Bókastaðir

Þar er nú til at taka, er Rólfr konungr kom heim í Gautland, ok eigi ørendum feginn. Ketill, bróðir hans, gengr í mót honum, ok spyrr, hversu farizk hafi. Rólfr segir honum ǫll þeirra viðskipti.

Ketill mælti: "slíkt er mikil skǫmm, at þola einum kvennmanni, at vera eltr sem mer í stóði eða hundr á stǫðli, veit ek víst, ef ek hefði þar verit, at eigi mundi þessi ferð hafa orðit jafnhæðilig, ok fyrri skyldu vér þar hafa fallit allir, hvárr um þveran annan, enn at láta eltask sem ragar geitr fyrir vargi; ok mun yðr í hug at láta þessa eigi lengi óhefnt, ok munu þér nú þegar safna liði ǫllu, því er yðr þykkir nǫkkur fylgð at vera."

Rólfr konungr svarar: "ekki hirðum vér um ákafa þinn ok álitaleysi; mundi vár ferð at ǫllu verri, ef vér hefðum farit at rasi þínu ok ákafa, en víst skaltu þat vita, at ek ætla liði at safna, en ekki því heldr ætla ek til Svíþjóðar sumarlangt."

Ketill mælti: "þetta er orðit allilla, at Svíar hafa elt or yðr hug allan, svá at þér þorið eigi at hefna yðar."

Konungr kvaðsk ekki hirða um fors hans eða atkǫst, kvaðsk sínum ráðum mundu framfara. Var konungr um þetta fátalaðr sem margt annat, hvárt sem honum þótti vel eða illa.

Líðr nú vetrinn, ok um várit býsk konungr or landi, ok er hann er búinn, heldr hann í hernað um sumarit, ok hafði fimm skip; ok ǫll stór ok vel skipuð; váru þeir báðir með honum, Ketill ok Ingjaldr. Þeir herjuðu víða um Vestrlǫnd, Hjaltland, Suðreyjar ok Orkneyjar ok Skotland. Þeim varð þar gott til fjár, ok er áleið sumarit, ætluðu þeir heim at fara.

Ok eitt kvǫld lǫgðu þeir undir ey eina, ok tjǫlduðu þar yfir skipum sínum. Ok er þeir hǫfðu umbúizk, gekk Rólfr konungr við nǫkkura menn um þvera eyna. Þeir sá ǫðrumegin undir eyjunni, at skip lágu níu saman; þeir sá at þat var víkingaskip.

Konungr gekk aptr til skipa sinna. Hann bað Ketil, bróður sinn, skjóta báti, ok forvitnask, hverr formaðr væri þeirra skipa. Hann gerði svá, reri til skipanna, ok spurði, hverr formaðr þeirra væri.

Maðr stóð upp í lyptingu á einu skipi, mikill ok vænligr; hann tók til orða: "ef þú spyrr at formanni skipa þessa, þá heitir hann Ásmundr, ok er son Ólafs konungs af Skotlandi, eða af hverjum eruð þér sendir?"

Ketill svarar: "mik sendi á yðvarn fund Rólfr konungr Gautreksson, at segja yðr at hann mun hér koma á morgin, ok vill hafa fé yðvart ok skip, ok brytja yðr vǫrgum, nema þér gefið í hans vald allt þat, er þér hafið meðferðar."

Ásmundr svarar: "vitum vér at Rólfr konungr Gautreksson er ágætr at mǫrgum frama, þeim sem hann hefir í hernaði unnit, en nú, þarsem ek em konungsson, ok hefi ek nógan liðsfjǫlda, þá segið svá Rólfi konungi, at vér munum eigi uppgefask at óreyndu, skulum vér ok hafa fimm skip í móti yðrum fimm skipum, ok vinna þetta með engum trǫllskap."

Eptir þetta ferr Ketill aptr, ok segir þetta Rólfi konungi, sem háttat var, kvað þetta vera enn vænasta mann ok enn bezta dreng.

Um morguninn bjuggusk við hvárirtveggju, lét Ásmundr leggja hjá fjǫgur sín skip; tóku þeir síðan at berjask, var þessi bardagi bæði harðr ok langr ok ákafr, gekk Ásmundr fram af mikilli hreysti, ok eigi þóttisk Rólfr hafa átt við hraustari menn; fell margt af hvárumtveggjum; sá Rólfr konungr at ekki mundi í tveim hǫndum mega hafa, ok ræðr þá til uppgǫngu, ok hans menn, á skip Ásmundar; varð þá mannfall mikit; hét Ásmundr fast á sína menn, ok gekk fram af mikilli hreysti.

Þá kom Rólfr konungr mót honum, fell nú margt af hvárumtveggjum, ok þó fleira af Ásmundi. Nú eiga þeir hǫggum at skipta, ok gengr hvárttveggi at með ǫllu afli. Rólfr biðr engan mann skakka þeirra í millum.

Ásmundr varð sár mjǫk í þeirra viðskiptum, ok er Rólfr konungr sér hann eigi at síðr berjask með frœknu hjarta, mælti Rólfr: "Þat vil ek at við talimsk við, ok hvílumsk." Ásmundr bað hann ráða.

Rólfr talaði þá: "ek hefi verit nǫkkur sumur í hernaði, ok fann ek engan þinn jafningja at hreysti; nú með því at lið þitt er margt sárt ok fallit, þá eru nú tveir kostir af minni hendi: at þú skipa í annat sinn af ósárum mǫnnum skip þín, ef þú vill lengr berjask, reynum þá til þrautar með oss: hinn er annar kostr, at vér setim grið með oss, ok vil ek þá bjóða þér á fóstbrœðralag, ok gerum svá trausta vára vináttu!"

Ásmundr svarar, ok kveðsk þat vilja, "ef þér leggið eigi ámælisorð á bak mér eða liði mínu." Rólfr kvaðsk eigi hafa fundit hraustari menn fyrir.

Eptir þat bað Rólfr konungr þá hætta at berjask, var þá brugðit upp friðskildi, leggja þá hvárirtveggju undir eyna, ok bundu sár sín, var þá hroðin tvau skip af Ásmundi, en eitt af Rólfi. Eptir þat sver hvárr ǫðrum trúnað, ok aldrei at skilja nema með samþykki beggja þeirra. Eptir þat skiptir Ásmundr liði því, sem eptir er, skipar eitt skip harðla vel at mǫnnum ok vápnum, en annat lið sitt sendir hann til Skotlands. Af honum hǫfðu fallit tvær skipshafnir, en ein af Rólfi; en þat lið, er Ásmundi þótti bezt fylgð í, ok harðfengast, hefir hann með sér á einu skipi, ok fylgir nú Rólfi konungi heim í Gautland, virðisk Ásmundr hinn vaskasti maðr ok hinn frœknasti, ok gekk næst Rólfi konungi um allar íþróttir, ok vantaði hann þó mikit.

Sitja þeir allir samt þann vetr í Gautlandi í góðum friði ok mikilli gleði. Jafnan minnti Ásmundr Rólf konung á, nær hann mundi vitja meyjar málanna í Svíþjóð, ok var mjǫk eggjandi þessar ferðar. Konungr var jafnan fátalaðr um ferð þessa, en hann hafði raun af Katli, bróður sínum, er hann eggjaði á með kappi.

Ok er váraði býsk Rólfr konungr or landi, ok hafði sjau skip, ok ǫll vel búin, ok hit ágætasta lið. Þá gerir Rólfr konungr bert fyrir liði sínu, at hann ætlaði þá til Svíþjóðar, bað konungr þá Ketil frænda sinn eigi eptir vera, ok fóru þeir allir fóstbrœðr í ferð þessa; halda síðan til Svíþjóðar með ǫllu þessu liði.

Ok þá enu sǫmu nótt, er þeir komu við Svíþjóð, dreymdi Ingigerði drótningu, ok segir hon Eireki konungi drauminn: "ek þóttumsk enn úti standa, ok var mér enn víðsýnt; ek sá til sjófar, at hér váru komin skip eigi allfá við land, en af skipunum runnu margir vargar, en fyrir vǫrgunum fór et óarga dýr, þar með fóru hvítabirnir tveir harðla miklir ok vænligir; fóru þessi dýr ǫll jafnframt, en ǫðrumegin fram hjá óargadýrinu hljóp fram gǫltr einn, hann var ekki svá mikill, sem hann var vígligr, svá at slíkan hef ek øngvan séð, hann rótaði hverri hæð, ok lét sem hann mundi umsnúa, ok fram horfði hvert hár á honum; hann lét sem hann mundi á allt hlaupa, ok bíta þat er í nánd var. Nú þykkjumsk ek vita, at þar sem hit óarga dýr er, at þat er fylgja Rólfs konungs, svá sem ek sá hana fyrr, en þó var hon nú miklu ófrýnligri enn fyrr, ok ǫll dýrin miklu grimligri, ok runnu þegar á land upp, ok á leið til Uppsala."

Eirekr konungr mælti: "en hvat ætlar þú, hvers fylgja sá enn illiligi gǫltr mun vera, er þú sátt, þvíat sú fylgja var ekki næstum í þeirra ferð, ok eigi var þá meir enn eitt bjarndýr."

Drótning mælti: "sagt heyri ek at Hrólfr konungr eigi bróður, er Ketill heitir, manna minnstr ok skjótligastr, fullr ákefðar ok ofbeldis, ok sé hinn hvatasti til allrar framgǫngu; þat er mín ætlan, at þessi gǫltr sé hans fylgja, þvíat hann var ekki næstum með Rólfi konungi, bróður sínum. En þar sem tveir váru hvítabirnir, get ek Rólfr konungr hafi fengit sér nǫkkurn ágætan mann til fylgðar, konung eða konungsson, ok gerið nú svá vel, herra! haldið ǫllu samtali við Rólf konung, mun hann nú ætla at vitja meyjarmálanna, mundi margr fyrr hafa hefnt slíkrar smeypu, sem honum var gǫr, eptir því sem vér heyrðum, þá er hann fór á Ullarakr, ok svá mikit sem yðr varðaði at gera hans vilja næstum, þá mun yðr nú varða miklu meira, þvíat hann er nú allilla beygðr, ef hann náir eigi þessum ráðahag, sem hann hefir tilstofnat." Konungr kvaðsk svá gera mundu.

Nú var sagt konungi, at Rólfr konungr var við land kominn. Eirekr konungr býðr honum með hundraði liðs til veizlu virðuligrar, ok þetta þiggr Rólfr konungr. Eirekr Svíakonungr gengr í mót honum með mikilli gleði með alla hirð sína; sitja þeir þar í enum mesta prís nǫkkurar nætr, skorti þá eigi at Eirekr konungr veitti þeim með enum mesta góðvilja.

Ok einn dag, er þeir sátu við drikk, spurði Eirekr konungr, hvárt Rólfr konungr ætlaði at vitja meyarmálanna. Hann lézk enn á þat mundu hætta, hversu sem tiltækisk.

Konungr mælti: "nú mun svá fara, sem ek sagða þér fyrr, at við þetta mál muntu þurfa, ef þú skalt nǫkkuru áleiðis koma, bæði ráð ok harðfengi, er oss sagt at konungr hafi mikinn viðbúnað, hefir hon látit gera et sterkasta virki með enum (mesta) hagleik ok margskonar vélfimi, ætlum vér þat eigi auðvelt at vinna. Nú vil ek efna þat allt, sem ek hefi yðr heitit, ok unna yðr, Rólfr konungr! Þessa ráðs með því ríki, sem vér hǫfum henni í vald gefit, þar til er vér látum af landstjórn, en síðan skulu þér taka allt þetta ríki eptir várn dag, ef þér fáið hana unnit." Hrólfr konungr þakkaði Eireki konungi herrasamlig ummæli, kvaðsk eigi beiðask framar af hans hendi.

Litlu síðar búask þeir í braut, ok létta eigi ferð sinni, fyrr enn þeir koma á Ullarakr. Fyrir allri þeirra ferð hafði gengit hin vissasta njósn, ok hafði Svíakonungr látit sterkliga byrgja aptr virkit, svá at þar mátti með engu móti innkomask. Ok er Hrólfr konungr kom við sínu liði, skorti eigi þys ok vápnabrak í bœnum, sá þeir þar mikinn viðbúnað. Hrólfr konungr bað sína menn setja herbúðir sínar, bað þá svá umbúask, at þeir mundu þar langa dvǫl eiga.

Hrólfr konungr mælti þá við Ketil, bróður sinn, bað hann nú vinna virkit með áhlaupum ok orðaskrumi. Ketill kvaðsk ætla at ganga at eigi ótæpligar enn einhverr hans manna.

Þeir sofa af um nóttina, ok um morguninn beiðir Hrólfr konungr, ok segir at hann vill tala við konung þeirra Svíanna, ok biðr hann ganga út á virkisvegginn, svá at hvárr þeirra megi vel heyra annars orð. Þetta er sagt konungi; hann gengr út á virkit með allri sinni hirð.

Sem Hrólfr konungr leit konung þeirra, þá mælti hann: "ek bið yðr, herra! tilhlýða, ok at geyma þeim orðum, sem vér viljum við yðr tala; þér megið muna næstum, er vér komum á yðvarn fund, hverra ørenda vér fórum, eða hverja smán ok svívirðu þér gerðuð til vár, en ef vér fáum nú eigi betri andsvǫr enn fyrr, þá skal ek brenna stað þenna, en drepa hvert mannsbarn, er í honum er, eða elligar skal ek deyja hér at ǫðrum kosti."

Sem konungr hafði heyrt þessi hans orð, mælti hann: "fyrr muntu verða geitahirðir á Gautlandi, enn þú hafir nǫkkut yfirboð þessa staðar, eða nǫkkurs þess, er (oss) varðar; far heim með ǫllu fólki þínu, ok verð því feginn, at þú komisk klakklaust á braut." Síðan barði konungr á skjǫld sinn, ok kveðsk ekki orð vilja heyra, þat sem Hrólfr konungr talaði, ok svá gerðu allir hans menn. Ok er Hrólfr konungr sér, at engum flutningi kemr á við konunginn, biðr hann sína menn vápnask ok sœkja at með karlmensku.

Þeir gerðu, sem konungr bauð, ok hrukku skjótt frá, ok fengu ekki atgǫrt. Þeir fóru þess engan veg at, at eigi kœmi ráð ráði í móti. Þeir báru eld at, ok þá hljóp vatn or þeim stokkum, er settir váru í virkisveggina. Þeir ætluðu at vinna með vápnum ok grafa, en hinir heltu á þá brennanda biki ok vellanda vatni; þarmeð váru fœrðir á þá stórir steinar, svá at allt lamdisk, því at eigi skorti mannfjǫlda í virkinu, féllu þar nǫkkurir menn, en fjǫldi meiddisk, gengu þeir frá bæði móðir ok sárir. Gerðisk illr kur í þeim Gautum, ok þótti þeim illt við at eiga; en Svíar gengu út á virkit, spottuðu þá, ok hlógu at þeim, ok fríðu þeim hugar. Þeir báru út pell ok silki ok marga dýrgripi, ok tjáðu fyrir þeim, ok báðu þá eptir sœkja.

Hrólfr konungr spurði Ketil, bróður sinn, hversu honum þótti at fara. Katli kvaðsk heldr þykkja erfvitt veita: "þykki mér konungr Svíanna heldr heitu míga. Konungr kvað vera mega, at fleira þyrfti við enn orðaskrap eittsaman, sitja þeir þar eigi skemr enn hálfan mánuð.

Þá talar Ásmundr til Hrólfs: "vér hǫfum sótt lengi stað þenna, ok hǫfum hvern dag haft mikla mæðu, ok er eigi at nær váru ørendi, hǫfum vér látit marga menn, en sumir eru særðir. Nú viljum vér, herra! at þér leggið til nǫkkur ráð, þau er dugi, ella vilja yðrir menn frá hverfa, því at vér hǫfum gabb ok athlátr fyrir vára mæðu."

Hrólfr konungr svaraði: "eigi sjá vér ráð til þess, at víst sé, at þessi staðr verðr unninn, en þó skulu vér freista at fara til skógar ok binda oss stórar byrðar, ok gera þar af stóra flaka ok hafa þar undir stórviðu. Síðan skulu vér bera þessa flaka svá hátt, at þar megi menn vel standa undir, ok styðja þá stafi, er undir standa, skal þar til velja allt hit sterkasta fólk várt. Síðan skulu sumir hafa graftól, ok grafa svá rauf á vegginum, ok vita ef vér komimsk við þat í virkit."

Þetta sýndisk ǫllum ráð; ok er þeir hǫfðu þessa umbúð veitta, báru þeir þetta undir virkit, var þetta svá sterkt, at hvárki sakaði þá, er undir váru, grjót né bik, svá at á skamri stundu hǫfðu þeir hlið á virkisvegginum. Ok er Þorbergr konungr skildi þessa vél, hljóp hann í niðrgang virkisins, ok allir hans menn, ok svá braut í skóg.

En Hrólfr konungr með allt sitt lið sœkir inn í virkit, ok er þeir koma þar, þá eru menn allir í brottu. Þetta þótti þeim undr mikit, er þeir komu í ekki þat herbergi, at þeir fyndi þar nǫkkurn mann, en matr ok drykkr stóð þar búinn í hverju herbergi, klæði ok dýrgripir váru þar allir til reiðu.

Ketill mælti: "konungr þessi hefir verit hjartaragr, er hann hefir hlaupit hér frá svá mikilli sælu dýrra gripa, ok þarmeð búit sínum óvinum vist ok drykk, eru vér mjǫk fallnir í fullsælu eptir várt erfiði, skulu vér hér fyrst drekka ok snæða, en síðan skal skipta váru herfangi."

Sem Hrólfr konungr heyrði orð hans, mælti hann: "nú geintu yfir þat agn, sem þér var ætlat, at þú skyldir meir gaum gefa at þinni magafylli, enn at handtaka konunginn. Nú skal hér engi maðr at þessu dveljask, svá at fyrir þat komisk konungrinn undan, heldr skulu vér ransaka þennan stað, ef vér finnum nǫkkut þat jarðhús, at á braut megi komask."

Þeir gera svá sem konungr bauð; þeir finna þar niðrgang í virkit; ok gengr Hrólfr konungr þar fyrstr inn, ok þá hverr at ǫðrum, ganga þar til er þeir koma at uppgǫngu, ok váru þeir þá komnir í skóg.

Þar fyrir var Svíakonungr með alla hirð sína, slær þar í bardaga, gengr Hrólfr konungr vel fram ok drengiliga, ok allir þeir fóstbrœðr. Svíakonungr bersk djarfliga, ok allir hans menn, því at þetta fólk var valit at harðfengi, er honum fylgði, hafði hann ok miklu fleira lið; en þá þegar er þeir stóðu jafnt at vígi, þá gengu þeir fóstbrœðr hart fram, ok feldu marga menn. Svíakonungr eggjaði sína menn með miklum ákafa, ok kvað aldrei fylgð at þeim, ef þeir ræki eigi smákonunga af sér, barðisk Þorbergr konungr af svá hvǫssum hug, ok feldi margan mann með sínum kǫppum, en þó hallask mjǫk bardaginn á þá Svíana.

Hrólfr konungr talar þá við Ketil, bróður sinn: "þat vil ek, at þú ráðisk í mót konungi þeirra Svíanna, ok takir hann, ef þú mátt, en ber eigi vápn á hann, því at þat er hin mesta klæki, at særa kvennmann með vápnum." Ketill kvaðsk svá gera mundu, ef hann mætti. Þar næst brast flótti í liði þeirra Svíanna.

Ketill var þá svá nær kominn konungi þeirri, at hann sletti flǫtu sverði um lendar konungi, ok greip hann, ok mælti: "frú!" segir hann, "svá lokkum vér af yðr lendakláðann, ok kalla ek þetta klámhǫgg."

Konungr mælti: "þetta hǫgg skal þér eigi til frægðar verða," ok slær Ketil með øxi undir eyrat svá hart, at fótunum kastar fram yfir hǫfuðit, ok mælti: "svá slám vér jafnan hunda vára, ef oss þykkir ákaft geigja."

Ketill spratt skjótt á fœtr, ok bjósk at hefna sín, ok í því kemr at Hrólfr konungr, ok greip konunginn, ok mælti: "herra! legg vápn þín, þér eruð nú á váru valdi, vil ek gefa þér grið ok ǫllum þínum mǫnnum, ef þér viljð játa forráði fǫður þíns."

Svíakonungr mælti: "mikil von er nú þess, Hrólfr konungr! at þú þykkisk hafa vald á oss ok ǫllum várum mǫnnum, en þat mun yðr verða til lítils metnaðar, þótt þú þrǫngvir oss til þess, er vér viljum eigi lostugir játa."

Hrólfr konungr mælti: "við, herra! erum nú svá samankomnir, at ek vil yðr í ǫllu sæmdar leita, ok bið ek orskurð okkar máls í umdœmi fǫður þíns, ok mun þat mælt, ef hann skipar okkar í milli, at þér haldið fullum veg yðrum með sóma."

Svíakonungr mælti: "þú munt vera vitr maðr ok þolinn, því at sá mundi margr, ef þeim hluta ætti, tryggja at þrǫngva oss til þeirra hluta, sem þú vildir at gengi fram, fyrir þessa vára tiltekju. En nú þarsem vér erum komnir, ok várir menn, á yðvart vald, þá munu vér þessu játa ok leysa oss svá fyrst at sinni or þessu fangelsi; viljum vér nú, Hrólfr konungr! svá gera sem kurteisir menn eru vanir, ef þeir verða sigraðir ok yfirkomnir, at vér viljum bjóða yðr við ǫllu yðru liði til náða ok veizlu vegligrar, ok launa svá yðr, er þér gefið grið várum mǫnnum. En vér viljum nú í stað ríða til Uppsala við ǫllum várum vildarmǫnnum, þeim sem eptir lifa, ok hitta konunginn Eirek, fǫður várn, til heilla umráða, því at þat er vár sómi at halda hans forsjá."

Bundu konungar þetta sín í millum með sterkum trúnaði.

Eptir þetta snýr Hrólfr konungr aptr í staðinn, ok svá sem hann var þar kominn, þiggr hann þar þriggja nátta veizlu, en Svíakonungr ríðr til Uppsala með ǫllu sínu fǫruneyti, ok svá sem hann var þar kominn, gekk hann fyrir Eirek konung, fǫður sinn, lagði skjǫldinn niðr fyrir fœtr sér, tók hjálminn af hǫfði sér, hneigði konunginum, ok kvaddi hann, ok mælti: "minn kæri faðir! ek em orðin farflótta ríkis þess, er þér gáfuð í mitt vald, ok sǫkum þess at ek varð yfirstigin af sterkum bardagamǫnnum, þá bið ek, at þér gerið þat ráð fyrir mína hǫnd, sem yðr er nú mest at skapi."

Konungr mælti: "gjarna viljum vér at þú hættir styrjǫld þessi, ok viljum vér, attú takir upp kvennligar atferðir, ok farir í skemmu til móður þinnar. Síðan viljum vér gipta þik Hrólfi konungi Gautrekssyni, því at vér vitum enga hans jafningja hingat á Norðrlǫnd."

Konungs dóttir mælti: "eigi viljum vér bæði gera, at vera komin á yðvarn fund til umráða, enda vilja þá eigi hlýta yðvarri forsjá."

Eptir þat gekk hon til skemmu, en gaf í vald Eireki konungi vápn þau, er hon hafði borit; settisk hon til sauma með móður sinni, ok var hon hverri mey fegri ok fríðari ok kurteisari, svá at engi fannsk jafn fríð í Norðrhálfu heimsins; hon var vitr ok vinsæl, málsnjǫll ok spakráðug ok ríklynd.

Eptir þetta sendir Eirekr konungr menn á fund Rólfs konungs, ok lætr bjóða honum til veizlu með liði sínu; bregðr hann við skjótt, ok ferr til Uppsala. Ok er Eirekr konungr spyrr þangatkvomu Rólfs konungs, gengr hann í mót honum með alla hirð sína, ok leiðir hann í hásæti hjá sér í hall sinni, skipar þar útífrá hans fóstbrœðrum, drekka nú glaðir ok kátir. Síðan inna þeir til, hvat í þeirra einkamál hafði komit, ok samdi þeim þat allt hit bezta.

Eptir þetta lætr Eirekr konungr kalla dóttur sína inní hallina. Sem henni komu orð fǫður síns, býsk hon með enu mesta skarti, gengr inní hallina með móður sinni ok mǫrgum ǫðrum kurteisum konum. Sem Eirekr konungr sá dóttur sína innkoma, stóð hann upp í mót henni, ok leiddi hana til sætis sér til annarrar handar með drótningu ok ǫllum þeim konum, er í þeirra flokki váru.

Nú svá sem konungar hǫfðu drukkit um stund, vekr Hrólfr konungr bónorðit, svá at jungfrúin heyrði, ok þarf þat eigi með orðum at lengja, at Rólfr konungr fastnar júmfrúna; var þá aukin veizlan, ok boðit til múg manna víða um Svíaveldi; varð þessi veizla ágæt, ok stóð hálfan mánuð; ok at lokinni veizlu gefr Eirekr konungr ǫllum ríkismǫnnum ágætar gjafir með glǫðum góðvilja, ok ferr þá hverr til síns heimilis með blíðu samþykki Eireks konungs.

Hrólfr konungr sitr eptir í Svíþjóð með húsfreyju sína, ok takask með þeim góðar ástir. Hrólfr konungr sendir Ketil, bróður sinn, heim til ríkisstjórnar í Gautland. Ingjaldr ferr til Danmerkr til feðr síns. Rólfr konungr tekr þat ríki til forráða, er konungsdóttir hafði fyrirráðit; sitja nú allir saman með náðum, hverr í þeim stað, sem kominn var.

Um várit eptir koma sendimenn af Danmǫrk til Rólfs konungs, ok sǫgðu Ring konung dauðan, ok þat með at Ingjaldr bað Rólf konung koma á sinn fund, ok drekka erfi eptir Ring konung, fóstra sinn. Ok þegar Rólfr spyrr þessi tíðindi, býsk hann til þessar ferðar, ok Ásmundr, fóstbróðir hans, með honum. Ok er þeir váru búnir, halda þeir til Danmerkr. Þeir hǫfðu tvau skip vel búin at mǫnnum ok vápnum.

Ketill kom til móts við þá, ok hafði eitt skip ok velskipat, koma við Sjóland síð dags, ok leggja undir ey eina ok tjalda yfir skipum sínum. Hrólfr konungr gekk upp á eyna við nǫkkurum mǫnnum; þeir sjá skip liggja undir eynni ǫðrumegin, fimm skip saman; þat váru langskip fjǫgur, ok dreki hit fimta skip, bæði mikill ok fagr, ok eigi þóttisk konungr séð hafa vænna skip; svǫrtum tjǫldum var tjaldat yfir þessum skipum.

Konungr mælti: "hverr mun stýra dreka þessum enum dýra, ok eigi hef ek séð þat skip, er ek vildi heldr eiga enn þetta."

Ásmundr svaraði: "víst er þetta afburðar skip fyrir allra hluta sakir, ok væri slíkt helzt konungs gersemi; en þann einn ætla ek stýra drekanum, at þér munuð fult verða til at vinna, áðr þér náið; þykkja man þeim svá góðr sem á."

Konungr mælti: "veiztu, hverr drekann á?"

Ásmundr svaraði: "hann heitir Grímar, ok er Grímólfsson, hann er hinn mesti víkingr, hann liggr á herskipum bæði vetr ok sumar, hann er mikill ok illiligr, en hann er þó verri reyndar; hann bíta eigi járn ok engan þeirra tólf, er honum fylgja, þeir eta allir hrátt, ok drekka blóð; er þat sannkallat, at þeir sé heldr trǫll enn menn. Eitt sumar fundumsk við við Suðreyjar; hafða ek tíu skip, ok ǫll vel skipuð, en þeir hǫfðu fimm skip. Vér bǫrðumsk einn dag, ok skipti skjótt um með oss; fell þar allt lið mitt, en ek hljóp á kaf, ok komsk ek svá undan; hefi ek eigi farit verri fǫr enn þá."

Konungr mælti: "sýnisk yðr nǫkkur efni (á), at berjask við þá með þat lið, sem vér hǫfum?"

Ásmundr bað konung fyrir sjá: "munu vér treysta á yðra hamingju, ef duga skal." Ketill eggjaði mjǫk atlǫgu, kvað þar mundu gott at reyna sik, ok afla fjár ok frægðar.

Þá mælti Rólfr konungr: "með því at þeir eru illir ok ágjarnir, en hafa þann grip, er ek vilda gjarna eiga, þá munu vér búask um, ok bera grjót á skip vár."

Nú var svá gǫrt, sem konungr bauð, ok bjuggusk við eptir fǫngum. Konungr lét ganga uppá eyna, ok hǫggva kylfur stórar. Eptir þat herklæddusk þeir; síðan róa þeir at þeim hljóðliga.

Svá er sagt, at skip Grímars láu ǫll jafnfram, ok láu langskipin nær eyjunni, en drekinn utar, ok var hlið mikit í milli skipanna ok eyjarinnar, ok leggja fyrst at langskipunum, ok vita, ef þau yrði unnin, áðr þeir kœmi við drekanum; þœtti mér þá unnit, ef þeir ætti eigi langskipin til annarrar handar, þá er þeir legði at drekanum.

Konungr bað þá vera sem ákafasta, meðan þeir væri sízt við búnir, ok vita, at sem skjótast skipti um með þeim; bað þá ekki œpa ok fara sem hljóðast. Þeir gerðu, sem konungr mælti; þá var á þoka, ok myrkvi mikill, finna þeir eigi fyrr, er á langskipunum váru, en tjǫldin váru tekin af þeim, en sjálfir þeir barðir bæði með grjóti ok vápnum. Þeir spruttu á fœtr allir, ok taka í mót með mikilli hreysti, þvíat þeir láu allir með vápnum sínum; en þó fengu þeir mikinn mannskaða, áðr þeir gæti vel skipat liði sínu til varnar, ok er þeir hǫfðu litla stund barizk, réðu þeir Rólfr konungr til uppgǫngu; varð þar mannfall svá mikit, at á lítilli stundu ruddu þeir þat skip, sem þeir váru á komnir; fellu sumir, en sumir hljópu á kaf, ok druknuðu, ruddu þeir svá þrjú skip, at hvert mannsbarn var drepit.

Við þetta vaknar Grímar, ok bað sína menn at leggja, þá sem á drekanum váru. Þar var óp mikit, ok kall, er hvárr eggjaði annan.

Þá mælti Rólfr konungr til Ketils, bróður síns: "nú skaltu leggja at því langskipi, er eptir er, en við Ásmundr skulum leggja at drekanum." Ketill lézk svá gera mundu. Nú leggr á sitt borð drekanum hvárr, Hrólfr konungr ok Ásmundr.

Þeir hǫfðu fengit lítit manntjón, ok hǫfðu því lið fleira, þá stóð Grímar upp á drekanum (ok sagði): "hverir leggja hér at svá vaskliga?"

Konungr svaraði: "ef þér er á því forvitni, þá heiti ek Rólfr, ok em Gautreksson, annar heitir Ásmundr, ok er konungs son af Skotlandi."

Grímar mælti: "Þann mann hǫfum vér séð, ok skildum vér svá næstum, at honum mætti vera lítil eptirsjá at várum fundi, þá er vér eltum hann sáran á kaf, en drápum af honum hvert mannsbarn, eða mun hann nú ekki til þess muna?"

Ásmundr mælti: "hitt skaltu finna, áðr kveld kemr, at mér er þat eigi or minni liðit."

Þá tók Grímar til orða: "þín heit munu vér svá lítt óttask, en vitum vér at Rólfr konungr er ágætr at hreysti sinni, ok því viljum vér gera honum þann kost, sem øngum ǫðrum, þvíat þat er skaði, ef slíkr maðr er drepinn, bið ek attú, Rólfr konungr! gangir uppá eyna við alla þína menn, vápnaða ok vel klædda; en peninga þá, sem þér hafið, vil ek taka fyrir menn þá, er þér hafið fyrir mér drepit, ok er þat þó allt of lítit; hef ek þó øngvum manni gǫrt jafngóðan kost, síðan ek kom í hernað."

Sem Rólfr konungr heyrði orð hans, mælti hann: "þetta mun víst vera vel boðit, en með því at oss er þat eigi sýnt, at vér séim á þína miskun komnir, at þú eigir nǫkkurra kosta boð heldr við oss, enn vér við þik, þá viljum vér með øngvu móti missa fjár várs."

Grímar mælti: "sé ek at þú munt eigi vera jafnvitr maðr, sem vér hugðum, er þú vill eigi vægja lífi þínu, þvíat sǫnnu segi ek þér ena síðustu þína lífðaga, ef þú ætlar við mik at þreyta, hafða ek hitt ætlat, at þú skyldir lifat hafa til lengri nytja, með því at mér ertu sagðr hraustr ok vinsæll, hafða ek ætlat at sýna á þér því meira drengskap enn ǫðrum, þótti mér aukask í því frami, at ek miskunaði yðr utan allra verðleika."

Rólfr konungr mælti: "enga þǫkk hafi þér af oss fyrir þetta, ok búið yðr skjótt, þvíat vér viljum á þat hætta, hvárir eiga ǫðrum kosti at bjóða, áðr kveld komi, hǫfum vér ok nǫkkurt svig unnit á yðrum mǫnnum, ok er yðr þess mál at hefna."

Grímar mælti: "nú kaus þú þann kost, er þú skalt aldrei fagna síðan, ok þér mun vera makligr."

Ok eptir þetta teksk þar bardagi harðr ok ákafr; váru þeir Grímar bæði sterkir ok harðfengir, ok svá ákafir at konungs menn máttu ekki annat enn hlífa sér, þeim var ok óhœgt til atsóknar at vega upp á drekann, þvíat hann var svá hár sem kastali, en menn sterkir ok kœnir til varnar, ok áttu at hǫggva niðr fyrir sik; en øngvan þeirra tólf beit járn, sem Ásmundr hafði sagt, fellu þá menn Rólfs konungs bæði móðir ok sárir.

Svá er sagt, at Ketill Gautreksson lagði at langskipinu, því er eptir var. Sá hét Forni, er stýrði skipinu, ok var enn hraustasti maðr, lagði þar hvárr djarfliga til móts við annan, ok varð þeirra fundr harðr, sýndi Ketill þar harða atsókn, ok réð til uppgǫngu við sínu liði. Þar var orrosta ákǫf; skiptusk þeir Ketill hǫggum við, ok fell Forni fyrir Katli. Síðan drápu þeir hvert mannsbarn á skipinu, fekk Ketill þar góðan orðstýr af sínum mǫnnum.

Eptir þetta lǫgðu þeir at drekanum, ok fundusk þeir brœðr, spurði Ketill, hversu gengi. Rólfr konungr lét lítt yfir, ok sagði at eigi mundi svá búit hlýða, kvað þetta vera fjandr mikla við at eiga. Hann bað Ketil róa at eyjunni, ok flytja út at þeim stórtré, því þar skorti eigi stóra mǫrk. Ketill gerði svá, ok var í ǫllu hinn skjótasti; ok er þeir komu aptr, lét konungr fella viðu á borðin drekanum svá stóra ok þunga at hann hallaðisk við. Síðan réðu þeir Rólfr konungr til uppgǫngu, fellu þá menn á drekanum bæði fyrir grjóti ok vápnum, hallaðisk þá bardaginn á Grímar, ok hans fǫrunauta.

Rólfr konungr sneri aptr eptir skipinu, ok hafði kylfu eina stóra, ok barði á tvær hendr. Þeir Ásmundr ok Ketill fylgðu honum, fell þá hverr um þveran annan. Konungr hafði mannfleira; fell þá lið Grímars, svá at þeir tólf stóðu uppi, Grímar ok kappar hans; var þá gengit at með kappi, ok barðir með kylfum, fellu þá margir; ok er Grímar sá at þeir mundu sigraðir verða, stǫkk hann fyrir borð ok á kaf.

Ásmundr var nær staddr, ok hljóp þegar eptir honum, ok leggsk inn eptir honum at eyjunni, ok er þetta sér Hrólfr konungr, leggsk hann þegar til lands, ok vill duga Ásmundi, svá at þeir eigisk eigi tveir við. Ok er Ásmundr kemr at landi, var Grímar á land kominn, ok er hann sér Ásmund, þrífr hann upp stein, ok sendir honum. Ásmundr skýtr sér þá í kaf, ok er hann kemr upp, ætlar Grímar at senda honum annan, ok í því var hann sleginn með kylfu, svá at þegar fell hann. Þar var kominn Rólfr konungr, ok lét skamt hǫggva í millum; lét Grímar þar líf sitt.

Þá lǫgðu þeir út til drekans, ok hafði Ketill unnit þar allt til handa þeim; tóku þeir þá ok ruddu drekann, en kǫstuðu á kaf þeim sem fallit hǫfðu. Eptir þat fóru þeir til eyjarinnar, ok bundu sár sín, váru þeir bæði móðir ok sárir, en fjǫldi fallinn. Þar váru þeir nǫkkurar nætr. Konungr var lítt sár, en þeir Ásmundr ok Ketill váru mjǫk sárir.

Eptir þetta bjuggusk þeir á braut, tóku þeir drekann Grímarsnaut, ok gátu valla skipat fyrir mannfæð, en létu eptir ǫll ǫnnur skipin; komu nú við Danmǫrk. Ok er Ingjaldr fréttir kómu Rólfs konungs, býðr hann þeim til veizlu þeirrar, er hann hafði stofnat, erfi eptir fǫður sinn, drukku þeir nú allir samt með miklum veg erfi Rings konungs, var þar ekki jafnmargt hjalat sem um dráp þeirra Grímars, því at ǫllum þótti þat hit mesta hreystiverk.

Ok er þessu er lokit, lætr Hrólfr konungr stefna þing fjǫlment; á því þingi er tekinn Ingjaldr til konungs eptir feðr sinn yfir Danmǫrk alla. Sitr hann nú, ok semr ríki sitt á þá lund, sem Rólfr konungr gaf ráð til.

Eptir þat býsk nú í braut Rólfr konungr af Danmǫrk með stórgjǫfum sœmdr af Ingjaldi konungi, ferr hann nú leiðar sinnar, þartil er hann kemr til Svíþjóðar með ǫllu heilu ok hǫldnu, en Ingjaldr konungr sitr um kyrt at ríki sínu í Danmǫrk, ok skildusk með hinni mestu blíðu; fór Ketill til Gautlands, ok sitr þar um kyrt.

Rólfr konungr sitr lǫngum at Uppsǫlum, ok var þar vinátta góð með venslum. Rólfr konungr lagði mikinn kost til at búa drekann Grímarsnaut, ok lét allan steina fyrir ofan sjá með ýmsum litum bæði gulum, rauðum, grœnum ok blám, svǫrtum ok samblǫndnum; gulli lætr hann búa dreka hǫfuð, ennispánu ok alla svíra ok víða renna gulli í súðina, þar sem bœta þótti; var hann hverju skipi skrautligri, þótti hann svá bera af hverju skipi, sem Rólfr konungr af ǫðrum konungum, þeim sem váru í Norðrlǫndum, gerðisk hann þá harðla víðfrægr af sinni stjórn ok vizku, sóttu margir ríkir menn á hans fund, ok gerðusk honum handgengnir, ok veittu honum dyggiliga fylgð. Hǫfum vér þat heyrt, at í þann tíma hafi eigi nǫkkurt skip verit skipat frægrum kǫppum enn drekinn Grímarsnautr, þótt vér kunnum þá eigi at nefna eða frá at segja. Sitr Rólfr konungr nú í Svíþjóð með mikilli gleði ok prís þau missiri; unni Þornbjǫrg drótning Rólfi konungi stór-mikit, fann konungr at hon var hverri konu vitrari ok meiri skǫrungr fyrir allra hluta sakir. Ásmundr var með konungi vel haldinn, ok reyndisk at ǫllu hraustr ok hinn vaskasti, virði konungr ok hann mest sinna manna. Rólfr konungr hafði þriðjung Svíþjóðar til forráða. Hann hafði jafnan á sumrum útgerð fyrir landinu, ok leitaði sér frægðar ok frama.

Ok hit næsta sumar eptir bardaga þeirra Grímars hafði Rólfr konungr verit í hernaði; hann hafði víða herjat um Vestrlǫnd, ok orðit gott til fjár ok frægðar. Um haustit heldr konungr til Svíþjóðar, ok sitr þann vetr í kyrðum.