Bókastaðir

Einarr Hrafnsson var á Eyri at Guðrúnar fǫður-systur sinnar, er hann spurði at Þorvaldr ætlaði vestr ór Dǫlum. Steig hann þá þegar á skip, ok fóru vestr til Flateyjar. Síðan gengu þeir á skip allir brœðr, ok með þeim Guðmundr Óláfsson, Óláfr Varðason, Kárr biskups-maðr, ok Folalda-Norfi, Þorsteinn. Þeir réru inn í Þorskafjǫrð, ok sátu í dæl einni inn frá Kinnar-stǫðum, þar sem leiðir skiljask til Vaðils ok inn með firði.

Þorvaldr reið inn í Hús um aptaninn, en til dagverðar Óláfs-messu í Tungu til Jóreiðar, ok vestr til Saurbœjar um daginn, ok áði í Holti. Stefndi [hann] til sín Árna ór Tjaldanesi, ok bar á hann sakir um þat er Árni hafði keypt Óláfseyjar at Jóns-sonum, ok þar hǫfðu Jóns-synir gist opt. Þorvaldr reið inn um kveldit í Óláfsdal; en Frjádaginn í Bœ. Þá gerði hann þar frá sér menn sína, Þórð son sinn, ok Þórð Heinreksson til Ísafjarðar; en aðra tvá út yfir Þorskafjǫrð, ok skyldu þeir boða mǫnnum til hesta-víga í Þorskafjǫrð Sunnudaginn. Hrafns-synir sjá þá ok kenndu; ok skeyttu því ekki um þá; at þeir ætluðu at Þorvaldr mundi ríða eptir; ok vildu þeir at þessa bæri undan. Þorvaldr var Laugardaginn í Bœ. En um kveldit bað hann taka hesta sína ok lézk vilja ríða fram til Gillastaða til Skeggja vinar síns; sem hann gerði.

Snorri hét húskarl Skeggja; hann fann tvá menn um kveldit í skógi, ok sǫgðusk vera heima-menn í Vatnsfirði; ok spurðu at ferðum Þorvalds. Hann kvað hans skamt at leita; ok sagði hann vera á Gillastǫðum. Snorri kom síðan heim, ok lagðisk niðr í úti-húsi, ok gerði eigi vart við þetta.

Í Steinbjarnar-tungu kom maðr um nóttina ok tók glœðr af arni. Kona ein spurði hvat eldrinn skyldi. "Til Bœjar," sagði hann, "at elda Þorvaldi bað."

Þorvaldr var á Gillastǫðum, sem fyrr var ritat, ok Þórdís kona hans, Guthormr Heinreksson, ok Hǫgni son Halldórs Helga sonar; Skeggi bóndi inn fjórði karlmaðr; húskarl inn fimti. Skeggi gékk út í móti elding, ok sá at naut vóru í túni; snøri inn ok spurði at húskarli. Ok í því kom dynr undir húsin; ok snøri hann til dura, ok sá fimm menn úti. Heyrði hann þá blót; ok vóru nefndir ymsir menn til atgǫngu, Sturla Sighvatsson ok fleiri aðrir.

Skeggi sagði Þorvaldi at ófriðr væri, ok kvazk ætla at fáir mundu menninir. Þorvaldr kvað hitt líkara, at eigi væri fáir. Kenndu þeir Þorvaldr þá reyk. Skeggi sagði, at roftorfs-veggr var undir kamri sá er ekki væri fyrir undan at ganga. Hǫgni eggjaði útgǫngu; en Þorvaldr kvað menn fyrir; ok snøri frá.

Tóku þá þegar at loga húsin. Snøri Guthormr þá til úti-dura, ok varði. Fékk hann lag í óstinn, en annat í kviðinn, ok féll þar. Þorvaldr gékk í eldhús þá er eldrinn sótti at ok húsin loguðu. Hann lagðisk yfir eld-stó, ok lagði hendr í kross; ok þar fannsk hann síðan.

Eptir þetta beiddi Skeggi griða, ok beiddi mǫnnum útgǫngu. Var Þórdís þar þá út dregin um vegginn, ok Hǫgni gékk þá ok út ok allir heima-menn. Meystaulpa ein lézk þar í eldhúsinu hjá Þorvaldi.

Síðan bjoggusk Hrafns-synir á brott, ok tóku hesta þá er þeir kómu hǫndum á; tvá tóku þeir, ok vápn nokkur. Riðu þeir þá inn til Gilsfjarðar ok norðr á Kleifar, ok svófu þar um daginn. Riðu um kveldit til Hvalsár, en Mánadaginn inn með Hrútafirði, ok fundu Sturlu Sighvatsson inn í fjarðar-botni, ok sǫgðu honum tíðendin. En er því var lokit gengu þeir brœðr á tal við Sturlu ok tǫluðu um hríð. Eptir þat skilja þeir, ok ríða Hrafns-synir norðr til Eyjafjarðar; ok tók Sighvatr vel við þeim ǫllum.

Sturla reið heim, ok sendi suðr Torfa prest í Reykjaholt, at beiða sér griða ok sínum mǫnnum, ok Snorri skyldi selja fyrir sik ok sonu sína; Þórð bróður sinn ok Vatnsfirðinga. Snorri svarar svá, at hann kvazk ætla at Hrafnssynir væri í Dǫlum; ok vildi eigi grið selja ef þeir væri þar.

En þá er spurðisk at þeir vóru með Sighvati, var fundr lagðr í Norðrárdal með þeim frændum til griða. Kom þar til Sturla; en Snorri eigi; ok sendi Þorleif Þórðarson ok Styrmi prest inn Fróða, at taka grið til handa sér. En Sturlu þótti þat eigi trúlegt, ok vildi hann eigi griðin selja; ok lét Kálf Gilsson taka í hǫnd Þorleifi, en Torfa prest í hǫnd Styrmi presti. Mælti þá Styrmir fyrir griðum. Ok skilðu við þat.

Dróttins-daginn eptir brennu Þorvalds kom Þórðr Þorvaldsson í Þorskafjǫrð ok spurði þar tíðendin. Frétti hann þá eptir, hvárt nǫkkut mundi tjóa eptir þeim at ríða. En menn ætluðu at þeir mundu undan komnir. Varð ekki af eptir-reiðinni; en Þórðr reið vestr á Fjǫrðu, ok gerðisk hǫfðingi yfir ríki fǫður síns, ok þeir Snorri brœðr.

Íllugi hét son Þorvalds jafn-gamall Snorra; Ketill ok Páll vóru yngri; Einarr var vetr-gamall, sonr þeirra Þórdísar. Snorri Sturluson sendi Jón son sinn til Vatnsfjarðar at bjóða Þórdísi suðr þangat; en hon rézk þá út á Mýrar til bús þess er þau Þorvaldr hǫfðu þar átt.

Vetr þann er Guðmundr biskup var í Hvammi, var unnit á Kol inum auðga Árnasyni á Kolbeinsstǫðum. Vann á honum Dagstyggr, son Jóns lítils-bónda, er var landseti þeirra Snorra ok Hallveigar; því tók Snorri við Dagstygg eptir áverkana. Dagstyggr var manna mestr ok sterkastr, heldr ógiptusamlegr. Þá var með Snorra Jón, er kallaðr var sterkastr maðr á Íslandi. Þeir Dagstyggr slógu báðir um sumarit. Þat var einn dag um sumarit, at Jón murtr kallaði heim alla sláttu-menn af verki, ok tóku þeir hesta sína. Mǫnnum þótti þetta undarlegt. Þá tók Guðmundr Galtason til orða: —

Þeir Jón riðu norðr til Staðar í Hrútafjǫrð ok veittu Brandi Jónssyni heimsókn. Þeir tóku Vandráð fylgðar-mann Brands; ok hjó Jón sterki fót undan honum; ok var þat bana-sár. Þeir tóku Brand, ok hǫfðu hann suðr í Reykjaholt, þvíat hann vildi eigi kúgask láta. En Snorri gerði þá sátta, en gaf Brandi upp gjaldit; ok skilðu þeir þá vel.

Þetta haust it sama fór Brandr Jónsson norðr í Víðidal, ok með honum Teitr Þorbjarnarson, mágr hans; ok brœðr: Philippus, ok Ǫgmundr, ok Eyvindr. Þeir fala þar slátr at bóndum, Gunnari Klængssyni, — hann bjó at Þorkelshváli, — ok enn fleirum, ok heldr með ójafnaði. Þá fór til Þorsteinn [Hjálmsson]; ok mágar Gunnars, Rǫgnvaldr ok Ari; vóru þeir eigi all-fáir; vildi Brandr ekki gera fyrir þeirra orð; ok sló í hlaupa-fǫr með þeim.

Sóttu þeir fjórir Brand; hann var í panzara þeim er ekki gékk á; en svað var á vellinum, ok skriðnaði hann, ok studdi niðr hendinni. Þá hljóp Rǫgnvaldr at honum, ok hjó á handleginn við hreifann, svá at ekki hélt nema sinar þær er gengu af þumal-fingri. Eyvindr var ok sárr ílla. Var hǫndin Brands bundin ílla, ok lauk svá at af leysti. Ósáttir skilðu þeir.

Sturla Sighvatsson sendi um haustit menn til Vatnsfjarðar, ok lét bjóða Þorvalds-sonum sátt fyrir Hrafns-sonu ok brennu. En Þórðr tók eigi undir þat; en bar fjǫrráð á Sturlu við fǫður sinn, ok svá á Sighvat. Um vetrinn sendi Snorri til Vatnsfjarðar Starkað Snorrason, ok í annat sinn Gest Karlsson; ok var marg-talat um þeirra ørendi af þeim mǫnnum er eigi vóru vinir Snorra, slíkt sem síðan kom fram. En um vetrinn vóru dylgjur miklar með Reykhyltingum ok Sauðfellingum.

Um vetrinn eptir Geisla-dag stefna Þorvalds-synir þeim mǫnnum til sín er þeim þóttu rǫskvastir, ok fóru vestan með fimm tigi manna, fyrst til Steingrímsfjarðar, en þaðan til Kollafjarðar, ok svá til Bitru. At Brunngili bjó Svartr Narfason ok Bóthildr Heinreks-dóttir, systir Þórðar, er þar var í fǫr. Þeir hǫfðu þat orð á, at þeir mundu fara til Hrútafjarðar ok svá suðr til móts við Snorra. Þar tóku þeir til leiðsagnar þann mann er Klakk-álfr hét. Þeir fóru Gaflfells-heiði ok svá til Laxárdals; ok kómu til Hamra, ok tóku þar menn alla ok gættu; en gerðu elda stóra ok þurkuðu sik. Þeir bjoggu þar ok branda marga ok hǫfðu þá með sér. Þeir fóru þaðan ǫndurða nótt; ok bundu þar menn alla, nema Guðmund Þorgilsson, bróður Helga læknis er þar bjó. Hann hǫfðu þeir með sér. Þeir fóru á háls hjá Dǫnu-stǫðum, ok svá ofan eptir hálsinum með þverdal, ok ofan hjá auðna-túni því er á Einars-teigi heitir við Þvergil upp frá Kǫldu-kinn.

Þann dag áðr sendi sú kona er hét Rachel, kona Más kumbalda frá Gnúpi, Sturlu orð, at hann skyldi eigi heima vera; ok sagði at ófriðarfylgjur væri komnar í héraðit. Sturla reið heiman um daginn norðr til Miðfjarðar, ok ætlaði at sætta Þorstein Hjálmsson ok Brand Jónsson.