Bókastaðir

Víða.

Þórði Sturlusyni þótti sem menn Órækju mundu göra margar óspekðir við þingmenn hans, ef hann sæti í Saurbæ eðr á Hólum. Er því ráð hans, at hann dregr saman lið ok Böðvarr son hans, ok ríða þeir inn til Dala ok svá til Saurbæjar með tvau hundruð manna. En hina yngri sonu sína, Óláf ok Sturlu, lét hann fara á skipum með sex tigi manna. Fara þeir á Hóla með liði sínu, ok tóku þar upp bú allt; fara síðan aptr til Saurbæjar, ok finna þar föður sinn; ok tóku þeir upp allt bú þat er þar hafði verit saman-dregit. Fengu þeir þá menn til at reka hvárt-tveggja búit út til Kross-sundz; en þeir fara út eptir firði með skipum. Þórðr ok Böðvarr riðu aptr sömu leið með flokkinum. En þeir er féit ráku, fóru til matar í Búðardal; en sendu sex menn í Hvarfsdal til matar. Þar bjó sá maðr er Eyjólfr tjúga var kallaðr, Erpsson, frændi Þorbjarnar í Búðardal. Hann vildi eigi gefa þeim mat; en þeir vildu hafa eigi at síðr. Fóru þeirra skipti svá, at hann hljóp til eins þeirra ok særði hann bana-sári; sá hét Hafliði, ættaðr af Snæfellznesi. Síðan hljóp Eyjólfr í fjall, ok höfðu þeir hans ekki. Fóru þá út eptir Ströud, ok fundu þá Óláf bræðr at Melum, ok sögðu þeim tíðendin. Gengu þeir bræðr þá á Lang-húf um nóttina, ok þrír tigir manna, ok réru inn til Búðardals; vóru þeir Þorbjörn ok Bárðr bræðr farnir út til Skarðz at finna Snorra prest Narfason. En er þeir Óláfr kómu þar, báru þeir út hvat-vetna þat er laust var. Þá kom Snorri prestr Narfason ok leitaði um sættir; vildi Óláfr hafa sjálfdæmi, en Snorri bauð görð Þórðar, föður hans. Ok þat varð at sætt; ok vildi Óláfr at Sturla væri í görð með föður sínum; ok lét Snorri sér þat vel líka. Gékk þá Þorbjörn til handsala við Óláf fyrir vígit; ok skilðu sáttir. Fór Óláfr út til Bjarnar-hafnar með allt rán-féit, ok sat þar um sumarit, ok hafði fjölmennt. Þórðr hafði ok fjölmennt á Eyri um sumarit. En er þetta spurðisk til Borgarfjarðar, fór sunnan Jón Markússon ok Sveinn son hans, ok Bergr ok Ari; ok tók Óláfr við þeim öllum, ok vóru þar.

At á-liðnu sumri sendi Snorri Sturluson orð Órækju syni sínum, at hann skyldi koma suðr þangat með fjölmenni; ok vill Snorri fara suðr at þeim Norðlendingum er í búunum sátu. Samnaði hann þá liði um Vestfjörðu, ok fékk á fimta hundrað manna, ok fór suðr á sveitir. En er liðs-dráttrinn var um Rauðasand ok Barðaströnd þá sendi Haukr prestr Þorgilsson ór Haga sonu sína, Óláf ok Pál, suðr til Eyrar, ok sögðu þeir Þórði liðsdráttinn; ok sögðu at suðr þangat mundi snúit flokkunum. Lét Þórðr þá liði samna fyrir norðan Nes, en Böðvarr fyrir sunnan; ok fengu tvau hundruð hvárir. En því kómu þeir eigi saman liðinu, at þeir vissu eigi hváru-megin Órækja mundi fara út fjallzins. Þá er Órækja kom í Dali með flokk sínn, kómu menn sunnan frá Snorra; ok sögðu, at þeir Kolbeinarnir vóru brott af Rangár-völlum, ok höfðu farit norðr um land, ok höfðu görtsvá mikinn skaða á búum Snorra, at þat var virt meir en til sex tiga hundraða. Snorri bað Órækju þá eigi fara suðr þangat, ok bað hann snúa heim flokkinum, ef hann ætti ekki örendi í Hvamm eðr annan veg at fara suðr þar.

Órækja snýr nú flokkinum út yfir Rauða-mels-heiði, ok kom í Höfða. Þar bjó sá maðr er Fjallgeirr hét, ok synir hans. Þar hafði allr flokkrinn mat, ok rændu þó meirr en til sex hundraða í öðru. Fóru þaðan í Eyja-hrepp, ok svá út í Miklaholtz-hrepp; ok fóru með inni mestu óspekð. Þórðr Sturluson hafði sent vestr yfir Flóa Þórð son sínn með sveit sína; ok hafði hann vestan alla teinæringa þá er vóru fyrir vestan Breiðafjörð. Þeir höfðu ok tólfæring mikinn er biskup í Skálaholti átti. Þórðr hafði ok mörg skip ok stór suðr þar fyrir; ok gengu þeir þar á, ok réru inn yfir fjörð til Akreyjar, ok vildi Þórðr bíða þar þess er þeir spurðu til flokksins, en synir hans, Sturla ok Þórðr, fóru vestr til Meðal-fellzstrandar eptir liði, ok fengu þar fjóra tigi manna. Þar var Guðmundr prestr undan Felli. Böðvarr Þórðarson hafði tvau hundruð manna at Stað. En er njósn kom til hans um ferðir Órækju, þá reið hann suðr með tuttugu menn á njósn; en Órækju-menn fóru óðfluga um hreppinn; ok fundu þeir Böðvarr eigi fyrr en sumir Órækju-menn váru komnir lengra út en þeir, ok höfðu riðit it neðra. Fengu þeir njósn af ferðum Böðvars, ok görðu Órækju við varan. En er þeir Böðvarr vissu þetta, tóku þeir þat ráð, at riða til borgar þeirrar, er stendr suðr frá Hörgs-holti, er bærinn er við kenndr at Borg; ok fóru þeir þar á upp. Órækja reið þangat með allan sínn flokk; en þar mátti eigi atsókn við koma. Fóru menn þá í milli þeirra ok leituðu um sættir; vildi Órækja ekki annat en sjálfdæmi; kallaðisk vilja hafa sæmð af því; en lézk eigi vera fé-sjúkr. Áttu menn þá hlut at við Böðvar, at hann skyldi at þessu ganga sem Órækja bauð; hét ok Órækja því, at Böðvarr skyldi miklu um ráða með þeim Þórði. En Böðvarr var góðgjarn; ok gékk hann til festu við þenna skildaga. Reið hann síðan norðr yfir heiði, ok fann föður sínn í Akrey, ok fýsti hann mjök sætta; segir at Órækja mundi all-góðr drengr af verða, ef undir hann væri lagt. En Þórðr segir hann skyldu enga drengskapar-raun af því hafa at dæma um mál hans; þvíat hann lézk hónum aldri skyldu sjálfdæmi selja; en bað sonu sína fara með máli sínu sem þeim líkaði. Órækja reið með flokk sínn norðr Kerlingar-skarð, ok reið í Bjarnar-höfn í foraðs-veðri; ok tók bæinn ok alla menn þá er heima vóru. Sóttu lömb ór fjallinu, er nær allir bændr höfðu þangat rekit, ok höfðu þau til matar. Óláfr sendi Orm Starkaðarson, ráða-mann sínn, með teinæring á njósn, til Bjarnar-hafnar, hvat títt væri um fjölmenni, eðr aðra hluti. En er þeir Órækja sá skipit, fóru þeir til sjávar, ok kölluðu á þá; ok röru þeir Ormr til tals við Órækju. Þá segja Órækju-menn, at Ormr væri giptusamlegr maðr; ok slíkir menn líkastir til at koma sættum á með þeim frændum. En Ormi þótti gótt lof sítt, þótt hann væri manna ljótastr ok ólíklegastr til; ok bað sína menn róa at landi; lézk hann vilja eiga orðtak við Órækju. En er þeir gengu á land, vóru þeir teknir allir ok flettir; en Órækju-menn tóku skipit, ok röru inn í Eyjar til rána. Böðvarr bað nú Óláf at hann fyndi Órækju, sagði at hann hefði heitið sér vingan ef þeir sættisk. Kom þat svá, at þeir Óláfr fóru til Bjarnar-hafnar ok Böðvarr. Seldi Óláfr Órækju sjálfdæmi. En hann gaf upp allt málit, ok hét vináttu í mót; ok skildusk þeir með inum mestum vinmælum. Snöri Órækja þá flokkinum inn til Skógar-strandar, ok svá heim vestr. Þá er hann var á Reykja-hólum, flutti hann hesta marga í Akreyjar, er Þórðr Sturluson átti; ok frétti eigi lofs at. Hann hafði ok gört bú at Hólum, þá er var upp tekit, ok ræntan Þorgrím at Miðhúsum fimm hundruðum sauða. En Oddr oremus, mágr Þorgríms, fór þá norðr til Sighvatz með börn sín, Einar ok Ingiríði. Síðan fór Órækja vestr heim. Var þá Snorri Magnússon með hónum, ok skyldi vera heima-maðr í Vatzfirði. Ok er þeir kómu heim vestr, lét Órækja afla til bús síns, ok heldr harka-samlega. Þá er Óláfr Þórðarson kom heim í Bjarnar-höfn, þótti hónum þar köld híbýli; var spillt öllum heyjum ok borin út, eytt upp sumar-búinu, ok spillt öllum húsum. Tók Óláfr þá þat ráð, at Sturla færði búit inn í Hvamm. Þar höfðu verit um sumarit sjau kýr, en taða mikil. Þórðr tiggi fór fyrst inn í Hvamm með Óláfi, en reið þaðan vestr í Vatzfjörð; ok tók Órækja allvel við hónum, ok vildi ekki annat en hann væri þar um vetrinn. Ok þat var; ok var Órækja allvel til hans; en Þórðr görði sér við öngan mann kærra en Snorra

Magnússon.

Maðr hét Einarr, góðr bóndi; hann bjó norðr í Fljótum; hann var knár maðr ok vasklegr; hann hafði komit við hvalreka um sumarit, ok hafði gótt til Föstu-matar, riklinga ok rafi ok svá fiska. Hann var mikill vin þeirra í Aðalvík, Magnúss prestz ok Snorra, sonar hans; ok vísaði Snorri Óræjku þangat til Föstumatar. Óræjka sendi þangat Maga-Björn ok sveit manna með hónum ok Einar koll. En er þeir fundu Einar, föluðu þeir Föstumat at hónum, en hann vildi öngan selja, en bauð vætt hvals ok aðra riklinga. Þeir vildu þat ekki, ok hljópu inn sumir; en Einarr hljóp í dyrr ok hafði sviðu í hendi. Tjörvi, húskarl hans, fylgði hónum. Einarr vann á einum félaga þeirra, hljópu þeir er inn höfðu gengit, á bak hónum, ok hrundu hónum út. Tóku þeir hann þá ok lögðu niðr; en Tannr son Þorkels naddz hjó hann bana-högg. Eptir þat hlóðu þeir þaðan teinæring með mat, ok fóru heim í Vatzfjörð.

Í Vatzfirði var um vetrinn mikill sveitar-dráttr. Var Snorri fyrst fyrir annarri sveit, ok vóru margar greinir með þeim Óræjku. En Snorri stökk á brott með Grímu, konu sína, fyrir Jól. Fór hann í Aðalvík til föður síns; en margir vóru vinir hans eptir í Vatzfirði: Íllugi Þorvaldzson, frændi hans; ok stökk hann brott eptir Jól; Snorri Loptzson, Þorsteinn Gunnarsson, Þórðr tiggi, Maga-Björn, Gunnlaugr Hrollaugsson, ok enn fleiri. Snorri Magnússon fylldisk upp ins mesta fjándskapar við Óræjku, ok snöri í þat mörgum bóndum í Ísafirði: Hjálms-sonum, Atla ok Þormóði; ok sonum Halldórs Ragneiðar-sonar, Halldóri, Ároni ok Rögnvaldi; sonum Valgerðar ór Ögri, Teiti ok Páli; ok Þorgrími bratt ór Súðavík; ok gaf upp bæinn í Súðavík til þess at Óræjka væri inni brenndr, er hann færi í Hvamm eptir um várit. Margir aðrir vóru í þessu ráði með Snorra, þótt hér sé eigi nefndir. Íllugi Þorvaldzson var ok vitandi þessa máls, ok fleiri heima-menn Óræjku þeir er mestir vóru vinir Snorra. Snorri fór út í Önundar-fjörð at finna Guðmund Sigríðarson, ok vildi koma hónum í þetta mál; ok talði hónum upp alla þá er í höfðu gengit þetta mál. Guðmundr var vitr maðr ok frænd-margr; hann bar málit fyrir Steinþór prest í Holti ok Steingrím tré-fót. Tók Guðmundr þat upp, at margir vissu, ok lét eigi örvænt at upp kæmi; fyrir því, at þá var enn löng stund til þess er þeir ætluðu at fram skyldi koma; en þóttisk vita, at allir mundi fyrir stór-sökum hafðir þeir er Snorri hafði fundit, ef málit kæmi upp. Var þat þeirra ráð, at þeir sendu Óræjku mann at vara hann við; ok segja hónum þessa ráðagörð, þat er þeir vissu af. En þá var enn í Vatzfirði sveitar dráttr mikill; var fyrir annarri sveit Philippus Kolbeinsson, er átti Vilborgu systur Óræku, ok Játvarðr Guðlaugsson, Þórðr Tyrfingsson, Sveinn Hemingsson, Hallr Egilsson, ok margir aðrir. En fyrir annarri var Maga-Björn, Þorkell Eyvindarson, Skapti Íllugason, Þórðr tiggi; en Óræka var heldr með Philippo. Þat var á Föstu er þeir herklæddusk hvárir-tveggju. En þat varð þá til, at Skapta hvarf skyrta, ok fannsk á Játvarði Guðlaugssyni. En þat var af gört, at konur höfðu gleymt í þvætti. Aðrir vóru í skála en aðrir í stofu. Óræka átti þá hlut í at sætta þá at því; ok var þó samt kellta með þeim. Í vikunni eptir Páska-viku fór Óræka heiman ór Vatzfirði, ok hafði mikit skip, ok mart karla. En er þeir röru út með Mjóva-fjarðar-nesi, kvað hann upp, at þar væri sex menn eðr sjau, þeir er sannir væri at fjörráðum við hann um vetrinn. Hverr synjaði fyrir sik, ok buðu eiða fyrir; ok féll þat þar niðr. Þeir röru út á Jökul-fjörðu, ok vóru þeir Atli Hjálmsson á sjó [rónir], ok flestir þeir er hann þóttisk sakir við eiga. Röru þeir þá til Sléttu; ok lýsti Óræka þá yfir því, at hann ætlaði at Snorra Magnússyni. En þess vóru margir menn ófúsir, ok báðu sér orlofs at fara eigi. Þeir vóru eptir á Sléttu, Snorri Loptzson, Þorsteinn Gunnarsson, Þórðr tiggi, ok fleiri aðrir. En Óræka fór til Aðalvíkr; ok stökk Snorri af bænum ok vildi til sjávar á gnúpinn milli Aðalvíkr ok Miðvíkr; þar mátti eigi ná hónum. Hann hljóp út á bak húsum, ok var í línbrókum; hann var fót-hvatr maðr. Þeir hljópu eptir hónum, ok buðu hónum grið, ok fékk Hallr Egilsson tekit hann. Óræka kom þá at, ok bar sakir á hann. Snorri dulði eigi ok bauð fyrir sik; en Óræka vildi þat eigi heyra, ok bar sakir á hann. Fóru þeir þá með hann um hríð. Þá kvaddi Óræka Rögnvald Runa-Bjarnarson at vega at hónum ok svá görði hann. Síðan fór Óræka vestr yfir Djúp at þeim mönnum er hann bar fjörráðum; en lét þó önga menn drepa fleiri; en hafði sjálfdæmi af mörgum mönnum. Hann fór í Bolungar-vík, ok tók Hóls-land af Halldóri Ragneiðarsyni; ok fór hann út í Otra-dal; en synir hans, Áron ok Rögnvaldr, stukku suðr til Staðar til Böðvars. Hann tók ok Súðavík af Þorgrími bratt; en Íllugu Þorvaldzson lét hann fara suðr til Snorra, ok fékk til föru-neytis við hann Sigmund Gunnarsson. Þeir viku til matar í Hvamm ok sögðu þar víg Snorra þeim bræðrum Óláfi ok Sturlu. Sögðu þeir róstusamlegt ór Fjörðunum, ok létusk eigi vita hve Þórðr bróðir þeirra mundi undan setja. í þenna tíma fór vestan Þórðr tiggi. Þeir tóku teinæring þann, er beztr var í Breiðafirði, er Branda-genja hét, er Vikarr Þorkelsson, átti. Fóru þá í Akreyjar, ok skyldu flytja upp hesta Órækju. Þeir týndusk allir, ok svá hestarnir. En þessir menn létusk þar: Þóroddr, Loðinn Grímsson, Brandr Brandzson, Skæringr bróðir Jóns klerks, Úlfr halti.