Bókastaðir

Þórði Sturlusyni þótti sem menn Órœkju mundu gera margar óspekðir við þingmenn hans, ef hann sæti í Saurbœ eða á Hólum. Er því ráð hans, at hann dregr saman lið ok Bǫðvarr son hans, ok ríða þeir inn til Dala ok svá til Saurbœjar með tvau hundruð manna. En hina yngri sonu sína, Óláf ok Sturlu, lét hann fara á skipum með sex tigi manna. Fara þeir á Hóla með liði sínu, ok tóku þar upp bú allt; fara síðan aptr til Saurbœjar, ok finna þar fǫður sinn; ok tóku þeir upp allt bú þat er þar hafði verit saman-dregit. Fengu þeir þá menn til at reka hvárt-tveggja búit út til Kross-sunds; en þeir fara út eptir firði með skipum. Þórðr ok Bǫðvarr riðu aptr sǫmu leið með flokkinum.

En þeir er féit ráku, fóru til matar í Búðardal; en sendu sex menn í Hvarfsdal til matar. Þar bjó sá maðr er Eyjólfr tjúga var kallaðr, Erpsson, frændi Þorbjarnar í Búðardal. Hann vildi eigi gefa þeim mat; en þeir vildu hafa eigi at síðr. Fóru þeirra skipti svá, at hann hljóp til eins þeirra ok særði hann bana-sári; sá hét Hafliði, ættaðr af Snæfellsnesi. Síðan hljóp Eyjólfr í fjall, ok hǫfðu þeir hans ekki.

Fóru þá út eptir Strǫnd, ok fundu þá Óláf brœðr at Melum, ok sǫgðu þeim tíðendin. Gengu þeir brœðr þá á Lang-húf um nóttina, ok þrír tigir manna, ok réru inn til Búðardals; vóru þeir Þorbjǫrn ok Bárðr brœðr farnir út til Skarðs at finna Snorra prest Narfason. En er þeir Óláfr kómu þar, báru þeir út hvat-vetna þat er laust var.

Þá kom Snorri prestr Narfason ok leitaði um sættir; vildi Óláfr hafa sjálfdœmi, en Snorri bauð gerð Þórðar, fǫður hans. Ok þat varð at sætt; ok vildi Óláfr at Sturla væri í gerð með fǫður sínum; ok lét Snorri sér þat vel líka. Gékk þá Þorbjǫrn til handsala við Óláf fyrir vígit; ok skilðu sáttir.

Fór Óláfr út til Bjarnar-hafnar með allt rán-féit, ok sat þar um sumarit, ok hafði fjǫlmennt. Þórðr hafði ok fjǫlmennt á Eyri um sumarit. En er þetta spurðisk til Borgarfjarðar, fór sunnan Jón Markússon ok Sveinn son hans, ok Bergr ok Ari; ok tók Óláfr við þeim ǫllum, ok vóru þar.

At á-liðnu sumri sendi Snorri Sturluson orð Órœkju syni sínum, at hann skyldi koma suðr þangat með fjǫlmenni; ok vill Snorri fara suðr at þeim Norðlendingum er í búunum sátu. Samnaði hann þá liði um Vestfjǫrðu, ok fékk á fimta hundrað manna, ok fór suðr á sveitir.

En er liðs-dráttrinn var um Rauðasand ok Barðastrǫnd þá sendi Haukr prestr Þorgilsson ór Haga sonu sína, Óláf ok Pál, suðr til Eyrar, ok sǫgðu þeir Þórði liðsdráttinn; ok sǫgðu at suðr þangat mundi snúit flokkunum. Lét Þórðr þá liði samna fyrir norðan Nes, en Bǫðvarr fyrir sunnan; ok fengu tvau hundruð hvárir. En því kómu þeir eigi saman liðinu, at þeir vissu eigi hváru-megin Órœkja mundi fara út fjallsins.

Þá er Órœkja kom í Dali með flokk sinn, kómu menn sunnan frá Snorra; ok sǫgðu, at þeir Kolbeinarnir vóru brott af Rangár-vǫllum, ok hǫfðu farit norðr um land, ok hǫfðu gǫrt svá mikinn skaða á búum Snorra, at þat var virt meir en til sex tiga hundraða. Snorri bað Órœkju þá eigi fara suðr þangat, ok bað hann snúa heim flokkinum, ef hann ætti ekki ørendi í Hvamm eða annan veg at fara suðr þar.

Órœkja snýr nú flokkinum út yfir Rauða-mels-heiði, ok kom í Hǫfða. Þar bjó sá maðr er Fjallgeirr hét, ok synir hans. Þar hafði allr flokkrinn mat, ok rændu þó meirr en til sex hundraða í ǫðru. Fóru þaðan í Eyja-hrepp, ok svá út í Miklaholts-hrepp; ok fóru með inni mestu óspekð.

Þórðr Sturluson hafði sent vestr yfir Flóa Þórð son sinn með sveit sína; ok hafði hann vestan alla teinæringa þá er vóru fyrir vestan Breiðafjǫrð. Þeir hǫfðu ok tólfæring mikinn er biskup í Skálaholti átti. Þórðr hafði ok mǫrg skip ok stór suðr þar fyrir; ok gengu þeir þar á, ok réru inn yfir fjǫrð til Akreyjar, ok vildi Þórðr bíða þar þess er þeir spurðu til flokksins, en synir hans, Sturla ok Þórðr, fóru vestr til Meðal-fellsstrandar eptir liði, ok fengu þar fjóra tigi manna. Þar var Guðmundr prestr undan Felli.

Bǫðvarr Þórðarson hafði tvau hundruð manna at Stað. En er njósn kom til hans um ferðir Órœkju, þá reið hann suðr með tuttugu menn á njósn; en Órœkju-menn fóru óðfluga um hreppinn; ok fundu þeir Bǫðvarr eigi fyrr en sumir Órœkju-menn váru komnir lengra út en þeir, ok hǫfðu riðit it neðra. Fengu þeir njósn af ferðum Bǫðvars, ok gerðu Órœkju við varan. En er þeir Bǫðvarr vissu þetta, tóku þeir þat ráð, at ríða til borgar þeirrar, er stendr suðr frá Hǫrgs-holti, er bœrinn er við kenndr at Borg; ok fóru þeir þar á upp. Órœkja reið þangat með allan sinn flokk; en þar mátti eigi atsókn við koma.

Fóru menn þá í milli þeirra ok leituðu um sættir; vildi Órœkja ekki annat en sjálfdœmi; kallaðisk vilja hafa sœmð af því; en lézk eigi vera fé-sjúkr. Áttu menn þá hlut at við Bǫðvar, at hann skyldi at þessu ganga sem Órœkja bauð; hét ok Órœkja því, at Bǫðvarr skyldi miklu um ráða með þeim Þórði. En Bǫðvarr var góðgjarn; ok gékk hann til festu við þenna skildaga.

Reið hann síðan norðr yfir heiði, ok fann fǫður sinn í Akrey, ok fýsti hann mjǫk sætta; segir at Órœkja mundi all-góðr drengr af verða, ef undir hann væri lagt. En Þórðr segir hann skyldu enga drengskapar-raun af því hafa at dœma um mál hans; þvíat hann lézk honum aldri skyldu sjálfdœmi selja; en bað sonu sína fara með máli sínu sem þeim líkaði.

Órœkja reið með flokk sinn norðr Kerlingar-skarð, ok reið í Bjarnar-hǫfn í foraðs-veðri; ok tók bœinn ok alla menn þá er heima vóru. Sóttu lǫmb ór fjallinu, er nær allir bœndr hǫfðu þangat rekit, ok hǫfðu þau til matar.

Óláfr sendi Orm Starkaðarson, ráða-mann sinn, með teinæring á njósn, til Bjarnar-hafnar, hvat títt væri um fjǫlmenni, eða aðra hluti. En er þeir Órœkja sá skipit, fóru þeir til sjávar, ok kǫlluðu á þá; ok røru þeir Ormr til tals við Órœkju. Þá segja Órœkju-menn, at Ormr væri giptusamlegr maðr; ok slíkir menn líkastir til at koma sættum á með þeim frændum. En Ormi þótti gott lof sitt, þótt hann væri manna ljótastr ok ólíklegastr til; ok bað sína menn róa at landi; lézk hann vilja eiga orðtak við Órœkju. En er þeir gengu á land, vóru þeir teknir allir ok flettir; en Órœkju-menn tóku skipit, ok røru inn í Eyjar til rána.

Bǫðvarr bað nú Óláf at hann fyndi Órœkju, sagði at hann hefði heitit sér vingan ef þeir sættisk. Kom þat svá, at þeir Óláfr fóru til Bjarnar-hafnar ok Bǫðvarr. Seldi Óláfr Órœkju sjálfdœmi. En hann gaf upp allt málit, ok hét vináttu í mót; ok skildusk þeir með inum mestum vinmælum.

Snøri Órœkja þá flokkinum inn til Skógar-strandar, ok svá heim vestr. Þá er hann var á Reykja-hólum, flutti hann hesta marga í Akreyjar, er Þórðr Sturluson átti; ok frétti eigi lofs at. Hann hafði ok gǫrt bú at Hólum, þá er hitt var upp tekit, ok ræntan Þorgrím at Miðhúsum fimm hundruðum sauða. En Oddr oremus, mágr Þorgríms, fór þá norðr til Sighvats með bǫrn sín, Einar ok Ingiríði. Síðan fór Órœkja vestr heim. Var þá Snorri Magnússon með honum, ok skyldi vera heima-maðr í Vatnsfirði. Ok er þeir kómu heim vestr, lét Órœkja afla til bús síns, ok heldr harka-samlega.

Þá er Óláfr Þórðarson kom heim í Bjarnar-hǫfn, þótti honum þar kǫld híbýli; var spillt ǫllum heyjum ok borin út, eytt upp sumar-búinu, ok spillt ǫllum húsum. Tók Óláfr þá þat ráð, at Sturla fœrði búit inn í Hvamm. Þar hǫfðu verit um sumarit sjau kýr, en taða mikil.

Þórðr tiggi fór fyrst inn í Hvamm með Óláfi, en reið þaðan vestr í Vatnsfjǫrð; ok tók Órœkja allvel við honum, ok vildi ekki annat en hann væri þar um vetrinn. Ok þat var; ok var Órœkja allvel til hans; en Þórðr gerði sér við øngan mann kærra en Snorra Magnússon.

Maðr hét Einarr, góðr bóndi; hann bjó norðr í Fljótum; hann var knár maðr ok vasklegr; hann hafði komit við hvalreka um sumarit, ok hafði gott til Fǫstu-matar, riklinga ok rafi ok svá fiska. Hann var mikill vin þeirra í Aðalvík, Magnúss prests ok Snorra, sonar hans; ok vísaði Snorri Órœkju þangat til Fǫstumatar.

Órœkja sendi þangat Maga-Bjǫrn ok sveit manna með honum ok Einar koll. En er þeir fundu Einar, fǫluðu þeir Fǫstumat at honum, en hann vildi øngan selja, en bauð vætt hvals ok aðra riklinga. Þeir vildu þat ekki, ok hljópu inn sumir; en Einarr hljóp í dyrr ok hafði sviðu í hendi. Tjǫrvi, húskarl hans, fylgði honum. Einarr vann á einum félaga þeirra, hljópu þeir er inn hǫfðu gengit, á bak honum, ok hrundu honum út. Tóku þeir hann þá ok lǫgðu niðr; en Tannr son Þorkels nadds hjó hann bana-hǫgg. Eptir þat hlóðu þeir þaðan teinæring með mat, ok fóru heim í Vatnsfjǫrð.

Í Vatnsfirði var um vetrinn mikill sveitar-dráttr. Var Snorri fyrst fyrir annarri sveit, ok vóru margar greinir með þeim Órœkju. En Snorri stǫkk á brott með Grímu, konu sína, fyrir Jól. Fór hann í Aðalvík til fǫður síns; en margir vóru vinir hans eptir í Vatnsfirði: Íllugi Þorvaldsson, frændi hans; ok stǫkk hann brott eptir Jól; Snorri Loptsson, Þorsteinn Gunnarsson, Þórðr tiggi, Maga-Bjǫrn, Gunnlaugr Hrollaugsson, ok enn fleiri.

Snorri Magnússon fylldisk upp ins mesta fjándskapar við Órœkju, ok snøri í þat mǫrgum bóndum í Ísafirði: Hjálms-sonum, Atla ok Þormóði; ok sonum Halldórs Ragneiðar-sonar, Halldóri, Ároni ok Rǫgnvaldi; sonum Valgerðar ór Ǫgri, Teiti ok Páli; ok Þorgrími bratt ór Súðavík; ok gaf upp bœinn í Súðavík til þess at Órœkja væri inni brenndr, er hann fœri í Hvamm eptir um várit. Margir aðrir vóru í þessu ráði með Snorra, þótt hér sé eigi nefndir. Íllugi Þorvaldsson var ok vitandi þessa máls, ok fleiri heima-menn Órœkju þeir er mestir vóru vinir Snorra.

Snorri fór út í Ǫnundar-fjǫrð at finna Guðmund Sigríðarson, ok vildi koma honum í þetta mál; ok talði honum upp alla þá er í hǫfðu gengit þetta mál. Guðmundr var vitr maðr ok frænd-margr; hann bar málit fyrir Steinþór prest í Holti ok Steingrím tré-fót. Tók Guðmundr þat upp, at margir vissu, ok lét eigi ørvænt at upp kœmi; fyrir því, at þá var enn lǫng stund til þess er þeir ætluðu at fram skyldi koma; en þóttisk vita, at allir mundi fyrir stór-sǫkum hafðir þeir er Snorri hafði fundit, ef málit kœmi upp. Var þat þeirra ráð, at þeir sendu Órœkju mann at vara hann við; ok segja honum þessa ráðagerð, þat er þeir vissu af.

En þá var enn í Vatnsfirði sveitar-dráttr mikill; var fyrir annarri sveit Philippus Kolbeinsson, er átti Vilborgu systur Órœkju, ok Játvarðr Guðlaugsson, Þórðr Tyrfingsson, Sveinn Hemingsson, Hallr Egilsson, ok margir aðrir. En fyrir annarri var Maga-Bjǫrn, Þorkell Eyvindarson, Skapti Íllugason, Þórðr tiggi; en Órœkja var heldr með Philippo. Þat var á Fǫstu er þeir herklæddusk hvárir-tveggju. En þat varð þá til, at Skapta hvarf skyrta, ok fannsk á Játvarði Guðlaugssyni. En þat var af gǫrt, at konur hǫfðu gleymt í þvætti. Aðrir vóru í skála en aðrir í stofu. Órœkja átti þá hlut í at sætta þá at því; ok var þó samt kellta með þeim.

Í vikunni eptir Páska-viku fór Órœkja heiman ór Vatnsfirði, ok hafði mikit skip, ok mart karla. En er þeir røru út með Mjóva-fjarðar-nesi, kvað hann upp, at þar væri sex menn eða sjau, þeir er sannir væri at fjǫrráðum við hann um vetrinn. Hverr synjaði fyrir sik, ok buðu eiða fyrir; ok féll þat þar niðr. Þeir røru út á Jǫkul-fjǫrðu, ok vóru þeir Atli Hjálmsson á sjó [rónir], ok flestir þeir er hann þóttisk sakir við eiga. Røru þeir þá til Sléttu; ok lýsti Órœkja þá yfir því, at hann ætlaði at Snorra Magnússyni. En þess vóru margir menn ófúsir, ok báðu sér orlofs at fara eigi. Þeir vóru eptir á Sléttu, Snorri Loptsson, Þorsteinn Gunnarsson, Þórðr tiggi, ok fleiri aðrir.

En Órœkja fór til Aðalvíkr; ok stǫkk Snorri af bœnum ok vildi til sjávar á gnúpinn milli Aðalvíkr ok Miðvíkr; þar mátti eigi ná honum. Hann hljóp út á bak húsum, ok var í línbrókum; hann var fót-hvatr maðr. Þeir hljópu eptir honum, ok buðu honum grið, ok fékk Hallr Egilsson tekit hann. Órœkja kom þá at, ok bar sakir á hann. Snorri dulði eigi ok bauð fyrir sik; en Órœkja vildi þat eigi heyra, ok bar sakir á hann. Fóru þeir þá með hann um hríð. Þá kvaddi Órœkja Rǫgnvald Runa-Bjarnarson at vega at honum ok svá gerði hann.

Síðan fór Órœkja vestr yfir Djúp at þeim mǫnnum er hann bar fjǫrráðum; en lét þó ønga menn drepa fleiri; en hafði sjálfdœmi af mǫrgum mǫnnum. Hann fór í Bolungar-vík, ok tók Hóls-land af Halldóri Ragneiðarsyni; ok fór hann út í Otra-dal; en synir hans, Áron ok Rǫgnvaldr, stukku suðr til Staðar til Bǫðvars. Hann tók ok Súðavík af Þorgrími bratt; en Ílluga Þorvaldsson lét hann fara suðr til Snorra, ok fékk til fǫru-neytis við hann Sigmund Gunnarsson.

Þeir viku til matar í Hvamm ok sǫgðu þar víg Snorra þeim brœðrum Óláfi ok Sturlu. Sǫgðu þeir róstusamlegt ór Fjǫrðunum, ok létusk eigi vita hve Þórðr bróðir þeirra mundi undan setja.

Í þenna tíma fór vestan Þórðr tiggi. Þeir tóku teinæring þann, er beztr var í Breiðafirði, er Branda-genja hét, er Vikarr Þorkelsson, átti. Fóru þá í Akreyjar, ok skyldu flytja upp hesta Órœkju. Þeir týndusk allir, ok svá hestarnir. En þessir menn létusk þar: Þóroddr, Loðinn Grímsson, Brandr Brandsson, Skæringr bróðir Jóns klerks, Úlfr halti.