Bókastaðir

Erri enn engin.

Eptir þat hverfr Björn í burt, ok veit enginn, hvat af honum verðr; ok er menn sakna Björns, þá er hans farit at leita, ok finst hann hvergi, sem líkligt er. Frá því er nú at segja, at fé konúngs er drepit niðr at handamáli, ok einn grábjörn legst á þat, bæði mikill ok grimmligr. Eitt kveld berr þat til, at karlsdóttir sér þenna enn grimma björn;Eitt kveld berr þat til, at karlsdóttir sèr þenna enn grimma björn; björn ferr at henni, ok lætr allblítt við hana; í þessum birni þikist hún kenna augu Björns konúngssonar, ok forðast hún þat lítt; dýrit gengr þá frá henni, en hún ferr eptir því, ok allt til þess þat kemr at helli nokkrum; ok sem hún kemr at hellinum, þá er þar maðr fyrir, ok heilsar Beru karlsdóttur; hún kennir, at þetta er Björn Hríngsson, ok verðr þar mikill fagnaðarfundr. Þar eru þau í hellinum um hríð, því hún vildi ekki skíljast við hann, á meðan hún á kost; hann kallar henni þat ósæmiligt, at vera þar hjá honum, því hann sé dýr um daga, en maðr um nætr.hann kallar henni þat ósæmiligt, at vera þar hjá honum, því hann sè dýr um daga, en maðr um nætr. Hríngr konúngr kemr nú heim úr hernaðinum, ok er honum sagt, hver tíðindi at til hafa borit, á meðan hann hefir verit í burt: hvarf Björns, sonar hans, ok þat annat, um þat mikla dýr, sem komit væri í landit, ok mest legðist á sjálfs hans fé.Hríngr konúngr kemr nú heim úr hernaðinum, ok er honum sagt, hver tíðindi at til hafa borit, á meðan hann hefir verit í burt: hvarf Björns, sonar hans, ok þat annat, um þat mikla dýr, sem komit væri í landit, ok mest legðist á sjálfs hans fè. Drottníng eggjaði fast at láta drepa dýrit, en þó frestaðist þat um hríð; lætr konúngr sér fátt um þetta finnast, ok þikir með undarligu móti vera.lætr konúngr sèr fátt um þetta finnast, ok þikir með undarligu móti vera. Einhvorja nótt, er þau Bera voru í rekkju sinni ok Björn konúngsson, tók Björn til orða ok mælti: svá grunar mik, at banadagr minn muni vera á morgun, ok munu þeir fá mik veiddan, enda þiki mér ekki gaman at lífinu fyrir ósköpum þeim, sem á mér liggja, þó þat eina sé mér til yndis, sem við erum bæði, en þó mun því nú bregða;Einhvorja nótt, er þau Bera voru í rekkju sinni ok Björn konúngsson, tók Björn til orða ok mælti: svâ grunar mik, at banadagr minn muni vera á morgun, ok munu þeir fá mik veiddan, enda þiki mèr ekki gaman at lífinu fyrir ósköpum þeim, sem á mèr liggja, þó þat eina sè mèr til yndis, sem við erum bæði, en þó mun því nú bregða; hríng þenna mun ek gefa þér, er undir vinstri hendi mér er;hríng þenna mun ek gefa þèr, er undir vinstri hendi mèr er; þú munt sjá liðit á morgin, sem at mér sækir, ok þá ek er dauðr, farðu til konúngsins, ok biðtu hann at gefa þér þat, sem er undir bóg dýrsins vinstra megin, en hann mun því játa þér;þú munt sjá liðit á morgin, sem at mèr sækir, ok þá ek er dauðr, farðu til konúngsins, ok biðtu hann at gefa þèr þat, sem er undir bóg dýrsins vinstra megin, en hann mun því játa þèr; drottníngu mun gruna þik, þá er þú ætlar í burt, ok mun hún gefa þér at eta af dýrs slátrinu, en þat skyldir þú eigi eta, því þú ert kona eigi heil, sem þú veizt, ok muntu fæða sveina 3, er við munum eiga, ok á þeim mun þat sjá, ef þú etr af dýrs slátrinu, en drottníng þessi er hit mesta tröll;drottníngu mun gruna þik, þá er þú ætlar í burt, ok mun hún gefa þèr at eta af dýrs slátrinu, en þat skyldir þú eigi eta, því þú ert kona eigi heil, sem þú veizt, ok muntu fæða sveina 3, er við munum eiga, ok á þeim mun þat sjá, ef þú etr af dýrs slátrinu, en drottníng þessi er hit mesta tröll; síðan far þú heim til föður þíns, ok þar muntu fæða sveinana; einn mun þér þó vestr þikja;einn mun þèr þó vestr þikja; ok ef þú mátt eigi annast þá heima fyrir ósköpum þeirra ok ófyrirleitni, leiðtu þá í burtu, ok farðu híngat til hellisins með þá, hér muntu sjá kistu með þremr gólfum;ok ef þú mátt eigi annast þá heima fyrir ósköpum þeirra ok ófyrirleitni, leiðtu þá í burtu, ok farðu híngat til hellisins með þá, hèr muntu sjá kistu með þremr gólfum; þat munu segja rúnir þær, sem þar eru hjá, hvat hverr þeirra skal eignast; vopn 3 eru í berginu, ok skal þat hverr hafa, sem honum er ætlat; sá sem fyrst kemr til, sonr okkar, skal Þórir heita, annar Elgfróði, þriði Böðvar, ok þiki mér þess líkara, at þeir verði eigi litlir fyrir sér, ok þeirra nöfn munu lengi uppi vera.sá sem fyrst kemr til, sonr okkar, skal Þórir heita, annar Elgfróði, þriði Böðvar, ok þiki mèr þess líkara, at þeir verði eigi litlir fyrir sèr, ok þeirra nöfn munu lengi uppi vera. Hann segir henni fyrir marga hluti, ok steypist síðan bjarnarhamrinn yfir hann, ok gengr björninn svá út, ok hún eptir honum, ok litast um, ok þá sér hún koma mikit lið fram fyrir fjállsöxlina, ok fara margir hundar ok stórir fyrir liðinu.Hann segir henni fyrir marga hluti, ok steypist síðan bjarnarhamrinn yfir hann, ok gengr björninn svâ út, ok hún eptir honum, ok litast um, ok þá sèr hún koma mikit lið fram fyrir fjállsöxlina, ok fara margir hundar ok stórir fyrir liðinu. Björninn rennr nú frá hellinum ok með fjallinu fram; koma hundarnir ok konúngsmenninnir í móti honum, ok varð hann þeim torsóktr, meiddi hann marga menn fyrir þeim, áðr hann yrði sóktr, ok alla hunda deyddi hann. Þar kom, at þeir slóu hríng um hann, ok sveimaði hann þá innan um hrínginn, ok sér, í hvert efni komit er, at hann fær eigi undan komist;Þar kom, at þeir slóu hríng um hann, ok sveimaði hann þá innan um hrínginn, ok sèr, í hvert efni komit er, at hann fær eigi undan komist; snýr hann þá þángat, sem konúngr stendr, ok þrífr þann mann, sem nærstr stóð honum, ok reif hann kvikan í sundr; þá var björninn svá móðr, at hann kastaði sér flötum niðr;þá var björninn svâ móðr, at hann kastaði sèr flötum niðr; hlaupa þeir þá skjótt at, ok drepa hann. Þetta sér karlsdóttir;Þetta sèr karlsdóttir; hún gengr at konúngi, ok mælti: villt þér, herra! gefa mér þat, sem undir vinstra bóg dýrsins er? konúngr játaði því, sagði þat eitt mundi þar vera, at honum mundi vel sóma at veita henni þat.hún gengr at konúngi, ok mælti: villt þèr, herra! gefa mèr þat, sem undir vinstra bóg dýrsins er? konúngr játaði því, sagði þat eitt mundi þar vera, at honum mundi vel sóma at veita henni þat. Konúngsmenn höfðu þá flegit björninn mjök; Bera gekk þá at, ok tók í burt hrínginn ok varðveitti, en eigi sáu menn, hvat hún tók, enda var þar ekki eptir leitat; konúngr spyrr, hver hún væri, því hann kendi hana eigi; hún sagði til sín, sem henni sýndist, ok annat enn var.

Konúngr ferr nú heim ok Bera í ferð með konúngi; drottníng var allkát, ok tók vel við henni, ok frétti, hver hún væri;drottníng var allkát, ok tók vel við henni, ok frètti, hver hún væri; hún sagði, sem fyrr, eigi hit sanna til. Drottníng gjörir nú veizlu mikla, ok lætr búa bjarnarslátrit til fagnaðar mönnum. Karlsdóttir er í skemmu drottníngar, ok náir eigi burt at fara, því drottníngu grunar, hver hún muni vera; ok þar kemr drottníng með disk vonum bráðara, var þar á bjarnarholdit, ok bað Beru neyta; hún vildi eigi eta; þetta eru fyrn mikil, segir drottníng, at þú trunsar við fagnaði þessum, er drottníng sjálf virðist at bjóða þér, ok tak við skjótt, ellegar skal þér annar verri;þetta eru fyrn mikil, segir drottníng, at þú trunsar við fagnaði þessum, er drottníng sjálf virðist at bjóða þèr, ok tak við skjótt, ellegar skal þèr annar verri; hún bitar fyrir hana, ok þat verðr af leiknum, at hún etr þann bita; drottníng skerr þá annann, ok lætr í munn henni, ok þar kemr lítit korn niðr af þeim bita, ok sló þá úr munni sér, ok kveðst eigi meir mundu eta, þó hún píndi hana eða deyddi;drottníng skerr þá annann, ok lætr í munn henni, ok þar kemr lítit korn niðr af þeim bita, ok sló þá úr munni sèr, ok kveðst eigi meir mundu eta, þó hún píndi hana eða deyddi; drottníng mælti: vera kann, at nú dugi nokkut, ok hló at. Síðan fór Bera í burt ok heim til föður síns; hún hefir óhæga höfn meðferðar; hún sagði nú föður sínum alla málavöxtu um sitt ráð, hvernin háttat er; ok litlu síðarr tók hún sótt, ok fæddi sveinbarn, þó nokkut með undarligum hætti; þat var maðr upp, en elgr niðr frá nafla; hann er nefndr Elgfróði. Annar sveinn kemr þar til, ok er kallaðr Þórir; hundsfætr voru á honum frá rist, ok því var hann kallaðr Þórir hundsfótr, hann var maðr fríðastr sýnum fyrir annat. Hinn þriði sveinn kom til, ok var sá allra vænstr, sá er kallaðr Böðvar, ok var honum ekki neitt til lýta; Böðvari ann hún mest; þeir renna nú upp sem gras; ok þá þeir eru at leikum með öðrum mönnum, eru þeir grimmir ok óvægir um allt, fá menn harðleikit af þeim; meiðir Fróði marga menn fyrir konúngi, en deyddi suma með öllu.

Svá fór fram um hríð, þartil at þeir eru 12 vetra gamlir;Svâ fór fram um hríð, þartil at þeir eru 12 vetra gamlir; þeir eru þá svá sterkir, at öngir konúngsmenn stóðust fyrir þeim, ok mega þá ekki at leikum vera.þeir eru þá svâ sterkir, at öngir konúngsmenn stóðust fyrir þeim, ok mega þá ekki at leikum vera. Þá sagði Fróði móður sinni, at hann vill fara í burt, ok má ek ekki við menn eiga, því þeir eru ölmussur einar, ok meiðast strax, þá við er komit; hún sagði honum ekki hent í fjölmenni fyrir óvægi sína. Móðir hans ferr nú með honum til hellisins, ok vísar honum til þess fjár, sem faðir hans hafði honum ætlat, því Björn hafði þat allt ákveðit, hvat hverr skyldi hafa. Fróði vildi taka meira, ok náði ekki, því þat var minst fét, sem honum var ætlat;Fróði vildi taka meira, ok náði ekki, því þat var minst fèt, sem honum var ætlat; ok nú sér hann, hvar vopnin taka fram úr berginu, tekr hann fyrst til hjaltanna, ok er sverðit fast, svá hann nár því eigi;ok nú sèr hann, hvar vopnin taka fram úr berginu, tekr hann fyrst til hjaltanna, ok er sverðit fast, svâ hann nár því eigi; þá þrífr hann til öxarskaptsins ok er eigi lausara; þá mælti Elgfróði: má vera, at sá einn hafi ætlat, er gripum þessum hefir hér komit, at vopnaskipti skuli fara eptir fjárskiptum öðrum;þá mælti Elgfróði: má vera, at sá einn hafi ætlat, er gripum þessum hefir hèr komit, at vopnaskipti skuli fara eptir fjárskiptum öðrum; þrífr nú til heptisins, ok var þat þegar laust; þar fylgdi ein skálm heptinu; harin leit á skálmina um hríð, ok mælti síðan: ójafngjarn hefir sá verit, er þessum gripum hefir átt at skipta; leggr nú skálminni tveim höndum í bergit, ok vill brjóta hana sundr, en skálmin hljóp inní bergit, svá at skellist við heftit, en þó brotnaði hún ekki at heldr.leggr nú skálminni tveim höndum í bergit, ok vill brjóta hana sundr, en skálmin hljóp inní bergit, svâ at skellist við heftit, en þó brotnaði hún ekki at heldr. Þá mælti Elgfróði: hvat mun varða, hvörnin ek ferr með ópokkagrip þenna, því ekki er örvænt, at bíta kunni; eptir þat kvaddi hann móður sína at skilnaði. Fróði ferr núá kjalveg einn, ok gjörist þar illvirkr ok drepr menn til fjár sér, ok smíðar sér skála ok býst þar um.Fróði ferr núá kjalveg einn, ok gjörist þar illvirkr ok drepr menn til fjár sèr, ok smíðar sèr skála ok býst þar um.

Hríngr konúngr þikist nú vita, hvörjum kynstrum þetta muni gegna alltsaman, ok hefr ekki um þat fyrir alþýðu, ok lætr þó vera kyrt jafnt sem áðr. Litlu síðarr beiðist Þórir hundsfótr at fara í burt, en móðir hans vísar honum til hellisins, ok svá til þess fjár, sem honum var ætlat, ok segir honum til vopnanna, ok bað hann taka öxina, ok kvað hún svá föður hans hafa fyrir mælt;Litlu síðarr beiðist Þórir hundsfótr at fara í burt, en móðir hans vísar honum til hellisins, ok svâ til þess fjár, sem honum var ætlat, ok segir honum til vopnanna, ok bað hann taka öxina, ok kvað hún svâ föður hans hafa fyrir mælt; síðan fór Þórir í burt, ok bað móður sína vel lifa. Hann þrífr fyrst til hjaltanna, ok er sverðit fast, þá tekr hann í heftit, ok er öxin laus, því hún var honum ætluð; síðan tekr hann fét, ok ferr leið sína;síðan tekr hann fèt, ok ferr leið sína; hann leggr svá leið, at hann ferr fyrst á fund Elgfróða, bróður síns;hann leggr svâ leið, at hann ferr fyrst á fund Elgfróða, bróður síns; hann ferr inní skála hans, ok sezt niðr í sætit, ok lætr síga höttinn. Litlu síðarr kemr Fróði heim, ok lítr ekki hýrliga til hins komna manns, bregðr nú skálminni ok mælti:

Ok keirir niðr á stokkinn hjá sér, ok gjörist mjök ólmr ok illiligr.Ok keirir niðr á stokkinn hjá sèr, ok gjörist mjök ólmr ok illiligr. Þórir kvað þá:

Ok þá duldist Þórir ekki lengr, ok kendi þá Fróða bróður sinn, ok bauð honum allt at helmíngi við sik, þat sem þá hafði hann samandregit, því þar skorti eigi auð mikinn; Þórir vill þat eigi þiggja; dvelst hann þar um hríð, ok fór í burt síðan. Elgfróði vísaði honum til Gautlands, ok sagði honum, at nýðauðr sé konúngr þeirra Gautanna, ok bað hann koma í ríki þeirra;Elgfróði vísaði honum til Gautlands, ok sagði honum, at nýðauðr sè konúngr þeirra Gautanna, ok bað hann koma í ríki þeirra; hann sagði honum fyrir marga hluti: þat eru lög þeirra Gautanna, at þar er stefnt fjölmennt mót, ok stefnt þángat öllum Gautum; einn stór stóll er settr á mótit, svá sitja mega í rúmliga tveir menn, en sá skal konúngr vera, er þat rúm fyllir, en mér þikir, sem þú munir þat rúm ótæpt fylla;einn stór stóll er settr á mótit, svâ sitja mega í rúmliga tveir menn, en sá skal konúngr vera, er þat rúm fyllir, en mèr þikir, sem þú munir þat rúm ótæpt fylla; eptir þat skiljast þeir, ok mælir hvorr vel fyrir öðrum. Fór Þórir nú leið sína, þar til er hann kemr til Gautlands, til jarls eins, ok tók jarlinn honum vel, ok var þar um nóttina. Þat sagði hverr maðr, sem Þórir sá, at hann mætti vel vera yfir Gautum konúngr fyrir vaxtar sakir, ok sögðu, at færri mundu þar slíkir; ok þá komit er at þíngstaðnum, þá ferr þetta eptir því, sem Fróði, bróðir hans, hafði sagt honum fyrir. Höfundr einn var þar tilsettr, at skora þetta mál með sannindum; settust margir í þetta sæti, ok kallaði höfundr aungum sæma. Þórir gengr seinastr, ok sezt hann þegar í stólinn; höfundr mælti: Þér er sætit hæfiligast, ok muntu dæmdr til þessarar stjórnar;höfundr mælti: Þèr er sætit hæfiligast, ok muntu dæmdr til þessarar stjórnar; síðan gefa landsmenn honum konúngsnafn, ok er hann kallaðr Þórir konúngr hundsfótr, ok eru miklar sögur frá honum; hann var vinsæll, ok háði margar orrostur, ok hafði optarst sigr; sitr hann nú í ríki sínu um hríð.

Böðvar er heima með móður sinni; hún unni honum mikit; allra manna var hann gjörfugligastr ok fríðastr sýnum, ekki var hann mjök málkunnugr mönnum. Hann spyrr móður sína eitt sinn, hverr faðir hans væri; hún sagði honum líflát hans ok allan atburð, ok hvorsu hann varð fyrir óskópum af stjúpmóður sinni.

Böðvar sagði: íllt egu vér þessu flagði at launa.Böðvar sagði: íllt egu vèr þessu flagði at launa. Þá sagði hún honum, hvornin hún var neydd af drottníngu, at eta af bjarnarholdinu, ok þat sér nú á bræðrum þínum, Þórir ok Elgfróða.Þá sagði hún honum, hvornin hún var neydd af drottníngu, at eta af bjarnarholdinu, ok þat sèr nú á bræðrum þínum, Þórir ok Elgfróða. Böðvar mælti: eigi þætti mér Fróða óskyldarr at hefna föður vors á þessu blauða flagði, enn at drepa menn saklausa til fjár sér ok gjöra illvirki, ok svá þótti mér Þórir fara undarliga í burt, at hann gjörði eigi skessu þessari nokkra áminníng, ok vænti ek þat sé bezt ráð, at ek seti henni nokkra áminníng fyrir vora hönd.Böðvar mælti: eigi þætti mèr Fróða óskyldarr at hefna föður vors á þessu blauða flagði, enn at drepa menn saklausa til fjár sèr ok gjöra illvirki, ok svâ þótti mèr Þórir fara undarliga í burt, at hann gjörði eigi skessu þessari nokkra áminníng, ok vænti ek þat sè bezt ráð, at ek seti henni nokkra áminníng fyrir vora hönd. Bera mælti: stiltu svá til, at hún megi eigi fjölkýngi viðkoma, svá þik megi skaða;Bera mælti: stiltu svâ til, at hún megi eigi fjölkýngi viðkoma, svâ þik megi skaða; hann kvað svá vera skyldu.hann kvað svâ vera skyldu. Eptir þat fara þau Bera ok Böðvar á konúngs fund, ok nú segir hún konúngi allt, hvornin háttat er, með ráði Böðvars, ok sýnir honum hríngínn, hvörn hún hafi tekit undan bógnum dýrsins, ok Björn sonr hans hafi áttan. Konúngr lézt at vísu kenna hrínginn: hefir mik nærsta grunat, at þetta mundi af hennar ráðum vera um kynstr þessi öll saman, sem hér hafa viðborit, en fyrir ástar sakir við drottníngu hefi ek látit kyrt vera.Konúngr lèzt at vísu kenna hrínginn: hefir mik nærsta grunat, at þetta mundi af hennar ráðum vera um kynstr þessi öll saman, sem hèr hafa viðborit, en fyrir ástar sakir við drottníngu hefi ek látit kyrt vera. Böðvar mælti: lát hana nú í burt fara, ella munu vér hefna á henni;Böðvar mælti: lát hana nú í burt fara, ella munu vèr hefna á henni; konúngr kvaðst vilja bæta honum fé, eptir því, sem hann vildi, ok væri enn kyrt, ok gefa honum ríki til forráða ok jarlsnafn nú strax, en eptir sinn dauða konúngdóm, ok væri henni ekki gjört til meins.konúngr kvaðst vilja bæta honum fè, eptir því, sem hann vildi, ok væri enn kyrt, ok gefa honum ríki til forráða ok jarlsnafn nú strax, en eptir sinn dauða konúngdóm, ok væri henni ekki gjört til meins. Böðvar kveðst ekki konúngr vilja vera, heldr kvaðst hann vilja með konúngi vera ok honum þjóna: ertu svá fánginn fyrir þessum óvætti, at þú heldr varla viti þínu né réttum konúngdómi, ok skal hún hér aldrei þrífast uppfrá þessu.Böðvar kveðst ekki konúngr vilja vera, heldr kvaðst hann vilja með konúngi vera ok honum þjóna: ertu svâ fánginn fyrir þessum óvætti, at þú heldr varla viti þínu nè rèttum konúngdómi, ok skal hún hèr aldrei þrífast uppfrá þessu. Böðvar var þá svá ólmr við at eiga, at konúngr þorði ekki at fást við hann.Böðvar var þá svâ ólmr við at eiga, at konúngr þorði ekki at fást við hann. Böðvar gengr til skemmu drottníngar, ok hefir í hendi skreppu nokkra; konúngr fór á eptir ok móðir hans; en er Böðvar kom í skemmuna, snýr hann at Hvít drottníngu, ok setr belg skorpinn á höfuð henni, ok dregr at hálsinum fyrir neðan; setti hann henni síðan vángahögg, ok barði hana til heljar með ýmisligum píníngum, ok dró hana svá um öll stræti;setti hann henni síðan vángahögg, ok barði hana til heljar með ýmisligum píníngum, ok dró hana svâ um öll stræti; þótti mörgum eða flestum þar innan hallar þetta ekki verra enn hálfneitt, en konúngi stórilla, ok gat ekki atgjört; lét Hvít drottníng svá sitt arma líf;lèt Hvít drottníng svâ sitt arma líf; var Böðvar þá 18 vetra, er þetta var tíðinda. Litlu síðarr tekr Hríngr konúngr sótt, ok andast. Eptir þat tekr Böðvar þar við ríki, ok unir þar litla hríð; síðan stefnir hann þíng við landsmenn, ok talar þar á þínginu, at hann vill burtu fara, en hann gipti móður sína manni þeim, sem Valsleitr hét, hann var þar áðr jarl, ok sitr Böðvar í veizlunni, áðr enn hann ríðr.síðan stefnir hann þíng við landsmenn, ok talar þar á þínginu, at hann vill burtu fara, en hann gipti móður sína manni þeim, sem Valsleitr hèt, hann var þar áðr jarl, ok sitr Böðvar í veizlunni, áðr enn hann ríðr.