Nú er frá því sagt, þá er sumraði, ok vetrinn var liðinn, at þeir Ketill ok Ingjaldr koma með fjóra tigu skipa vel búin at mǫnnum ok vápnum til Svíþjóðar. Rólfr konungr hafði búa látit þrjá tigu skipa ok dreka sinn umfram; váru þessi ǫll skip búin með miklum herskap ok velbúnu liði; biðu svá byrjar.
Rólfr konungr spurði drótningu, hversu henni segði hugr um þeirra ferð, hversu takask mundi. Hon kvaðsk vænta, at vel mundi takask, en kvaðsk þó svá dreymt hafa, at þeir mundi koma eitthvert sinn í þessari ferð í krappan stað, svá at þeir mundu reyndir verða.
Ok er byr kom á, tóku þeir þegar, ok settu upp segl sín, svá hverr sem búinn var, ok var heldr veðrlítit í fyrstu. Rólfr konungr varð síðast búinn, gekk drekinn lítit, því hann þurfti mikinn byr; sigldu svá sem leið liggr til Garðaríkis. En er þeir hǫfðu siglt um stund, tók veðrit at hvessa, gekk drekinn þá skjótt eptir skipunum, gerði þá veðr mikit. Konungr bað þá tengja saman skipin, ok vita ef þeir gæti svá haldizk. Ok er þeir ætluðu svá at gera, laust á ofviðri svá miklu, at þegar urðu skipin sundrskila, varð þá at hlaða seglum ok rétta. Eptir þat kom á steinóðr útnyrðingr, mátti þá eigi lengr rétta, ok sigldu þá við eitt rif, gerðisk þá svá veðr mikit, at reiði þeirra slitnaði, svá at bæði gekk í sundr hǫfuðbendur ok aktaumar, ok gekk mjǫk sjór á þá, svá at fáir væntu sér lífs, þeir sem þar váru; ok er þessi stormr var sem ákafastr, sleit frá drekann Rólfs konungs, ok rak at eyju einni, en með því at þar var hǫfn góð, en skip ørugt, ok liðsmenn kœnir, komusk þeir með heilu ok hǫldnu at landi.
Þat var síð um kvǫld, ok fell þá veðr, ok gerði harðla blítt. Hrólfr konungr lézk vilja ganga á eyna, ok vita ef hann sæi nǫkkut til nýlundu. Ásmundr fór með honum, ok tíu menn aðrir, en hann bað annat lið sitt bíða við skip, ok bað þá bíða til nóns annan dag, ef hann gerði þeim vissu øngva áðr.
Eptir þat gengu þeir upp á eyna; þat var mikit land ok skógótt; ok er þeir hǫfðu gengit um stund, fundu þeir skála einn á eyjunni, hann var bæði mikill ok rammgǫrr, ok eigi þóttusk þeir séð hafa jafnhátt hús; hurð var (hniginn) aptr; konungr bað þá upplúka; þeir hljópu á hurðina ýmsir, ok gekk øngvum upp. Konungr mælti þá: "sá mun hafa afl í klóm, er þessari hurðu er vanr at lúka, ok skal ek freista, hvárt uppgengr." Konungr gekk þá til, ok hratt upp með annarri hendi.
Þeir gengu síðan inn, ok lituðusk um, ok fundu eld, ok brugðu skíði í, ok báru innan um skálann, sá þeir at þar skorti eigi allskins varning. Sæng var þar búin harðla vel; hon var stórliga mikil. Konungr lagðisk niðr í sængina; sá hann þat, þó annar legðisk til fóta honum jafnlangr, þá var sængin þó sýnu lengri, þóttusk þeir vita at þar mundi eigi smámaðr fyrirráða. Þar var ein súla fyrir framan sængina upp undir ásinn; þar hekk á sverð eitt harðla mikit, ok var hátt upp komit, svá konungr gat hvergi nánd tekit til.
Þá mælti Rólfr konungr: "hvárt skal nǫkkut hér vera í nótt, ok bíða hússbóndans, þess er hér á fyrir at ráða, ok hætta til, hversu hann er heima at hitta, eða vili þér fara til skips, ok hætta ekki til fundar við hann." Þeir báðu hann fyrir sjá, en kváðusk ófúsir at bíða.
Konungr mælti: "á því em ek meir, at bíða bónda, en þat má vera at honum þykki vér helzt fjǫlmennir, ok styggisk hann við gestafjǫlda, skal nú skipta liði, skulu fjórir menn fara til skips, en við Ásmundr ok aðrir fjórir skulu eptir vera; þér skuluð segja, hvat oss dvelr, ok ef vér komum eigi til skips fyrir dagmál, þá fari þér ferðar yðvarrar, mun vár þá ekki at bíða; þvíat þat er mín ætlan, at oss tjái ekki fjǫlmenni við þenna mann, þvíat jafnt mun hann fyrirkoma mǫrgum sem fám, ef hann er jafngildr sem ek ætla, er mǫnnum þá nǫkkuru ljósara, ef þér komizk á braut, ok segið þat, er þér sjáið, hvat orðit er af Rólfi Gautrekssyni ok hans félǫgum; þykki mér vera mega, at þessi skálabúi hafi nǫkkuru umráðit vára hingatkvomu, ok vili hann at várn fund beri saman, skal nú ok hér bíða náttlangt."
Eptir þat fóru þeir sem konungr ákvaddi, ok fórsk þeim vel til skips, ok sǫgðu þat, er þeir vissu til konungs. Allir þeir váru mjǫk hræddir, hve honum mundi atfara.
Nú er at segja frá þeim Rólfi konungi, at þeir eru í skála um kveldit.
Konungr mælti: "fýst væri mér á, at fá þetta hit stóra sverð, er uppi hangir."
"Hvat er þar til ráðs?" segir Ásmundr.
Konungr mælti: "þú skalt fara uppá herðar mér, ok vita ef þú gætir þá ofan tekit sverðit, ef þú stendr á ǫxlum mér."
Ásmundr mælti: "þat hygg ek, at þetta sverð sé svá þungt at ek geti eigi valdit."
Konungr mælti: "styð þú þik við súluna annarri hendi, en létt annarri neðan undir sverðit, ok þegar er þú finnr, at þat er laust uppi, láttu þat sjálft hlaupa niðr með súlunni, mun ek þá viðtaka." Ásmundr gerir sem konungr bauð, ok ferr nú á axlir honum, ok tekr neðan undir sverðit, en konungr í mót.
Líðr nú kveldit; heyra þeir út dunur miklar, ok þvínæst kom þar inn maðr, undruðu þeir þá lítt, þótt skálinn væri (hár eða stórkostligr, því at þetta var enn hræðiligasti risi, svá at øngvan hǫfðu þeir séð fyrri svá) stóran, ekki var hann svá ljótr, at þat væri fádœmi þess er hann var (stórskorinn í andliti. Vel var hann búinn at klæðum; hann hafði einn grábjǫrn á baki sér ok einn boga í hendi harðla stóran. Ákafliga var hann móðr, ok þat ætluðu þeir, at hann mundi langt hafa atgengit.
Hann gengr at eldinum ǫðrumegin, ok kastar niðr birninum. Rólfr konungr heilsaði honum, en hann lét sem hann heyrði eigi. Síðan sundrar hann bjǫrninn skjótt ok fimliga, festir síðan ketil upp, ok sýðr. Eptir þat tekr hann borð, breiðir á dúk, ok berr fram vist ok drykk; ǫllu þótti þeim hann því vel skipa. Eptir þat tekr hann til matar, etr ok drekkr heldr djarfliga. Ok eptir þat hann er mettr, varðveitir hann allt þat er afgekk. Svá er sagt, at hann býr borð í annat sinn miklu kurteisligar, setr fram handlaugar með hreinu handklæði.
Eptir þat tekr hann til orða: "ekki mun ek yðr þykkja boðrífr hér til, en þat er nú ráð, Rólfr konungr! at ganga til matar við menn þína; em ek eigi svá vesallátr, at mér þykki fyrir at gefa nǫkkurum mǫnnum mat um nætrsakir, þótt ótígnari menn sé enn þér; eruð þér mjǫk ágætir af mǫrgum snildarverkum, er þér hafið unnit umfram aðra konunga."
Konungr mælti: "þetta er vel boðit ok mikilmannliga, sem líkligt er, at þér seið mikillrar náttúru, bæði um þetta ok annat, en mat ok drykk hǫfðu vér í nóg, áðr vér gengim frá skipi, ok þurfu vér nú eigi þess at sinni, eða hvert er nafn þitt?"
Hann svaraði: "ek heiti Grímnir, ok em ek Grímólfsson, ok bróðir Grímars þess, er þú drapt. Þú tókt þar marga gripi, þá er ek þykkjumsk eiga. Nú er þat satt, at þú ert engis góðs frá mér verðr, ok ekki gott skaltu af mér hafa, ok þótt þú værir hér með ǫllu liði þínu, skyldir þú aldrei brottkomask, en því bauð ek þér til matar, at ek ætlaði, at þú skildir lítinn geig þar af fá; en þann hinn mikla storm, sem þér fenguð, hann gerði ek at þér ok Ásmundi, ok þeim sem á drekanum váru, unst at drekann sleit frá; þótti mér lítils vert um hin ǫnnur skipin, ok eru þeir komnir þangat, sem þeir vildu; því at ek gaf þeim hœgan byr, en þú ert nú hér kominn með liði þínu heilu ok hǫldnu, sem með þér er á drekanum, ok skaltu aldregi brottkomask, því hann er hit bezta skipa í yðvarri ferð, skal ek ok svá greipiliga hefna bróður míns, þótt ek hafi eigi til øxi eða sverð, því at þat er yðr allt ofgott, at falla fyrir vápnum mínum, ok skal ek gefa ykkr Ásmundi grið náttlangt ok hugsa ykkr þá pínu, at sem mest reyni þrek ykkar; en þegar er ek vissa at skilit var með þér ok liði þínu, gaf ek þeim hœgan byr, ok eru þeir komnir þar sem þeir vildu, því at ek hirti ekki at hafa ónáð af fjǫlmenni þínu."
Risinn hafði skotit í eldinn járnteini, ok var klofinn annan enda, svá sem þat væri tveir fleinar; þat fœri var geigvænligt.
"Ekki vissa ek," sagði Rólfr konungr, "at ek hefði þér svá nær hǫggvit, ok er þat satt, sem mælt er, at yfirbœtr liggja til alls, ok svá mun um þetta, ok muntu vilja taka bœtr eptir bróður þinn?"
Risinn mælti: "hræddr ertu nú, lítill karl! ok er þat at vonum, þvíat nú skal ek sýna þér lítinn þann leik, er ek geri við smápilta, er hér koma."
Síðan brá hann upp járnteininum, ok rak fleinana í gegnum tvá konungsmenn, ok kastaði þeim dauðum innar um eldinn. Eptir þat rak hann í gegnum aðra tvá, ok kastaði þeim dauðum til hinna. Síðan skók hann svá teininn, at þeim sýndisk fjórir oddarnir á fleininum.
Hann mælti þá: "eigi þarftu, konungr! at vera svá hræddr, allt skaltu hafa lengri pínu ok meiri, þá er morgin kemr."
Rólfr konungr mælti: "frest eru ills bezt, ok þykki mér skemtiligt at sjá gamanleika þína, slíka ok aðra."
Þá mælti risinn: "Þar liggja dýraskinn í sætinu, því megi þit kasta undir ykkr, þar sem þit liggið í nátt, þvíat ek em svefnstyggr, ok þykki mér illt at heyra gnyð ykkarn yfir mér."
Rólfr konungr mælti: "við munum hér umbúask við eldinn, ok kasta ok svá skinnunum undir okkr, því at við munum skjótt sofna."
Risinn mælti: "allt eru þit þá óhræddari, enn mik varir, ef þit sofið."
Síðan rak hann hurðina í klofa, ok mælti: "nú veit ek víst, at þit komizk eigi á braut or skála várum."
Rólfr konungr mælti: "ekki munu við til þess leita, þykkjumsk við nú hafa fengit svá góðan húsbónda, at okkr tjár ekki at gera ǫðruvísa, enn hann biðr."
"Til þess megi þit ætla," segir risinn, "at sá mun ykkr beztr, at gera mér øngvar ónáðir, ok liggja sem kyrrastir." Þeir kváðusk svá gera mundu.
Leggjask nú hvárirtveggju til svefns. Risinn var orðinn móðr, ok sofnaði hann skjótt.
Þá mælti Rólfr konungr: "hversu þykkisk þú kominn, fóstbróðir Ásmundr?"
"Sjaldan verri enn svá, þykki mér þetta trǫll-illt við at eiga, ok ekki hœgt til úrráða."
Konungr mælti: "aldrei mun sjá óvinr okkr fyrirkoma, ok mun nǫkkut annat fyrirliggja."
Konungr tók þá skíð eitt, ok skeldi á þilit hjá sér.
Risinn vaknaði við, ok bað þá liggja kyrra: "ella slæ ek ykkr í hel með hnefa mínum." Eptir þat sofnaði hann. Hrólfr konungr skeldi þá enn skíðunni. Risinn snerisk þá á aðra hlið, ok vaknaði ekki, ok talaði þá ekki um, ok sofnaði fast. Konungr skeldi hit þriðja sinn miklu skjallast, ok vaknaði þá risinn ekki við.
Rólfr konungr mælti þá: "nú skal fara at með ráði, vilda ek fyrst geta náð sverðinu, ok þœtti mér líkligt, at þat mundi bíta risann; nú skulu við svá at fara sem í kvǫld!"
Þeir gera svá, ok getr Rólfr konungr náð sverðinu.
Hann mælti: "nú þykki mér þegar líkara okkar efni, ok skal nú með ráði atfara; þú skalt reka í eldinn járnflein risans, ok gera glóanda, ok vilda ek at þú fœrir þessa tvá fleina í augu risans, í því er ek legg sverðinu á honum; ok ef svá berr til, forðum okkr sem skjótast innar um sængina!"
Rólfr konungr bregðr nú sverðinu. Konungr þrífr upp kefli eitt, ok gengr at sænginni djarfliga, ok flettir af honum klæðum, ok sýndisk harðla trǫllsligr. Konungr leggr sverðinu svá fast, at þegar gengr í gegnum hann undir hǫndina vinstri, ok jafnskjótt fœrði Ásmundr járnteininn í augu honum. Eptir þat skunduðu þeir innar um sængina. Hrólfr konungr kastaði keflinu utar til dyranna, ok kom í skíðahlaðann, ok skall hátt við. Risinn hljóp upp skjótt ok hart ok utar til dyranna, ok fálmaði hǫndunum, ok ætlaði at grípa þá ok kreista með øngri vægð, en með greipiligum sárum ok miklu umfangi fellr hann út á hurðina, svá at hon brotnaði í smá mola. Þeir gengu þá at, ok bǫrðu risann með stórtrjám, þar til er hann var dauðr, ok var honum þó heldr mikit til fjǫrs. Eptir þat fœrðu þeir hann út or skálanum, ok urðu þeir at lima hann í sundr, áðr þeir komu honum út.
Þá var mjǫk morgnat, ok bjuggusk þeir á braut; ok er þeir váru skamt komnir, sá þeir lið sitt koma í móti sér með miklu vápnabraki, ok urðu þeir fegnir, er þeir sá konung heilan; hǫfðu þeir ætlat til móts við risann, ok hefna herra síns, ef þess þyrfti við, ok þótti þeim eigi betra at lifa eptir konung sinn. Síðan báru þeir mikinn fjárhlut or skálanum ok marga ágæta gripi. Konungr hafði sverðit Risanaut; þat var svá mikit, at þat var øngum manni vápnhœft nema Rólfi konungi, ok var honum þó þungt.
Eptir þetta þrekvirki heldu þeir á brott, ok fengu byr góðan, komu við Garðaríki nær konungs atsetu. Þat var snemma morgins. Þar fyrir kendu þeir sína menn, urðu þar fagnafundir, váru þeir Ketill ok nýkomnir, spurðu þeir þá at um ferðir Rólfs konungs, en hann segir svá, sem gengit hafði. Þeim þótti honum hafa gæfusamliga tekizk, ok þó mikilmannliga, lofuðu nú allir hans ferð ok frama.
Ketill spurði Rólf konung, bróður sinn, hvárt þeir skyldu eigi þegar fara sem hermannligast, ok veita konungi atgǫngu. Konungr kvaðsk eigi þat vilja, "mun ek senda menn á konungs fund, ok segja honum mína kómu, ok hvárt várt ørendi er; vil ek, Ásmundr! at þú farir þessa ferð; seg svá Hálfdáni konungi, ef hann vill eigi unna Katli, bróður mínum, mægða við sik, at hann mun ófriði mæta eiga af oss, viljum vér bíða konungs hálfan mánuð, ok safni hann liði at sér ok búisk við bardaga, ætlum vér þó at vinna þessa mey Katli til handa."
Ferr Ásmundr nú við nǫkkura menn, kemr þann tíma til hallarinnar, er konungr sat yfir drykkjuborðum með hirð sína, var þar gleði mikil. Ásmundr gekk í hǫllina at óviljuðum dyravǫrðum; hann gekk fyrir konunginn, ok bar fram ørendi sín vel ok skǫruliga, eptir því sem Rólfr konungr ætlaði.
Hálfdán konungr svarar: "spurt hǫfum vér at Rólfr konungr Gautreksson er ágætr maðr, en með því at vér hǫfum áðr synjat Katli þessa ráðahags, sýnisk oss eigi at játa, þótt þér séið nú komnir með meira styrk, enn þá var Ketill; munu vér þenna kost kjósa, at ráða til bardaga, með því at Rólfr konungr hefir þar vel um talat, at vér megim safna oss liði."
Þá mælti Þórir járnskjǫldr, ǫndugismaðr konungs: "þat er mitt ráð, herra! at þér stríðið eigi við Rólf konung, því at þat mun yðr verða allt um megn; er dóttir yðar fullsœmiliga gipt, þó Ketill fái hennar, er hann (hinn) hraustasti maðr ok hugfullr, munu þér þá fá trausta hǫfuðbendu, þar Rólfr konungr er, því engan vitum vér frægra í Norðrlǫndum á allan hvatleik, vit ok hreysti, ok með vísu segi ek yðr satt, at týni þér virðing yðvarri, ef þér berizk við hann, ok með því þér viljið eigi hlýða mínu ráði, þá skulu þér enga von eiga minnar fylgðar, ok mun ek eigi bera minn skjǫld í móti Rólfi konungi."
Þá hljópu upp berserkir konungs, tólf saman; var Hrossþjófr fyrir þeim; hann mælti til Þóris: "þetta er bæði mælt illmannliga, ok þó ragmannliga, at veita eigi konungi lið eptir megni, ok þora eigi at berjask í móti einum lítilsháttar konungi, ok óverðr ertu at hafa sæmdir af várum herra fyrir slík orð, ok þótt konungr vár hefði eigi fleiri menn enn oss tólf berserki, þá skyldi hann þessa eigi at síðr til heljar fœra með ǫllu liði sínu, ok aldrei héðan mannsbarn komask; ætla ek mér at mægjask við Hálfdán konung, en brytja Rólf konung hrǫfnum ok erni, en þér sendimenn verðið skjótt á brottu, ef þér viljið ómeiddir vera ok óbarðir. Segið svá konungi yðrum, at fyrr skal hann von eiga at oss snarprar orrostu, enn Hálfdán konungr gipti dóttur sína þeim manni, er vér vitum mest vesaldar kregð, ok heimskastr er í ǫllu, ef þreyta skal, ok er þat undarligt, er hann þorði optar þessa mála at leita, þar sem hann var eltr ok barðr sem hundr hjá stíu."
Ásmundr svaraði: "þat sé ek á þér, Hross-þjófr! at þú mælir feigum munni, ok þér allir félagar, því at eigi óttask Rólfr konungr yðr, þótt þér væruð menn, en nú hálfu síðr, er þér skrektið sem ragar skógargeitur, munu þér illa ills bíða, ok eggið konung yðvarn ens mesta óráðs."
Sneri Ásmundr út úr hallinni, en berserkir œptu ok grenjuðu á þá. Konungr bað þá þegja, ok gera ekki sukk eða gnauð af sér, kvað kallmannligt at flytja ørendi konungs síns. Ásmundr kom aptr á konungs fund, ok segir, hversu farit hafði, segir þá við bardaga búask eiga.
Hálfdán konungr lét liði safna, kom þar saman mikill her á fám dǫgum, bjuggusk nú hvárirtveggju eptir; ok þann sama dag, er þeir skyldu berjask, flutti Hálfdán konungr her sinn í mót Rólfi konungi. Berserkirnir váru fremstir, ok fara nǫkkut fráskila ǫðrum mǫnnum, því at þeir vildu láta af ǫðrum hermǫnnum sakir ofbeldis ok mikils máttar.
Þá mælti Rólfr konungr, ok bað þá Ingjald ok Ásmund ok Ketil fylkja í mót Hálfdáni konungi, en hann lézk vilja finna einn berserkina; þeir kǫlluðu þat óráðligt; konungr kvaðsk ráða vilja, ok gengr einn á móti þeim.
Ok er þeir fundusk, spurði konungr, hverir þeir væri, er svá létu stórliga: "ok gangið fram or fylking konungsins?" Hrossþjófr sagði nafns síns. (Hrólfr mælti): "veit ek gǫrla ætt þína; Hrosskell, faðir þinn, var mikill vin Gautreks konungs, fǫður míns, ok skiptusk þeir gjǫfum við; en þar sem þú býðsk at stríða í móti mér, þá vil ek segja þér eina litla frásǫgn, ok gera þér kunniga ætt þína; þat var á einum tíma, sem opt bar at, at faðir þinn kom við Gautland; faðir minn tók honum vel, ok bauð honum til veizlu, ok þat þá hann, ok var honum veitt hit kappsamligasta, sat hann þar mjǫk lengi. Faðir minn átti þá gripi, er ágætir váru, þat váru stóðhross, hestr mikill ok vænligr, apalgrár at lit, ok með fjǫgur merhryssi, ok at skilnaði gaf Gautrekr konungr fǫður þínum marga dýrgripi, er ágætir váru, ok þessi stóðhross gaf hann honum. Fǫður þínum fannsk mikit um gripina ok gjafirnar, ok þó mest um hrossin, ok þakkaði þessa gjǫf Gautreki konungi með mǫrgum fǫgrum orðum; skildu þeir, ok fór faðir þinn á braut með hrossin ok heim, hann varðveitti þau virkuliga, ok gekk til hvern dag; ok eigi liðu langar stundir, áðr þat fundu menn, at fǫður þínum þótti hestrinn ekki jafngóðr, sem verit hafði; þat fundu menn ok, at honum þótti hrossin slík eða betri; ok einn dag er hann kom til hrossanna, fann hann hestinn drepinn ok lagðan með spjóti í gegnum; at þessu gaf hann sér ekki; þat undra menn, er honum þótti eigi skaði at um slíkan grip, sem hestrinn var, en því optar gekk hann til meranna, ok þeim fylgði hann því fastara. Eitt var hrossit bleikt á lit, þat þótti honum bezt allra hrossanna, ok um várit ætluðu menn, at fyl mundi í merinni bleiku, allir þeir er hana sá. Svá er sagt, at stundir liðu, þar til er merin ber; varð þat ǫðruvísi enn menn ætluðu, þat var sveinbarn, en eigi fyl. Faðir þinn lét taka, ok fœða upp barnit, þat var mikit ok frítt; hann lét þenna svein heita Hrossþjóf, ok kallaði sinn son; ok er eigi kynligt, at þú rembisk með, þar sem þú ert merarson; hafði ok faðir þinn sjálfr drepit hestinn, ok eigi veit ek, hvárt hann hefir fleiri syni átt við þeirri meri, en sagt heyrði ek, at hann ætti þann annan son, er Hesthǫfði hét, ok væri ok at honum hrossakyn, en þarsem þér eruð mjǫk líkir hvárr ǫðrum, ok allir illir ok ólíkir ǫðrum mǫnnum, þá er þat líkast, at þér séuð svá allir getnir."
En við orð konungsins hljópu þeir upp með grenjun ok ópi, allir berserkir. Þeir vildu allir senn í móti konunginum. Rólfr brá þá sverðinu Risanaut, ok hjó þann fyrst, er fremstr var, beit þetta sverð svá þeirra búka, sem í vatn brygði, því at þeir váru allir hlífarlausir, því at ekki vápn hafði þeim áðr grandat; lýkr þar svá þeirra í millum, at Rólfr konungr drepr þá alla, ok varð drjúgum ekki sár.
Þá sér hann at samansíga fylkingar þeirra Hálfdánar konungs ok þeirra fóstbrœðra; hafði Hálfdán konungr lið miklu fleira. Rólfr konungr snýr nú í bardaga í móti Hálfdáni konungi, var þessi bardagi bæði harðr ok langr, váru þeir fóstbrœðr enir ákǫfustu; en þarsem Rólfr konungr gekk fram, veik undan fylking Hálfdánar konungs, ok fell þar fjǫldi.
Svá er sagt frá Þóri járnskildi, at hann vildi eigi berjask móti Rólfi konungi, fyrir þat er Hálfdán virði ekki hans tillǫg. Konungsdóttir gekk upp í ena hæstu turna, ok sá til bardagans, hon sá drepna hrausta menn fǫður síns; hon gekk þá heim til hallarinnar, ok inn í hallina, hon sá at Þórir sat einn samt í ǫndugi, ok þuldi í gaupnir sér, hann hafði fóstrat meyna.
Hon gekk fyrir hann, ok mælti: "Þat er ráð, fóstri! at standa upp ok veita fǫður mínum, því at ek sé at hann þarf yðvars traust." Þórir leit við henni, ok svaraði øngvu, ok sat sem áðr, en hon gekk á brott; ok er stund leið, gekk hon fyrir hann, ok mælti: "hví sætir þat, fóstri! at þú sitr svá fast, ok hjálpar eigi feðr mínum, þarsem hann er svá mjǫk þurfi, ok er þetta mjǫk óheyriligt, mun þér þetta ok til mikils ódrengskapar virt, þar sem þú ert hans ǫndugismaðr, ok þegit af honum margar gjafir, ok ráðit einn með honum ǫllu því, sem þú vildir." Hann leit þá reiðugliga til hennar, ok svarar engu, ok sat sem áðr, en mærin gekk í braut, ok þótti fóstri sinn ófrýnligr mjǫk.
Hon gekk þá at sjásk um. Þá sá hon at Hálfdán konungr ok hans fylkingar gengu fyrir, en hon sá Rólf konung hǫggva til beggja handa.
Hon efask nú í, hvárt hon skal optar biðja fóstra sinn, ok verðr enn þat fyrir, at hon snýsk at honum djarfliga, ok leggr hendr um háls honum, ok mælti: "minn ljúfi fóstri! ek bið þik viðhjálpa feðr mínum, ok mér at verða eigi nauðig gipt, hefir þú ok heitit at veita mér eina bœn, þá er ek vil biðja þik, vil ek nú at þú gangir í þenna bardaga, ok veitir feðr mínum eptir megni, ok veit ek at þú munir vel til duga."
Járnskjǫldr hratt meyunni á hallargólfit hart. Hann var þá svá reiðugligr, at hon þorði eigi við hann at mæla. Hann sprettr þá á fœtr. Þat heyrði hon, at hann blés við mjǫk. Hann grípr vápn sín, ok klæðir sik skjótt ok fimliga. Síðan gekk hann snúðigt til bardagans, skorti þar eigi mikit mannfall ok snarpa orrostu. Þórir gengr fram svá hart, at allt hrǫkk undan honum.
Ok er stund leið, litaðisk Rólfr konungr um, ok sá mikinn bug á fylking þeirra Ingjalds ok Ketils; sneri konungr þá þangat, en bað Ásmund berjask undir þeirra merki, þartil er hann kœmi aptr.
Ok er þeir fundusk brœðr, spurði konungr, hversu atfœri. Ketill kvað þungt veita: "hér er kominn svá mikill óvinr, at ekki stendr við, ok líkari er hann trǫlli enn manni."
Konungr mælti: "maðr mun vera, ok má vera at hann sé nǫkkuru vaskari enn aðrir menn." Konungr hjó þá með Risanaut á báðar hendr, ok mætti øngvum svá fræknum, sterkum né dramblátum, at eigi fengi skjótt dauðann fyrir lífit. Ketill fylgði fram hraustliga, ok drap margan mann, ok gengu þeir í gegnum fylkingar, ok eptir þat hverfr Þórir þaðan, en konungr rétti aptr fylkingina; ok er þeir hǫfðu barizk um stund, sá hann at Ásmundr lét undan buga. Þá sneri konungr þegar aptr, ok undir merki sitt. Rólfr konungr lét þá frambera merkit, ok fylgði því með mikilli atsókn.
Hálfdán konungr gekk vel fram, ok var hinn frœknasti við bardaga ok hinn hraustasti framgǫngumaðr, ok feldi margt manna. Þórir var ok þar kominn, ok gekk fram harðliga með stórum hǫggum, ok gerði hann skjótt um við alla, þá honum viku mót; ok þegar hann sér Hrólf konung, víkr hann skjótt undan, ok þangat sem þeir Ketill váru fyrir, gengr þar fram með miklu kappi sem fyrr, ok fellir hvárn um þveran annan, svá at ekki stendr við. Hallask nú skjótt bardaginn á þá fóstbrœðr.
Sér Ketill, at eigi mun svá búit hlýða, ferr til móts við Rólf konung, bróður sinn, ok mælti: "undarligt þykki mér þat vera, at þú ræðr eigi af meinvætti þessa, er oss gerir svá mikinn skaða, ok mundu vér fyrir lǫngu sigr hafa, ef þetta trǫll hefði eigi oss í móti gengit, vér hǫfum eigi fundit þat fyrr enn nú, at þú hafir eigi verit vel hugaðr, eða eigi jafnan þar framgengit, sem mest raun hefir at verit, utan nú í dag, brestr þik áræði við spellvirkja þenna, ok sýnisk oss svá, sem hvárr ykkar forðisk annan. Nú með því at þér viljið eigi fyrirkoma þessum manni, ef mann skal kalla, þá fá þú mér sverðit Risanaut, ok vita hvárt mér bilar áræði, ef ek komumsk í fœri."
Konungr svaraði: "mikit er um ákafa þinn, ok vel mundi þér frambera, ef þú værir eptir því forsjáll, sem þú ert framgjarn, eða hyggstu munu vega með því vápni, er ek fæ valla borit?"
Ketill svaraði: gǫrla veit ek þat, at mér er ekki vápn í sverðinu, en eggja verð ek þik með nǫkkuru.
Konungr snýsk þá með Katli; skorti eigi, at þar var enn ákafasti bardagi, ok mikil atsókn. Þórir járnskjǫldr var þar fyrir, ok hjó á báðar hendr, ok feldi margan mann til jarðar. Konungr snýr nú með nǫkkura menn á móti Þóri, ok var þá hǫrð svipan. Þat sá konungr, at eigi mátti svá búit standa, en sá at Þórir vildi þó eigi bera vápn á hann, ok fór æ undan. Konungr gekk þá svá nær honum, at hann hjó þann, er fyrir honum stóð, ok annat sinn seildisk hann yfir herðar honum með sverði, ok drap þann, at baki honum var. Þá fell maðr fyrir fœtr konungi, ok rasaði hann um þann nær til falls, ok við þat stakk konungr sverðinu við Þóri, er þá bar saman í rasinu, en Þórir snaraðisk frá, ok brá at sér klæðunum, ok nǫkkuru síðar sá konungr hann hvergi, ok var hann horfinn or bardaganum.
Konungr eggjaði þá lið sitt til framgǫngu, en hann sjálfr víkr til móts við Hálfdán konung; var þá þegar auðsýnt er ágekk í nǫkkurn stað, flýði þá hvárr at ǫðrum, þeir sem lífit þáu. Hálfdán konungr flýði til borgarinnar með því liði, sem undan komsk, en fjǫldi var fallinn, margt hafði ok fallit af þeim Rólfi konungi.
Konungr bað sína menn fara til skipa, þá er sárir váru. Rólfr konungr bað Ásmund ganga með sér. Þeir gengu til skógar, en annat lið þeirra til skipa.
Ásmundr mælti: "hvat vili þér forvitnask í skóg þenna."
Konungr mælti, "þá er bardaginn var sem harðastr, skeinda ek með sverði mínu þann enn mikla mann, er oss gerði mesta manntjón, ok hann vilda ek gjarna finna, því at ek hygg at hann gengi á þenna skóg."
Ásmundr mælti: "hyggr þú eigi, at hann hafi dáit af þessu sári, en ek veit at þú munt vilja drepa hann."
Konungr mælti: "þat er eigi, því vilda ek finna hann, ok gjarna vilda ek græða hann, ef ek mætti, því at betri þykki mér hans fylgð enn tíu annarra, þótt gildir sé."
Ásmundr mælti: "þat er líkast, at trǫll þetta sé gengit inn í hamra, ok finnisk eigi."
Konungr mælti: "eigi mun svá vera, ok skal ek freista, ef hann finnsk."
Ok er þeir hǫfðu gengit nǫkkura stund um skóginn, komu þeir í rjóðr eitt, ok undir einni eik, sá þeir mann einn liggja; hjá honum var mjǫk blóðugt; hann var harðla mjǫk fǫlr; vápn hans láu hjá honum.
Konungr gekk at honum, ok mælti: "hverr er þessi maðr, er hér liggr?" hann svaraði: "gǫrla kenni ek þik, Rólfr konungr Gautreksson! bæði sakir vaxtar ok fríðleiks, þykkjumsk ek ok vita, at því muntu hér kominn, at þú munt vilja drepa mik, má vera at þú kallir til þess nógar sakir, en nafni mínu vil ek eigi leyna þik, menn kalla mik Þóri járnskjǫld."
Konungr mælti: "hefir þú barizk í móti oss í dag, ok felt marga vára menn."
Þórir mælti: "þat er satt, ok vel mætta ek hafa gǫrt yðr meira íllt, ef ek hefði viljat, en því at ek vissi, at Hálfdán konungr mundi fá ósigr fyrir þér, þá var ek tregr í þenna bardaga, þvíat ek þóttumsk vita, at annarhvárr okkar mundi fyrir ǫðrum hníga; fór ek því undan, sem ek mátta, þvíat mér þótti þat óbœtiligr skaði ríki þínu, ef þér yrði fyrirkomit, ok því gekk ek eigi af megni í móti þér, varð þat ok ekki at þínum vilja, þótt ek fengi þetta sár."
Þá mælti Rólfr konungr: "Þú munt vera ágætr maðr í framgǫngu, eða viltu þiggja grið at mér?"
Þórir svaraði: "þat ætla ek nú litlu skipta."
Konungr mælti: "ertu mjǫk sár."
Þórir kvað lítit bragð at því: "en þó fekk ek þá skeinu af sverði þínu, at mér er síðan nǫkkuru stirðara enn áðr, ok get ek, at þó hafi lítt tekit."
Konungr bað hann sýna sér. Hann fletti þá af sér klæðunum, sá konungr, at ristinn var á honum allr kviðrinn, ok hélt ekki nema lífhinnan.
Konungr mælti: "mikit er sár þitt, svá at þú munt valla græðandi; en þarsem eigi liggja iðr þín úti, þá mun ek leita þér lækningar, ok vil ek bjóðask til at græða þik, ef þú vill gerask minn maðr, ok veita mér fylgð ok þjónustu." (Þórir mælti): "ef ek skal nǫkkurum manni þjóna, þá kýs ek eigi annan heldr til þess enn þik, en með því vil ek líf þiggja, at þú gefir Hálfdáni konungi grið ok ǫllum hans mǫnnum, því ekki aflar hann því at standa í móti yðr." Konungr lézk þat gera mundu, ef hann fengi vald á konungi.
Síðan fægir hann sárit, ok eptir þat tekr hann nál með silkiþræði; ok saumar aptr sárit, síðan bar hann á smýrsl ǫll þau, er honum þóttu gróðrvænligust, bindr um, ok býr um með ǫllu, svá sem honum þótti líkligast, ok þótti þá allan sviða ok verk or taka, ok náliga þóttisk hann fær, hvert er hann vildi. Síðan fóru þeir til skipa, ok váru þar um nóttina.
Um morgininn þegar í ár býr Rólfr konungr lið sitt, ok ferr til borgarinnar; varð þar engi viðtaka, var Hálfdán konungr handtekinn, ok gaf Rólfr konungr honum grið fyrir bœna sakir Þóris á þann hátt, at Rólfr konungr skyldi einn ǫllu ráða þeirra í millum, játar þá Hálfdán konungr at gipta Katli dóttur sína.
Síðan ferr Rólfr konungr til skipa, ok lætr binda sár sinna manna, en heygja þá, sem fallit hǫfðu; en Hálfdán konungr lét búa til veizlu, ok býðr til mǫrgu stórmenni í ríki sínu; ok at ákveðnum tíma kemr Rólfr konungr með ǫllum sínum mǫnnum til þessarar veizlu; drekka nú allir samt glaðir ok kátir með blíðri vingan ok góðu samþykki; stendr þessi veizla sjau nætr með enum mesta prís, ok at þessi veizlu fær Ketill Ólafar sér til konu með góðu hennar samþykki, ok svá fǫður hennar; gefr hann með henni mikit fé í gulli ok silfri ok mǫrgum dýrgripum. At þessi veizlu gefr Rólfr konungr bróður sínum allt Gautland ok þarmeð konungs nafn.
Ok at lokinni þessi veizlu heldr konungr Rólfr braut með ǫllu sínu fǫruneyti, sœmdr af Hálfdáni konungi mǫrgum dýrum gjǫfum; einn af þeim gripum var horn svá ágætt, er hann kallaði Hringhorna; þat var með þeirri náttúru, at svá hátt gall í því, ef af var drukkit, at heyrði um valska mílu, ef þat boðaði fyrir tíðindi, en ekki náði þá drykk or því heldr enn áðr, ef eigi var rétt afdrukkit; mikill gullhringr var í stikli hornsins; þetta þótti vera mikil konungs gersemi. Rólfr konungr vildi ekki annat, enn Þórir fœri með honum, ok þótti Hálfdáni konungi hann mest at láta; skildu konungar nú með mikilli blíðu; þóttisk Hálfdán konungr sjá, at Rólfr konungr var mikit afbragð annarra konunga, þótti ǫllum mikils vert um styrk hans ok harðfengi, er hann hafði einn yfirunnit ok fyrirkomit tólf berserkjum, þeim er þeir ætluðu at ekki mundi bella, ok jafnan hǫfðu áðr mikinn sigr unnit.
Eptir þetta halda þeir brott af Garðaríki með fengna konu ok marga aðra góðgripi; koma heim til Svíþjóðar, verðr allt fólk þeim fegit, ok drukku þar fagra veizlu með fagnaði. Ok eptir þat fór Ingjaldr heim til Danmerkr, en Ketill til Gautlands, ok setjask í ríki sín, skipuðu ok stjórnuðu með miklum veg ok sóma; en Rólfr konungr sat í Svíþjóð, ok þeir Ásmundr.
Þann sama vetr andaðisk Eirekr konungr í Svíþjóð; tók þá Rólfr konungr ríki allt undir sik, ok gerðisk einvaldskonungr yfir Svíþjóð, ok ǫllu því ríki, er Eirekr konungr hafði stýrt. Rólfr konungr hafði getit son við drótningu sinni, þann er Gautrekr hét; hann var snemma mikill ok þroskavænligr. Ráða um stund allir þessir konungar ríkjum sínum með náðum ok góðu samþykki, ok líða svá fram nǫkkurir vetr.