Bókastaðir

Guðmundr biskup kom norðan, ok hafði verit með Snorra um þingit með mikla sveit. Snorri reið af þingi, ok þeir báðir saman ok Sturla. Þar var ok Kolbeinn Sighvatzson ok Órækja Snorrason, ok skyldu þeir báðir vera heima-menn Sturlu; ok fóru til Sauðafellz með hónum. Guðmundr biskup fór ok vestr af þingi. Með hónum var prestr sá, er Dálkr hét; hann kallaðisk vera læknir góðr ok atgörða-maðr at meinum manna. En er biskup gisti at Borg, þá var talat um hvárt Dálkr mundi nökkut kunna at göra at sjúknaði Hallberu; hón var þá mjök sjúknuð. Dálkr lézk kunna at göra henni laug þá er henni mundi batna ef hón fengi staðizk. En hón var fús til heilsunnar, ok vildi hón hætta á laugina. Eptir þat réð hann til prestrinn at göra laugina; en hón fór í. Síðan vóru borin at henni klæði; sló þá verkinn fyrir brjóstið, ok andaðisk hón lítlu síðarr. En er þat spurði Kolbeinn ungi, reið hann suðr um land, ok bað Helgu Sæmundar dóttur; ok var hón gipt hónum. Lítlu áðr hafði Hálfdan Sæmundarson fengit Steinvarar dóttur Sighvatz, ok bjoggu þau at Keldum. Vildu þeir allir Áverjar hann helzt til höfðingja; en Hálfdan var óhlutdeilinn, ok hélt sér lítt fram um flesta hluti. Björn Sæmundarson bjó þá í Gunnarsholti; hann hélt sér mest til mannvirðingar þeirra bræðra. Þeir Haraldr ok Vilhjálmr bjoggu í Odda; en Andreas at Eyvindar-múla, áðr hann kaupir Skarð it ytra at Katli Þorlákssyni; Philippus bjó at Hváli; ok vóru þeir allir bræðr góðir bændr; en mikit var heimt at þeim fyrir sakir feðrs þeirra. Hrafns-synir vóru við skip um sumarit, sem fyrr var ritað; þeir létu út, ok urðu aptr-reka undir Grímseyju. Þar var, er þeir kómu at, mjök skerjótt, ok skutu þeir báti. Hljópu þeir Einarr ok Grímr í bát ok fóru-nautar þeirra allir, nema Guðmundr ok nökkurir Austmenn. Þeir týndusk allir, en skipit hélz ok var upp skipat.

Þetta sumar kómu þeir út á Eyrum, Gizurr Þorvaldzson ok félagar hans þeir er verit höfðu í Noregi um vetrinn; sögðu þeir út víg Jóns með þeim atburðum sem verit höfðu. Reið Valgarðr Guðmundarson í Reykjaholt ok segir Snorra tíðendin; ok þótti Gizuri hann bera sér ekki mjök söguna. En er Þorvaldr Gizurarson varð varr við orðróm þann er á lék um víg Jóns, lagði hann fund með þeim Snorra ok Gizuri. Ok á þeim fundi svarði Gizurr fimtar-dóms-eið, at hann hefði í öngum ráðum eða vitorði verit með Óláfi við Jón; ok hann vildi þá réttum skilnaði skilja í alla staði. Snorri lét sér þat því allt vel skiljask er Gizurr sagði. Fóru þau Ingibjörg þá til einnar vistar; ok var þeirra hjúskapr jafnan óhægr; ok sögðu menn, at hón ylli því meirr en hann; en þó vóru ástir miklar af henni. Þeim varð nú barns auðit, ok hét sveinn sá Jón, ok lifði skamma stund. Eptir þat dró til ins sama um sambykki þeirra; ok áttu þeir allan hlut í at semja með þeim, Þorvaldr ok Snorri; ok gáfu þeim til sambykkis, sín tuttugu hundruð hvárr þeirra; ok var þó sem ekki görði. Ok kom því svá síðarr, at þat kall var á, at skilnaðr þeirra væri görr. Guðmundr biskup fór út um sveit um sumarit. Þetta var kallat Sand-sumar, því at eldr var uppi fyrir Reykjanesi í sjánum, ok var grasleysa mikil. En er Guðmundr biskup kom í sveit Þórðar Sturlusonar, fékk hann til Sturlu son sínn at fara með biskupi ok skipa fólki hans á gistingar; þvíat þá var mannfjölði mikill með hónum. Hann var fluttr af Eyri á skipi því er Langhúfr hét, ok annarri ferju mikilli lið hans til Bjarnar-hafnar; ok svá til Helgafellz. Þaðan var hann fluttr til Eyrar til Páls prestz Hallzsonar. En er hann var þar, kom þangat Sturla Sighvatzson, ok Kolbeinn ok Órækja, ok ruddu þeir frá hónum flestu fólki; en hann lét biskup fara til Dala, ok svá norðr Haukadals-skarð, ok svá í sýslu sína. Um haustið fór yfir land allt sótt sú er kölluð var hettu-sótt. Af henni andaðisk Ingimundr Jónsson, ok mart annara manna, er hann var í för með Snorra fyrir sunnan land. Hann átti þá bú í Skáney at Reykjadal inum nyrðra, ok var fylgðar-maðr Snorra.

Þeir Órækja Snorrason ok Kolbeinn Sighvatzson fóru báðir í brott frá Sauðafelli um haustið; fór Kolbeinn norðr til föður síns ok var þar um vetrinn. En um várit höfðu þeir feðgar heimildir á Grenjaðar-stöðum af Jóni Eyjolfssyni í Möðrufelli; ok görði Kolbeinn Sighvatzson þar bú sæmilegt; ok réðusk þá Hrafns-synir til hans, ok vóru með hónum nökkura vetr síðan. Órækja fór í Reykjaholt, ok var þar um vetrinn; þá var [þar] sveitar-dráttr mikill. Þá var Klængr [Bjarnarson] á sextánda vetr; hafði hann sveit aðra. Vóru þeir með hónum: Guðmundr Ásbjarnarson, Kári son Ketils ábóta, Sturla Sveinsson, Tanni Finnbogason, ok enn fleiri. En með Órækju var Valgarðr Styrmisson, Edvarðr Guðlaugsson, Tafl-Bergr, ok enn fleiri. Þetta haust fóru Vatzfirðingar enn um Fjörðu víða at fá til bús síns; ok þóttusk vinir Sturlu þar mjök kulða af kenna. Kom þá vestan Þórðr, son Guðmundar Sigríðar-sonar, ok sagði [Sturlu] mikit frá; ok sögðu sumir at hann færði eigi mjök í þurð. En Sturlu fannsk fátt um. Um vetrinn eptir Jól sendi Snorri boð Þórði bróður sínum ok Böðvari syni hans, at þeir skyldi koma suðr til hans at heimboði, þvíat hann vildi þá treysta vini sína. Var þat fyrir því, at horfði til deilu með þeim Kolbeini um arf Hallberu ok goðorð fyrir norðan land. En er þeir koma suðr, þá var þar fyrir Sturla Sighvatzson ok var þar fögr veizla. En áðr þeir færi brott, þá talaði Snorri til Sturlu, ok bað hann selja Vatzfirðingum grið; þvíat hann lézk vilja, at þeir kæmi þar fyrir Föstu. Sturla kvað Snorra vita at þeir vóru sáttir, ok kvað þá eigi griða þurfa. Snorri lézk vita, at orða-sveimr margr færi á meðal; ok kvazk eigi vita hvárt hann kallar allt haldit. "Vil ek ok eigi til þess hætta, at þeir fari griða-lausir." "Sér ek nú," segir Sturla, "at þér þykkir þeir eigi allt haldit hafa; mun ek nú láta þik fyrir sjá um grið; en láta hönd mína fram sem þú vilt." Síðan tóku þeir höndum saman, ok mælti Snorri fyrir griðum. Þórðr mælti til Snorra bróður síns: "Eigi þótti mér Sturla, frændi okkarr, með þeim svip er mér gætisk at meðan þit settuð griðin." "Ekki man þat," segir Snorri, "allvel man Sturla grið halda." Eptir þetta sendir Snorri menn til Vatzfjarðar, ok bauð þeim bræðrum suðr fyrir Föstu. Var þat örendi, at hann vildi treysta þá til liðs við sik um sumarit eptir. Þat var ok mælt, at þeir mundu fá systra Hallveigar, er þá vóru með Snorra, Þórfðr ok Valgerðr. Þann tíma er Snorra var þeirra vestan ván, sendi hann Órækju son sínn í móti þeim vestr; kom hann í Sælingsdals-tungu ok beið þeirra þar viku. En þeir kómu eigi. Fór Órækja þá suðr heim.

Þorvaldz-synir fóru vestan á Föstu, ok átu dagverð á Staðarhóli Dróttins dag eptir Sælu-daga; en riðu um kveldit í Hjarðarholt. Þar bjó þá Torfi prestr Guðmundarson; hann sendi um nóttina Magnús Kollzson til Sauðafellz at segja Sturlu um ferðir þeirra sem hann hafði mælt. Torfi prestr bað þess, at þeir bræðr skyldi ríða til Sauðafellz ok finna Sturlu.

"Fyrir því," segir hann, "at nú hafa orðit greinir nökkurar síðan þér sættusk; farit þér ok nú til þeirra manna er eigi hafa verit vinir Sturlu, þótt nú sé skipulega látið. Er þat ok mælt, at hann hafi rót verit undir þessum hlutum er til sætta-brigða hafa orðit; kann vera, at Sturlu þykki þér eigi trúlegir, ef þér finnisk, allir samt. Vil ek bjóðask til at fara í milli yðar, ok finna Sturlu; væntir ek, at þá muni semjask ræður yðar ok vinátta; mun ek taka grið af Sturlu til handa yðr af nýju. Bið ek yðr fyrir Guðs sakir, at þér takit þetta af; ok munu vel fara yður skipti, ef þér sækit hann af vináttu heim. Má ek þetta því í trausti mæla, at vit Sturla höfum þetta talat [áðr] ef þér færit vestan. En ef þér vilit þetta eigi, þá bið ek, at þér snúit vestr aptr, eða norðr um heiði, ok svá suðr Holta-vörðu-heiði; en hættið eigi til at ríða um Dali, ef þér vilit önga vingan sýna Sturlu. Megut þér svá ætla, at hónum muni skapraun í reiðum yðrum meðan svá búin standa mál yður." Þórðr segir, at þeir munu þeim griðum hlíta er Snorri tók til handa þeim; kölluðusk ok eigi mundu aptr hverfa; en þat kölluðu þeir ámælis-samt at ríða eigi leið sína; kváðusk þeir eigi mundu finna Sturlu, ef hann færi eigi til mótz við þá. Torfi sagði Sturlu vita um ferðir þeirra. "Ekki munu vér leynask um Dali," segir Snorri, "þvíat vér köllumk sáttir við Sturlu."

Þá er Sturla hafði tekit tíðendi af Magnúsi um ferðir Þorvaldzsona, þá sendi hann Magnús upp í Haukadal, ok stefndi ofan mönnum þeim er hónum líkaði; sendir ok menn til Hörðadals ok víðara um Dali, ok stefndi mönnum at sér. Um morguninn snimma stóðu Vatzfirðingar upp í Hjarðarholti, ok kvað Snorri hafa mart fyrir borit um nóttina. Þórðr kvað eigi drauma skyldu marka; ok bað þá ríða. Vigfúss Ívarsson var í för með þeim bræðrum, heimamaðr Sturla. Þeir riðu þar til er þeir kómu til Miðár fyrir neðan virki; reið þá Vigfúss frá ok heim. Sturla stóð í durum, er hann kom heim, með nökkura menn; heilsaði hann Vigfúsi; ok gékk til stofu fyrir Vigfúsi, ok spurði hann tíðenda; en hann segir slík sem vóru, ok festi upp vápn sín. Síðan var Vigfúss læstr í stofu ok konur hjá hónum, ok Þjóstarr Austmaðr; en þeir tóku vápn hans. Ok er hann vissi hvat títt var, þolði hann all-flla ok var illr viðskiptis. Óvært var Sturlu er þeir riðu fyrir neðan bæinn, en þá vóru engir menn komnir. Þeir Ísfirðingar töluðu um, er þeir riðu fyrir neðan bæinn, at kyrrlegt væri á bænum ok mann-fátt væri heima. Riðu þeir þá yfir á, ok til horna-garðz er stóð undir hlíðinni niðr frá Hundadal, ok áðu þar. Halldórr frá Kvennabrekku kom fyrstr; ok bað hann Sturlu hafa þol við, ok bíða manna sínna, en eiga ekki undir óvinum sínum. Í því kómu þeir Hallr Arason níu saman með Magnúsi. Fóru þeir Sturla þá, ok vóru sextán, ok höfðu átta hesta ok riðu tvímenning. En er þeir koma til Erpsstaða, þá mælti Sturla til þeirra Halldórs: "Vilit þér heyra draum mínn, ok göra ór nökkut?" "Já," sagði hann Halldórr. "Þat dreymði mik" [segir Sturla], "at ek þóttumk hafa mörbjúga-hlut í hendi heitan, ok af sneisar-haldit. Ek þóttumk rétta millum handa mér; ok þá er ek hafða rétt, gaf ek yðr öllum at éta af. Ek þóttumk vita, at sjá tíð var sem nú er."

"Auðsær er draumr," sagði Halldórr; "þar muntú rétta hlut þinn; kann vera, at þú gefir oss nökkura bergi-bita af, áðr létti fundi þessum." "Vera má, at svá sé," segir Sturla; ok hló at. Þeir tala nú um við stakkgarðinn, hvat manna-för vera mundi upp með fjallinu. Þórálfr bóndi ór Hundadal var þar við garðinn ok svarar: "Eigi veit ek manna-ferða ván, ef Sauðfellingar fara eigi til laugar í dalinn upp." Þeim bræðrum var tíðrætt um manna-förina. Sá þeir þá, at snúit var á Kvíganz-eyri ofanverða, ok svá yfir ána á Hundadals-eyrar. Þóttusk þeir þá vita at ófriðr var. Leita þeir bræðr þá ráðs við sína menn hvat til-tækilegast væri. Lögðu menn þat til, at þeir skyldi undan ríða; en Þórðr lagði þat til, at Snorri riði undan inum bezta hesti; kallaði sér þat vænst til griða ef hann bæri undan. En meðan þeir töluðu þetta, bar þá Sturlu at til hlíðarinnar fyrir ofan garðinn. Varð þá, sem jafnan, at þeim varð seint um tiltekjur, er ór vöndu áttu at ráða; en hina bar skjótt at, er skeleggir vóru, ok skunda sínni ferð. Þá er Sturla kom á holtið fyrir ofan stakkgarðinn, sendi Þórðr Þorvaldzson mann at kalla Þorkel prest þangat til tals við þá. Ok er hann kom þar, spurði Þórðr með hverju efni Sturla hefði för þessa göri.

[Hann svarar]: "Eigi veit ek görla, en ófriðleg þykki mér sem vera muni." "Hvat finnr hann til saka?" segir Þórðr. "Sætta-rof mörg," segir prestr. "Nú vil ek, prestr," segir Þórðr, "at þú farir til Sturlu, ok flytir örendi vár, at hann trúi eigi at þat sé sakir, er Þórðr Guðmundarson lýgr á oss." Fór Þorkell prestr þá at finna Sturlu, ok segir hónum ræðu þeirra, at "Þórðr af-sakar sik um öll afbrigði við þik, Sturla." Nú ganga menn á milli um stund, ok leita um sættir. Beið Sturla svá þeirra manna er eigi váru komnir; enda vildi hann heyra hvat boðit væri. Ok þá er hann sér Hörðdæli fara, þá sendi Sturla Þorkel prest til fundar við þá bræðr, ok bað þá skriptask, ok búask við, ef þeir vildi verjask; segir, at þá mani eigi griða kostr. Ok er þeir heyrðu þetta, þá skriptast þeir. En Snorri Magnússon ok Hallbjörn Kalason, heima-menn Snorra Sturlusonar, gengu út af garðinum; því at Þórðr Grímsson kallaði Snorra félaga sínn til tals við sik. Lét Þórðr sem hann mundi leita um sættir, ok trúði Snorri því. En þeim gafsk öðruvís; þvíat Þórðr tók hann ok lét halda hónum, en Sturla lét halda hónum Hallbirni. Þá vóru þeir átta eptir í garðinum: þeir bræðr Þórðr ok Snorri; var hann átján vetra; hann var vænn maðr ok ljóss á hár, ok rétt-hárr, vel-vaxinn, ok kurteiss í ferð; hár meðalmaðr at jöfnum aldri; fræknlegr, heit-fastr, fagr-orðr; ok kallaði mjök "sínn" þann er hann talaði við; óhlutdeilinn; en ef hann lagði til nökkut þá varð hann at ráða, hvárt er hann átti við Þórð bróður sínn eðr aðra, ella fylgði ber ógæfa. Þórðr var hár maðr ok herði-breiðr, nef-ljótr, ok þó vel farinn í andliti at öðru; mjök eygðr ok fast-eygr, ljós-jarpr á hár ok fagrir lokkarnir, góðr viðmælis ok blíðr; skapmikill, ok líklegr til höfðingja. Svá sagði Sturla, at sá þyrfti sér eigi til mann-virðingar at ætla eðr ríkis í Vestfjörðum er í Dölum sæti, ef Þórðr væri í Ísafirði. Þórðr Heinreksson var inn þriði; hann var skrúf-hárr, ok freknóttr; mjök eygðr, ok fram-mynntr, lang-nefjaðr, nær-sýnn, rið-vaxinn, ok þó vasklegr maðr. Inn fjórði var Snorri, son Loptz Markússonar; hann var lítill maðr ok svartr, ok vel farinn í andliti, kurteiss um hendr sínar, ok um allt görr at sér. Þorsteinn Gellis son Höskuldz sonar var inn fimti, lágr maðr ok svartr, opin-eygr ok mjök eygðr, ok mjök knálegr, ok liðaðisk hárit. Þar vóru tveir synir Hjálms; var Atli lágr, ok bringu-breiðr, vel vaxinn, ok nefljótr ok sama-góðr. Þormóðr var mikill ok knálegr, fer-strendr í vexti, staðfastlegr, ljós-jarpr [á hár]. Hinn átti [maðr] var Þorkell Magnússon; hann var lágr ok digr, ok þó framlegr maðr. Þessir menn vóru með þeim bræðrum í garðinum.

Þá er þeir bræðr vita kost sínn, ok ekki friðar ván, ok vóru allir skriptaðir, þá skipask þeir til varnar; þvíat þeir vildu fyrir öngan mun upp gefask; sögðu þat betra til frásagna um hríð. Þórðr Þorvaldzson ok Þórðr Heinreksson vörðu þann hlut garðzins er til fjallz vissi, ok næst þeim Sturlu var; var þaðan bezt at sækja, en óhægst at verjask. Til hægri handar þeim, í þann hlut garðzins er fram vissi til bæjar, var Þormóðr Hjálmsson ok Þorkell verpill; en í þann hlut garðz er til árinnar vissi, var Snorri Þorvaldzson ok Snorri Loptzson; var þar óhægst atsókn við at koma; en þann hlut garðz er til Hundadals vissi, vörðu þeir Þorsteinn Gellisson ok Atli Hjálmsson. Ok nú er Hörðdalir riðu neðan með á, tók Snorri Þorvaldzson til orða: "Hví sæki þér nú eigi at? nú bíðu vér búnir, ok þarf eigi at þæfa oss lengr í þessu; en ef þér bíðit þeirra er hér fara neðan með ánni, þá man þat sannask er mælt er, at Sturla þorir lítt at hætta á jafnaðar-fundi við oss." Sturla svarar brosandi ok stillilega: "Þess munum vér nú við njóta er vér höfum nú vald meira en þér; en svá lízk mér á þá menn er þar eru í garðinum, sem ek muna þá menn í mínum flokki marga hafa, er standa mætti jafn-fætis yðr, þótt eigi sé brekku-munr; en hins man ek gæta, at vér fáim ekki mein af yðr; en ek ætla þó at kjósa menn af yðr, þá er ek þykkjumk mestar sakir við eiga." Snorri kvað eigi víst, hversu þat tækisk. Þá kom Lauga-Snorri ok Hörðdælir. Skipaði Sturla þá til atgöngu, ok lét brjóta upp grjót af holtinu þar er þeir stóðu á. Skyldi Lauga-Snorri, ok sveit með hónum, ganga þar at garðinum er Þórðr Þorvaldzson var fyrir. Þórðr Guðmundarson, ok sveit með hónum, gékk þar at er Þormóðr Hjálmsson var fyrir. Halldórr frá Kvenna-brekku ok Haukdælir gengu þar at er þeir Snorrarnir vóru fyrir. Eirekr birkibeinn, ok sveit með hónum, gengu þar at er þeir Atli vóru fyrir. Þorkell prestr, ok menn með hónum, gættu þeirra er haldnir vóru. Sturla sjálfr, ok menn nökkurir með hónum, gékk hjá, ok skipaði til þar er hónum þótti mest þurfa. Skagi inn hvíti Austmaðr var með Sturlu, hann hafði handboga; ok bað Sturla hann skjóta í garðinn. Hann görði svá, ok skaut tveimr örum eðr þrimr, ok flugu eigi hættlega; ok geigaði þat allt; hann var þó mikill bogmaðr. Sturla drap bogann ór hendi hónum, ok kvað eigi gagns ván at fylu þeirri. Nú var gengit öllum-megin at garðinum ok sótt með grjóti; en fáir gengu svá nær, at vápnin tæki saman; var þat óvíða garðzins at vápnum mátti sækja. Sturla gékk um it ytra, ok tók upp stein; hann kastaði allra manna bezt steini, ok var hæfinn. Hann mælti: "Svá þætti mér, ef ek vilda kasta steini, sem ek munda kjósa heldr en þér hvar á skyldi koma; en eigi skal þat nú reyna" — Ok lét falla niðr steininn. Þat sá Snorri Þorvaldzson ok mælti: "Hví sækir hann Sturla eigi at? ok ætla ek at Dala-Freyr sanni nú nafn sítt, ok standi eigi nær." Rögnvaldr Arason svarar: "Eigi þarftú svá at eggja; meiri ván at yðr vinni þó at fullu; er þat maklegt at vér eigimsk við." Hallr Arason mælti þá [til Snorra]: "Vit erum hér menn yngstir, ok megu vit reyna [með okkr] ef þú vilt." "Þat munda ek gjarna vilja," segir Snorri, "ef yðr mætti til nökkurs trúa; en nú er þat reynt, at yðr má til einskis trúa; svikuð þér nú einn várn mann ór garðinum, ok náði sá eigi aptr at fara til vár." Snorri tók þá upp stein ok reiddi. Hann mælti: "Sé nú við, Hallr!" — En hann sendi Rögnvaldi stein þann; ok féll hann við höggit. "Laut þar einn," segir Snorri, "er eigi einum at firr." Ok nú herða þeir atgöngu; ok gengu þeir at garðinum er gildastir vóru. Atli Hjálmsson lagði til Halldórs Jónssonar frá Kvenna-brekku, ok kom í brynjuna; ok varð hann ekki sárr við. Þá kallaði Sturla: "Þröngvi þeim fast!" Görði Halldórr þá atgöngu ofan at garðinum þar er helzt mátti vápnum við koma hjá Lauga-Snorra. Leituðu þeir Þórðr þá [inn] frá garðinum þar er þeir höfðu verit í fyrstu, svá at eigi mátti at komask. Lét Þórðr þá svífa þangat með garðinum sem þeir sóttu at, Þórðr Guðmundarson ok Eirekr birkibeinn. Í þeirri svipan var Guðmundr skáld lostinn steins-högg, svá at hann féll, ok kastaði yfir fótunum. Maðr vildi til hans taka. Sturla mælti: "Láti þér hann vera kyrran; ekki mun hann saka, svá ferr hann á hverjum fundi;" ok skelldi upp ok hló. Hann mælti: "Sæki þér at fast." Þá var svá mikill grjót-burðr í garðinn, at þeir fengu eigi hlíft sér við. Féll þá Þórðr Þorvaldzson við heys-endann tveim-sinnum fyrir grjóti, ok reis seint upp við it síðara höggit. Þá var ok svá komit, at þeir er fyrir útan stóðu garðinn höfðu buklarana á garðinum, ok lögðu þaðan undan með spjótum. Þá kallar Þórðr Þorvaldzson á Halldór Jónsson ok Ara-sonu, at þeir skyldi leita um grið ok sættir fyrir hans hönd við Sturlu. Halldórr frétti hvert efni hann gæfi til þess. Þórðr svarar: "Ek vil bjóða útan-ferð mína ok suðrgöngu, ok njótim þess báðir; ok gefa í hans vald ríkið ok sjálfan mik, þar til er ek ferr útan; man ek ok sverja at halda þetta allt." Þá gengu þeir Halldórr til mótz við Sturlu ok segja hónum boð þessi. Áttu margir menn hlut at; sögðu ok at gótt væri at þiggja af slíkum drengjum áheyrileg boð. Ok var þá engi atsókn at garðinum meðan. Þórðr Guðmundarson mælti: "Vel er boðit; en ekki munu þeir halda, ef þeir fá nökkurn kost til annars; má þat nú ok meirr til várkunnar virða en fyrr." Sturla lagði ekki til, meðan þeim var tíðast at tala um boðin; ok var heldr áhyggjusamlegr. Síðan mælti hann til Halldórs: —

"Fyrir hvat skal þenna kviðling hafa?" sagði Halldórr. "Þat er mark at þessu," sagði Sturla, "at eigi þarf griða at biðja; enda munu engi fást; ok sæki þér at fast!" "Ekki munu vér nú at sækja héðan frá," sagði Halldórr, "ok eru menn nú mjök unnir." "Verða munu þá aðrir til," sagði Sturla, "þó þér gangisk hugr við ræður þeirra." Görði Sturla sik þá reiðan; en Halldórr segir Þórði, at engi kostr var griða. "Já, já," sagði Þórðr, "eigi skal upp gefask at heldr." Sóttu þá sumir menn at slælegar en fyrr, enda vóru þeir ok minnr færir til varnarinnar. Vóru Hjálms-synir þá þar til komnir; vóru þeir nökkuru ómóðari. Bauð Þormóðr sik þar fram jafnan er mann-raun var mest, ok atsókn var hörðust.

Þá varð enn á hvíld nökkur. Þá mælti Þórðr Þorvaldzson: "Gætu vér buklara várra, ok bregðum eigi við lögum eðr höggum þeim er oss eru eigi hættileg; búð, at vér þurfim enn hlífanna. Þá kom Þórir Armóðarson, til garðzins. Sturla mælti: "Seinn vartú enn, Þórir svefn, ok sannaðir nafn þítt." "Þykki þér svá vera, bóndi?" segir Þórir. "Svá er víst," segir Sturla, "ok gakk þú nú at fast." Þórir hljóp þá at garðinum, ok lagði til Þorkels Magnús sonar í handlegginn; ok var þat mikit sár. Ekki görði Þórir þar fleira á þeim degi. Þórðr leitaði þá enn um, ef Sturla vildi nökkurar sættir þiggja; en þat stoðaði ekki; ok eggjaði Sturla þá mjök atsóknar.

Þormóðr Hjálmsson lagði til Þórðar Guðmundarsonar; ok sprakk brynjan fyrir, ok varð hann sárr svá at stóð á beini. Var þá vörn in harðasta. Þá kemr steins-högg í andlit Þóroddi Mássyni, ok ræddu menn um, at hann væri mjök sárr. Hann svarar: "Eigi er sem vér sýnim hamföng á oss, þótt í andlit blæði." Þá fær Hermundr Hermundarson ok steins-högg á mjöðmina, er hann vildi hlaupa á garðinn upp, ok rataði hann ofan aptr. Snorri Þorvaldzson veitti hónum þat slag. Hermundr var þá ungr, ok heimamaðr at Kvenna-brekku. Í þenna tíma fekk Þórðr Þorvaldzson steins-högg á stálhúfuna, svá at inn gékk á hausinn. Féll hann þá við; ok er hann réttisk upp, varð lítið af vörninni hans. Ok brátt eptir þat rétti hann spjótz-halann út yfir garðinn þar er þeir Halldórr ok Lauga-Snorri stóðu fyrir; ok gaf hann þá upp vörnina, ok seldi af höndum vápnin. Þórðr Heinreksson gékk út eptir þetta, ok gaf upp sín vápn; en Þormóðr, ok þeir aðrir, héldu þá upp vörninni. Halldórr gékk þá til Sturlu, ok beiddi enn Vatzfirðingum griða. Sturla kvað eigi þurfa þeim bræðrum Vatzfirðingum griða at biðja; en aðrir menn, sagði hann, grið skyldu hafa. Halldórr segir Þórði hvers af væri kostr. Eptir þat gáfu þeir upp vörnina í garðinum, ok seldu af hendi vápnin, allir nema Snorri Þorvaldzson; hann lét sér ógetið at, er þeir gáfusk upp. Sturla lét kalla til sín Þorfinn valsk ok Hermund Hermundarson, ok talaði við þá hljótt. Hermundr gékk frá þegjandi; en Þorfiðr bað hann fá annan mann til at vega at Þórði. En Sturla kvað hónum eigi hlýða skyldu slíku í móti at mæla; ok kvað hann óglöggt muna bringu-sárit er hann fékk at Sauðafelli. Færði þá upp buklarann ok reiddi. Báðu menn Þorfinn þá eigi móti mæla. Gékk Sturla þá ofan at garðinum. Gengu þeir menn þá til griða er þess var kostr. Snorri Þorvaldzson settisk á horn garðzins með vápnum sínum. Þá gekk Hermundr at, ok sveiflaði til öxinni; ok kom á knéit Snorra, svá at nær tók af fótinn. Hann rataði af garðinum, ok kom niðr standandi, ok varð sá hlutr fótarins undir hónum er af var höggvinn. Hann leit eigi til; þreifaði til stúfsins, ok brosti við ok mælti: "Hvar er nú fótrinn mínn?" Þórðr bróðir hans sá til ok mælti til Þormóðar Hjálmssonar: "Gakk þú til sveinsins, ok var hjá hónum." Hann blés við ok fór til. Halldórr sagði í því er Hermundr hjó, at þat var íllt högg ok ómannlegt. Sturla kvað vera gótt ok drengilegt. Sturla bað Þórð þá niðr leggjask. Hann görði svá, ok signdi sik; ok í því er hann lagðisk niðr, hjó Þorfiðr um þverar herðar hónum, ok var þat mikit sár. Sturla mælti: "Högg þú annat." Hann görði svá; ok kom þat útan á hálsinn. "Högg þú it þriðja," [segir Sturla] "ok er ílla unnit at góðum dreng." Eirekr birkibeinn þreifaði í sárit ok mælti: "Eigi þarf nú meira við; at fullu mun þetta ríða." Snorri bróðir hans sá á þessa atburði ok brá sér ekki við. Þar stóð alþýðan hjá er Þórðr var veginn. Hermundr snaraði þaðan frá fyrir horn garðzins með reidda öxi þar til sem Snorri sat. Sveinninn brá upp hendinni ok mælti: "Högg mik eigi, maðr, ek vil mæla áðr nökkut." Hermundr hafði it sama riðit; ok hjó á hálsinn; ok tók af höfuðit, svá at eigi hélt meira en reips-haldi. Annarri hendi hafði hann til höggit. Þá var búit um líkin. Þá mælti Sturla við Grím, er bjó í Snóksdal; at hann skyldi taka við líkum þeirra; en hann talðisk undan, ok lézk vera myrk-hræðinn ok líkblauðr. Sturla kvað hann vera auvirðis-mann at meira. Halldórr frá Kvenna-brekku bað Sturlu eigi hrekja hann um þat. "Ok mun ek flytja lík til mín." "Gör þat sama," segir Sturla; "þú munt brátt kalla þá helga." Stigu þeir Sturla þá á bak, ok riðu heim; en Halldórr flutti líkin heim með sér. Ísfirðingar riðu í Hundadal ok í Bæ, til Hamra-enda um kveldit. Þá er þeir Sturla riðu hjá virki, var talat um hve Snorra Sturlusyni mundu líka víg þessi, eðr hvárt hann mundi yrkja um. Sturla bað Guðmund minnask vísna þeirra er Reykhyltingar ortu um Sauðafellz-för. Þá kvað Guðmundr vísu: —

En er Sturla kom heim, gékk hann til stofu, ok festu menn upp vápn sín. Spurðu menn þá tíðenda. En er sögð váru, þá kvað Solveig Vatzfirðinga vita mundu hverja grimð þeir höfðu sýnt þar í heim-sókninni. Þá kvað Guðmundr: —

Síðan gengu þeir Sturla til kirkju, ok vóru teknir ór banni. Fóru menn síðan heim.

Ísfirðingar fóru vestr; ok vóru mjók þrekaðir af grjóti. Undu þeir illa við ferð sína, sem ván var at; en Hallbjörn Kalason fór heim í Reykjaholt, ok segir Snorra tíðendin; ok rann hónum mjök í skap sá atburðr. Arf ok bætr eptir þá bræðr átti at taka Einarr bróðir þeirra, dóttur-son Snorra; en Íllugi var aðili, bróðir þeirra. Sturla sendi orð til Snorra, ok bauð hónum sættir; ok beiddisk griða í mót; en Snorri seldi grið fyrir sik ok sína erfingja; en eigi lézk hann sættir taka mundu til handa Vestfirðingum fyrr en hann vissi skap þeirra. Íllugi Þorvaldzson fór suðr til Snorra brátt eptir er hann spurði víg bræðra sinna; ok tók Snorri við hónum. Allir Stakkgarðz-menn viku sínu máli undir forsjá Snorra til sætta; en Þórdís tók við búi í Vatzfirði, at ráða föður síns. Snorri lagði gótt til um sættir með þeim; því at hann vildi eigi missa liðveizlu Sturlu á þinginu um sumarit í málum þeirra Kolbeins unga. Þetta vár fór Klængr [Bjarnarson] í brott ór Reykjaholti með sveit sína; ok görði hann bú á Völlum, er Snorri hafði goldit hónum. Réðusk þá suðr með hónum Vigfúss Kálfsson ok Tanni Finnboga son, ok enn fleiri sveitungar hans.