Bókastaðir

Órœkja Snorrason gerði bú í Deildar-tungu um várit, ok Philippus mágr hans með honum. Um sumarit fyrir þing vóru ráðnar sættir með þeim Sturlu ok Vestfirðingum; ok skyldu þeir gera brœðr, Snorri ok Sighvatr.

En er leið at þingi, reið Snorri með átta hundruð manna til þings; en margir aðrir hǫfðingjar veittu honum, brœðr hans báðir ok Sturla. Ormr Svínfellingr var þá kominn í vináttu við Snorra; hafði Snorri gefit upp allt fégjald þat er Snorri hafði gǫrt um víg Dagstyggs; ok galt Kolr Árnason Ormi fjóra tigi hundraða rífs fjár. Kolbeinn ungi hafði norðan sex hundruð manna. Þórarinn Jónsson veitti honum, ok enn fleiri aðrir [hǫfðingjar]. Þorvaldr Gizurarson gékk mest í milli, ok leitaði um sættir ok margir lærðir menn með honum. Gizurr [Þorvaldsson] hafði mikit fjǫlmenni, ok vissu menn óvíst hverjum hann mundi veita; þvíat hann lét vel við hvára-tveggju.

Snorri beiddisk helmingar-skiptis um fé ok goðorð fyrir norðan land; en Kolbeinn var seinn í ját-orðum, ok tregr í sættar-gerðinni. Kom svá, at þeim Þorvaldi Gizurarsyni ok Þórði Sturlusyni þóttu enkis sín orð metin, ok gáfu þeir upp meðal-ferðina. En þá fóru í milli vinir ok trúnaðar-menn þeirra Kolbeins ok Snorra. Kom þat þá upp litlu síðarr, at sætt var saman komit með þeim Snorra ok Kolbeini.

En sú var sætt upp sǫgð, at Snorri skyldi eiga helming goðorða þeirra er Kolbeinn átti at réttu. Kolbeinn skyldi með fara, ok veita Snorra á þingum; gjalda skyldi Kolbeinn fé at hœgindum ef Snorri vildi heimta. Þat fylgði þessu, at Kolbeinn skyldi gipta Arnbjǫrgu, systur sína, Órœkju syni Snorra með sex tigu hundraða, en Snorri skyldi fá Órœkju tvau hundruð hundraða, ok stað á Mel, ok goðorðit Hafliða-naut, ok skyldu þeir mágar vélask um norðr þar báðir samt. Vóru þá menn til kallaðir handsala; ok tóku þeir hǫndum saman Kolbeinn ok Snorri.

Þorvaldr Gizurarson spurði Þórð Sturluson hvat hann ætlaði, hví mundi sættin svá skjótt saman hafa gengit, síðan er þeir gengu ór?

"Eigi veit ek," segir Þórðr, "en uggi ek, at Snorri, bróðir minn, muni nú hafa gǫrt vina-skipti, ok selt vináttu Sighvats ok Sturlu, en tekit við vináttu Kolbeins; er mik uggir, at vér frændr munim mesta rimmu af hljóta áðr lýkr."

Þorvaldr svarar: "Undarlegt þykkir mér, er Kolbeinn vill gipta systur sína skilgetna hórkonu-syni Snorra; en þat [er] satt er mælt er, at ‚Sjálfr veit gǫrst hverjum varningi verja á.’"

Þetta sumar um þing fóru Ísfirðingar vestan í Dali, Þórðr Heinreksson, Hǫgni Halldórsson, Bǫðvarr Steinarsson, Hjálms-synir, ok enn fleiri stakkgarðsmenn. Þeir grófu upp lík þeirra brœðra, ok fluttu vestr í Vatnsfjǫrð, ok grófu þar. Þótti mǫnnum þat gǫrt af mikilli elsku við þá brœðr, Þorvalds-sonu.

Um sumarit fyrir Óláfs-messu fór Snorri vestr til Vatnsfjarðar með tuttugu menn. Þar var Órœkja sonr hans, Árni óreiða, Ásvarðs-synir; ok gott mann-val hafði hann. Hann gisti í Hvammi, ok var Óláfs-messu í Vatnsfirði. Kómu þar til hans bœndr um Ísafjǫrð, ok bundusk allir á hendi honum. Þá kom til hans Óláfr Æðeyingr; hann hafði getit barn við Þórdísi, ok seldi Snorra sjálfdœmi fyrir. En hann gerði Æðey, svá at frændr hans skyldu frelsa þat er hann átti eigi í eyjunni. En í þenna tíma var í kærleikum við Þórdísi Oddr Álason, ok fann hann eigi Snorra í þessi ferð. Snorri fór heim aptr; ok fann Sturlu heima, ok fór skipulega með þeim í þat sinn.

Þetta haust it sama bjósk Kolbeinn við brúðlaupi Órœkju, ok vænti Snorra þangat; en Snorri vildi eigi fara, ok setti fyrir ferðina Þorleif ór Gǫrðum ok Staðar-Bǫðvar. Þá var eigi ráð fyrir gǫrt um staðfestu í Miðfirði. En er þeir kómu norðr, ok Kolbeinn vissi þetta, varð hann styggr, mjǫk ok kallaði allt rofit við sik. En því lauk svá, at Þorleifr gékk til handsala við Kolbein, at Órœkja skyldi hafa tvau hundruð hundraða, ok stað í Stafaholti; ok kallaði Snorra hafa játat sér því, ef Kolbeini þœtti eigi efnt við sik ella. Tóksk við þetta ráða-hagr með þeim Órœkju ok Arnbjǫrgu; ok fór hon í Deildar-tungu til bús með Órœkju um vetrinn.

Þetta haust kómu út bréf Sigurðar erkibiskups, er þá var ný-kominn í land. Þau vóru mælt harðlega til þeirra Sighvats ok Sturlu um Gríms-eyjar-fǫr ok annan mótgang við Guðmund biskup. Var þeim stefnt útan báðum feðgum. En þat rézk af, at Sturla skyldi fara fyrir báða þá, ok leysa mál þeirra beggja. Lýsti hann þá útan-ferð sinni um vetrinn; en Solveig skyldi fara á Grund, ok bǫrn þeirra, ok vera þar meðan Sturla væri útan. Sighvatr skyldi hafa umsjá um ríki Sturlu, meðan hann væri frá.

Var þá engi hǫfðingi í Vestfjǫrðum; en þeir vóru mestir af bóndum: Oddr Álason, ok Gísli af Sandi, ok vóru þeir inir mestu vinir, Sturla ok Oddr. Bauð Sturla þar helzt um [Oddi] at geyma vina sinna. Ok rézk hann þá um várit á Eyri í Arnarfjǫrð, ok hafði mart rǫskra manna með sér. Hann hafði mikit fé, ok rausnar-bú; ok gékk þá skjótt við ráð hans ok sœmðir; ok gerðisk hann ofsamaðr mikill, ok eigi jafnaðar-maðr.

Þessi vetr var kallaðr harðr ok íllr, ok héldu menn ílla víðast um sveitir. Þórdís bjó þá í Vatnsfirði, sem fyrr var ritat.

Um várit eptir Páska kom þar Oddr Álason, ok með honum Hǫgni Halldórsson, frændi hans, ok hǫfðu sveit manna. Þeir dvǫlðu þar um hríð; þvíat þá vóru kærleikar miklir með þeim Þórdísi ok Oddi.

Ok einn morgin snemma urðu þeir varir við, at bœrinn var horfinn mǫnnum, ok heyrðu vápna-brak. Hǫgni gékk til dura ok spurði hverir úti væri. Honum var sagt at þeir vóru þar mágar, Óláfr Æðeyingr ok Snorri Magnússon ór Grunnavík, ok báðu þá út ganga. Hǫgni spurði hvárt þeim skyldi fritt. Þeir létusk því eigi mundu heita. En er Oddr hafði fengit vápn sín, ok þeir skynjuðu at eigi var mann-mart úti, réðu þeir til útgǫngu; ok var lítill liðsmunr, ok réðu hvárigir á aðra. Skilðu þeir at því, at Oddr lýsti fjǫrráðum á hendr þeim við sik; en þar urðu engi hlaupa-fǫr, eða á unnin verk, at sinni með þeim. Fóru þeir heim; en Oddr út í Fjǫrðu með sveit sína.

Um várit heimti Órœkja kvánar-mund sinn at Snorra ok stað í Stafaholti; en Snorri sagði svá, at Órœkja skyldi fara vestr í Vatnsfjǫrð ok taka þar við stað ok manna-forráði því er Einarr átti; en lézk mundu skipta hverjum til handa slíku er honum líkaði, þá er Einarr þroskaðisk; en Þórdísi bauð hann til sín. Órœkja vildi fyrir hvern mun hafa Stafaholt; en þó varð svá at vera sem Snorri vildi. Fór þá Órœkja vestr með konu sína, ok sveit manna með honum. En er hann kom í Vatnsfjǫrð, þótti Þórdísi íllt upp at standa; ok fór hon þá út á Mýrar í Dýrafjǫrð; en Órœkja tók við búi í Vatnsfirði, ok tók við hverjum manni frjálsum er til hans vildi; ok drósk þar saman karl-fjǫlði mikill. En brátt var með harðindum fengit til búsins, sem lengi hafði siðr verit í Vatnsfirði.

Sturla Sighvatsson bjósk til útan-ferðar um várit, ok dró vǫru at sér; hann lét sér fátt um finnask um vestr-ferð Órœkju; var hann jafnan heima at Sauðafelli.

Leið svá framan til þings. Var Snorri á þingi eptir vanða sínum, þvíat hann hafði lǫgsǫgu. Sighvatr kom um þingit norðan í Dali, ok var at Sauðafelli um þingit. En er Snorri kom af þingi, sendi hann Sturlu Þórðarson eptir Sighvati, ok bauð honum suðr þangat. Fór Sighvatr þá suðr, ok Þórðr kakali, ok Þorvarðr ór Saurbœ; — fjórir vóru þeir. Tók Snorri allvel við þeim, ok var þar veizla fǫgr. Gerðu þeir brœðr þá um víg Vatnsfirðinga, ok urðu vel ásáttir. Gaf Snorri Sighvati spjót gullrekit at skilnaði, ok kvað ófellt at þeir skildi gjaf-laust, svá sjaldan sem þeir fundusk.

Þá er Sighvatr var í Reykjaholti, þá kom Austfirzkr maðr þar, ok heimti fé at honum; en Sighvatr greiddi honum hest þann er hann hafði þangat riðit; en Sighvatr bað Valgarð Styrmisson ljá sér hest í Dali vestr; hann var þá umsýslu-maðr í Reykjaholti. Valgarðr léði honum bleikálóttan hest, bæði mikinn ok sterkan, járnaðan ǫllum fótum, ok inn bezta farar-skjóta. En er Sighvatr kom vestr á Bratta-brekku, var hestrinn þrotinn svá at eigi mátti standa. Sighvatr leit á hestinn ok mælti: "Þetta mun vera fyrir feigð Valgarðs er hestrinn þraut, þvíat þat er með ólíkindum."

Þann dag er Sighvatr fór ór Reykjaholti reið Valgarðr út á Mýrar at biðja hesta norðr til Skagafjarðar eptir viðum; þá var gǫr stofan í Reykjaholti. Með Valgarði var Ingjaldr Geirmundarson, ok Þórðr Tyrfingsson, ok Þórðr steypir Grímsson. Þeir kómu í Eskiholt, ok báðu þar hests Halldór son Guðmundar Eskhylltings; en hann synjaði. Valgarðr setti ǫrfalinn fyrir óst honum, svá at hann hné at vegginum; en þeir tóku hestinn, ok riðu upp í Sygna-skarð, ok átu þar mat. Eptir þat fóru fǫru-nautar Valgarðs at búa hesta þeirra; en hann var í stofu ok klæddisk. Þá kom Halldórr í stofuna, er Valgarðr hafði dregit blátt kaprúns-skrúð fyrir andlit sér, er hann hafði um hálsinn undir stálhúfunni. Halldórr hjó í hǫfuð honum; var þat bana-sár. Hljóp Halldórr þar út, ok eltu fǫru-nautar Valgarðs hann til skógar; rann hann þeim þar hvarf.

Halldórr kom í Vatnsfjǫrð at Óláfs-messu. Þar var Magnús biskup þá at veizlu; hann flutti mál hans við Órœkju, svá at hann tók við honum.

Þetta sumar var veginn Vigfúss, son Kálfs Snorra-sonar, fylgðar-maðr Klængs Bjarnar sonar; hann var í fǫr með Birni Sæmundarsyni. Jón, son Kráks frá Hlíðarenda, bjó á Egilsstǫðum; hann vildi eigi gefa þeim mat; en þeir hǫfðu eigi at síðr. En um nóttina gékk hann í skála ok veitti Vigfúsi bana-sár, ok hljóp til skips, ok réri suðr yfir á, ok forðaði sér. Fór síðan austr um land; tók Sighvatr við honum síðan ok kom honum útan; en Bjǫrn gerði til Hafliða, bróður hans; ok lét fót-hǫggva hann fyrir þetta.

Þessi Hafliði var faðir Magnúss, er bjó at Eyvindar-múla, ok Þorgerðar at Hlíðarenda, er átti Magnúss Andreasson, ok vóru þeirra synir: Karla-magnús, Vigfúss ok Benedikt. Hafliði átti Ingibjǫrgu Loptsdóttur ór Gaulverja-bœ.