Bókastaðir

Um várit eptir hafði Þórðr uppi Þórsness-þing, sem þeir hǫfðu ráð fyrir gǫrt brœðr; ok sendi Snorri Jón son sinn við sjaunda mann, ok hǫfðu einn hest. Þá tók Þórðr upp Snorrunga-goðorð, er var erfða-goðorð Sturlunga; ok tók Jón við tveim hlutum, en Þórðr hafði þriðjung. Þetta líkaði Sturlu Sighvatssyni all-þungt; ok sat heima um þingit.

Leið svá fram til Alþingis. Snorri reið til þings, eptir vanða, með fjǫlmenni. Þórðr kvaddi nǫkkura menn til þingreiðar, ok ætlaði eigi til ǫndverðs þings; en sendi Sturlu, son sinn, til Snorra með goðorð sín.

Jóns-messu um þingit stefndi Sturla at sér mǫnnum; vóru þeir á fjórða tigi. Þar vóru tveir synir Hrafns: Sveinbjǫrn ok Einarr; Árni Auðunnarson, Ingimundr ok Skíði brœðr; Lauga-Snorri; Ásbjǫrn ok Eyjólfr brœðr; Þorgils ok Birningr brœðr; Vigfús Ívarsson; Eirekr birkibeinn; ok enn fleiri vóru heima-menn ok um-siténdr.

Sturla snýr inn til fjǫru. Þá spurði Sveinbjǫrn Hrafnsson hvert hann ætlaði. Hann lézk ætla inn í Hvamm. Þeir lǫttu þess flestir. Sturla kvað eigi þurfa at letja sik; "Þvíat ek vil, at eigi talisk nú Þórðr einn við um Snorrunga-goðorð sem á Þórsnes-þingi; en engi minna manna vil ek at mein geri Þórði fǫður-bróður mínum, eða sonum hans, eða Ingimundi Jónssyni. En ráða vil ek nú at sinni."

Í Hvammi var fyrir mart manna með Þórði: Óláfr son hans, Ingimundr Jónsson, Bárðr garðbrjótr; Páll ok Magnús brœðr; Hallvarðr Þorkelsson, Einarr naut. Páll vakði ok annarr maðr, ok sátu á virkis-vegg fyrir lopts-durum. Sá þeir eigi fyrr en þeir Sturla riðu í Hvammdalsgerði. Vǫkðu þeir menn upp, ok létu aptr hurðir. Þeir Sturla kǫlluðu at loptinu, ok sǫgðu at Sturla vildi finna Þórð. En þagat var í mót. Þórðr ræddi, at þeir skyldu ganga út; en Ingimundr kvað þat eigi ráð vera; sagði vera liðs-mun ok búnings-mun.

En er þeir Sturla fengu engin svǫr, tóku þeir hlǫðu-ás ok báru at durum, ok brutu upp dyrnar. Þeir luku aptr skálanum er þar vóru í and-durum: Þorkell prestr ok Óláfr Brynjólfsson, Þorsteinn Finnbogason. Þeir Vigfúss Ívarson ok Skíði Þórðarson gengu fyrst inn, en síðan hverr at ǫðrum. Þorsteinn Finnbogason hǫrfaði í and-dyri fyrir kamars-dyrr; ok særðu þeir hann mǫrgum sárum; en þeir prestr ok Óláfr Brynjólfsson hǫrfuðu í stofu; ok gengu þeir Lauga-Snorri ok brœðr hans sex saman í stofuna; vann Snorri á Óláfi; lagði [hann] sverði því er Hákon jarl galinn hafði sent Snorra Sturlusyni, í óst Óláfi, ok rauf á barkanum. Hann hjó í andlitit ok ór stálhúfu-barðinu, ok ór augat, ok í sundr kinnar-kjálkann. Hann hjó ok mikit sár á fótinn, en Birningr annat. Þorvaldr rennari hjó á hálsinn, svá at sá mænuna.

Gengu þeir þá út, ok sǫgðu Sturlu hvat í hafði gǫrzk; ok spurðu hvárt hann vildi láta ganga at skálanum. Sturla lézk eigi vilja; "Ok er ærit at gǫrt." Sendi hann þá Árna Auðunnarson til loptsins, ok bauð Þórði grið ok ǫllum mǫnnum. Sagði Árni svá síðan, at honum þótti sem Sturla sæi þá þegar mis-smíði á fǫr sinni. Þórðr gékk út ok allir þeir er inni vóru. Þá vóru grið sett, ok mælti Óláfr fyrir, son Þórðar. Reið Sturla þá þegar í brott; ok varð engi viðrœða þeirra, ok ekki um sættir talat.

Þórðr reið annan dag til þings með sex tigi manna. Ok er þeir Snorri brœðr fundusk, bauð hann at fara í Dali með svá mikinn afla sem Þórðr vildi. Þórðr sagði, at grið stóðu til miðsumars. Síðan lézk Þórðr vilja vita hver svǫr Sturla hefði fyrir sér, þá er góðgjarnir menn leitaði um sættir með þeim.

Sturla sendi norðr at segja fǫður sínum hvat í hafði gǫrzk. En Sighvatr hafði í fleymingi; ok sagði svá, er hann fann bœndr í Eyjafirði, at sveinninn Sturla hefði riðit í Hvamm, ok kastat daus ok ás. En er þetta kom í Reykjaholt, kvað Guðmundr Galtason: —

Sumar þetta er nú var frá sagt, kom norðan til Alþingis Guðmundr biskup með þrjá tigi manna, ok tók Snorri við honum um þingit með alla sína sveit. En eptir þingit reið hann vestr til Borgarfjarðar, ok fór þar yfir um sumarit; en þó tóku menn vel við honum ok gáfu honum mikit fé. Dreif þá til hans mann-fjǫldi mikill. Fór hann um Snæfells-nes ok svá inn til Dala, ok fór þar ekki at gistingum. Fór þá í Hvamms-sveit, ok um Strǫnd, ok á Reykjanes, ok til Steingríms-fjarðar, ok þaðan aptr til Saurbœjar; ok kom á Staðarhól um haustit fyrir vetr, ok hafði þá hundrað manna.

Sighvatr var kominn í Dala, ok hǫfðu þeir Sturla sex tigi manna at Sauðafelli, þvíat øngar sættir hǫfðu verit með þeim Þórði ok Sturlu. Var Þórðr þá kominn útan í Hvamm; en hann hafði verit á Eyri um sumarit; hǫfðu þeir Bǫðvarr, son hans, þar sex tigi karla. Fundusk þeir brœðr í Ljár-skógum; ok var Sighvatr inn kátasti, meðan þeir tǫluðu um hesta ok lausnartíðendi. En er þeir skyldi tala um mál sín, máttu þeir eigi við talask, ok skilðu ósáttir.

Sighvatr sendi þau orð til biskups, at hann skyldi eigi ætla sér þat at fara norðr til sveita. Biskup var á Staðarhóli þá er hann frétti at honum var bǫnnuð yfirferð. Var þá sent eptir yxnum þeim er biskupi hǫfðu gefnir verit nær tuttugu; vóru þeir fyrst etnir. Þá fóru menn biskups til þeirra manna er farit hǫfðu at biskupi til Hóla, ok fengu þar mikit fé.

En er leið at Jóla-fǫstu, tók biskup sótt, enda mátti þá eigi lengr vera ráða-laust. Þórðr fór þá á Staðarhól, ok bauð biskupi til sín; varð hann því feginn; ok bar Bǫðvarr biskup í bǫrum suðr í Hvamm; ok var hann þar framan til Fǫstu. Var þá í Hvammi aldri fœra en hundrað manna alls síðan biskup kom.

Þeir Torfi prestr Guðmundarson ok Kolli Þorsteinsson fóru opt í milli þeirra frænda um vetrinn at leita um sættir; ok varð saman talat fyrir Fǫstu. Skyldi biskup fara norðr til staðar síns með þá menn sem verit hǫfðu í Hvammi um vetrinn; en Þorlákr Ketilsson ok Bǫðvarr skyldu gera með þeim Þórði ok Sturlu. Fór Sighvatr þá norðr þegar. En biskup fór lítlu síðarr, ok fann Sturlu í Hjarðarholti; ok sættusk þeir þá í annat sinn. En þeir Þórðr ok Sturla fundusk á Þorbergs-stǫðum, ok sættusk þar. Var nú kyrt um vetrinn þat er eptir var.

Um várit eptir lúka þeir upp gerðum, Þorlákr Ketilsson ok Bǫðvarr, á Þorbergs-stǫðum, ok gerðu sex tigi hundraða, þriggja álna aura, fyrir fjǫrráð við Þórð, en tuttugu hundruð til handa hverjum þeirra er sárr varð; en þrjú hundruð fyrir hvern mann þann er fór í Hvamm.

Sturla svarar svá gerðum þessum: "Eigi er of mikit gǫrt til handa sára-mǫnnum; ok þat skal vel gjalda; ok þat mun sannara at bœta fyrir þá menn er fólsku-ferð þessa fóru með mér; en fyrir fjǫrráð þykkjumk ek eigi eiga at bœta Þórði, fǫður-bróður mínum, þvíat ek vilda eigi dauða hans, sem ek lýsta þá fyrir mǫnnum mínum; en eigi mun ek deila við hann héðan í frá um fé þat sem vit hǫfum eigi orðit á sáttir hér til, Glerár-skóga eða annat." Sturla greiddi Þórði þá Vals-hamars-eyjar, er hann hafði gǫrt af Vigfúsi fyrir bjargir Árons Hjǫrleifssonar.

Vetr þann er Guðmundr biskup var í Hvammi, kom norðan í Reykjaholt Kolbeinn ungi Arnórsson; ok fór bónorðs-fǫr, ok bað Hallberu dóttur Snorra; ok var þá þegar brúðlaup þeira; ok fór hon norðr með honum.

Þá fór ok norðr Jón murtr; ok kómu þeir til Staðar í Hrútafjǫrð; þar bjó þá Brandr Jónsson. Snorri Sturluson hafði látit sækja Brand til sekðar um fornt fé-mál, þat er hann hafði átt at Steinunni systur sinni, móður Brands; en þeir Brandr hǫfðu vígása í durum; ok varð þar eigi inn gengit; ok hurfu þeir Kolbeinn við þat frá, ok fóru heim norðr. Jón hafði málit haft á hendr Brandi.

Þat sumar eptir reið Snorri til Alþingis eptir vanða. En þeir riðu eigi til þings, Þórðr ok Sturla. Hafði Þórðr bú á Eyri; en setti Sigurð Óláfsson fyrir bú í Hvammi; ok var hann eigi þar.

Snorri sendi orð Þorvaldi Vatnsfirðingi, at hann skyldi ríða til þings með honum. Þorvaldr kom vestan með þrjá tigi manna, ok Þórðr son hans, ok Órœkja Snorrason, er eptir honum var sendr; ok reið á þing ok tjaldaði Valhallar-dilk. Sighvatr Sturluson var til þings kominn norðan; ok áttusk þeir fátt við, brœðr, um þingit; ok lítt fóru menn millum þeirra.

Þinglausnar-dag reið Snorri til Lǫgbergs, sem hann var vanr, áðr hann reið af þingi. Sighvatr var at Lǫgbergi. Þorvaldr spurði Sighvat, hvat þeir brœðr skyldi tala um Snorrunga-goðorð.

"Ekki mun ek um tala," segir Sighvatr.

"Vilja muntú reyna vitni um," segir Þorvaldr.

"Mér þykkja engin merkilegri en þat er ek ber," segir Sighvatr.

"Eigi skyldu þit brœðr deila um slíkt," segir Þorvaldr.

"Ekki þarftú hér til at leggja," segir Sighvatr, "því at ekki mun fyrir þín orð gǫrt."

Eptir þetta skilðu menn. Riðu þeir Snorri heim til Reykjaholts. Fóru þá vestr fǫru-nautar Þorvalds; en hann var eptir við sjaunda mann.

Þat var eitt kveld er Snorri sat í laugu, at talat var um hǫfðingja. Sǫgðu menn, at þá var enginn slíkr hǫfðingi sem Snorri; ok þá mátti engi hǫfðingi keppa við hann, sakir mægða þeirra er hann átti. Snorri sannaði [þat] at mágar hans vóru eigi smá-menni. Sturla Bárðarson hafði haldit vǫrð yfir lauginni, ok leiddi hann Snorra heim. Hann skaut fram stǫku þessi, svá at Snorri heyrði: —

Þá er Sturla spurði at stygglega hafði farit með þeim brœðrum á þingi, en Þorvaldr var einn í Reykjaholti þá er lið hans fór vestr yfir, sendi hann Torfa prest suðr til Þorvalds ok bað hann leita um sættir með þeim Snorra. En Þorvaldr lézk fara mundu, ef Snorri vildi. Snorri sagði óráðlegt at Þorvaldr fœri, fyrir sakir Hrafns-sona ok Jóns-sona; en kallaði þó Sturlu óvinlegan. Þorvaldr segir, at annat lítit mundi fyrr verða, en Hrafns-synir mundi standa yfir hǫfuð-svǫrðum hans. En þó varð ekki af ferð Þorvalds.

Snorri fór út undir Hraun til Skúla til móts við Þórð bróður sinn; ok sagði, at hann vildi fara í Dali ok leita eptir hlut sínum við þingmenn Sturlu; ok bað Þórð fara með sér með fjǫlmenni. Þórðr kvazk vera mundu til umbóta með þeim, ef hann mætti; ok lézk vilja gera Sturlu orð. Snorri bað hann slíku ráða. Eptir þat sendi Þórðr mann til Sturlu, ok fýsti hann eigi heima at vera. Reið Sturla þá norðr um heiði til Miðfjarðar, ok hélt svá fréttum vestr til Dala um ferðir Snorra.

Eptir þetta drógu þeir lið saman, Snorri ok Þorleifr Þórðarson, ok hǫfðu þrjú hundruð manna. Þórðr ok Bǫðvarr kómu útan með hálft annat hundruð manna. Þorgrímr Hauksson sagði draum sinn sonum Þórðar, Óláfi ok Sturlu, er þeir riðu um Vatnsheiði. Hann dreymði, at hann þóttisk ríða með flokkinum inn til Dala. Hann þóttisk sjá, at kona gékk í mót flokkinum mikil ok heldr stórleit; ok þótti honum kenna af henni þef íllan. Hon kvað þetta: —

Þeir Þórðr riðu í Hǫrðadal ok fundusk þar flokkar þeirra. Riðu síðan til Miðdala. Riðu þeir Snorri ok Þorvaldr til Sauðafells, en aðrir flokkarnir dreifðusk þar um Dali. Var þá stefnt til Sauðafells ǫllum bóndum fyrir sunnan Fáskrúð. Gengu þar allir menn til eiða við Snorra, ok sǫgðusk í þing með Snorra.

Þorvaldr leitaði eptir við trúnaðar-menn Sturlu hvar hann væri, eða hve skjótt hann mundi heim. Þeir spurðu hvárt honum mundi fritt ef hann kœmi heim.

"Skam-sœta ætla ek honum þá laug," segir Þorvaldr.

Flokkarnir skilðu í Dǫlum Miðvikudaginn; en Óláfs-messa in síðari var um daginn eptir. Þórðr Sturluson gékk at Þorvaldi áðr þeir skilðu, ok bað hann fara varlega ok varask Hrafns-sonu; lézk eigi vita hvar þeir vóru; kvað Þorvald dvalzk hafa svá lengi þar í sveitum, at hverr maðr mátti njósna um ferðir hans er vildi.

"Guð þakki, bóndi," [segir Þorvaldr,] "er þú varar mik, en annat lítit mun fyrr verða, en Hrafns-synir sé bana-menn mínir."

"Opt veltir lítil þúfa miklu hlassi," segir Þórðr.