Bókastaðir

Guðmundr biskup kom norðan, ok hafði verit með Snorra um þingit með mikla sveit. Snorri reið af þingi, ok þeir báðir saman ok Sturla. Þar var ok Kolbeinn Sighvatsson ok Órœkja Snorrason, ok skyldu þeir báðir vera heima-menn Sturlu; ok fóru til Sauðafells með honum.

Guðmundr biskup fór ok vestr af þingi. Með honum var prestr sá, er Dálkr hét; hann kallaðisk vera læknir góðr ok atgerða-maðr at meinum manna. En er biskup gisti at Borg, þá var talat um hvárt Dálkr mundi nǫkkut kunna at gera at sjúknaði Hallberu; hon var þá mjǫk sjúknuð. Dálkr lézk kunna at gera henni laug þá er henni mundi batna ef hon fengi staðizk. En hon var fús til heilsunnar, ok vildi hon hætta á laugina. Eptir þat réð hann til prestrinn at gera laugina; en hon fór í. Síðan vóru borin at henni klæði; sló þá verkinn fyrir brjóstit, ok andaðisk hon lítlu síðarr.

En er þat spurði Kolbeinn ungi, reið hann suðr um land, ok bað Helgu Sæmundar dóttur; ok var hon gipt honum. Lítlu áðr hafði Hálfdan Sæmundarson fengit Steinvarar dóttur Sighvats, ok bjoggu þau at Keldum. Vildu þeir allir Áverjar hann helzt til hǫfðingja; en Hálfdan var óhlutdeilinn, ok hélt sér lítt fram um flesta hluti. Bjǫrn Sæmundarson bjó þá í Gunnarsholti; hann hélt sér mest til mannvirðingar þeirra brœðra. Þeir Haraldr ok Vilhjálmr bjoggu í Odda; en Andreas at Eyvindar-múla, áðr hann kaupir Skarð it ytra at Katli Þorlákssyni; Philippus bjó at Hváli; ok vóru þeir allir brœðr góðir bœndr; en mikit var heimt at þeim fyrir sakir feðrs þeirra.

Hrafns-synir vóru við skip um sumarit, sem fyrr var ritat; þeir létu út, ok urðu aptr-reka undir Grímseyju. Þar var, er þeir kómu at, mjǫk skerjótt, ok skutu þeir báti. Hljópu þeir Einarr ok Grímr í bát ok fóru-nautar þeirra allir, nema Guðmundr ok nǫkkurir Austmenn. Þeir týndusk allir, en skipit hélzk ok var upp skipat.

Þetta sumar kómu þeir út á Eyrum, Gizurr Þorvaldsson ok félagar hans þeir er verit hǫfðu í Noregi um vetrinn; sǫgðu þeir út víg Jóns með þeim atburðum sem verit hǫfðu. Reið Valgarðr Guðmundarson í Reykjaholt ok segir Snorra tíðendin; ok þótti Gizuri hann bera sér ekki mjǫk sǫguna. En er Þorvaldr Gizurarson varð varr við orðróm þann er á lék um víg Jóns, lagði hann fund með þeim Snorra ok Gizuri. Ok á þeim fundi svarði Gizurr fimtar-dóms-eið, at hann hefði í øngum ráðum eða vitorði verit með Óláfi við Jón; ok hann vildi þá réttum skilnaði skilja í alla staði. Snorri lét sér þat því allt vel skiljask er Gizurr sagði.

Fóru þau Ingibjǫrg þá til einnar vistar; ok var þeirra hjúskapr jafnan óhœgr; ok sǫgðu menn, at hon ylli því meirr en hann; en þó vóru ástir miklar af henni. Þeim varð nú barns auðit, ok hét sveinn sá Jón, ok lifði skamma stund. Eptir þat dró til ins sama um samþykki þeirra; ok áttu þeir allan hlut í at semja með þeim, Þorvaldr ok Snorri; ok gáfu þeim til samþykkis, sín tuttugu hundruð hvárr þeirra; ok var þó sem ekki gerði. Ok kom því svá síðarr, at þat kall var á, at skilnaðr þeirra væri gǫrr.

Guðmundr biskup fór út um sveit um sumarit. Þetta var kallat Sand-sumar, því at eldr var uppi fyrir Reykjanesi í sjánum, ok var grasleysa mikil. En er Guðmundr biskup kom í sveit Þórðar Sturlusonar, fékk hann til Sturlu son sinn at fara með biskupi ok skipa fólki hans á gistingar; þvíat þá var mannfjǫlði mikill með honum. Hann var fluttr af Eyri á skipi því er Langhúfr hét, ok annarri ferju mikilli lið hans til Bjarnar-hafnar; ok svá til Helgafells. Þaðan var hann fluttr til Eyrar til Páls prests Hallssonar. En er hann var þar, kom þangat Sturla Sighvatsson, ok Kolbeinn ok Órœkja, ok ruddu þeir frá honum flestu fólki; en hann lét biskup fara til Dala, ok svá norðr Haukadals-skarð, ok svá í sýslu sína.

Um haustit fór yfir land allt sótt sú er kǫlluð var hettu-sótt. Af henni andaðisk Ingimundr Jónsson, ok mart annara manna, er hann var í fǫr með Snorra fyrir sunnan land. Hann átti þá bú í Skáney at Reykjadal inum nyrðra, ok var fylgðar-maðr Snorra.

Þeir Órœkja Snorrason ok Kolbeinn Sighvatsson fóru báðir í brott frá Sauðafelli um haustit; fór Kolbeinn norðr til fǫður síns ok var þar um vetrinn. En um várit hǫfðu þeir feðgar heimildir á Grenjaðar-stǫðum af Jóni Eyjolfssyni í Mǫðrufelli; ok gerði Kolbeinn Sighvatsson þar bú sœmilegt; ok réðusk þá Hrafns-synir til hans, ok vóru með honum nǫkkura vetr síðan.

Órœkja fór í Reykjaholt, ok var þar um vetrinn; þá var [þar] sveitar-dráttr mikill. Þá var Klængr [Bjarnarson] á sextánda vetr; hafði hann sveit aðra. Vóru þeir með honum: Guðmundr Ásbjarnarson, Kári son Ketils ábóta, Sturla Sveinsson, Tanni Finnbogason, ok enn fleiri. En með Órœkju var Valgarðr Styrmisson, Edvarðr Guðlaugsson, Tafl-Bergr, ok enn fleiri.

Þetta haust fóru Vatnsfirðingar enn um Fjǫrðu víða at fá til bús síns; ok þóttusk vinir Sturlu þar mjǫk kulða af kenna. Kom þá vestan Þórðr, son Guðmundar Sigríðar-sonar, ok sagði [Sturlu] mikit frá; ok sǫgðu sumir at hann fœrði eigi mjǫk í þurð. En Sturlu fannsk fátt um.

Um vetrinn eptir Jól sendi Snorri boð Þórði bróður sínum ok Bǫðvari syni hans, at þeir skyldi koma suðr til hans at heimboði, þvíat hann vildi þá treysta vini sína. Var þat fyrir því, at horfði til deilu með þeim Kolbeini um arf Hallberu ok goðorð fyrir norðan land. En er þeir koma suðr, þá var þar fyrir Sturla Sighvatsson ok var þar fǫgr veizla.

En áðr þeir fœri brott, þá talaði Snorri til Sturlu, ok bað hann selja Vatnsfirðingum grið; þvíat hann lézk vilja, at þeir kœmi þar fyrir Fǫstu. Sturla kvað Snorra vita at þeir vóru sáttir, ok kvað þá eigi griða þurfa. Snorri lézk vita, at orða-sveimr margr fœri á meðal; ok kvazk eigi vita hvárt hann kallar allt haldit. "Vil ek ok eigi til þess hætta, at þeir fari griða-lausir."

"Sér ek nú," segir Sturla, "at þér þykkir þeir eigi allt haldit hafa; mun ek nú láta þik fyrir sjá um grið; en láta hǫnd mína fram sem þú vilt." Síðan tóku þeir hǫndum saman, ok mælti Snorri fyrir griðum.

Þórðr mælti til Snorra bróður síns: "Eigi þótti mér Sturla, frændi okkarr, með þeim svip er mér gætisk at meðan þit settuð griðin."

"Ekki man þat," segir Snorri, "allvel man Sturla grið halda."

Eptir þetta sendir Snorri menn til Vatnsfjarðar, ok bauð þeim brœðrum suðr fyrir Fǫstu. Var þat ørendi, at hann vildi treysta þá til liðs við sik um sumarit eptir. Þat var ok mælt, at þeir mundu fá systra Hallveigar, er þá vóru með Snorra, Þóríðr ok Valgerðr. Þann tíma er Snorra var þeirra vestan ván, sendi hann Órœkju son sinn í móti þeim vestr; kom hann í Sælingsdals-tungu ok beið þeirra þar viku. En þeir kómu eigi. Fór Órœkja þá suðr heim.

Þorvalds-synir fóru vestan á Fǫstu, ok átu dagverð á Staðarhóli Dróttins dag eptir Sælu-daga; en riðu um kveldit í Hjarðarholt. Þar bjó þá Torfi prestr Guðmundarson; hann sendi um nóttina Magnús Kollsson til Sauðafells at segja Sturlu um ferðir þeirra sem hann hafði mælt.

Torfi prestr bað þess, at þeir brœðr skyldi ríða til Sauðafells ok finna Sturlu. "Fyrir því," segir hann, "at nú hafa orðit greinir nǫkkurar síðan þér sættusk; farit þér ok nú til þeirra manna er eigi hafa verit vinir Sturlu, þótt nú sé skipulega látit. Er þat ok mælt, at hann hafi rót verit undir þessum hlutum er til sætta-brigða hafa orðit; kann vera, at Sturlu þykki þér eigi trúlegir, ef þér finnisk, allir samt. Vil ek bjóðask til at fara í milli yðar, ok finna Sturlu; vænti ek, at þá muni semjask ræður yðar ok vinátta; mun ek taka grið af Sturlu til handa yðr af nýju. Bið ek yðr fyrir Guðs sakir, at þér takit þetta af; ok munu vel fara yðr skipti, ef þér sækit hann af vináttu heim. Má ek þetta því í trausti mæla, at vit Sturla hǫfum þetta talat [áðr] ef þér fœrit vestan. En ef þér vilit þetta eigi, þá bið ek, at þér snúit vestr aptr, eða norðr um heiði, ok svá suðr Holta-vǫrðu-heiði; en hættið eigi til at ríða um Dali, ef þér vilit ønga vingan sýna Sturlu. Megut þér svá ætla, at honum muni skapraun í reiðum yðrum meðan svá búin standa mál yðr."

Þórðr segir, at þeir munu þeim griðum hlíta er Snorri tók til handa þeim; kǫlluðusk ok eigi mundu aptr hverfa; en þat kǫlluðu þeir ámælis-samt at ríða eigi leið sína; kváðusk þeir eigi mundu finna Sturlu, ef hann fœri eigi til móts við þá. Torfi sagði Sturlu vita um ferðir þeirra.

"Ekki munu vér leynask um Dali," segir Snorri, "þvíat vér kǫllumk sáttir við Sturlu."

Þá er Sturla hafði tekit tíðendi af Magnúsi um ferðir Þorvaldssona, þá sendi hann Magnús upp í Haukadal, ok stefndi ofan mǫnnum þeim er honum líkaði; sendir ok menn til Hǫrðadals ok víðara um Dali, ok stefndi mǫnnum at sér.

Um morguninn snimma stóðu Vatnsfirðingar upp í Hjarðarholti, ok kvað Snorri hafa mart fyrir borit um nóttina. Þórðr kvað eigi drauma skyldu marka; ok bað þá ríða. Vigfúss Ívarsson var í fǫr með þeim brœðrum, heimamaðr Sturlu. Þeir riðu þar til er þeir kómu til Miðár fyrir neðan virki; reið þá Vigfúss frá ok heim.

Sturla stóð í durum, er hann kom heim, með nǫkkura menn; heilsaði hann Vigfúsi; ok gékk til stofu fyrir Vigfúsi, ok spurði hann tíðenda; en hann segir slík sem vóru, ok festi upp vápn sín. Síðan var Vigfúss læstr í stofu ok konur hjá honum, ok Þjóstarr Austmaðr; en þeir tóku vápn hans. Ok er hann vissi hvat títt var, þolði hann all-ílla ok var íllr viðskiptis.

Óvært var Sturlu er þeir riðu fyrir neðan bœinn, en þá vóru engir menn komnir. Þeir Ísfirðingar tǫluðu um, er þeir riðu fyrir neðan bœinn, at kyrrlegt væri á bœnum ok mann-fátt væri heima. Riðu þeir þá yfir á, ok til horna-garðs er stóð undir hlíðinni niðr frá Hundadal, ok áðu þar. Halldórr frá Kvennabrekku kom fyrstr; ok bað hann Sturlu hafa þol við, ok bíða manna sinna, en eiga ekki undir óvinum sínum. Í því kómu þeir Hallr Arason níu saman með Magnúsi. Fóru þeir Sturla þá, ok vóru sextán, ok hǫfðu átta hesta ok riðu tvímenning.

En er þeir koma til Erpsstaða, þá mælti Sturla til þeirra Halldórs: "Vilit þér heyra draum minn, ok gera ór nǫkkut?"

"Já," sagði hann Halldórr.

"Þat dreymði mik" [segir Sturla], "at ek þóttumk hafa mǫrbjúga-hlut í hendi heitan, ok af sneisar-haldit. Ek þóttumk rétta millum handa mér; ok þá er ek hafða rétt, gaf ek yðr ǫllum at éta af. Ek þóttumk vita, at sjá tíð var sem nú er."

"Auðsær er draumr," sagði Halldórr; "þar muntú rétta hlut þinn; kann vera, at þú gefir oss nǫkkura bergi-bita af, áðr létti fundi þessum."

"Vera má, at svá sé," segir Sturla; ok hló at.

Þeir tala nú um við stakkgarðinn, hvat manna-fǫr vera mundi upp með fjallinu. Þórálfr bóndi ór Hundadal var þar við garðinn ok svarar: "Eigi veit ek manna-ferða ván, ef Sauðfellingar fara eigi til laugar í dalinn upp."

Þeim brœðrum var tíðrœtt um manna-fǫrina. Sá þeir þá, at snúit var á Kvígands-eyri ofanverða, ok svá yfir ána á Hundadals-eyrar. Þóttusk þeir þá vita at ófriðr var. Leita þeir brœðr þá ráðs við sína menn hvat til-tœkilegast væri. Lǫgðu menn þat til, at þeir skyldi undan ríða; en Þórðr lagði þat til, at Snorri riði undan inum bezta hesti; kallaði sér þat vænst til griða ef hann bæri undan. En meðan þeir tǫluðu þetta, bar þá Sturlu at til hlíðarinnar fyrir ofan garðinn.

Varð þá, sem jafnan, at þeim varð seint um tiltekjur, er ór vǫndu áttu at ráða; en hina bar skjótt at, er skeleggir vóru, ok skunda sinni ferð. Þá er Sturla kom á holtit fyrir ofan stakkgarðinn, sendi Þórðr Þorvaldsson mann at kalla Þorkel prest þangat til tals við þá. Ok er hann kom þar, spurði Þórðr með hverju efni Sturla hefði fǫr þessa gǫrt.

[Hann svarar]: "Eigi veit ek gǫrla, en ófriðleg þykki mér sem vera muni."

"Hvat finnr hann til saka?" segir Þórðr.

"Sætta-rof mǫrg," segir prestr.

"Nú vil ek, prestr," segir Þórðr, "at þú farir til Sturlu, ok flytir ørendi vár, at hann trúi eigi at þat sé sakir, er Þórðr Guðmundarson lýgr á oss."

Fór Þorkell prestr þá at finna Sturlu, ok segir honum ræðu þeirra, at "Þórðr af-sakar sik um ǫll afbrigði við þik, Sturla." Nú ganga menn á milli um stund, ok leita um sættir. Beið Sturla svá þeirra manna er eigi váru komnir; enda vildi hann heyra hvat boðit væri. Ok þá er hann sér Hǫrðdœli fara, þá sendi Sturla Þorkel prest til fundar við þá brœðr, ok bað þá skriptask, ok búask við, ef þeir vildi verjask; segir, at þá mani eigi griða kostr. Ok er þeir heyrðu þetta, þá skriptask þeir.

En Snorri Magnússon ok Hallbjǫrn Kalason, heima-menn Snorra Sturlusonar, gengu út af garðinum; því at Þórðr Grímsson kallaði Snorra félaga sinn til tals við sik. Lét Þórðr sem hann mundi leita um sættir, ok trúði Snorri því. En þeim gafsk ǫðruvís; þvíat Þórðr tók hann ok lét halda honum, en Sturla lét halda honum Hallbirni.

Þá vóru þeir átta eptir í garðinum: þeir brœðr Þórðr ok Snorri; var hann átján vetra; hann var vænn maðr ok ljóss á hár, ok rétt-hárr, vel-vaxinn, ok kurteiss í ferð; hár meðalmaðr at jǫfnum aldri; frœknlegr, heit-fastr, fagr-orðr; ok kallaði mjǫk "sinn" þann er hann talaði við; óhlutdeilinn; en ef hann lagði til nǫkkut þá varð hann at ráða, hvárt er hann átti við Þórð bróður sinn eða aðra, ella fylgði ber ógæfa. Þórðr var hár maðr ok herði-breiðr, nef-ljótr, ok þó vel farinn í andliti at ǫðru; mjǫk eygðr ok fast-eygr, ljós-jarpr á hár ok fagrir lokkarnir, góðr viðmælis ok blíðr; skapmikill, ok líklegr til hǫfðingja. Svá sagði Sturla, at sá þyrfti sér eigi til mann-virðingar at ætla eða ríkis í Vestfjǫrðum er í Dǫlum sæti, ef Þórðr væri í Ísafirði.

Þórðr Heinreksson var inn þriði; hann var skrúf-hárr, ok freknóttr; mjǫk eygðr, ok fram-mynntr, lang-nefjaðr, nær-sýnn, rið-vaxinn, ok þó vasklegr maðr. Inn fjórði var Snorri, son Lopts Markússonar; hann var lítill maðr ok svartr, ok vel farinn í andliti, kurteiss um hendr sínar, ok um allt gǫrr at sér. Þorsteinn Gellis son Hǫskulds sonar var inn fimti, lágr maðr ok svartr, opin-eygr ok mjǫk eygðr, ok mjǫk knálegr, ok liðaðisk hárit. Þar vóru tveir synir Hjálms; var Atli lágr, ok bringu-breiðr, vel vaxinn, ok nefljótr ok sama-góðr. Þormóðr var mikill ok knálegr, fer-strendr í vexti, staðfastlegr, ljós-jarpr [á hár]. Hinn átti [maðr] var Þorkell Magnússon; hann var lágr ok digr, ok þó framlegr maðr. Þessir menn vóru með þeim brœðrum í garðinum.

Þá er þeir brœðr vita kost sinn, ok ekki friðar ván, ok vóru allir skriptaðir, þá skipask þeir til varnar; þvíat þeir vildu fyrir øngan mun upp gefask; sǫgðu þat betra til frásagna um hríð. Þórðr Þorvaldsson ok Þórðr Heinreksson vǫrðu þann hlut garðsins er til fjalls vissi, ok næst þeim Sturlu var; var þaðan bezt at sækja, en óhœgst at verjask. Til hœgri handar þeim, í þann hlut garðsins er fram vissi til bœjar, var Þormóðr Hjálmsson ok Þorkell verpill; en í þann hlut garðs er til árinnar vissi, var Snorri Þorvaldsson ok Snorri Loptsson; var þar óhœgst atsókn við at koma; en þann hlut garðs er til Hundadals vissi, vǫrðu þeir Þorsteinn Gellisson ok Atli Hjálmsson.

Ok nú er Hǫrðdalir riðu neðan með á, tók Snorri Þorvaldsson til orða: "Hví sæki þér nú eigi at? nú bíðu vér búnir, ok þarf eigi at þæfa oss lengr í þessu; en ef þér bíðit þeirra er hér fara neðan með ánni, þá man þat sannask er mælt er, at Sturla þorir lítt at hætta á jafnaðar-fundi við oss."

Sturla svarar brosandi ok stillilega: "Þess munum vér nú við njóta er vér hǫfum nú vald meira en þér; en svá lízk mér á þá menn er þar eru í garðinum, sem ek muna þá menn í mínum flokki marga hafa, er standa mætti jafn-fœtis yðr, þótt eigi sé brekku-munr; en hins man ek gæta, at vér fáim ekki mein af yðr; en ek ætla þó at kjósa menn af yðr, þá er ek þykkjumk mestar sakir við eiga." Snorri kvað eigi víst, hversu þat tœkisk.

Þá kom Lauga-Snorri ok Hǫrðdœlir. Skipaði Sturla þá til atgǫngu, ok lét brjóta upp grjót af holtinu þar er þeir stóðu á. Skyldi Lauga-Snorri, ok sveit með honum, ganga þar at garðinum er Þórðr Þorvaldsson var fyrir. Þórðr Guðmundarson, ok sveit með honum, gékk þar at er Þormóðr Hjálmsson var fyrir. Halldórr frá Kvenna-brekku ok Haukdœlir gengu þar at er þeir Snorrarnir vóru fyrir. Eirekr birkibeinn, ok sveit með honum, gengu þar at er þeir Atli vóru fyrir. Þorkell prestr, ok menn með honum, gættu þeirra er haldnir vóru. Sturla sjálfr, ok menn nǫkkurir með honum, gékk hjá, ok skipaði til þar er honum þótti mest þurfa.

Skagi inn hvíti Austmaðr var með Sturlu, hann hafði handboga; ok bað Sturla hann skjóta í garðinn. Hann gerði svá, ok skaut tveimr ǫrum eða þrimr, ok flugu eigi hættlega; ok geigaði þat allt; hann var þó mikill bogmaðr. Sturla drap bogann ór hendi honum, ok kvað eigi gagns ván at fýlu þeirri.

Nú var gengit ǫllum-megin at garðinum ok sótt með grjóti; en fáir gengu svá nær, at vápnin tœki saman; var þat óvíða garðsins at vápnum mátti sækja.

Sturla gékk um it ytra, ok tók upp stein; hann kastaði allra manna bezt steini, ok var hœfinn. Hann mælti: "Svá þœtti mér, ef ek vilda kasta steini, sem ek munda kjósa heldr en þér hvar á skyldi koma; en eigi skal þat nú reyna" — Ok lét falla niðr steininn.

Þat sá Snorri Þorvaldsson ok mælti: "Hví sækir hann Sturla eigi at? ok ætla ek at Dala-Freyr sanni nú nafn sitt, ok standi eigi nær."

Rǫgnvaldr Arason svarar: "Eigi þarftú svá at eggja; meiri ván at yðr vinni þó at fullu; er þat maklegt at vér eigimsk við."

Hallr Arason mælti þá [til Snorra]: "Vit erum hér menn yngstir, ok megu vit reyna [með okkr] ef þú vilt."

"Þat munda ek gjarna vilja," segir Snorri, "ef yðr mætti til nǫkkurs trúa; en nú er þat reynt, at yðr má til einskis trúa; svikuð þér nú einn várn mann ór garðinum, ok náði sá eigi aptr at fara til vár." Snorri tók þá upp stein ok reiddi. Hann mælti: "Sé nú við, Hallr!" — En hann sendi Rǫgnvaldi stein þann; ok féll hann við hǫggit. "Laut þar einn," segir Snorri, "er eigi einum at firr."

Ok nú herða þeir atgǫngu; ok gengu þeir at garðinum er gildastir vóru. Atli Hjálmsson lagði til Halldórs Jónssonar frá Kvenna-brekku, ok kom í brynjuna; ok varð hann ekki sárr við.

Þá kallaði Sturla: "Þrǫngvi þeim fast!" Gerði Halldórr þá atgǫngu ofan at garðinum þar er helzt mátti vápnum við koma hjá Lauga-Snorra. Leituðu þeir Þórðr þá [inn] frá garðinum þar er þeir hǫfðu verit í fyrstu, svá at eigi mátti at komask. Lét Þórðr þá svífa þangat með garðinum sem þeir sóttu at, Þórðr Guðmundarson ok Eirekr birkibeinn.

Í þeirri svipan var Guðmundr skáld lostinn steins-hǫgg, svá at hann féll, ok kastaði yfir fótunum. Maðr vildi til hans taka. Sturla mælti: "Láti þér hann vera kyrran; ekki mun hann saka, svá ferr hann á hverjum fundi;" ok skelldi upp ok hló. Hann mælti: "Sæki þér at fast."

Þá var svá mikill grjót-burðr í garðinn, at þeir fengu eigi hlíft sér við. Féll þá Þórðr Þorvaldsson við heys-endann tveim-sinnum fyrir grjóti, ok reis seint upp við it síðara hǫggit. Þá var ok svá komit, at þeir er fyrir útan stóðu garðinn hǫfðu buklarana á garðinum, ok lǫgðu þaðan undan með spjótum.

Þá kallar Þórðr Þorvaldsson á Halldór Jónsson ok Ara-sonu, at þeir skyldi leita um grið ok sættir fyrir hans hǫnd við Sturlu. Halldórr frétti hvert efni hann gæfi til þess.

Þórðr svarar: "Ek vil bjóða útan-ferð mína ok suðrgǫngu, ok njótim þess báðir; ok gefa í hans vald ríkit ok sjálfan mik, þar til er ek fer útan; man ek ok sverja at halda þetta allt."

Þá gengu þeir Halldórr til móts við Sturlu ok segja honum boð þessi. Áttu margir menn hlut at; sǫgðu ok at gott væri at þiggja af slíkum drengjum áheyrileg boð. Ok var þá engi atsókn at garðinum meðan.

Þórðr Guðmundarson mælti: "Vel er boðit; en ekki munu þeir halda, ef þeir fá nǫkkurn kost til annars; má þat nú ok meirr til várkunnar virða en fyrr."

Sturla lagði ekki til, meðan þeim var tíðast at tala um boðin; ok var heldr áhyggjusamlegr. Síðan mælti hann til Halldórs: —

"Fyrir hvat skal þenna kviðling hafa?" sagði Halldórr.

"Þat er mark at þessu," sagði Sturla, "at eigi þarf griða at biðja; enda munu engi fásk; ok sæki þér at fast!"

"Ekki munu vér nú at sækja héðan frá," sagði Halldórr, "ok eru menn nú mjǫk unnir."

"Verða munu þá aðrir til," sagði Sturla, "þó þér gangisk hugr við ræður þeirra." Gerði Sturla sik þá reiðan; en Halldórr segir Þórði, at engi kostr var griða.

"Já, já," sagði Þórðr, "eigi skal upp gefask at heldr."

Sóttu þá sumir menn at slælegar en fyrr, enda vóru þeir ok minnr færir til varnarinnar. Vóru Hjálms-synir þá þar til komnir; vóru þeir nǫkkuru ómóðari. Bauð Þormóðr sik þar fram jafnan er mann-raun var mest, ok atsókn var hǫrðust.

Þá varð enn á hvíld nǫkkur. Þá mælti Þórðr Þorvaldsson: "Gætu vér buklara várra, ok bregðum eigi við lǫgum eða hǫggum þeim er oss eru eigi hættileg; búð, at vér þurfim enn hlífanna.

Þá kom Þórir Armóðarson, til garðsins. Sturla mælti: "Seinn vartú enn, Þórir svefn, ok sannaðir nafn þitt."

"Þykki þér svá vera, bóndi?" segir Þórir.

"Svá er víst," segir Sturla, "ok gakk þú nú at fast."

Þórir hljóp þá at garðinum, ok lagði til Þorkels Magnús sonar í handlegginn; ok var þat mikit sár. Ekki gerði Þórir þar fleira á þeim degi.

Þórðr leitaði þá enn um, ef Sturla vildi nǫkkurar sættir þiggja; en þat stoðaði ekki; ok eggjaði Sturla þá mjǫk atsóknar.

Þormóðr Hjálmsson lagði til Þórðar Guðmundarsonar; ok sprakk brynjan fyrir, ok varð hann sárr svá at stóð á beini. Var þá vǫrn in harðasta.

Þá kemr steins-hǫgg í andlit Þóroddi Mássyni, ok rœddu menn um, at hann væri mjǫk sárr. Hann svarar: "Eigi er sem vér sýnim hamfǫng á oss, þótt í andlit blœði."

Þá fær Hermundr Hermundarson ok steins-hǫgg á mjǫðmina, er hann vildi hlaupa á garðinn upp, ok rataði hann ofan aptr. Snorri Þorvaldsson veitti honum þat slag. Hermundr var þá ungr, ok heimamaðr at Kvenna-brekku.

Í þenna tíma fekk Þórðr Þorvaldsson steins-hǫgg á stálhúfuna, svá at inn gékk á hausinn. Féll hann þá við; ok er hann réttisk upp, varð lítit af vǫrninni hans. Ok brátt eptir þat rétti hann spjóts-halann út yfir garðinn þar er þeir Halldórr ok Lauga-Snorri stóðu fyrir; ok gaf hann þá upp vǫrnina, ok seldi af hǫndum vápnin. Þórðr Heinreksson gékk út eptir þetta, ok gaf upp sín vápn; en Þormóðr, ok þeir aðrir, héldu þá upp vǫrninni.

Halldórr gékk þá til Sturlu, ok beiddi enn Vatnsfirðingum griða. Sturla kvað eigi þurfa þeim brœðrum Vatnsfirðingum griða at biðja; en aðrir menn, sagði hann, grið skyldu hafa. Halldórr segir Þórði hvers af væri kostr.

Eptir þat gáfu þeir upp vǫrnina í garðinum, ok seldu af hendi vápnin, allir nema Snorri Þorvaldsson; hann lét sér ógetit at, er þeir gáfusk upp.

Sturla lét kalla til sín Þorfinn valsk ok Hermund Hermundarson, ok talaði við þá hljótt. Hermundr gékk frá þegjandi; en Þorfiðr bað hann fá annan mann til at vega at Þórði. En Sturla kvað honum eigi hlýða skyldu slíku í móti at mæla; ok kvað hann óglǫggt muna bringu-sárit er hann fékk at Sauðafelli. Fœrði þá upp buklarann ok reiddi. Báðu menn Þorfinn þá eigi móti mæla. Gékk Sturla þá ofan at garðinum. Gengu þeir menn þá til griða er þess var kostr.

Snorri Þorvaldsson settisk á horn garðsins með vápnum sínum. Þá gekk Hermundr at, ok sveiflaði til øxinni; ok kom á knéit Snorra, svá at nær tók af fótinn. Hann rataði af garðinum, ok kom niðr standandi, ok varð sá hlutr fótarins undir honum er af var hǫggvinn. Hann leit eigi til; þreifaði til stúfsins, ok brosti við ok mælti: "Hvar er nú fótrinn minn?"

Þórðr bróðir hans sá til ok mælti til Þormóðar Hjálmssonar: "Gakk þú til sveinsins, ok var hjá honum." Hann blés við ok fór til.

Halldórr sagði í því er Hermundr hjó, at þat var íllt hǫgg ok ómannlegt. Sturla kvað vera gott ok drengilegt.

Sturla bað Þórð þá niðr leggjask. Hann gerði svá, ok signdi sik; ok í því er hann lagðisk niðr, hjó Þorfiðr um þverar herðar honum, ok var þat mikit sár. Sturla mælti: "Hǫgg þú annat." Hann gerði svá; ok kom þat útan á hálsinn. "Hǫgg þú it þriðja," [segir Sturla] "ok er ílla unnit at góðum dreng."

Eirekr birkibeinn þreifaði í sárit ok mælti: "Eigi þarf nú meira við; at fullu mun þetta ríða."

Snorri bróðir hans sá á þessa atburði ok brá sér ekki við. Þar stóð alþýðan hjá er Þórðr var veginn.

Hermundr snaraði þaðan frá fyrir horn garðsins með reidda øxi þar til sem Snorri sat. Sveinninn brá upp hendinni ok mælti: "Hǫgg mik eigi, maðr, ek vil mæla áðr nǫkkut." Hermundr hafði it sama riðit; ok hjó á hálsinn; ok tók af hǫfuðit, svá at eigi hélt meira en reips-haldi. Annarri hendi hafði hann til hǫggit.

Þá var búit um líkin. Þá mælti Sturla við Grím, er bjó í Snóksdal; at hann skyldi taka við líkum þeirra; en hann talðisk undan, ok lézk vera myrk-hræðinn ok líkblauðr. Sturla kvað hann vera auvirðis-mann at meira.

Halldórr frá Kvenna-brekku bað Sturlu eigi hrekja hann um þat. "Ok mun ek flytja lík til mín."

"Ger þat sama," segir Sturla; "þú munt brátt kalla þá helga."

Stigu þeir Sturla þá á bak, ok riðu heim; en Halldórr flutti líkin heim með sér. Ísfirðingar riðu í Hundadal ok í Bœ, ok til Hamra-enda um kveldit.

Þá er þeir Sturla riðu hjá virki, var talat um hve Snorra Sturlusyni mundu líka víg þessi, eða hvárt hann mundi yrkja um. Sturla bað Guðmund minnask vísna þeirra er Reykhyltingar ortu um Sauðafells-fǫr. Þá kvað Guðmundr vísu: —

En er Sturla kom heim, gékk hann til stofu, ok festu menn upp vápn sín. Spurðu menn þá tíðenda. En er sǫgð váru, þá kvað Solveig Vatnsfirðinga vita mundu hverja grimð þeir hǫfðu sýnt þar í heim-sókninni. Þá kvað Guðmundr: —

Síðan gengu þeir Sturla til kirkju, ok vóru teknir ór banni. Fóru menn síðan heim.

Ísfirðingar fóru vestr; ok vóru mjǫk þrekaðir af grjóti. Undu þeir ílla við ferð sína, sem ván var at; en Hallbjǫrn Kalason fór heim í Reykjaholt, ok segir Snorra tíðendin; ok rann honum mjǫk í skap sá atburðr. Arf ok bœtr eptir þá brœðr átti at taka Einarr bróðir þeirra, dóttur-son Snorra; en Íllugi var aðili, bróðir þeirra.

Sturla sendi orð til Snorra, ok bauð honum sættir; ok beiddisk griða í mót; en Snorri seldi grið fyrir sik ok sína erfingja; en eigi lézk hann sættir taka mundu til handa Vestfirðingum fyrr en hann vissi skap þeirra.

Íllugi Þorvaldsson fór suðr til Snorra brátt eptir er hann spurði víg brœðra sinna; ok tók Snorri við honum. Allir Stakkgarðs-menn viku sínu máli undir forsjá Snorra til sætta; en Þórdís tók við búi í Vatnsfirði, at ráði fǫður síns. Snorri lagði gott til um sættir með þeim; því at hann vildi eigi missa liðveizlu Sturlu á þinginu um sumarit í málum þeirra Kolbeins unga.

Þetta vár fór Klængr [Bjarnarson] í brott ór Reykjaholti með sveit sína; ok gerði hann bú á Vǫllum, er Snorri hafði goldit honum. Réðusk þá suðr með honum Vigfúss Kálfsson ok Tanni Finnboga son, ok enn fleiri sveitungar hans.