Bókastaðir

Þeir bræðr, Óláfr ok Sturla, fóru um várit vestr í Búðardal um stefnu-daga ok ætluðu at sjá eptir vígs-málinu Hafliða. Þeir Þórðr höfðu þá gört um víg-smálit nfu tigi hundraða. Þeir fóru upp Þverdal. En er þeir kómu vestr at Búðardals-botni kom þar á móti þeim Grímr Þorgilsson heima-maðr Órækju, ok sagði þau tíðendi ór Vatzfirði, at Maga-Björn ok Þorkell Eyvindarson höfðu særðan til ólífis Philippus Kolbeinsson: "En Órækja, er hann vissi, varð hann all-styggr við þat. En þeir höfðu gengit at hónum í baðstofu ok sært hann þar. Eptir þat stukku þeir ór Vatzfirði sex saman; ok eru nú hér í Búðardal: Þórðr tiggi, Maga-Björn, Þorkell Eyvindarson, Ketill Guðmundarson, Eirekr bróður-son Guðmundar biskups, ok Marteinn Miðfirðingr." — Óláfr spurði, hvert þeir ætluðu. Grímr kvað þá ætla á fund Þórðar Sturlusonar, ok ætluðu at hann skyldi fá Þórði bústað; síðan ætlaði Maga-Björn at afla til búsins um Vestfjörðu. En í för með Ólafi vóru þeir menn er þegar létusk skyldu drepa Björn er þeir fyndi hann. Þar var Guðmundr hvíti Árnason; ok hafði Björn flett hann í Haukadal um sumarit öllum hans klæðum, ok öðru því er hann hafði út haft; en annarr var Hjálmr Ófeigsson; hann hafði verit hraktr í Svefneyjum um haustið þá er Björn rændi á Meðal-fellz-strönd. En Óláfr vildi víst, at þeir leitaði þar eigi á hann, þvíat hann var með Þórði bróður hans. Ok var þar lengi um talat, áðr Óláfr fékk heitorð af þeim, at þeir léti kyrrt á þeim fundi. Eptir þat fóru þeir Óláfr í Búðardal, ok vóru þeir Björn þar fyrir, ok höfðu þeir boðit Þorbirni at vera fyrir öllum hans málum. En Þorbjörn fór út til Skarðz með Sturlu; ok réðu þeir Snorri prestr þat, at Þorbjörn gékk í vígs-gjaldit; en Eyjólfr fékk hónum land sftt í Hvarfsdal; ok varð sú sætt með þeim Ólafi.

Fór hann þá heim í Hvamm, en Sturla fór til Saurbæjar, ok réð búlag við Sverting á Staðarhóli. Þórðr tiggi fór út í Eyjar, ok ætlaði á fund Þórðar Sturlusonar.

Þetta sama vár um Föstu hafði Sighvatr sent norðan Magnús inn mikla, ok Odd oremus, til Þórðar bróður síns, ok mælti allvingjarnlega til hans. Segir, at hann ætlaði at Fardögum í Dali, ok vildi at þeir fyndisk þar, ok görði ráð sín um hernað þann er Órækja hefði á þingmönnum þeirra ok vinum. Þórðr fór af Eyri heiman Laugardag, sem var í séttu viku sumars; sem hann var vanr at fara til vár-þings í Þórsnes. En hann vildi þá eigi hafa þing, þvíat hann vildi þá búask til mótz við Sighvat. Fór hann um kveldit í Fagrey. Hann hafði sveit manna; kom þar Snorri prestr Narfason í mótz við hann, ok Atli Bassason, ok fleiri bændr. En er þeir vóru mettir, gengu þeir í svefnhús, ok ætluðu niðr at leggjask. Þá koma þeir Maga-Björn ok Þorkell, ok gengu til stofu; var þá borinn matr fyrir þá. Þórðr lét kalla förunauta sína á tal við sik. Hann sagðisk vilja [láta] drepa þá Björn ok Þorkel; ok vildi þó, at þeir næði prestz-fundi. Hann sagði, at Þórarinn stóri, son Gríms Eldjárnssonar, skyldi vega Björn; en Þorkell broddr, son Vermundar pfkar, skyldi vega at nafna sínum. Ætluðu þeir þá fyrst at bera at þeim borðit; en þá var þeim sagt, at þeir vóru mettir ok farnir til hvílu. Gengu Þórðar-menn þá til skála; en þeir Björn ok Þorkell lágu í innan-verðum skála, báðir í einni hvílu, ok Jóreiðr, frilla Bjarnar, Konáls dóttir á milli þeirra. Þórðr tiggi var þá kallaðr til föður síns; en svá var til skipat at þeir Þorgils Árnason ór Tjaldanesi ok Bárðr Snorrason Skarðz-presta skyldi taka þar Björn, en Óláfr Sigurðarson þar bóndi, ok Óláfr Hauksson, skyldu taka Þorkel; en aðrir föru-nautar Þórðar önnuðusk menn þeirra. Síðan vóru þeir út leiddir, ok skriptuðusk við prest þann er Þorgeir hét Stranda-svín. En er þeir vóru skriptaðir, gékk Þórgeirr prestr til Þórðar Sturlusonar ok sagði, at "Þorkell bar þá hluti fyrir sik, at mér þykkir hann eigi dræpr," segir prestr. Þórðr svarar: "Þá er hónum eigi lífst; ok skulu þér dæma hann at því, ok hengja hann síðan." Þeir görðu svá sem Þórðr bauð. Vá Þórarinn at Birni; ok varð hann vel við, ok mælti fátt. Síðan lét Þórðr flytja þá vestr í Gassa-skor. Sturla, son Þórðar, ok Hallr ór Tjaldanesi ríða innan ór Saurbæ um nóttina. En er þeir kómu út um Kross-sund varð Sturla at sofa, ok lagði höfuð í kné Halli. En er hann vaknaði mælti hann: "Svá dreymði mik sem faðir mínn mundi heldr harðlega hafa tekit þeim Birni." Þeir kómu í Fagrey þá er þeir vóru látnir, Björn ok Þorkell. Þórðr Sturluson fór ór Fagrey inn í Hvamm; en Þórðr tiggi fór suðr til Staðar, ok Ketill Guðmundarson með hónum. Eirekr ok Marteinn fóru í Hvamm, ok var Eirekr með Ólafi; en Marteinn fór til Miðfjarðar. En er Þórðr kom til Hvamms; var Sighvatr eigi kominn í Dali, ok eigi kom hann á því vári.

Á Meðal-fellz-strönd at Kvenna-hváli bjó Skíði Þorkelsson. Jón, son Þorgeirs grunda, hafði þar af landi ok fylgju-kona hans; ok var flla í búsifjum þeirra; höfðu þeir Ingimundr bræðr tekit af hónum hest; ok at fleira hafði Skíði hrakt hann. Kom því svá, at Jón hljóp í brott, ok inn undir Fjall til Guðmundar. Þeir Skarðz-Snorri, frændr, áttu lítt vini saman, en Skíði var mikill vin Snorra prestz Narfasonar, ok hafði þat af hans eigu er hann vildi til mæla. Nú er Þórðr var í Hvammi, bað Guðmundr Jón fara inn þangat ok sækja Þórð at sínu máli; þvíat Guðmundr vissi, at Þórðr var lítill vin Skíða. Hann hafði verit í Hvammi fyrr, ok gört margan ójafnað þingmönnum Þórðar. Fór Jón inn í Hvamm, ok með hónum Oddr Eindriðason er skekkill var kallaðr. En er þeir kómu í Hvamm vildi Þórðr eigi hlýða á orð Jóns. Sótti Jón þá Óláf at sínu máli, ok gékk hann á leið með þeim. Sagði Oddr, at hann lézk þau heyra orð Óláfs, at Jón skyldi svá næst koma í Hvamm, at hann færði hónum öxina Droplaugu, er Skíði hafði jafnan í hendi, en Sturla bróðir Óláfs hafði gefit Sigmundi Snorrasyni. Jón kom heim Föstudag fyrir Hvítsunnu-dag, ok svaf ekki þá nótt. Laugardaginn hvatti hann öxi sína forna ok spengða er Jarla-bani var kölluð, Orkneysk. Gyrið Ara-dóttir, frilla Skíða, talaði um, at Jón var með flu bragði; ok bað Skíða gæta sín. Skíði kvað sér eigi Jón klækis-manninn at skaða mundu verða eðr hans jafningja. Laugar-nóttina lá Jón í stofu. Þá hljóp Skíði upp í æði, ok kvað Jón vilja sitja um líf sítt; ok kvað sik dreyma, at hann vildi höggva höfuð af hónum. Gyrið hélt hónum ok svafði hann, ok var þá álitlega með þeim Sunnudaginn. En Mánadaginn kómu þeir neðan frá Arnarbæli, Gunnlaugr Eindriðason, ok Guðlaugr sonr Steingríms kumbalda. Þeir mönguðu um hross við Skíða. Þá kvaddi Skíði Jón til at taka hrossin með þeim; en þau vóru inn frá garði. Hrossin hljópu inn yfir ána til Stakka-bergs; en þeir gengu eptir. Ok er þeir kómu á völlinn sezk hann niðr Skíði, ok hélt öxinni fyrir sér, ok studdi tönnum á forskeptið. Þeir sátu hjá hónum; en Jón var á bak þeim hjá hrossum. Skíði spurði hvárt vera mundi nón, ok söng Pater Noster. Gunnlaugr spurði hvat hann mælti um hrossin. "Mörk," segir hann. Þá skall hónum höggit, ok tók af höfuðit, svá at féll á bringuna. Jón þreif upp öxina, ok hljóp á bak hrossi Skíða, ok reið inn á Strönd. Árni Auðunnarson reið upp eptir Strönd. Hann bjó undir Ytrafjalli; þeir riðusk hjá fyrir neðan Vígólfs-staði, ok segir Þorkell, son Árna, er reið at baki hónum, at Jón riði hrossi Skíða. Árni mætti Gunnlaugi, ok sagði hann Árna vígit; snöri Árni þá aptr, ok elti Jón í fjall upp inn hjá Barkar-stöðum, en Árni tók hross Skíða ok hvarf aptr. Jón kom í Hvamm ok var þar um hríð á laun. Síðan sendi Óláfr Jón á Eyri, ok fékk Ásgeir frænda Valgerðar til föru-neytis við hann. Þeir mættu Halli af Jörfa ok Kolbrandi, syni Skíða, hjá Barði, ok stökk Jón þar í skóg, ok lét hestinn; en Hallr sendi Ásgeir á Barði, ok hvarf hann aptr í Hvamm. En Jón fór út á Eyri, ok var þar um sumarit. Síðan var hann at Keldum með Hálfdani, ok víðara fyrir sunnan land.

Þetta vár fór Órækja um alla Fjörðu, ok tók fé af mönnum. Hann tók Haga-land af Hauki presti ok svá búit. En Haukr fór á Eyri til Þórðar, ok synir hans, Óláfr ok Páll; Oddr, ok Halldóra dóttir hans. Þorgils fór í Tjaldanes, en Steinólfr í Búðardal. Marga menn aðra rak hann af staðfestum sínum. Þat vár görði Þórðr tiggi bú í Langadal, ok bjó þar þau misseri, en annat vár fór hann í Miðgarða ok bjó þar.

Um várit var þat títt fyrir norðan land, at Kolbeinn ungi bjósk til útan-ferðar; en ríki sítt ok bú fékk hann Sighvati til varðveizlu. Sighvatr setti niðr á Flugu-mýri Þórð kakala son sínn ok fékk hónum allt manna-forráð Kolbeins til meðferðar. Þá var Mörðr Eireksson fylgðar-maðr Þórðar ok Snorri Þórálfsson, er verit hafði með Guðmundi biskupi. Með Kolbeini fóru þeir Þórálfr Bjarna [r] son ok Þórðr þumli, Sigurðr Eldjárnsson; ok réðu þeir allir til Róm-ferðar um vetrinn, ok riðu allir suðr ok sunnan. Fann Kolbeinn Hákon konung í Björgyn, ok tók hann vel Kolbeini; en eigi görðisk hann handgenginn. Um sumarit eptir þing var fundr lagðr með þeim bræðrum, Þórði ok Snorra, við Sandbrekku. Þórðr gisti á Kolbeins-stöðum er hann fór til fundarins; ok fóru þeir Þorlákr ok Ketill, feðgar, með hrepps-menn sína til fundar með þeim Þórði, þvíat þá var heilagt. Þeir Snorri vóru sjau saman. Ok er þeir kómu sunnan at Hitará, sá þeir mannfjölða undir brekkunni; köstuðu þeir þá um hestunum ok hleypðu suðr í hraun; en Þorlákr ok þeir nökkurir saman hleypðu eptir þeim, ok tóku þá at Svarb-hóli. Var þá langt, áðr Snorri vildi aptr ríða. En þó fundusk þeir út frá Hrauni, ok fór alla vega sem bezt með þeim bræðrum. Var Þórðr undir Hrauni um nóttina, en Snorri í Hitardal. Var þar veizla búin í móti hónum. Mjöðrinn var borinn í berlum undir Hraun um morguninn eptir, ok töluðu þeir þann dag allan. Mæltusk þeir þá allvel við; ok sögðu svá, at þeirra frændsemi ok vinátta skyldi aldri skilja meðan þeir lifði báðir. Var þat þá görrt til sambandz með þeim, at Sturla, sonr Þórðar, skyldi fara með Snorra, ok vera með hónum. Þá fór ok með Snorra Páll sonr Loptz, ok vóru þeir báðir með Snorra um sumarit.

Þetta sumar sendi Órækja norðr til Sighvatz Snorra prest Narfason ok Guðmund undan Felli, Sverting Þorleifsson, til sættaumleitanar; ok bauð Órækja af sínni hendi at breyta þann veg öllu sem Sighvatr vildi vera láta. En Sighvatr lagði þat til, at Órækja skyldi fara suðr til Borgar-fjarðar, ok setjask á kosti föður síns; en síðan skyldi leikast um sætt með þeim frændum. En er þeir koma aptr, samnar Órækja mönnum, ok ferr til Borgar-fjarðar með átta tigi manna. Snorri var suðr á Bessastöðum um sumarit at búi sínu. En sem hann fréttir af ferðum Órækju, fór hann upp í Stafaholt á skipi, ok reið svá í Reykjaholt; en Órækja var þá á Selja-eyri, er þeir bjoggusk útan, Andreas sonr Rafns Lögmannz af Katanesi, ok Andreas son Gunna Andreas sonar, en hann var son Sveins Ásleifar sonar. Fyrir þeim hafði Órækja látið taka um vetrinn sex tigi vætta mjöls. Fóru þeir til, Philippus ok Sigmundr Gunnars son, ok görðu þeir þá marga óspekð í þeirri ferð. Andreas Rafnsson átti sverð gótt, er hann kallaði Sætta-spilli. Þar höfðu þeir allir orð til sent um vetrinn, Böðvarr frá Stað ok Þorleifr, Gizurr ok Órækja; en Andreas gaf þá Órækju sverðit; en hann gaf þegar Markúsi á Melum. Órækja reið af Selja-eyri upp í Reykjaholt með átta tigi manna. Þar var með hónum Markús af Melum ok Ásgrímr Bergþórsson, Guðmundr Sigríðarson, ok flestir inir stærri bændr ór Vest-fjörðum. Í Reykjaholti var fyrir tvau hundruð manna; þar var Loptr biskupsson, Óláfr Þórðarson; þar kom ok Þorleifr ór Görðum. Var þar skipat mönnum í virki um allan bæinn, en Órækju-menn gengu um virkit, ok varð ekki at sætt. Þeir Þorleifr ok Loptr fóru á meðal þeirra feðga, ok leituðu um-samningar. Kom því svá, at þeir er á virkinu vóru fundu eigi fyrr en Órækju-menn vóru allir komnir í húsin, ok höfðu gengit upp eptir forskála frá laugu. Höfðu þeir Loptr þá samit með þeim, at Órækja skyldi taka við Stafaholti. Þeir vóru þar allir um nóttina. En þegar um morguninn reið Órækja í Stafaholt, ok tók þar við búi; en bændr allir fóru vestr aptr ok heim. Órækja sat í Stafaholti um haustið, ok hafði þar mikla sveit manna.