Bókastaðir

Um várit eptir hafði Þórðr uppi Þórsness-þing, sem þeir höfðu ráð fyrir görtbræðr; ok sendi Snorri Jón son sínn við sjaunda mann, ok höfðu einn hest. Þá tók Þórðr upp Sorrunga-goðorð, er var erfða-goðorð Sturlunga; ok tók Jón við tveim hlutum, en Þórðr hafði þriðjung. Þetta líkaði Sturlu Sighvatzsyni all-þungt; ok sat heima um þingit. Leið svá fram til Alþingis. Snorri reið til þings, eptir vanða, með fjölmenni. Þórðr kvaddi nökkura menn til þingreiðar, ok ætlaði eigi til öndverðz þings; en sendi Sturlu, son sínn, til Snorra með goðorð sín. Jóns-messu um þingit stefndi Sturla at sér mönnum; vóru þeir á fjórða tigi. Þar vóru tveir synir Hrafns: Sveinbjörn ok Einarr; Arni Auðunnarson, Ingimundr ok Skíði bræðr; Lauga-Snorri; Ásbjörn ok Eyjólfr bræðr; Þorgils ok Birningr bræðr; Vigfús Ívarsson; Eirekr birkibeinn; ok enn fleiri vóru heima-menn ok um-siténdr. Sturla snýr inn til fjöru. Þá spurði Sveinbjörn Hrafnsson hvert hann ætlaði. Hann lézk ætla inn í Hvamm. Þeir löttu þess flestir. Sturla kvað eigi þurfa at letja sik; "Þvíat ek vil, at eigi talisk nú Þórðr einn við um Snorrunga-goðorð sem á Þórsnes-þingi; en eingi minna manna vil ek at mein göri Þórði föður-bróður mínum, eðr sonum hans, eðr Ingimundi Jónssyni. En ráða vil ek nú at sinni." Í Hvammi var fyrir mart manna með Þórði: Óláfr son hans, Ingimundr Jónsson, Bárðr garðbrjótr; Páll ok Magnús bræðr; Hallvarðr Þorkelsson, Einarr naut. Páll vakði ok annarr maðr, ok sátu á virkis-vegg fyrir loptz-durum. Sá þeir eigi fyrr en þeir Sturla riðu í Hvammdalsgerði. Vökðu þeir menn upp, ok létu aptr hurðir. Þeir Sturla kölluðu at loptinu, ok sögðu at Sturla vildi finna Þórð. En þagat var í mót. Þórðrræddi, at þeir skyldu ganga út; en Ingimundr kvað þat eigi ráð vera; sagði vera liðs-mun ok búnings-mun. En er þeir Sturla fengu engin svör, tóku þeir. hlöðu-ás ok báru at durum, ok brutu upp dyrnar. Þeir luku aptr skálanum er þar vóru í and-durum: Þorkell prestr ok Óláfr Brynjólfsson, Þorsteinn Finnbogason. Þeir Vigfúss Ívarson ok Skíði Þórðarson gengu fyrst inn, en síðan hverr at öðrum. Þorsteinn Finnbogason hörfaði í and-dyri fyrir kamars-dyrr; ok særðu þeir hann mörgum sárum; en þeir prestr ok Óláfr Brynjólfsson hörfuðu í stofu; ok gengu þeir Lauga-Snorri ok bræðr hans sex saman í stofuna; vann Snorri á Óláfi; lagði [hann] sverði því er Hakon jarl galinn hafði sent Snorra Sturlusyni, í óst Óláfi, ok rauf á barkanum. Hann hjó í andlitið ok ór stálhúfu-barðinu, ok ór augat, ok í sundr kinnar-kjálkann. Hann hjó ok mikit sár á fótinn, en Birningr annat. Þorvaldr rennari hjó á hálsinn, svá at sá mænuna. Gengu þeir þá út, ok sögðu Sturlu hvat í hafði görzt; ok spurðu hvárt hann vildi láta ganga at skálanum. Sturla lézk eigi vilja; "Ok er ærit at görrt." Sendi hann þá Árna Auðunnarson til loptzins, ok bauð Þórði grið ok öllum mönnum. Sagði Árni svá síðan, at hónum þótti sem Sturla sæi þá þegar mis-smíði á för sínni. Þórðr gékk út ok allir þeir er inni vóru. Þá vóru grið sett, ok mælti Óláfr fyrir, son Þórðar. Reið Sturla þá þegar í brott; ok varð engi viðræða þeirra, ok ekki um sættir talat. Þórðr reið annan dag til þings með sex tigi manna. Ok er þeir Snorri bræðr fundusk, bauð hann at fara í Dali með svá mikinn afla sem Þórðr vildi. Þórðr sagði, at grið stóðu til miðsumars. Síðan lézk Þórðr vilja vita hver svör Sturla hefði fyrir sér, þá er góðgjarnir menn leitaði um sættir með þeim. Sturla sendi norðr at segja föður sínum hvat í hafði görzk. En Sighvatr hafði í fleymingi; ok sagði svá, er hann fann bændr í Eyjafirði, at sveinninn Sturla hefði riðit í Hvamm, ok kastað daus ok ás. En er þetta kom í Reykjaholt, kvað Guðmundr Galtason: —

Sumar þetta er nú var frá sagt, kom norðan til Alþingis Guðmundr biskup með þrjá tigi manna, ok tók Snorri við hónum um þingit með alla sína sveit. En eptir þingit reið hann vestr til Borgarfjarðar, ok fór þar yfir um sumarit; en þó tóku menn vel við hónum ok gáfu hónum mikit fé. Dreif þá til hans mann-fjöldi mikill. Fór hann um Snæfellz-nes ok svá inn til Dala, ok fór þar ekki at gistingum. Fór þá í Hvamms-sveit, ok um Strönd, ok á Reykjanes, ok til Steingríms-fjarðar, ok þaðan aptr til Saurbæjar; ok kom á Staðarhól um haustið fyrir vetr, ok hafði þá hundraÖ manna. Sighvatr var kominn í Dala, ok höfðu þeir Sturla sex tigi manna at Sauðafelli, þvíat öngar sættir höfðu verit með þeim Þórði ok Sturlu. Var Þórðr þá kominn útan í Hvamm; en hann hafði verit á Eyri um sumarit; höfðu þeir Böðvarr, son hans, þar sex tigi karla. Fundusk þeir bræðr í Ljár-skógum; ok var Sighvatr inn kátasti, meðan þeir töluðu um hesta ok lausnartíðendi. En er þeir skyldi tala um mál sín, máttu þeir eigi við talask, ok skilðu ósáttir. Sighvatr sendi þau orð til biskups, at hann skyldi eigi ætla sér þat at fara norðr til sveita. Biskup var á Staðarhóli þá er hann frétti at hónum var bönnuð yfirferð. Var þá sent eptir yxnum þeim er biskupi höfðu gefnir verit nær tuttugu; vóru þeir fyrst etnir. Þá fóru menn biskups til þeirra manna er farit höfðu at biskupi til Hóla, ok fengu þar mikit fé. En er leið at Jóla-föstu, tók biskup sótt, enda mátti þá eigi lengr vera ráða-laust. Þórðr fór þá á Staðarhól, ok bauð biskupi til sín; varð hann því feginn; ok bar Böðvarr biskup í börum suðr í Hvamm; ok var hann þar framan til Föstu. Var þá í Hvammi aldri færa en hundrað manna allz síðan biskup kom. Þeir Torfi prestr Guðmundarson ok Kolli Þorsteinsson fóru opt í milli þeirra frænda um vetrinn at leita um sættir; ok varð saman talað fyrir Föstu. Skyldi biskup fara norðr til staðar síns með þá menn sem verit höfðu í Hvammi um vetrinn; en Þorlákr Ketilsson ok Böðvarr skyldu göra með þeim Þórði ok Sturlu. Fór Sighvatr þá norðr þegar. En biskup fór lítlu síðarr, ok fann Sturlu í Hjarðarholti; ok sættusk þeir þá í annat sinn. En þeir Þórðr ok Sturla fundusk á Þorbergs-stöðum, ok sættusk þar. Var nú kyrt um vetrinn þat er eptir var. Um várit eptir lúka þeir upp görðum, Þorlákr Ketilsson ok Böðvarr, á Þorbergs-stöðum, ok görðu sex tigi hundraða, þriggja álna aura, fyrir fjörráð við Þórð, en tuttugu hundruð til handa hverjum þeirra er sárr varð; en þrjú hundruð fyrir hvern mann þann er fór í Hvamm. Sturla svarar svá görðum þessum: "Eigi er of mikit gört til handa sára-mönnum; ok þat skal vel gjalda; ok þat mun sannara at bæta fyrir þá menn er fólsku-ferð þessa fóru með mér; en fyrir fjörráð þykkjumk ek eigi eiga at bæta Þórði, föður-bróður mínum, þvíat ek vilda eigi dauða hans, sem ek lýsta þá fyrir mönnum mínum; en eigi mun ek deila við hann héðan í frá um fé þat sem vit höfum eigi orðit á sáttir hér til, Glerár-skóga eðr annat." Sturla greiddi Þórði þá Vals-hamars-eyjar, er hann hafði gört af Vigfúsi fyrir bjargir Árons Hjörleifssonar.

Vetr þann er Guðmundr biskup var í Hvammi, kom norðan í Reykjaholt Kolbeinn ungi Arnórsson; ok fór bónorðz-för, ok bað Hallberu dóttur Snorra; ok var þá þegar brúðlaup þeira; ok fór hón norðr með hónum. Þá fór ok norðr Jón murtr; ok kómu þeir til Staðar í Hrútafjörð; þar bjó þá Brandr Jónsson. Snorri Sturluson hafði látið sækja Brand til sekðar um fornt fé-mál, þat er hann hafði átt at Steinunni systur sínni, móður Brandz; en þeir Brandr höfðu vígása í durum; ok varð þar eigi inn gengit; ok hurfu þeir Kolbeinn við þat frá, ok fóru heim norðr. Jón hafði málit haft á hendr Brandi.

Þat sumar eptir reið Snorri til Alþingis eptir vanða. En þeir riðu eigi til þings, Þórðr ok Sturla. Hafði Þórðr bú á Eyri; en setti Sigurð Óláfsson fyrir bú í Hvammi; ok var hann eigi þar. Snorri sendi orð Þorvaldi Vatzfirðingi, at hann skyldi ríða til þings með hónum. Þorvaldr kom vestan með þrjá tigi manna, ok Þórðr son hans, ok Órækja Snorrason, er eptir hónum var sendr; ok reið á þing ok tjaldaði Valhallar-dilk. Sighvatr Sturluson var til þings kominn norðan; ok áttusk þeir fátt við, bræðr, um þingit; ok lítt fóru menn millum þeirra. Þinglausnar-dag reið Snorri til Lögbergs, sem hann var vanr, áðr hann reið af þingi. Sighvatr var at Lögbergi. Þorvaldr spurði Sighvat, hvat þeir bræðr skyldi tala um Snorrunga-goðorð. "Ekki mun ek um tala," segir Sighvatr. "Vilja muntú reyna vitni um," segir Þorvaldr. "Mér þykkja eingin merkilegri en þat er ek berr," segir Sighvatr. "Eigi skyldu þit bræðr deila um slíkt," segir Þorvaldr. "Ekki þarftú hér til at leggja," segir Sighvatr, "því at ekki mun fyrir þín orð gört." Eptir þetta skilðu menn. Riðu þeir Snorri heim til Reykjaholtz. Fóru þá vestr föru-nautar Þorvalldz; en hann var eptir við sjaunda mann.

Þat var eitt kveld er Snorri sat í laugu, at talat var um höfðingja. Sögðu menn, at þá var einginn slíkr höfðingi sem Snorri; ok þá mátti eingi höfðingi keppa við hann, sakir mægða þeirra er hann átti. Snorri sannaði [þat] at mágar hans vóru eigi smá-menni. Sturla Bárðarson hafði haldit vörð yfir lauginni, ok leiddi hann Snorra heim. Hann skaut fram stöku þessi, svá at Snorri heyrði: —

Þá er Sturla spurði at stygglega hafði farit með þeim bræðrum á þingi, en Þorvaldr var einn í Reykjaholti þá er lið hans fór vestr yfir, sendi hann Torfa prest suðr til Þorvaldz ok bað hann leita um sættir með þeim Snorra. En Þorvaldr lézk fara mundu, ef Snorri vildi. Snorri sagði óráðlegt at Þorvaldr færi, fyrir sakir Hrafns-sona ok Jóns-sona; en kallaði þó Sturlu óvinlegan. Þorvaldr segir, at annat lítið mundi fyrr verða, en Hrafns-synir mundi standa yfir höfuð-svörðum hans. En þó varð ekki af ferð Þorvaldz. Snorri fór út undir Hraun til Skúla til mótz við Þórð bróður sínn; ok sagði, at hann vildi fara í Dali ok leita eptir hlut sínum við þingmenn Sturlu; ok bað Þórð fara með sér með fjölmenni. Þórðr kvazk vera mundu til umbóta með þeim, ef hann mætti; ok lézk vilja göra Sturlu orð. Snorri bað hann slíku ráða. Eptir þat sendi Þórðr mann til Sturlu, ok fýsti hann eigi heima at vera. Reið Sturla þá norðr um heiði til Miðfjarðar, ok hélt svá fréttum vestr til Dala um ferðir Snorra. Eptir þetta drógu þeir lið saman, Snorri ok Þorleifr Þórðarson, ok höfðu þrjú hundruð manna. Þórðr ok Böðvarr kómu útan með hálft annat hundruð manna. Þorgrímr Hauksson sagði draum sínn sonum Þórðar, Ólafi ok Sturlu, er þeir riðu um Vatzheiði. Hann dreymði, at hann þóttisk ríða með flokkinum inn til Dala. Hann þóttisk sjá, at kona gékk í mót flokkinum mikil ok heldr stórleit; ok þótti hónum kenna af henni þef íllan. Hón kvað þetta: —

Þeir Þórðr riðu í Hörðadal ok fundusk þar flokkar þeirra. Riðu síðan til Miðdala. Riðu þeir Snorri ok Þorvaldr til Sauðafellz, en aðrir flokkarnir dreifðusk þar um Dali. Var þá stefnt til Sauðafellz öllum bóndum fyrir sunnan Fáskrúð. Gengu þar allir menn til eiða við Snorra, ok sögðusk í þing með Snorra. Þorvaldr leitaði eptir við trúnaðar-menn Sturlu hvar hann væri, eðr hve skjótt hann mundi heim. Þeir spurðu hvárt hónum mundi fritt ef hann kæmi heim. "Skam-sæta ætla ek hónum þá laug," segir Þorvaldr. Flokkarnir skilðu í Dölum Miðvikudaginn; en Óláfs-messa in síðari var um daginn eptir. Þórðr Sturluson gékk at Þorvaldi áðr þeir skilðu, ok bað hann fara varlega ok varask Hrafns-sonu; lézk eigi vita hvar þeir vóru; kvað Þorvald dvalzk hafa svá lengi þar í sveitum, at hverr maðr mátti njósna um ferðir hans er vildi. "Guð þakki, bóndi," [segir Þorvaldr,] "er þú varar mik, en annat lítit mun fyrr verða, en Hrafns-synir sé bana-menn mínir." "Opt veltir lítil þúfa miklu hlassi," segir Þórðr.