Bókastaðir

Oddr Álason var með Sturlu um sumarit; ok var þat orð á, at hann mundi útan fara. En þá er Sturla spurði, at menn drógusk at Órœkju í Vatnsfirði, setti hann Odd eptir at gæta þingmanna sinna í Vestfjǫrðum. Fór hann þá vestr; ok fundusk þeir Órœkja, ok lagðisk allvel á með þeim; mæltu þeir til vináttu með sér.

Þórdís fór ok vestr í Fjǫrðu. Ok er hon kom í Saurbœ, fœddi hon þar barn á Staðarhóli; þat var mær er þau Oddr áttu. Hon lá þar þrjár nætr, ok fór síðan vestr heim á Mýrar.

Sá maðr kom til Órœkju um sumarit er Bjǫrn hét, Norðlenzkr maðr; hann var kallaðr Maga-Bjǫrn; hann hafði verit í Grímsey ok barizk þar við heima-menn Sighvats ok frændr hans, Pál ok Magnús, Magnússonu. Með Birni var sá maðr er Einarr kollr hét, Sunnlenzkr at ætt. En er þeir koma í Vatnsfjǫrð, gerðisk Bjǫrn þar fyrir-maðr um atdráttu. Var hann all-óspakr, ok eigi heimilða-vandr at fǫngum bónda.

Sturla Sighvatsson fór útan um sumarit at Gásum ok nǫkkurir menn með honum. Hann varð síð-búinn; ok tók Noreg fyrir norðan Stað; ok hélt til Borgundar. Þar var þá fyrir Álfr af Þornbergi, mágr Skúla hertoga. Hann tók allvel við Sturlu, ok bað hann þar bíða þess er hertuginn kœmi norðan, ok sagðisk vilja koma honum í vináttu við hertogann; sagði Álfr Sturlu, at hertoginn mundi gera hann at inum mesta manni, slíkt afbragð sem hann væri annarra manna; en kallaði hertogann at vera inn mesta vin Íslendinga, ok þó mestan Sturlunga. Sturla vildi eigi annat, en fara suðr til Bjǫrgynjar á fund Hákonar konungs.

En þá var sundr-þykki mikit með þeim mágum; ok drógu þeir þá lið saman slíkt er þeir fengu. Þeir fundusk um haustit í Bjǫrgyn, ok sættusk; ok þótti hertoganum sér þá heldr ervitt veita sættin. Þetta var kallat Hákarla-haust. Þá var Sturla í Bjǫrgyn ok svá ǫndurðan vetr.

Síðan réð hann til suðrferðar; ok fór hann til Danmerkr, ok fann Valldimar konung inn gamla; ok tók hann allvel við honum. Var hann þar um hríð; gaf Valdimarr konungr honum hest góðan, ok enn fleiri sœmilegar gjafir; ok skilðu þeir með inum mestum kærleikum. Fór Sturla þá suðr í Þýðeskt land. Hann fann þar Pál biskup ór Hamri; ok vóru þeir allir samt í fǫr út í Romam; ok veitti biskup Sturlu vel fǫru-neyti, ok var inn mesti flutningsmaðr allra hans mála er þeir kómu til páva-fundar. Páll biskup fór fyrir því út til páva, at hann varð missáttr við Hákon konung. Deilðu þeir um Eyna-helgu, er liggr í Mjǫrs.

Sturla fékk lausn allra sinna mála í Róma-borg, ok fǫður síns; ok tók þar stórar skriptir. Hann var leiddr á milli kirknanna allra í Róma-borg, ok ráðit fyrir flestum hǫfuð-kirkjum. Bar hann þat drengilega, sem líklegt var. En flest fólk stóð úti ok undraðisk; barði á brjóstit, ok harmaði, er svá fríðr maðr var svá hǫrmulega leikinn, ok máttu eigi vatni halda, bæði konur ok karlar.

Þeir Páll biskup ok Sturla fóru báðir samt í Norðrlǫnd, ok skilðu með inum mesta félagskap; veittu hvárir ǫðrum góðar gjafir. Fann Sturla Hákon konung í Bjǫrgyn, ok fór með honum til Túnsbergs, ok tók hann allvel við honum. Dvaldi hann þar lengi inn síðarra vetr er hann var í Noregi. Tǫluðu þeir konungrinn ok Sturla jafnan.

Órœkja var nú í Vatnsfirði, sem fyrr er ritat; hann fór um sumarit suðr til fǫður síns; var þá í fǫr með honum Hǫgni Halldórsson; ok var hann þá í kærleikum með Órœkju. En er þeir kómu heim vestr, fór Hǫgni út á Eyri til Odds; vóru þá kærleikar með þeim ǫllum.

Um haustit fóru þeir Oddr norðr í Grunnavík at þeim Snorra Magnússyni ok Óláfi í Æðey með mikla sveit manna, ok kúguðu þá til sjálfdœmis fyrir fǫr þá er þeir hǫfðu farit í Vatnsfjǫrð. Oddr ok Snorri deilðu ok um fé konu einnar, ok hlaut Oddr því at ráða. En er þeir kómu norðan, fóru þeir í Vatnsfjǫrð at boði Órœkju, ok vóru þar í allmiklum kærleikum, ok gáfuzk gjǫfum. Þá var gefit sverðit Steypir, er átt hafði Pétr Steypir. Skilðusk þeir þá inir mestu vinir, at því er kallat var.

Órœkja sendi um haustit Maga-Bjǫrn suðr til Breiðafjarðar, ok kváðu þeir á hvers manns fé um nes ok þver-fjǫrðu, en ræntu at ǫðrum kosti. Þeir tóku skip frá sonum Þorbjarnar grana, ok fóru út í Eyjar, ok ræntu hver-vetna um Vestr-eyjar. Þeir kómu í Sviðnur, ok vágu þar Játgeir bónda. Einarr kollr vá hann. Þeir fóru suðr til Meðalfells-strandar, ok ræntu þar Svein at Heina-bergi ok Þorbjǫrn í Búðardal, ok at Hval-grǫfum. Var þá sent suðr í Hvamm eptir Þórði Sturlusyni; ok fór hann vestr til Saurbœjar; en þeir vóru þá vestr farnir, ok fóru síðan til Vatnsfjarðar; ok lét Órœkja vel yfir þeirra fǫr; en fáir lofuðu suðr þar.

Ásgrímr Bergðórsson bjó þá á Breiða-bólstað í Steingrímsfirði; hann var vin ok frændi Órœkju.

Maðr hét Otkell; hann var Bjarna son, Þóris sonar, er búit hafði at Hausthúsum í Eyja-hrepp. Otkell var reikunar-maðr; hann fór með konu ok bar kerǫld af Strǫndum til sǫlu; hann kom til Ásgríms, ok fœrði honum bréf; hann sagðisk kominn ór Ísafirði ok útan ór Fjǫrðum; ok segir Odd Álason hafa fengit sér bréfit ok Þórdísi Snorradóttur. Ásgrímr leit á bréfit, ok var þar á kveðju-sending til Ásgríms, þeirra Odds ok Þórdísar; en þat var um-mál á bréfinu, at þau ǫll saman skyldu geyma ríkis Sturlu, með ráði Sighvats, ok setjask at Órœkju, þau vestan en hann norðan, svá at hann kœmi engu fram; sǫgðu sér ekki fyrir at hafa hann uppi, ef þau geymði til.

Þenna sama tíma kómu til Ásgríms heima-menn Órœkju, Gunnlaugr Hrollaugsson, ok Bútr Þórðarson, ok fékk Ásgrímr þeim bréfit, ok fœrðu þeir Órœkju. En er hann sá bréf þetta, virðisk honum þat bréf fjǫrráð við sik; ok bar þetta fyrir vini sína ok trúnaðar-menn. En með Ísfirðingum ok Útfjarða-mǫnnum var forn óþokki, ok lǫgðu þeir flestir þungt til þeirra mála er í trúnaði vóru hafðir.

Eptir þetta lagði Órœkja fund við Grunnvíkinga, ok réðu þeir þá atfǫr við Odd; skyldu hvárir hafa hálfan fimta tog manna. Fór Órœkja Glámu, en hinir Hestfjarðar-heiði. Þeir fundusk í Arnarfirði inn frá Eyri, ok fóru heim á bœinn fyrir dag. Þat var Geisladags-morgin. Þeir tóku bœinn, þvíat hurðir allar vóru læstar. En er menn urðu varir við ófriðinn, gengu þeir til dura, ok spurðu hverir úti væri. Þeir sǫgðu, at Órœkja var þar ok Grunnvíkingar. Oddr trúði eigi at Órœkja væri þar. Þeir báru eld at húsum; en þá var fylgt konum ok bǫrnum til kirkju.

Hǫgni Halldórsson eggjaði útgǫngu; þvíat þar var mart rǫskra manna fyrir: Oddr, ok Hǫgni, Sanda-Bárðr, Bǫrkr Bjarnason, Magnús Gíslason, Hallbjǫrn Kalason, ok margir aðrir. Oddr varð all-røsklega við. Þeir Oddr gengu til þeirra dura er váru á bak húsum ór eldhúsi til baðstofu, ok þrǫngt sund fyrir úti. Þar vóru fimm menn í sundinu, en sumir á húsunum.

Hallbjǫrn Kalason hljóp fyrstr út; hann drap sér upp í durunum, ok hraut stálhúfan af hǫfði honum; var hann þegar hǫgginn bana-hǫgg. Þá gékk Hǫgni út, ok hafði sverð í hendi; hann lagði til Þorbjarnar merar, ok var þat bana-sár; síðan hjó hann á ǫxl Þorbirni, svá at sá lungun. Þá gékk Oddr út, ok hjó til Þorbjarnar Jónssonar; kom í hǫfuðit fyrir framan eyrat, allmikit sár. Þorbjǫrn var í þófa-stakki, þeim er sverðin þeirra bitu ekki, þótt þeir breiddi á tré; þann hjó Hǫgni í sundr bak ok fyrir. Bǫrkr Bjarnason gékk þá út, þá Sanda-Bárðr, þá Sveinbjǫrn frændi þeirra. Átta gengu þeir út. Magnús Gíslason veitti bana-sár fyrir aptan eyra Þorbirni Jónssyni.

Allir menn hljópu ór sundinu fyrir Hǫgna; en þó var lagit af húsunum til þeirra ok hǫggit. Varð Oddr þá sárr mjǫk, er margir sóttu hann; ok hǫrvaði hann þá inn í húsin; en Maga-Bjǫrn hljóp þá í sundit til Hǫgna; ok hjó Hǫgni til hans; ok sá Bjǫrn þat eitt sitt efni at renna á Hǫgna, ok var þat ofr-efli flestum mǫnnum. Ok nú hljópu fimm menn í sundit, ok varð Hǫgni þá hand-tekinn; ok gaf Bjǫrn honum grið; ok þat samþykti Órœkja. Gengu þeir þá á vǫllinn ok settuzk niðr. Vóru mǫnnum þá grið gefin.

Þá kom maðr ór húsunum, ok segir, at Oddr var sárr til ólífis. En er Hǫgni heyrði [þat], hljóp hann upp, ok hjó til þess manns er Sighvatr slappi hét, ok særði hann á lendum mikit sár, ok hjó í sundr brók-lindann. Sighvatr vildi hefna sín; en brœkrnar féllu ofan um hann. Hǫgni var þá enn tekinn, ok hjó hann áðr til beggja handa. Kom þá Órœkja til ok bað drepa hann. Guðmundr kvía-gymbill vá at honum.

Eptir þat fór Órœkja inn at sløkva eldinn; vóru þá ǫllum mǫnnum grið fengin, ok fóru menn inn; en heima-menn sátu yfir Oddi, ok var hann húslaðr ok oleaðr. Um daginn eptir mat var þat borit í eyru Órœkju af hans mǫnnum, at Oddr væri minnr sárr en látit var; ok sendi hann þá til Svein, Ísfirðzkan mann, ok lét vega hann, ok mæltisk þat ílla fyrir. Órœkja fór brott af Eyri eptir þessi tíðendi ok heim til Vatnsfjarðar. Þat er flestra manna sǫgn at Magnúss prestr ok Grunnvíkingar hafi látit gera bréf þat er kom til Ásgríms.

Kolbeinn ungi bjó nú á Flugu-mýri; hann var hǫfðingi mikill, ok hafði mikla sveit um sik rǫskra manna. Með þeim Sighvati var þá rénan mikil vináttunnar, ok vóru þeir margir er verr gengu á milli en skyldi. Hljópu þeir til Kolbeins er óspekðir gerðu í Eyjafirði, en hinir til Sighvats er vestr gerðu óspekðir í sveitum Kolbeins. Í þenna tíma vóru í Skagafirði margir stórbœndr, ok vóru flestir vinir Sighvats: Kálfr Guthormsson á Miklabœ, Hallr í Glaumbœ, Íllugi at Barði, Bjǫrn í Ási, Jón Markússon á Hjalta-stǫðum; hann var þá prestr, vitr maðr ok farinn vel.

Einarr hét maðr, skálphæna; hann var þar-sveitar-maðr, ok lét til allra manna vel; hafði verit vin [Guðmundar] biskups ok svá flestra mótstǫðu-manna hans.

Þenna vetr fór orða-sveimr mikill milli Eyjafjarðar ok Skagafjarðar. Þat var eitt sinn á Flugumýri, at Einarr skálphæna kom at máli við Kolbein, ok sagði, at hann kynni segja honum þá hluti er honum var munr undir at vita. Kolbeinn spyrr, hvat þat var.

"Þat er ótrúnaðr sá er bœndr hǫfðu til þín, þar í héraði," ef hann ætti í málum at skipta við Sighvat. Kolbeinn blótaði, ok sagði hann ljúga.

Einarr svarar: "Hér má gera raun til. Jón Markússon sagði mér svá, at þeir Kálfr Guthormsson ok Ǫnundr Þorgrímsson hafa bundizk í því at draga bœndr undan þér, ef Sighvatr kemr í hérað, ok þurfir þú manna við; en ek mun senda orð Jóni Markússyni, ok inna upp fyrir honum, svá at þú heyrir, ef þú ert í nǫkkurum leyndum stað."

Þessu játar Kolbeinn. Ok er svá ráð gǫrt, at Einarr skal senda eptir Jóni, ok skulu þeir talask við í Lítlu-stofu, en Kolbeinn skal vera í kjallaranum undir niðri, ok heyra tal þeirra.

Sendir nú Einarr eptir Jóni; en er hann ferr í garð, ríða fylgðar-menn Kolbeins ór garði. Ísarr Pálsson reið með vápn Kolbeins ok klæði. En er Jón kom, gengu þeir Einarr í Lítlu-stofu; innti Einarr þá upp, en Jón sannaði. Þótti Jóni Einarr of hámæltr, ok mælti þó engu skǫrulega í mót, því er Einarr innti. Menn Kolbeins snéru þegar aptr er Jón var genginn í stofuna, ok stóðu þá fyrir stofu-durum. Kolbeinn hljóp þá upp ór kjallaranum með blóti, ok kvað Jón þess verðan at hann væri drepinn; hljópu fylgðar-menn hans þá í stofuna. Naut Jón þess í þat sinn, er hann komsk heill í brott, er hann var prestr.