri, er annarr hét Skálp-Bjarni, en annarr Böðvarr. Þeir vóru bræðr, ok var fjándskapr með þeim Guðmundi. En er Kolbeinn var út genginn, þá höggr Bjarni til Guðmundar, ok kemr á lærit fyrir ofan kné; ok var þat mikit sár. Guðmundr vildi þá upp stand, ok hafði fyrir sér tafl-borðit. Böðvarr hjó þá í höfuð hónum; ok var þat bana-sár. Báðir unnu þeir á hónum. Þau Helga ok Þórálfr skutu þeim á brott. Varð Kolbeinn eigi fyrr varr við, en þeir vóru svá langt komnir, at þeir urðu eigi áhendir. Þeir fóru austr í Fjörðu. Þórarinn Jónsson kom þeim útan. En Kolbeinn var inn reiðasti; en þó varð engi hefnd eptir Guðmund ok öngar fé-bætr.

Þá er þeir höfðu sætzk í Flata-tungu, Sighvatr ok Kolbeinn ok Óræja, fór Guðmundr biskup með Kolbeini á Flugu-mýri. En síðan fór hann út til Hóla, ok var þá eigi lang-vistum brott frá Hólum þaðan frá meðan hann lifði. Var hann þá jafnan í Lítlustofu, ok tveir klerkar hjá hónum, Helgi bróðurson hans ok Þorkell son Ketils Ingjaldz sonar. Lifði hann þá líkara hljóðlátum ok rólyndum einsetu-manni, heldr en harðlyndum ok hlutsömum lýð-biskupi, sem óvinir hans höfðu orð á. Tvá vetr fulla var hann þar, ok þat ins þriðja sem hann lifði. Löngum var hann lítt heill; þvíat hann var eigi bók-skygn þá er hann fór ór Höfða, en blindr með öllu inn síðasta vetr er hann lifði. Andlitz-mein hafði hann, ok var verkr í inni hægri kinn ofan frá auganu. Hann söng löngum, eðr lét lesa fyrir sér sögur helgra manna á Látinu þá er hann vakði.

Þenna vetr, er nú var frá sagt ok Sturla fór á Mela, kom norðan frá Hólum litlu fyrir Föstu á Eyri til Þórðar Magnús tölu-sveinn; hann var munkr ok eigi merkr, en miðlungi rétt-orðr. Hann sagði Guðmund biskup hafa sendan sik til Þórðar. Þeir töluðu á þverpalli, ok kallaði Þórðr til Sturlu son sinn at heyra til þeirra. Þórðr spyrr at örendum hans; en hann segir, at biskup sendi hónum ástar-kveðju; "Ok bað mik þat segja þér, at þú skyldir eigi efask í, at þit mundut finnask í vár." "Þat þykki mér nú úlfklegt," segir Þórðr, "er hvárrgi okkarr er til lang-ferða felldr." "Þetta sagði hann þó," kvað Magnús. "En hvat talaði hann um mótgangs-menn sína?" [segir Þórðr.] "Um talaði hann nökkut," segir Magnús. Hvat?" segir Þórðr. "Hann kvað fá vetr mundu líða, áðr mótgangsmenn hans mundu sjálfir hendr á leggjask ok þeirra afkvæmi, ok drepask niðr sem vargar; kvað þar mundu mest eptir sik verða, er þá var mestr uppgangrinn." Mart sagði hann annat, þótt hér sé eigi ritað í þessi sögu.

En þenna vetr inn sama tók Guðmundr biskup sótt lítlu fyrir Langa-föstu þunga ok hljóðlega. Í þeirri sótt lá hann fram um Gregorius-messu — En hana bar milli Ymbru-daga. En Föstudaginn lét hann Jón lærdjúp olea sik við fullting djákna sínna ok annarra lærðra manna þar heima. Eptir þat vildi hann þat eitt mæla er nauðsyn krafði. Til fás skipaði hann áðr hann var oleaðr, nema skipti bókum með nökkurum klerkum sínum; en miklu áðr hafði hann fyrir sagt um leg sítt í stúkunni suðr af kirkju, á millum presta tveggja er hann hafði þar jarða látið. Hann sagði hvern mann í berri moldu eiga at andask. Nú liðu stundir fram um Dróttins dag, ok dró at um máttinn hans stund frá stundu; svá at annan morgin vikunnar sá þeir er við vóru staddir, at stundar-bið var; sem reyndisk. En á fjórðu stundu þessa dags andaðisk hann, ok inum sétta vetri ins átta tigar aldrs síns. Í andlátinu hófu þeir Helgi ok Þorkell hann af klæðum á fjöl öskudreifða. Ok þar á höndum þeim skildisk öndin við líkamann; ok þar á fjölinni minntusk þeir við hann. Ok báru mikinn harm af því stríði er þeir skildusk svá langælega við sínn föður; þvíat þeir höfðu frá barns-aldri af hónum þegit föðurlega ást ok blíðu. Finnsk ok varla á vóru landi eðr víðara sá maðr er þokka-sælli hafi verit af sínum vinum, en þessi inn blezaði biskup, svá sem vátta bréf Þóris erkibiskups, eðr Guthorms erkibiskups, eðr ins ágæta konungs Hákonar, ok margra annarra dýrlegra manna í Noregi, at þeir unnu hónum sem bróður sínum, ok báðu hann fulltings í bænum sem föður sínn. Lík biskups var nátt-sett þar í stofunni. Inn Þriðja dag var þat til kirkju borit ok skrýtt. Kom þá til Eyjólfr prestr af Völlum, ok gaf til gull þat, er hann hafði í gröf. Allir dáðu, er sá, þenna líkama, ok kváðusk aldri hafa sét dauðs mannz hold jafn-bjart eðr þekkilegt sem þetta. Jón prestr söng líksöng, en Kolbeinn kalda-ljós þakkaði lík-ferðina, ok mælti fagrt örendi yfir

Greptinum.

Þórðr Sturluson tók sótt á Föstunni er á leið. Var þá sent eptir Böðvari, syni hans; ok þá vóru þar allir synir, hans ok margir vinir hans. Ámundi Bergsson gékk hónum næst, ok talaði flest við hann. En er sóttin herði at hónum, bað Ámundi hann þá skipa til. En Þórðr bað þá Hauk prest Auðunnarson vita við Böðvar hverneg hónum væri gefit um tilskipan hans; "Þvíat hann er arfi mínn," segir hann. En Böðvarr bað hann skipa öllu sem hónum líkaði. Síðan lét Þórðr hafa hundraði hundraða hvern þeirra, Óláf ok Sturlu; en átta tigi hundraða hvern, Þórð ok Guthorm. Valgerðr hafði ok hundrað hundraða, en hver hinna dætra hans fjóra tigi hundraða. En Böðvarr hlaut þá enn fimm hundruð hundraða. Sturla hafði Eyri; ok skyldi þá þegar taka við búi. Eptir þat var Þórðr oleaðr, er hann hafði til skipat. En hann andaðisk Föstudaginn fyrir Pálm-Sunnudag at miðjum degi, ok söng í andlátinu, Pater in manus tuas, eptir Hauki presti. Lík Þórðar var þar jarðat á Eyri, er hann hafði fyrir sagt, fyrir framan kirkjuna. Hann hafði tvá vetr ins átta tigar er hann andaðisk.

Magnús biskup andaðisk þat sumar, it næsta eptir, inn næsta dag fyrir Márfu-messu fyrri. Þorvaldr Gizurarson [kanúki] hafði andask tveim vetrum fyrr en þeir Magnús biskup bróðir hans ok Þórðr Sturluson; ok er ártíð hans Ægidíus-messu. Á því ári, er Þorvaldr andaðisk, dó Flosi munkr Bjarnason, Sigurðr Ormsson, ok Digr-Helgi.