Bókastaðir

Þeir brœðr, Óláfr ok Sturla, fóru um várit vestr í Búðardal um stefnu-daga ok ætluðu at sjá eptir vígs-málinu Hafliða. Þeir Þórðr hǫfðu þá gǫrt um vígs-málit níu tigi hundraða. Þeir fóru upp Þverdal.

En er þeir kómu vestr at Búðardals-botni kom þar á móti þeim Grímr Þorgilsson heima-maðr Órœkju, ok sagði þau tíðendi ór Vatnsfirði, at Maga-Bjǫrn ok Þorkell Eyvindarson hǫfðu særðan til ólífis Philippus Kolbeinsson: "En Órœkja, er hann vissi, varð hann all-styggr við þat. En þeir hǫfðu gengit at honum í baðstofu ok sært hann þar. Eptir þat stukku þeir ór Vatnsfirði sex saman; ok eru nú hér í Búðardal: Þórðr tiggi, Maga-Bjǫrn, Þorkell Eyvindarson, Ketill Guðmundarson, Eirekr bróður-son Guðmundar biskups, ok Marteinn Miðfirðingr." —

Óláfr spurði, hvert þeir ætluðu. Grímr kvað þá ætla á fund Þórðar Sturlusonar, ok ætluðu at hann skyldi fá Þórði bústað; síðan ætlaði Maga-Bjǫrn at afla til búsins um Vestfjǫrðu.

En í fǫr með Ólafi vóru þeir menn er þegar létusk skyldu drepa Bjǫrn er þeir fyndi hann. Þar var Guðmundr hvíti Árnason; ok hafði Bjǫrn flett hann í Haukadal um sumarit ǫllum hans klæðum, ok ǫðru því er hann hafði út haft; en annarr var Hjálmr Ófeigsson; hann hafði verit hraktr í Svefneyjum um haustit þá er Bjǫrn rændi á Meðal-fells-strǫnd. En Óláfr vildi víst, at þeir leitaði þar eigi á hann, þvíat hann var með Þórði bróður hans. Ok var þar lengi um talat, áðr Óláfr fékk heitorð af þeim, at þeir léti kyrrt á þeim fundi.

Eptir þat fóru þeir Óláfr í Búðardal, ok vóru þeir Bjǫrn þar fyrir, ok hǫfðu þeir boðit Þorbirni at vera fyrir ǫllum hans málum. En Þorbjǫrn fór út til Skarðs með Sturlu; ok réðu þeir Snorri prestr þat, at Þorbjǫrn gékk í vígs-gjaldit; en Eyjólfr fékk honum land sitt í Hvarfsdal; ok varð sú sætt með þeim Ólafi.

Fór hann þá heim í Hvamm, en Sturla fór til Saurbœjar, ok réð búlag við Sverting á Staðarhóli. Þórðr tiggi fór út í Eyjar, ok ætlaði á fund Þórðar Sturlusonar.

Þetta sama vár um Fǫstu hafði Sighvatr sent norðan Magnús inn mikla, ok Odd oremus, til Þórðar bróður síns, ok mælti allvingjarnlega til hans. Segir, at hann ætlaði at Fardǫgum í Dali, ok vildi at þeir fyndisk þar, ok gerði ráð sín um hernað þann er Órœkja hefði á þingmǫnnum þeirra ok vinum.

Þórðr fór af Eyri heiman Laugardag, sem var í séttu viku sumars; sem hann var vanr at fara til vár-þings í Þórsnes. En hann vildi þá eigi hafa þing, þvíat hann vildi þá búask til móts við Sighvat. Fór hann um kveldit í Fagrey. Hann hafði sveit manna; kom þar Snorri prestr Narfason í móts við hann, ok Atli Bassason, ok fleiri bœndr. En er þeir vóru mettir, gengu þeir í svefnhús, ok ætluðu niðr at leggjask.

Þá koma þeir Maga-Bjǫrn ok Þorkell, ok gengu til stofu; var þá borinn matr fyrir þá. Þórðr lét kalla fǫrunauta sína á tal við sik. Hann sagðisk vilja [láta] drepa þá Bjǫrn ok Þorkel; ok vildi þó, at þeir næði prests-fundi. Hann sagði, at Þórarinn stóri, son Gríms Eldjárnssonar, skyldi vega Bjǫrn; en Þorkell broddr, son Vermundar píkar, skyldi vega at nafna sínum. Ætluðu þeir þá fyrst at bera at þeim borðit; en þá var þeim sagt, at þeir vóru mettir ok farnir til hvílu.

Gengu Þórðar-menn þá til skála; en þeir Bjǫrn ok Þorkell lágu í innan-verðum skála, báðir í einni hvílu, ok Jóreiðr, frilla Bjarnar, Konáls dóttir á milli þeirra. Þórðr tiggi var þá kallaðr til fǫður síns; en svá var til skipat at þeir Þorgils Árnason ór Tjaldanesi ok Bárðr Snorrason Skarðs-presta skyldi taka þar Bjǫrn, en Óláfr Sigurðarson þar bóndi, ok Óláfr Hauksson, skyldu taka Þorkel; en aðrir fǫru-nautar Þórðar ǫnnuðusk menn þeirra. Síðan vóru þeir út leiddir, ok skriptuðusk við prest þann er Þorgeir hét Stranda-svín.

En er þeir vóru skriptaðir, gékk Þórgeirr prestr til Þórðar Sturlusonar ok sagði, at "Þorkell bar þá hluti fyrir sik, at mér þykkir hann eigi dræpr," segir prestr.

Þórðr svarar: "Þá er honum eigi líft; ok skulu þér dœma hann at því, ok hengja hann síðan."

Þeir gerðu svá sem Þórðr bauð. Vá Þórarinn at Birni; ok varð hann vel við, ok mælti fátt. Síðan lét Þórðr flytja þá vestr í Gassa-skor.

Sturla, son Þórðar, ok Hallr ór Tjaldanesi ríða innan ór Saurbœ um nóttina. En er þeir kómu út um Kross-sund varð Sturla at sofa, ok lagði hǫfuð í kné Halli. En er hann vaknaði mælti hann: "Svá dreymði mik sem faðir minn mundi heldr harðlega hafa tekit þeim Birni." Þeir kómu í Fagrey þá er þeir vóru látnir, Bjǫrn ok Þorkell.

Þórðr Sturluson fór ór Fagrey inn í Hvamm; en Þórðr tiggi fór suðr til Staðar, ok Ketill Guðmundarson með honum. Eirekr ok Marteinn fóru í Hvamm, ok var Eirekr með Ólafi; en Marteinn fór til Miðfjarðar. En er Þórðr kom til Hvamms; var Sighvatr eigi kominn í Dali, ok eigi kom hann á því vári.

Á Meðal-fells-strǫnd at Kvenna-hváli bjó Skíði Þorkelsson. Jón, son Þorgeirs grunda, hafði þar af landi ok fylgju-kona hans; ok var ílla í búsifjum þeirra; hǫfðu þeir Ingimundr brœðr tekit af honum hest; ok at fleira hafði Skíði hrakt hann. Kom því svá, at Jón hljóp í brott, ok inn undir Fjall til Guðmundar. Þeir Skarðs-Snorri, frændr, áttu lítt vini saman, en Skíði var mikill vin Snorra prests Narfasonar, ok hafði þat af hans eigu er hann vildi til mæla.

Nú er Þórðr var í Hvammi, bað Guðmundr Jón fara inn þangat ok sœkja Þórð at sínu máli; þvíat Guðmundr vissi, at Þórðr var lítill vin Skíða. Hann hafði verit í Hvammi fyrr, ok gǫrt margan ójafnað þingmǫnnum Þórðar. Fór Jón inn í Hvamm, ok með honum Oddr Eindriðason er skekkill var kallaðr. En er þeir kómu í Hvamm vildi Þórðr eigi hlýða á orð Jóns. Sótti Jón þá Óláf at sínu máli, ok gékk hann á leið með þeim. Sagði Oddr, at hann lézk þau heyra orð Óláfs, at Jón skyldi svá næst koma í Hvamm, at hann fœrði honum øxina Droplaugu, er Skíði hafði jafnan í hendi, en Sturla bróðir Óláfs hafði gefit Sigmundi Snorrasyni.

Jón kom heim Fǫstudag fyrir Hvítsunnu-dag, ok svaf ekki þá nótt. Laugardaginn hvatti hann øxi sína forna ok spengða er Jarla-bani var kǫlluð, Orkneysk. Gyríð Ara-dóttir, frilla Skíða, talaði um, at Jón var með íllu bragði; ok bað Skíða gæta sín. Skíði kvað sér eigi Jón klækis-manninn at skaða mundu verða eða hans jafningja. Laugar-nóttina lá Jón í stofu. Þá hljóp Skíði upp í œði, ok kvað Jón vilja sitja um líf sitt; ok kvað sik dreyma, at hann vildi hǫggva hǫfuð af honum. Gyríð hélt honum ok svafði hann, ok var þá álitlega með þeim Sunnudaginn.

En Mánadaginn kómu þeir neðan frá Arnarbœli, Gunnlaugr Eindriðason, ok Guðlaugr sonr Steingríms kumbalda. Þeir mǫnguðu um hross við Skíða. Þá kvaddi Skíði Jón til at taka hrossin með þeim; en þau vóru inn frá garði. Hrossin hljópu inn yfir ána til Stakka-bergs; en þeir gengu eptir. Ok er þeir kómu á vǫllinn sezk hann niðr Skíði, ok hélt øxinni fyrir sér, ok studdi tǫnnum á forskeptit. Þeir sátu hjá honum; en Jón var á bak þeim hjá hrossum. Skíði spurði hvárt vera mundi nón, ok sǫng Pater Noster. Gunnlaugr spurði hvat hann mælti um hrossin. "Mǫrk," segir hann. Þá skall honum hǫggit, ok tók af hǫfuðit, svá at féll á bringuna.

Jón þreif upp øxina, ok hljóp á bak hrossi Skíða, ok reið inn á Strǫnd. Árni Auðunnarson reið upp eptir Strǫnd. Hann bjó undir Ytrafjalli; þeir riðusk hjá fyrir neðan Vígólfs-staði, ok segir Þorkell, son Árna, er reið at baki honum, at Jón riði hrossi Skíða. Árni mætti Gunnlaugi, ok sagði hann Árna vígit; snøri Árni þá aptr, ok elti Jón í fjall upp inn hjá Barkar-stǫðum, en Árni tók hross Skíða ok hvarf aptr. Jón kom í Hvamm ok var þar um hríð á laun.

Síðan sendi Óláfr Jón á Eyri, ok fékk Ásgeir frænda Valgerðar til fǫru-neytis við hann. Þeir mættu Halli af Jǫrfa ok Kolbrandi, syni Skíða, hjá Barði, ok stǫkk Jón þar í skóg, ok lét hestinn; en Hallr sendi Ásgeir á Barði, ok hvarf hann aptr í Hvamm. En Jón fór út á Eyri, ok var þar um sumarit. Síðan var hann at Keldum með Hálfdani, ok víðara fyrir sunnan land.

Þetta vár fór Órœkja um alla Fjǫrðu, ok tók fé af mǫnnum. Hann tók Haga-land af Hauki presti ok svá búit. En Haukr fór á Eyri til Þórðar, ok synir hans, Óláfr ok Páll; Oddr, ok Halldóra dóttir hans. Þorgils fór í Tjaldanes, en Steinólfr í Búðardal. Marga menn aðra rak hann af staðfestum sínum. Þat vár gerði Þórðr tiggi bú í Langadal, ok bjó þar þau misseri, en annat vár fór hann í Miðgarða ok bjó þar.

Um várit var þat títt fyrir norðan land, at Kolbeinn ungi bjósk til útan-ferðar; en ríki sitt ok bú fékk hann Sighvati til varðveizlu. Sighvatr setti niðr á Flugu-mýri Þórð kakala son sinn ok fékk honum allt manna-forráð Kolbeins til meðferðar. Þá var Mǫrðr Eireksson fylgðar-maðr Þórðar ok Snorri Þórálfsson, er verit hafði með Guðmundi biskupi. Með Kolbeini fóru þeir Þórálfr Bjarnarson ok Þórðr þumli, Sigurðr Eldjárnsson; ok réðu þeir allir til Róm-ferðar um vetrinn, ok riðu allir suðr ok sunnan. Fann Kolbeinn Hákon konung í Bjǫrgyn, ok tók hann vel Kolbeini; en eigi gerðisk hann handgenginn.

Um sumarit eptir þing var fundr lagðr með þeim brœðrum, Þórði ok Snorra, við Sandbrekku. Þórðr gisti á Kolbeins-stǫðum er hann fór til fundarins; ok fóru þeir Þorlákr ok Ketill, feðgar, með hrepps-menn sína til fundar með þeim Þórði, þvíat þá var heilagt. Þeir Snorri vóru sjau saman.

Ok er þeir kómu sunnan at Hitará, sá þeir mannfjǫlða undir brekkunni; kǫstuðu þeir þá um hestunum ok hleypðu suðr í hraun; en Þorlákr ok þeir nǫkkurir saman hleypðu eptir þeim, ok tóku þá at Svarb-hóli. Var þá langt, áðr Snorri vildi aptr ríða. En þó fundusk þeir út frá Hrauni, ok fór alla vega sem bezt með þeim brœðrum. Var Þórðr undir Hrauni um nóttina, en Snorri í Hitardal. Var þar veizla búin í móti honum. Mjǫðrinn var borinn í berlum undir Hraun um morguninn eptir, ok tǫluðu þeir þann dag allan. Mæltusk þeir þá allvel við; ok sǫgðu svá, at þeirra frændsemi ok vináttu skyldi aldri skilja meðan þeir lifði báðir. Var þat þá gǫrt til sambands með þeim, at Sturla, sonr Þórðar, skyldi fara með Snorra, ok vera með honum. Þá fór ok með Snorra Páll sonr Lopts, ok vóru þeir báðir með Snorra um sumarit.

Þetta sumar sendi Órœkja norðr til Sighvats Snorra prest Narfason ok Guðmund undan Felli, Sverting Þorleifsson, til sættaumleitanar; ok bauð Órœkja af sinni hendi at breyta þann veg ǫllu sem Sighvatr vildi vera láta. En Sighvatr lagði þat til, at Órœkja skyldi fara suðr til Borgar-fjarðar, ok setjask á kosti fǫður síns; en síðan skyldi leikask um sætt með þeim frændum.

En er þeir koma aptr, samnar Órœkja mǫnnum, ok ferr til Borgar-fjarðar með átta tigi manna. Snorri var suðr á Bessastǫðum um sumarit at búi sínu. En sem hann fréttir af ferðum Órœkju, fór hann upp í Stafaholt á skipi, ok reið svá í Reykjaholt; en Órœkja var þá á Selja-eyri, er þeir bjoggusk útan, Andreas sonr Rafns Lǫgmanns af Katanesi, ok Andreas son Gunna Andreas sonar, en hann var son Sveins Ásleifar sonar. Fyrir þeim hafði Órœkja látit taka um vetrinn sex tigi vætta mjǫls. Fóru þeir til, Philippus ok Sigmundr Gunnars son, ok gerðu þeir þá marga óspekð í þeirri ferð.

Andreas Rafnsson átti sverð gott, er hann kallaði Sætta-spilli. Þar hǫfðu þeir allir orð til sent um vetrinn, Bǫðvarr frá Stað ok Þorleifr, Gizurr ok Órœkja; en Andreas gaf þá Órœkju sverðit; en hann gaf þegar Markúsi á Melum.

Órœkja reið af Selja-eyri upp í Reykjaholt með átta tigi manna. Þar var með honum Markús af Melum ok Ásgrímr Bergþórsson, Guðmundr Sigríðarson, ok flestir inir stœrri bœndr ór Vest-fjǫrðum. Í Reykjaholti var fyrir tvau hundruð manna; þar var Loptr biskupsson, Óláfr Þórðarson; þar kom ok Þorleifr ór Gǫrðum. Var þar skipat mǫnnum í virki um allan bœinn, en Órœkju-menn gengu um virkit, ok varð ekki at sætt. Þeir Þorleifr ok Loptr fóru á meðal þeirra feðga, ok leituðu um-samningar.

Kom því svá, at þeir er á virkinu vóru fundu eigi fyrr en Órœkju-menn vóru allir komnir í húsin, ok hǫfðu gengit upp eptir forskála frá laugu. Hǫfðu þeir Loptr þá samit með þeim, at Órœkja skyldi taka við Stafaholti. Þeir vóru þar allir um nóttina. En þegar um morguninn reið Órœkja í Stafaholt, ok tók þar við búi; en bœndr allir fóru vestr aptr ok heim. Órœkja sat í Stafaholti um haustit, ok hafði þar mikla sveit manna.