Bókastaðir

Konúngr hét Norðri, hann réð fyrir nokkrum hluta Englands, hans dóttir hét Ögn.Konúngr hèt Norðri, hann rèð fyrir nokkrum hluta Englands, hans dóttir hèt Ögn. Hróar var löngum með Norðra konúngi, honum til landvarnar ok styrktar, ok var með þeim en mesta vinátta, ok um síðir gekk Hróar at eiga Ögn, ok settist þar at ríki með Norðra konúngi, mági sínum; en Helgi réði fyrir Danmörk á föðurleifð þeirra.en Helgi rèði fyrir Danmörk á föðurleifð þeirra. Sævill jarl réði fyrir ríki sínu ok þau Signý;Sævill jarl rèði fyrir ríki sínu ok þau Signý; Hrókr hét son þeirra.Hrókr hèt son þeirra. Helgi konúngr Hálfdánarsson í Danmörk varókvæntr. Reginn tók sótt ok deyr; þat þótti mönnum mikill skaði, því hann var vinsæll.

Fyrir Saxlandi réð í þann tíma ein drottníng, er Ólöf hét;Fyrir Saxlandi rèð í þann tíma ein drottníng, er Ólöf hèt; hún var á þá leið, sem herrkonúngar, fór hún með skjöld ok brynju, ok girð sverði ok hjálm á höfði; þannin var henni háttat: væn at yfirliti, en grimm í skapi ok stórmannlig; þat var mál manna, at sú væri beztr kostr í þann tíma á Norðrlöndum, er menn höfðu spurn af, en hún vildi þó öngan mann eiga. Helgi konúngr fréttir nú til drottníngar þeirrar enu stórlátu, ok þótti sér mikill frami í aukast, at fá þessarar konu, hvort sem henni væri þat viljugt vel eða miðr;Helgi konúngr frèttir nú til drottníngar þeirrar enu stórlátu, ok þótti sèr mikill frami í aukast, at fá þessarar konu, hvort sem henni væri þat viljugt vel eða miðr; ok einhvörju sinni fór hann þángat með miklu herliði. Hann kom þar við land, er þessi hin ríka drottníng réði fyrir, ok kemr þar á óvart;Hann kom þar við land, er þessi hin ríka drottníng rèði fyrir, ok kemr þar á óvart; hann sendi menn sína heim til hallar, ok biðr at láta segja Ólufu drottníngu, at hann vill þar veizlu þiggja með sínu liði. Sendimenn segja þetta drottníngu, ok kom þetta á hana óvart, ok var enginn kostr liði at safna; tók hún þá þennan af, sem betr var, at hún býðr Helga konúngi til veizlu með öllu liði sínu. Helgi konúngr kemr nú til veizlunnar, ok skipar hásæti hjá drottníngu; drekka nú bæði samt um kveldit, ok skortar þar ekki neitt, ok fann enginn ógleði á Ólufu drottníngu. Helgi konúngr mælti til drottníngar: svá er háttat, sagði hann, at ek vil, at við drekkum brullaup okkart í kveld, er hér nú ærit fjölmenni til þess, ok skulu við bæði byggja eina rekkju í nótt.Helgi konúngr mælti til drottníngar: svâ er háttat, sagði hann, at ek vil, at við drekkum brullaup okkart í kveld, er hèr nú ærit fjölmenni til þess, ok skulu við bæði byggja eina rekkju í nótt. Hún sagði: ofbrátt, herra! þikir mér at þessu farit, en eigi þikir mér annar maðr kurteisligri enn þú, ef ek skal þat verða upp at taka, at þýðast karlmann, enda vænti ek, at þér vilit þat eigi með svívirðíngu gjöra;Hún sagði: ofbrátt, herra! þikir mèr at þessu farit, en eigi þikir mèr annar maðr kurteisligri enn þú, ef ek skal þat verða upp at taka, at þýðast karlmann, enda vænti ek, at þèr vilit þat eigi með svívirðíngu gjöra; konúngr sagði, at henni væri þat makligt fyrir dramblæti sitt ok stórlæti, at við búum nú bæði saman slíka stund, sem mér líkar;konúngr sagði, at henni væri þat makligt fyrir dramblæti sitt ok stórlæti, at við búum nú bæði saman slíka stund, sem mèr líkar; hún sagði: kjósa munu vér hér fleiri vora vini, ok get ek nú ekki atgjört, ok munu þér hljóta at ráða, ok munu þér sæmiliga til vor gjöra.hún sagði: kjósa munu vèr hèr fleiri vora vini, ok get ek nú ekki atgjört, ok munu þèr hljóta at ráða, ok munu þèr sæmiliga til vor gjöra. Var þá drukkit fast um kveldit, ok lengi á nótt fram, ok er drottníng allkát, ok finnr enginn annat á henni, enn hún hyggi allgott til ráðahagsins; ok um síðir er honum fylgt til sængr, ok var hún þar fyrir. Konúngr hafði drukkit svá fast, at hann fell þegar sofandi niðr í hvíluna;Konúngr hafði drukkit svâ fast, at hann fèll þegar sofandi niðr í hvíluna; drottníngin neytir nú þessa, ok stíngr honum svefnþorn; ok sem allir menn eru í burtu gengnir, þá stendr drottníng upp; hún rakaði þá af honum hárit allt ok neri í tjöru, síðan tók hún eitt húðfát, ok lét þar í koma nokkr klæði;hún rakaði þá af honum hárit allt ok neri í tjöru, síðan tók hún eitt húðfát, ok lèt þar í koma nokkr klæði; eptir þat tekr hún konúnginn, ok reifar hann innánní þessu húðfati; síðan fær hún til menn, ok lætr flytja hann til sinna skipa; hún vekr þá upp menn hans, ok segir, at konúngr þeirra sé til skipa kominn, ok vill sigla, því nú sé kominn góðr byr.hún vekr þá upp menn hans, ok segir, at konúngr þeirra sè til skipa kominn, ok vill sigla, því nú sè kominn góðr byr. Þeir hlupu upp, hverr sem skjótast mátti, ok voru ölóðir, ok vissu ógjörla, hvat þeir höfðust at; svá komu þeir til skipa, ok sáu hvergi konúnginn, en eitt húðfat sáu þeir þar komit ógurligt;svâ komu þeir til skipa, ok sáu hvergi konúnginn, en eitt húðfat sáu þeir þar komit ógurligt; vilja þeir nú forvitnast, hvat í er, ok bíða svá konúngsins, ætla hann muni koma nokkut síðarr;vilja þeir nú forvitnast, hvat í er, ok bíða svâ konúngsins, ætla hann muni koma nokkut síðarr; en þá þeir hafa leyst, finna þeir þar í konúng sinn svívirðiliga leikinn; hrýtr þá í burtu svefnþorninn, ok vaknar konúngr eigi við góðan draum, ok er nú í illu skapi til drottníngar.

En í annann stað er þat at segja, at Ólöf drottníng safnar liði um nóttina, ok skortar ekki fjölmenni, ok sér Helgi konúngr sér nú ekkert færi á hana at leita.En í annann stað er þat at segja, at Ólöf drottníng safnar liði um nóttina, ok skortar ekki fjölmenni, ok sèr Helgi konúngr sèr nú ekkert færi á hana at leita. Þeir heyra nú lúðragáng ok herblástr á landit upp;Þèir heyra nú lúðragáng ok herblástr á landit upp; sér konúngr, at sá muni vera vænstr, at halda í burt sem skjótast, er þá ok góðr byrr;sèr konúngr, at sá muni vera vænstr, at halda í burt sem skjótast, er þá ok góðr byrr; siglir Helgi konúngr nú heim í sitt ríki með þessa sneypu ok svívirðíng, ok unir nú stórilla, ok hugsar opt, hvörsu hann megi fá á drottníngu hefnt.

Ólöf drottníng sitr nú í

Ríki sínu um hríð, ok hefir hennar ofsi ok ójafnaðr aldrei verit meiri enn nú; hefir hún nú á sér varðhöld sterka eptir veizluna, sem hún gjörði Helga konúngi.hefir hún nú á sèr varðhöld sterka eptir veizluna, sem hún gjörði Helga konúngi. Þetta spyrst nú víða um lönd; þikir öllum hin mestu ódæmi, er hún skyldi hafa spottat slíkan konúng. Ok eigi miklu síðarr heldr Helgi skipi sínu úr landi, ok í þessari ferð kemr hann skipi sínu við Saxland, þar sem Ólöf drottníng á atsetu, hefir hún þar mikit fjölmenni fyrir; hann leggr skipi sínu í einn leynivog, ok mælti síðan við lið sitt, at þeir skyldu hans þar bíða til hinnar þriðju sólar, en fara þá leið sína, ef hann kæmi þá eigi aptr. Hann hafði með sér kistur tvær, fullar af gulli ok silfri;Hann hafði með sèr kistur tvær, fullar af gulli ok silfri; hann fær sér vondan búníng yztan klæða;hann fær sèr vondan búníng yztan klæða; síðan ferr hann leið sína til skógar, ok varðveitir þar fét, gekk síðan í burt, ok í nánd við höll drottníngar;síðan ferr hann leið sína til skógar, ok varðveitir þar fèt, gekk síðan í burt, ok í nánd við höll drottníngar; hann hittir einn þræl hennar fyrir sér, ok spyrr hann tíðinda burt úr landi.hann hittir einn þræl hennar fyrir sèr, ok spyrr hann tíðinda burt úr landi. Hann segir frið góðan þrællinn, ok spyrr hverr hann væri; hann lézt vera einn stafkarl, en þó hefir mér til handa borit mikill fjárfundr í mörkinni, ok lízt mér ráðligt, at sýna þér, hvar fét er;hann lèzt vera einn stafkarl, en þó hefir mèr til handa borit mikill fjárfundr í mörkinni, ok lízt mèr ráðligt, at sýna þèr, hvar fèt er; gánga nú aptr til skógar, ok sýnir honum fét, ok þikir þrælnum mikils vert, hvort happ hann hefir sókt.gánga nú aptr til skógar, ok sýnir honum fèt, ok þikir þrælnum mikils vert, hvort happ hann hefir sókt. Hvörsu fégjörn er drottníng? segir stafkarl;Hvörsu fègjörn er drottníng? segir stafkarl; þræll segir, hún væri kvenna féágjörnust.þræll segir, hún væri kvenna fèágjörnust. Þá mun henni líka, segir stafkarl, ok mun hún þikjast þetta fé eiga, er ek hefi hér fundit, því þetta mun land hennar;Þá mun henni líka, segir stafkarl, ok mun hún þikjast þetta fè eiga, er ek hefi hèr fundit, því þetta mun land hennar; skal nú ekki gjöra happ sitt at óhappi, ok skal eigi leyna fé þessu, ok skal drottníng skapa mér af þann hlut, sem hún vill, ok mun mér þat bezt gegna, eða hvört mun hún vilja þat tilvinna, at sækja híngat fét?skal nú ekki gjöra happ sitt at óhappi, ok skal eigi leyna fè þessu, ok skal drottníng skapa mèr af þann hlut, sem hún vill, ok mun mèr þat bezt gegna, eða hvört mun hún vilja þat tilvinna, at sækja híngat fèt? Þat ætla ek, segir þrællinn, ef með leynd er at farit. Hér er men ok hríngr, er ek vil gefa þér, segir karl, ef þú kemr henni einni híngat í skóginn, en ek skal setja þar ráð við, ef henni mislíkar til þín.Hèr er men ok hríngr, er ek vil gefa þèr, segir karl, ef þú kemr henni einni híngat í skóginn, en ek skal setja þar ráð við, ef henni mislíkar til þín. Þessu ráða þeir ok kaupa; ferr hann nú heim, ok segir drottníngu, at hann hafi fundit fé mikit í skógi, svá þat er margra manna sæla, ok biðr hana skyndiliga fara með sér eptir fénu.ferr hann nú heim, ok segir drottníngu, at hann hafi fundit fè mikit í skógi, svâ þat er margra manna sæla, ok biðr hana skyndiliga fara með sèr eptir fènu. Hún segir: ef þetta er satt, sem þú segir, þá mun þér verða at þessari sögn gæfa, ella höfuðbani;Hún segir: ef þetta er satt, sem þú segir, þá mun þèr verða at þessari sögn gæfa, ella höfuðbani; en þó áðr at ek hefi reynt þik at trúlyndum manni, þá mun ek trúa þessu, er þú segir. Hún sýnir nú þat, at hún sé fégjörn, ok ferr með honum á launúngu á náttarþeli, svá enginn maðr veit, nema þau tvö.Hún sýnir nú þat, at hún sè fègjörn, ok ferr með honum á launúngu á náttarþeli, svâ enginn maðr veit, nema þau tvö. Ok er þau koma í skóginn, er Helgi þar fyrir, ok grípr hana höndum, ok segir þá vera skapligan fund þeirra at hefna sinnar svívirðíngar. Drottníng sagðist hafa illa breyti við hann, ok vil ek þat nú allt bæta við þik, ok gjörðu til mín brúðkaup sæmiligt! Nei! sagði hann, eigi skal þér þess kostr, skaltu fara til skipa með mér, ok vera þar þá stund, sem mér líkar, því ek nenni eigi fyrir metnaðar sakir at hefna þér öngu, svá illa sem ek var leikinn ok háðugliga.Nei! sagði hann, eigi skal þèr þess kostr, skaltu fara til skipa með mèr, ok vera þar þá stund, sem mèr líkar, því ek nenni eigi fyrir metnaðar sakir at hefna þèr öngu, svâ illa sem ek var leikinn ok háðugliga. Þér munuð nú ráða verða at sinni, sagði hún.Þèr munuð nú ráða verða at sinni, sagði hún. Konúngr hvíldi hjá drottníngu margar nætr; ok eptir þat ferr drottníng heim, ok er henni nú þvílíkt hefnt, sem nú var sagt, ok unir hún stórilla við hag sinn.

Eptir þat heldr Helgi konúngr í hernað, ok var ágætr maðr. Ok er stundir liðu fram fæðir Ólöf barn, þat var mær; hún leggr á barn þat alla östund. Hún atti hund þann, er Yrsa hét, ok þar eptir kallaði hún meyna, ok skyldi hún heita Yrsa;Hún atti hund þann, er Yrsa hèt, ok þar eptir kallaði hún meyna, ok skyldi hún heita Yrsa; hún var væn at áliti; ok sem hún var 12 vetra gömul, skyldi hún gæta hjarðar ok aldrei annat vitast, enn hún væri karls dóttir ok kellíngar, því drottníngin hafði svá leynt með þessu farit, at fáir menn vissu, at hún hafði barn átt ok fætt.ok sem hún var 12 vetra gömul, skyldi hún gæta hjarðar ok aldrei annat vitast, enn hún væri karls dóttir ok kellíngar, því drottníngin hafði svâ leynt með þessu farit, at fáir menn vissu, at hún hafði barn átt ok fætt. Svá ferr nú fram, þartil at mærin er 13 vetra;Svâ ferr nú fram, þartil at mærin er 13 vetra; þá varð sá atburðr, at Helgi konúngr kom (þar) við land, ok forvitnar at hafa tíðindi af landinu; hann hefir eina stafkarls gjörfi; hann sér við skóg eim marga hjörð, ok þar gætti ein kona úng at aldri, ok svá fríð, at hann þikist ekki hafa sét fríðari konu;hann sèr við skóg eim marga hjörð, ok þar gætti ein kona úng at aldri, ok svâ fríð, at hann þikist ekki hafa sèt fríðari konu; hann spyrr, hvat hún heiti, eða hverrar ættar hún sé.hann spyrr, hvat hún heiti, eða hverrar ættar hún sè. Hún segir: eg em karlsdóttir, ok heiti ek Yrsa. Oþrælslig augu hefir þú, sagði hann, ok rennir hann þegar ástarhug til hennar, ok sagði, at þat væri makligt, at stafkarl ætti hana, fyrst hún er karls dóttir. Hún bað hann þat eigi gjöra, en hann tekr hana sem áðr, ok hefr sik til skipa, ok siglir síðan heim í sitt ríki. Ólöf drottníng varð fláráð við þetta, ok eigi heilbrjóstuð, þá er hún vissi; lét hún sem hún vissi hvat um var, ok gjörði þat í hug sér, at þetta mundi Helga konúngi vera til harms ok svívirðíngar, en til einskis frama né yndis.lèt hún sem hún vissi hvat um var, ok gjörði þat í hug sèr, at þetta mundi Helga konúngi vera til harms ok svívirðíngar, en til einskis frama nè yndis. Helgi konúngr gjörir nú brullaup til Yrsu, ok ann henni mikit.

Helgi konúngr átti hríng, er mikil ágæti fylgdi, ok þeir bræðr vildu hann báðir eiga, ok Signý, systir þeirra. Hróar konúngr kom eitt sinn í ríki Helga konúngs, bróður síns; gjörir Helgi konúngr prýðiliga veizlu í móti honum. Hróar konúngr mælti: Þú munt vera okkarr meiri maðr, en fyrir þá sök, at ek hefi staðfest mik í Nordimbralandi, þá ann ek þér vel þessa ríkis, er við egum báðir, ef þú vilt miðla mér nokkru lausafé;Hróar konúngr mælti: Þú munt vera okkarr meiri maðr, en fyrir þá sök, at ek hefi staðfest mik í Nordimbralandi, þá ann ek þèr vel þessa ríkis, er við egum báðir, ef þú vilt miðla mèr nokkru lausafè; vil ek fá hríinginn þann, sem beztr gripr er í þinni eigu, ok við vildum báðir eiga. Helgi sagði: eigi sómir annat, frændi! enn þú egir hrínginn víst. Við þessi ummæli þeirra gleðjast báðir, fekk Helgi konúngr Hróar konúngi, bróður sínum, nú hrínginn;Við þessi ummæli þeirra gleðjast báðir, fèkk Helgi konúngr Hróar konúngi, bróður sínum, nú hrínginn; ferr nú Hróar konúngr á burt ok heim í ríki sitt, ok sezt um kyrt.