Bókastaðir

Einarr Hrafnsson var á Eyri at Guðrúnar föður-systur sínnar, er hann spurði at Þorvaldr ætlaði vestr ór Dölum. Steig hann þá þegar á skip, ok fóru vestr til Flateyjar. Síðan gengu þeir á skip allir bræðr, ok með þeim Guðmundr Óláfsson, Óláfr Varðason, Kárr biskups-maðr, ok Folalda-Norfi, Þorsteinn. Þeir réru inn í Þorskafjörð, ok sátu í dæl einni inn frá Kinnar-stöðum, þar sem leiðir skiljask til Vaðils ok inn með firði. Þorvaldr reið inn í Hús um aptaninn, en til dagverðar Óláfs-messu í Tungu til Jóreiðar, ok vestr til Saurbæjar um daginn, ok áði í Holti. Stefndi [hann] til sín Árna ór Tjaldanesi, ok bar á hann sakir um þat er Árni hafði keypt Óláfseyjar at Jóns-sonum, ok þar höfðu Jóns-synir gist opt. Þorvaldr reið inn um kveldit í Óláfsdal; en Frjádaginn í Bæ. Þá görði hann þar frá sér menn sína, Þórð son sínn, ok Þórð Heinreksson til Ísafjarðar; en aðra tvá út yfir Þorskafjörð, ok skyldu þeir boða mönnum til hesta-víga í Þorskafjörð Sunnudaginn. Hrafns-synir sjá þá ok kenndu; ok skeyttu því ekki um þá; at þeir ætluðu at Þorvaldr mundi ríða eptir; ok vildu þeir at þessa bæri undan. Þorvaldr var Laugardaginn í Bæ. En um kveldit bað hann taka hesta sína ok lézk vilja ríða fram til Gillastaða til Skeggja vinar síns; sem hann görði. Snorri hét húskarl Skeggja; hann fann tvá menn um kveldit í skógi, ok sögðusk vera heima-menn í Vatzfirði; ok spurðu at ferðum Þorvaldz. Hann kvað hans skamt at leita; ok sagði hann vera á Gillastöðum.

Snorri kom síðan heim, ok lagðisk niðr í úti-húsi, ok görði eigi vart við þetta.

Í Steinbjarnar-tungu kom maðr um nóttina ok tók af arni. Kona ein spurði hvat eldrinn skyldi. "Til Bæjar," sagði hann, "at elda Þorvaldi bað." Þorvaldr var á Gillastöðum, sem fyrr var ritað, ok Þórdís kona hans, Guthormr Heinreksson, ok Högni son Halldórs Helga sonar; Skeggi bóndi inn fjórði karlmaðr; húskarl inn fimti. Skeggi gékk út í móti elding, ok sá at naut vóru í túni; snöri inn ok spurði at húskarli. Ok í því kom dynr undir húsin; ok snöri hann til dura, ok sá fimm menn úti. Heyrði hann þá blót; ok vóru nefndir ymsir menn til atgöngu, Sturla Sighvatzson ok fleiri aðrir. Skeggi sagði Þorvaldi at ófriðr væri, ok kvazk ætla at fáir mundu menninir. Þorvaldr kvað hitt líkara, at eigi væri fáir. Kenndu þeir Þorvaldr þá reyk. Skeggi sagði, at roftorfs-veggr var undir kamri sá er ekki væri fyrir undan at ganga. Högni eggjaði útgöngu; en Þorvaldr kvað menn fyrir; ok snöri frá. Tóku þá þegar at loga húsin. Snöri Guthormr þá til úti-dura, ok varði. Fékk hann lag í óstinn, en annat í kviðinn, ok féll þar. Þorvaldr gékk í eldhús þá er eldrinn sótti at ok húsin loguðu. Hann lagðisk yfir eld-stó, ok lagði hendr í kross; ok þar fannsk hann síðan. Eptir þetta beiddi Skeggi griða, ok beiddi mönnum útgöngu. Var Þórdís þar þá út dregin um vegginn, ok Högni gékk þá ok út ok allir heima-menn. Meystaulpa ein lézk þar í eldhúsinu hjá Þorvaldi. Síðan bjoggusk Hrafns-synir á brott, ok tóku hesta þá er þeir kómu höndum á; tvá tóku þeir, ok vápn nokkur. Riðu þeir þá inn til Gilsfjarðar ok norðr á Kleifar, ok svófu þar um daginn. Riðu um kveldit til Hvalsár, en Mánadaginn inn með Hrútafirði, ok fundu Sturlu Sighvatzson inn í fjarðar-botni, ok sögðu hónum tíðendin. En er því var lokit gengu þeir bræðr á tal við Sturlu ok töluðu um hríð. Eptir þat skilja þeir, ok ríða Hrafns-synir norðr til Eyjafjarðar; ok tók Sighvatr vel við þeim öllum. Sturla reið heim, ok sendi suðr Torfa prest í Reykjaholt, at beiða sér griða ok sínum mönnum, ok Snorri skyldi selja fyrir sik ok sonu sína; Þórð bróður sínn ok Vatzfirðinga. Snorri svarar svá, at hann kvazk ætla at Hrafnssynir væri í Dölum; ok vildi eigi grið selja ef þeir væri þar. En þá er spurðisk at þeir vóru með Sighvati, var fundr lagðr í Norðrárdal með þeim frændum til griða. Kom þar til Sturla; en Snorri eigi; ok sendi Þorleif Þórðarson ok Styrmi prest inn Fróða, at taka grið til handa sér. En Sturlu þótti þat eigi trúlegt, ok vildi hann eigi griðin selja; ok lét Kálf Gilsson taka í hönd Þorleifi, en Torfa prest í hönd Styrmi presti. Mælti þá Styrmir fyrir griðum. Ok skilðu við þat.

Dróttins-daginn eptir brennu Þorvaldz kom Þórðr Þorvaldzson í Þorskafjörð ok spurði þar tíðendin. Frétti hann þá eptir, hvárt nökkut mundi tjóa eptir þeim at ríða. En menn ætluðu at þeir mundu undan komnir. Varð ekki af eptir-reiðinni; en Þórðr reið vestr á Fjörðu, ok görðisk höfðingi yfir ríki föður síns, ok þeir Snorri bræðr. Illugi hét son Þorvaldz jafn-gamall Snorra; Ketill ok Páll vóru yngri; Einarr var vetr-gamall, sonr þeirra Þórdísar. Snorri Sturluson sendi Jón son sínn til Vatzfjarðar at bjóða Þórdísi suðr þangat; en hón rézk þá út á Mýrar til bús þess er þau Þorvaldr höfðu þar átt.

Vetr þann er Guðmundr biskup var í Hvammi, var unnit á Kol inum auðga Árnasyni á Kolbeinsstöðum. Vann á hónum Dagstyggr, son Jóns lítils-bónda, er var landseti þeirra Snorra ok Hallveigar; því tók Snorri við Dagstygg eptir áverkana. Dagstyggr var manna mestr ok sterkastr, heldr ógiptusamlegr. Þá var með Snorra Jón, er kallaðr var sterkastr maðr á Íslandi. Þeir Dagstyggr slógu báðir um sumarit. Þat var einn dag um sumarit, at Jón murti kallaði heim alla sláttu-menn af verki, ok tóku þeir hesta sína. Mönnum þótti þetta undarlegt. Þá tók Guðmundr Galtason til orða: —

Þeir Jón riðu norðr til Staðar í Hrútafjörð ok veittu Brandi Jónssyni heimsókn. Þeir tóku Vandráð fylgðar-mann Brandz; ok hjó Jón sterki fót undan hónum; ok var þat bana-sár. Þeir tóku Brand, ok höfðu hann suðr í Reykjaholt, þvíat hann vildi eigi kúgask láta. En Snorri görði þá sátta, en gaf Brandi upp gjaldit; ok skilðu þeir þá vel. Þetta haust it sama fór Brandr Jónsson norðr í Víðidal, ok með hónum Teitr Þorbjarnarson, mágr hans; ok bræðr: Philippus, ok Ögmundr, ok Eyvindr. Þeir fala þar slátr at bóndum, Gunnari Klængssyni, — hann bjó at Þorkelshváli, — ok enn fleirum, ok heldr með ójafnaði. Þá fór til Þorsteinn [Hjálmsson]; ok mágar Gunnars, Rögnvaldr ok Ari; váru þeir eigi all-fáir; vildi Brandr ekki göra fyrir þeirra orð; ok sló í hlaupa-för með þeim. Sóttu þeir fjórir Brand; hann var í panzara þeim er ekki gékk á; en svað var á vellinum, ok skriðnaði hann, ok studdi niðr hendinni. Þá hljóp Rögnvaldr at hónum, ok hjó á handleginn við hreifann, svá at ekki hélt nema sinar þær er gengu af þumal-fingri. Eyvindr var ok sárr illa. Var höndin Brandz bundin illa, ok lauk svá at af leysti. Ósáttir skilðu þeir.

Sturla Sighvatzson sendi um haustið menn til Vatzfjarðar, ok lét bjóða Þorvaldz-sonum sátt fyrir Hrafns-sonu ok brennu. En Þórðr tók eigi undir þat; en bar fjörráð á Sturlu við föður sínn, ok svá á Sighvat. Um vetrinn sendi Snorri til Vatzfjarðar Starkað Snorrason, ok í annat sínn Gest Karlsson; ok var marg-talat um þeirra örendi af þeim mönnum er eigi váru vinir Snorra, slíkt sem síðan kom fram. En um vetrinn váru dylgjur miklar með Reykhyltingum ok Sauðfellingum.

Um vetrinn eptir Geisla-dag stefna Þorvaldz-synir þeim mönnum til sín er þeim þóttu röskvastir, ok fóru vestan með fimm tigi manna, fyrst til Steingrímsfjarðar, en þaðan til Kollafjarðar, ok svá til Bitru. At Brunngili bjó Svartr Narfason ok Bóthildr Heinreks-dóttir, systir Þórðar, er þar var í för. Þeir höfðu þat orð á, at þeir mundu fara til Hrútafjarðar ok svá suðr til mótz við Snorra. Þar tóku þeir til leiðsagnar þann mann er Klakk-álfr hét. Þeir fóru Gaflfellz-heiði ok svá til Laxárdals; ok kómu til Hamra, ok tóku þar menn alla ok gættu; en görðu elda stóra ok þurkuðu sik. Þeir bjoggu þar ok branda marga ok höfðu þá með sér. Þeir fóru þaðan öndurða nótt; ok bundu þar menn alla, nema Guðmund Þorgilsson, bróður Helga læknis er þar bjó. Hann höfðu þeir með sér. Þeir fóru á háls hjá Dönu-stöðum, ok svá ofan eptir hálsinum með þverdal, ok ofan hjá auðna-túni því er á Einars-teigi heitir við Þvergil upp frá Köldu-kinn. Þann dag áðr sendi sú kona er hét Rachel, kona Más kumbalda frá Gnúpi, Sturlu orð, at hann skyldi eigi heima vera; ok sagði at ófriðarfylgjur væri komnar í héraðit. Sturla reið heiman um daginn norðr til Miðfjarðar, ok ætlaði at sætta Þorstein Hjálmsson ok Brand Jónsson.