Bókastaðir

Svá er sagt, at þat var einn tíma, at þeir brœðr talask við, spurði Rólfr konungr, hve líkliga Katli þótti á horfa um ríkisstjórn eða hǫfðingskap. Ketill lét vel fyrir flestra hluta sakir.

Rólfr konungr svaraði: "ok því at þú hefir grein í þessu máli, þá ertu skyldr at segja mér, hvers þér þykkir áfátt, þat mér er sjálfrádt."

Ketill svarar: "vel má ek finna þann hlut, er mér þykkir vanta yðra heill, þú ert maðr ókvændr, ok mundir þú þykkja miklu gildari konungr, ef þú fengir þér kvánfang við þitt hœfi."

Konungr mælti: "hvar skal ek þess orka?"

Ketill svaraði: "þá mundi yðar sæmd vaxa, ef þér bæðið þeirrar konungsdóttur, er bæði er hyggin ok forsjál, en mér þykkir vís von, hvar sem þú vill atvíkja, at þér mun eigi frávísat."

Konungr svarar: "ekki býr mér þat í skapi svá búit, er land þetta lítit, ok mun øngum þykkja slœgr til várs ríkis, eða hvar horfir þú helzt á um þetta mál, frændi!"

Ketill svaraði: "þat hef ek frétt, at Eirekr konungr í Svíþjóð á sér dóttur væna ok vitra, þá er Þornbjǫrg heitir, hefi ek svá frétt, at eigi muni fásk slíkr kostr hingat á Norðrlǫnd fyrir allra hluta sakir, þeirra er kvennmann má prýða, en hon hefir suma hluti til jafns við hrausta riddara; þat er burtreið ok at skilmask við skildi ok sverði, þat hefir hon umfram allar konur, þær ek hefi spurn af. Eirekr konungr, faðir hennar, er ágætr fyrir ríkdóms sakir ok margra hluta annarra, þeirra er frægan konung má prýða."

Hrólfr konungr svaraði: "ekki berum vér (áræði) til slíkra hluta; er slíkt meir talat af ákefð enn forsjá, sem þik hendir stundum, frændi! er þat íllt, at ætla sér á dul, er vonarlaust er, at hann fái risit með, lízk mér svá, þótt ek fara at biðja dóttur Eireks konungs á Svíþjóð, sem þú vildir, þá þykkjumsk ek vita, at mér mundi synjat konunnar, ok eigi ólíkligt, at ek fengi nǫkkur orð hæðilig, ok yrði ek at þola þat allt, með því ek hefði engi fǫng á at hefna sakir ríkis konungsins, ok munda ek við svá búit þessu una allilla.

Ketill kvað ekki svá fara mundu: "skortir oss ekki her af Danmǫrk ok Gautlandi at herja á Eirek konung, ef hann synjar þér mægðar."

Rólfr konungr mælti: "ekki þarf slíkar glósur fyrir mér at gera, því at ek þykkjumsk sjá, hversu þetta mundi fara, þótt freistat væri."

Þetta fór enn sem annat eptir skaplyndi Rólfs konungs, at hann gaf at þessu engan gaum, ok lét líða hjá sér sem margt annat, þat sem honum var tjáð, ok eigi vissi atnær, hvat honum bjó í skapi; tók hann þá til þess jafnan síðan, er ǫðrum var or minni liðit.

Líðr svá fram nú um hríð, at þeir fóstbrœðr sátu ýmist í Danmǫrk eða Gautlandi, en herjuðu jafnan á sumrum, ok fengu of fjár, ok váru hinir hraustustu bardagamenn, svá at ekki stóð við þeim, urðu þeir harðla víðfrægir af sínum fremdarverkum, kunnu allir náliga þeirra nafn.

Svá er sagt frá Rólfi konungi, at hann var allra manna mestr ok sterkastr, hann var svá þungr at engum hesti mátti hann ríða allan dag út, svá at eigi kafnaði, eða spryngi undir honum, ok varð jafnan at skipta við hann. Rólfr konungr var manna vænstr ok kurteis ok at ǫllu velskapaðr, hærðr manna bezt, breiðleitr ok mikilleitr, eygðr manna bezt, ok fǫgur augun ok snǫr, miðmjór ok herðimikill ok manna bezt á sik kominn, ok at ǫllu enn hœverskasti, hverjum manni betr vígr ok at ǫllum íþróttum búinn umfram hvern annan, þann er honum var samtíða á Norðrlǫndum; manna var hann vinsælastr. Rólfr konungr var vitr maðr ok í ǫllu forsjáll, skinugr ok glǫggþekkinn, gerðisk hann brátt víðfrægr af sínum hǫfðingskap bæði nær ok fjærri.

Þat var eitt vár, er Ketill spurði, hvat Rólfr konungr ætlaði at athafask um sumarit.

Hann svaraði: "mun eigi ráðligt at fara til Svíþjóðar, ok leita mægða við Eirek konung, svá sem þú talaðir fyrr."

Ketill mælti: "undarligt er yðvart lyndi, þér látið fyrst hjá yðr líða, þat er talat er, ok gefit engan gaum at þá í stað, þó yðr sé þat í hug, þá minnisk þér á þat síðan, ok látið þá sem nýmælt sé, þá er margir vetr líða; er mér samt í hug sem þá, ok er ekki at fresta."

Konungr mælti: "hefir þú nǫkkut frétt af þessari mey?"

Ketill svarar: "með ǫllu ekki annat, enn þat sem ek hefi þér áðr afsagt."

Konungr mælti: "frétt hefi ek at hon er bæði vitr ok væn, ok svá er mér flutt, at svá sé hon stór ok stolt, at hon vill, at engi maðr kvennkenni hana, ok hon sé tekin til konungs yfir þriðjung Svíþjóðar, ok hennar atseta sé á Ullarakri, ok haldi þar hirð sem aðrir konungar; heyrt hef ek þat ok sagt, at hennar hafi beðit nǫkkurir konungar, ok hafi suma látit drepa, suma hafi hon látit klækja á einhvern hátt, suma blinda, gelda, handhǫggva, eða fóthǫggva, en valit ǫll orð hæðilig með svívirðu; ok vill hon svá afvenja, at þessara mála sé leitat; sé ek ok at þessi ferð mun hefjask mjǫk tveim stofnum, því ef vér fáum þetta ráð fengit, mun oss í aukask frami í ferð þessari, hitt elligar, at vér munum fá af þessari ferð skǫmm ok sneipu ok æfinligt athlægi."

Ketill mælti: "litlir eruð þér margir brjósti, þótt þér séið gildir samanreknir, ok er yðr þat mikil athlægi, at treystask varla at flytja við einn kvennmann ørendi, vænti ek ok þess, því meira dramb sem hon hefir á sik dregit, at því vesalligar falli hennar ofstœki, þegar sá tími er kominn, er þar verðr endir á."

Rólfr konungr mælti: "nú með því at þú frír hugar um ferð þessa, þá vil ek senda þik til Danmerkr eptir Ingjaldi, fóstbróður mínum, vil ek at hann fari þessa ferð með mér."

Síðan hættu þeir tali sínu; býr Ketill ferð sína til Danmerkr. Ingjaldr bregðr við skjótt, ok ferr á fund Rólfs konungs. Konungr fagnar honum vel, ok segir honum sína fyrirætlan. Ingjaldr tekr vel, lézk vænta með konungs hamingju, at góðan enda mundi eiga þeirra ørendi um þat er lyki, þótt nǫkkut seinkaðisk. Rólfr konungr segir Katli, bróður sínum, at hann skal vera heima ok gæta ríkis.

Ketill mælti: "Þér munuð ráða, herra! en undra ek at þér kallið mik þat ómannan, at ek sé eigi hœfr í yðru fǫruneyti."

Konungr mælti: "eigi skaltu svá virða, bróðir! Því at þá skaltu fara þessa ferð, ef vér þurfum við nǫkkurra harðrœða, en vér munum þessara mála leita fyrst með hógværi ok góðu þoli, ef þess er kostr."

Var Ketill eptir enn nauðugasti, ok kvað þeim fyrir þat illa farask mundu.

Lyptir Rólfr konungr ferð sinni, ríðr heiman við sex tigu manna; var þetta lið mjǫk valit bæði at mannvirðing ok skartsamligum búnaði klæða ok vápna; ríða síðan sem leið liggr, létta eigi fyrri sinni ferð, enn þeir kómu til Uppsala.

Nú er þar til at taka, sem Eirekr konungr er; hann átti sér drótningu vitra ok væna; hon hendi mikit tal af draumum; hon hét Ingigerðr.

Þat var eina nótt, er drótning vaknaði í sæng sinni; hon talar við Eirek konung, ok mælti: "ek mun hafa illa látit í svefni."

"Svá er," segir konungr, "eða hvat dreymdi þik?"

Hon svaraði: "úti var ek stǫdd, ok þóttumsk ek lítask um, en því brá við, at sá um alla Svíþjóð, ok miklu víðara; ek sá upp til Gautlands, ok svá gǫrla at ek sá þaðan renna vargaflokk mikinn, ok hingat þótti mér þeir stefna á Svíþjóð, en fyrir vǫrgunum fór hit óarga dýr; þat var harðla mikit; þar fór eptir hvítabjǫrn, þat var rauðkinnr; bæði þóttu mér dýrin sléttfjǫlluð ok kyrlig, ok láta ógrimmliga, en þat þótti mér með ólíkendum, hversu skjótt hingat bar dýrin, eða hversu gǫrla ek þóttumsk þau sjá, ok eigi þótti mér færra saman enn sex tigir; ek þóttumsk vita, at þau mundu hingat ætla til Uppsala; ek þóttisk kalla á þik, ok segja þér til, ok í því vaknaða ek."

Konungr mælti: "frú!" segir hann, "fyrir hverju ætlar þú slíkt vera?"

Hon svaraði: "þarsem sá varga, þat eru manna fylgjur, en þarsem hit óarga dýr fór fyrir, þat er konungs fylgja, ok mun hann vera formaðr hinna; rann í hjá honum einn hvítabjǫrn, þar mun þessum konungi fylgja nǫkkur kappi eða konungsson, því at bjǫrninn er sterkr, ok merkir hann sterka fylgð, ok þykki mér mikil ván, at yðr sœki heim nǫkkur ágætr konungr; var þetta dýr miklu meira ok sterkara, enn ek hafi spurn af, at svá mætti verða."

Konungr mælti: "hvaðan ætlar þú þenna konung at koma, eða hversu skaðvænliga þykki þér þetta vera munu váru ríki."

Drótning mælti: "skylda ek nǫkkut um ætla, þá vænti ek, at þessi konungr fari með engri stríðu í þetta sinn, því at þessi dýr váru hýr, en ef ek skyldi geta til, þá er þat mín ætlan, at þetta hit mikla dýr muni vera fylgja Rólfs konungs Gautrekssonar af Gautlandi, með því at þaðan runnu þessi dýr at, en hvítabjǫrninn get ek vera fylgja Ingjalds, fóstbróður hans."

Konungr mælti: "hvat mun kappinn Rólfr vilja hingat á várn fund?"

Drótning mælti: "or slíku ǫllu verðr gátu at gera svá búit, en með því dýrin váru hýr í viðbragði, get ek at þeir fari með friði ok góðum hug til vár, þœtti mér líkast, at Rólfr konungr mundi hafa þat ørendi, sem margir hafa áðr haft, at biðja Þornbjargar, dóttur yðvarrar, er hon nú frægust kvenna hingat í Norðrlǫnd."

Konungr mælti: "ekki kann ek Hrólfi at ætla þessa dul eða ǫðrum þeim konungi, er svá litlu ríki stýrir, þarsem áðr hafa beðit hennar þeir konungar, er haft hafa undir sik aðra skattkonunga, ok far ekki, frú! með slíka draumóra!"

Drótning mælti: "eigi tekr til þess nema þurfi, hvat ek ætla um þetta."

Konungr mælti: "hversu skal ek ganga í móti Rólfi konungi, ef hann kemr hér, eða taka hans máli, ef hann ferr þessara ørenda?"

Hon svaraði: "vel skulu þér taka Rólfi konungi, ef hann sœkir yðr heim, ok sýna honum ena mestu blíðu, því hann er hinn mesti afreksmaðr um marga hluti, ok eigi víst at yðar dóttir fái frægra mann, enn sem mér er hann sagðr."

Ok eptir þetta skilja þau sitt tal at sinni; líða nú nǫkkurir dagar.

Nú er sagt Eireki konungi, at kominn sé í staðinn Rólfr konungr Gautreksson með sex tigum manna. Konungr fekk menn til at bjóða honum til veizlu í hǫll sína. Sem Rólfi konungi komu þessi orð, ferr hann á konungs fund, ok var honum tekit vel ok sœmiliga, en með øngri blíðu eða ǫlværð, var honum skipat í ǫndvegi á enn óœðra bekk; komu þeir síð dags. Váru þá tekin borð ok vist, ok drykkr inn borinn; ok er þeir hǫfðu drukkit um hríð, váru margir vel kátir. Rólfr konungr var heldr hljóðr ok fátalaðr.

Eirekr konungr orti orða á hann, ok spurði tíðinda af Gautlandi eða annarstaðar, þar sem hann hafði fréttir. Rólfr konungr sagði með ǫllu tíðindalaust af Gautlandi.

Eirekr konungr mælti: "en hver eru ørendi yðar hingat til vár Svíanna, er þér ríðið um hávetr með margmenni?"

Rólfr konungr svaraði: "vér hǫfum verit sjálfráðir ferða várra hér til, hversu sem þat berr til heðan af, hvárt sem vér hǫfum farit á skipum eða hestum; en þar sem þér spyrið at ørendi váru, þá hǫfðu vér ætlat at bera þau fram í meira tómi; en nú þar sem þú fréttir at, þá ætla ek at vér þurfum þeim eigi at fresta, því at satt er þat mælt, er aptans bíðr ófróm sǫk; er þat ørendi mitt hingat, at ek mæli til mægða við þik, en til samfara við Þornbjǫrgu, dóttur þína, vildu vér nú skjótt heyra skír andsvǫr váru máli."

Eirekr konungr svaraði: "kann ek glensyrðum yðrum Gautanna, at þér talið margt kátligt, þá er þér drekkið, ok má þat eigi allt marka, man ek vera nærgætr yðr Gautunum, ok yðru ørendi. Mér er sagt, at þar sé hallæri mikit með yðr Gautum, berr þat mjǫk til, at Gautland er óvítt ok lítit aftektum, en mannfjǫldi mikill. Þér fœðið jafnan mikinn her á yðrum kostnaði, ok eruð ǫrlátir ok góðir af yðru, meðan til er; nú þykkjumsk ek vita, at þér mun þykkja mjǫk atskorpna; ok munu þér því hafa heiman farit, at yðr mun þykkja illt at þola sult ok harðrétti; þat er ok mikil vorkun, at slíkum mǫnnum sem þér eruð, þykki þat vera mikil vandræði, at vera við þat, ef þú mátt eigi halda þroska þínum. Var þetta ráð miklu vitrligra, at leita sér hjálpar þangat, sem líkast þótti, heldr enn velta af út í vesǫld, vil ek þetta vel fyrir þér virða, þótt þú væntir þér hér nǫkkurrar hjálpar af oss, vil ek þat skjótt gera augljóst fyrir þér, hvern beina þér fáið í váru ríki. Vér viljum lofa yðr mánaðar yfirfǫr um várt ríki, ef þér vilið með þǫkkum taka þessa dvǫl, ok ef annar konungr veitir yðr slíkar hjálpir, þá er mikil von, at þú komir þessu fólki ósoltnu heim, sem með þér ferr, en far ekki með þann hégóma, at þér biðið kvenna, hvárki minnar dóttur né annarra, því at þat mun yðr at skjali einu verða, meðan þér eruð svá af yðr komnir af skort ok hallæri, en þá er þessi tími er úti mun enn nǫkkut fyrirbrenna, er þér komið heim, ok beri þér fyrir þetta engan hugarekka svá búit."

Rólfr konungr hlýddi vel orðum konungsins; ok er konungr lauk sínu máli, mælti Rólfr: "herra! eigi er þat satt, at oss skorti mat í váru landi, eða þurfum annarra ǫlmusa, várum mǫnnum til hjálpar, en þóat þetta þrot sœkti oss, þá mundum vér fyrr aðra heimsœkja enn yðr, lízk þetta gǫrt til vár þarfleysu kalls;" ok fundu menn, at Rólfr konungr reiddisk harðla mjǫk, þó hann hefði fá orð um; ok skildu konungar í þat sinn, ok fóru menn at sofa. Var þeim Rólfi konungi fylgt til einnar skemmu at sofa.

Eirekr konungr gekk ok til sængr sinnar, var drótning þar fyrir, ok tóku þau tal með sér.

Hon spurði: "er Rólfr konungr kominn á yðvarn fund?"

"Svá er at vísu," segir konungr.

Hon spurði: "hversu lízk þér á Rólf konung?"

Eirekr konungr segir: "skjótt er þat at segja, øngvan mann hef ek séð meira ok sterkligra, ok at ǫllu vænna ok kurteisara, þat er ek má líta af hans viðbragði, né at ǫllu betr skapaðan."

Drótning mælti: "svá hefir mér flutt verit, eða hefir þú nǫkkut við hann talat, eða reynt hans vizku."

Konungr segir henni allt þeirra viðrtal, hversu farit hafði með þeim: "ok þat hygg ek," segir hann, "at hann sé langt umfram flesta menn, bæði at viti ok flestum íþróttum ok þolinmœði."

Drótning mælti: "þá hefir nú illa tiltekizk, er þú skalt svá illa leitat hafa slíks hǫfðingja, sem Rólfr konungr er, ok fyrir þetta munu þér eiga, ok yðvart ríki, von af honum stórra ónáða ok langra, því at þat er mín ætlan, þótt yðr þykki hann hafa lítit ríki, at meira vinni hans frami ok hreysti með konungligu náttúrubragði, enn liðsfjǫldi nǫkkurs konungs hingat á Norðrlǫnd; því at mér er svá flutt, at hann sé langt umfram aðra konunga."

Konungr mælti: "bæði er, at hann er mikit afbragð annarra manna, enda finnsk þér mikit um konung þenna, eða hvat er nú til ráðs?"

Drótning mælti: "skjót er mín tillaga, herra! ek vil at þér vægið fyrir Rólfi konungi í orðum, þvíat með sǫnnu segi ek þér þat, at þér mun verða þungt at etja við hann þrái eða kappi, þvíat hann hefir styrk af Danakonungi, þvíat hann ræðr ǫllu með Ringi konungi, fóstra sínum."

Konungr svaraði: "vera má, at oss hafi missýnzk um þetta mál, eða hversu skal ek nú svá tala eða gera, at honum líki vel?"

Drótning mælti: "þat legg ek til ráðs, at á morgin, er þeir koma í sæti, ok þér hafið drukkit um hríð, þá skaltu kasta gleðiorðum á Rólf konung, ok spyrja at hans framaverkum, er hann hefir unnit; en ek get, at hann muni vera fár, ok mun eigi úr minni liðit yðvart tal. Síðan skaltu spyrja at ørendum hans, ok láta svá ǫrvænliga, sem hann hafi aldrei getit sinna ørenda fyrir þér; en ef hann víkr á, eða talar þar til nǫkkurum orðum, þá seg þú at þú munir eigi, at þit hafið nǫkkut viðtalazk nema vel ok vingjarnliga, en ef þat hefir nǫkkut verit, seg at þat viltu gjarna ómælt hafa, ok ef hann víkr nǫkkut á bónorðit, þá vilda ek, at þú svaraðir vel til, ok vísir eigi frá, ef hann fengi jáyrði af henni til þessara mála; gerið yðr blíða ok auðvelda í þessu máli, vænti ek at þá fari vel ykkar í milli, þykki mér þó eigi ráðit, hversu auðveldliga ganga meyjarmálin, þótt þér leggið samþykki til."

Ok eptir þetta sofa þau af um nóttina. Ok um morguninn, er menn komu undir drykkjuborð, var Eirekr konungr allkátr, ok orti mjǫk á um gleði við menn Rólfs konungs.

Sem Rólfr konungr heyrði þetta, hlýddi hann til, ok var heldr fátalaðr, ok er Eirekr konungr fann þetta, mælti hann: "svá er mál með vexti, at þú, Rólfr! ert kominn í vára hǫll eptir mínu boði, ok þvíat mér finnsk svá, at þér hafið eigi alvǫru gleði, svá sem dýrra hǫfðingja er háttr til at veizlum, viljum vér gjarna, at þér gerið oss kunnigt, hvat veldr yðvarri ógleði, svá at vér megum fullgera alla yðra gleði með eptirlæti, svá at yðar konunglig tign héldi sinni virðing með eptirlæti þeirra luta, sem vér megum yðra sæmd auka; þar í mót vildum vér þiggja af yðr með gleði frásǫgn þeirra fremdarverka, sem dagliga segjask af yðar snildarverkum ok bardǫgum; er oss þar áðr allmikit afsagt."

Rólfr konungr mælti: "þat mun enn, sem annat, þat sem til mín kemr, at yðr Svíum mun þykkja lítit umvert."

Eirekr konungr mælti: "mikit hefir oss verit sagt af vænleik þínum ok atgerfi, ok virðisk oss svá, at þar megi eigi ofsǫgum frá segja um allan þinn vænleik, kurteisi ok hœversku, eða hversu gamall maðr ertu, Rólfr?"

"Ek em nú átján vetra gamall."

Konungr svaraði: "afbragðs maðr ertu, eða hvert ætli þér ríða, eða hvat hafi þér at ørendum, er þér hafið sótt á várn fund?"

Rólf undraði mjǫk, er konungr spurði þessa, ok hugði at konungr mundi vilja endrnýa sín atyrði; hann mælti: "ørendi várt var kunnigt gǫrt, ok ætla ek eigi or minni fallit oss Gautunum, hver andsvǫr vér fengum af yðr þar í mót."

Konungr mælti: "eigi man ek, at þér hafið nǫkkur ørendi við oss flutt, byrjar þat eigi várri konungligri tign at mæla (nema á góðan hátt) við jafn virðuligan hǫfðingja sem þú ert, ok ef vér hǫfum þat nǫkkut talat, at yðr mislíki, þá mun þat satt, sem mælt er, at ǫl er annar maðr; viljum vér þat allt með skinsemi aptrtaka, ok láta sem ómælt sé, ok þegar ek geymi at mínum orðum, þá vil ek vel svara yðru máli; munu ok þau ein efni á vera."

Rólfr konungr sá, at nú var skipat lyndi Eireks konungs, ok hefir nú bónorð í annat sinn, flytr nú bæði vel ok skǫrugliga, ok er hann hætti sínum flutning, mælti Eirekr konungr: "þessu máli viljum vér vel svara, því at þat er mikil von, at oss bjóðisk eigi fremri konungr til mægðar, enn þú ert, en þér munuð spurn af hafa, at dóttir vár er eigi með oss, ok vér hǫfum gefit henni þriðjung ríkis várs, ok ræðr hon því svá sem konungr; hon er rík ok stórráð, ok hefir hirð um sik svá sem konungar; margir konungar hafa hennar beðit ok konunga synir; hefir hon ǫllum frá vísat með hæðiligum orðum, suma hefir hon látit meiða. Nú með því at mér er hennar þessi framferð ekki at skapi, því at hon gerir af sér mikit ofbeldi, því at engi maðr skal hana þora at kalla ǫðruvísi enn með konungs nafni, utan hann þoli af henni nǫkkut harðrétti; nú ef þú vill sœkja þessa konu þér til handa, hvárt sem þat er heldr með ráðum eða harðfengi, þá viljum vér til þess orðlof gefa af várri álfu, en þar í mót viljum vér af yðr þiggja ró ok náðir várum mǫnnum ok ǫllu váru ríki, þóttu þurfir með bardaga þessa at freista, viljum vér ok henni engan styrk veita yðr í móti ok sitja svá kyrrir hjá ǫllum ykkrum samskiptum."

Rólfr konungr kvaðsk eigi framar beiðask af konungs hendi, ok bundu þetta fastmælum sín í millum, drukku nú glaðir ok kátir; veitti Eirekr konungr hit skǫrugligasta.

Ok at liðnum þremr dǫgum býsk Rólfr konungr í braut, ok skildusk konungar með blíðri vináttu, léttir hann eigi fyrr sinni ferð, enn hann kemr á Ullarakr með sitt fǫruneyti, þarsem Þornbjǫrg réð fyrir. Þeir komu þar snemma dags, var þeim sagt, at konungr sitr yfir borðum með allri hirð sinni. Konungr valdi með sér tólf af sínum mǫnnum, þá er frœknastir váru, ok bað þá ganga inn í hǫllina með sér með brugðnum sverðum: "enn annat lið várt standi úti með búna hesta vára!" Ok enn mælti Rólfr konungr við menn sína, þá er inn skyldu ganga: "vér skulum svá at hátta, at ek skal ganga fyrstr, ok við Ingjaldr, þá hvárr at ǫðrum, ok ef svá berr til, at vár verði freistat með nǫkkurri áleitni, þá verið yðr sem bezt, ok gangi sá fyrstr út, er síðast gekk inn, fǫrum sem djarfligast!"

Eptir þetta ganga þeir í hallina; ok svá sem (þeir) váru inn komnir, sátu allir menn undir borðum á báða bekki, ok var hallin alskipuð. Engi maðr heilsaði á þá, ok allir urðu hljóðir við þeirra kómu. Rólfr konungr gekk innar fyrir hásætit, sá hann at þar sat harðla voldugr maðr með konungs skrúða ágætum; þessi maðr var fagr ok fríðr. Allir menn, þeir sem inni sátu, undruðusk vǫxt ok vænleik Rólfs konungs, en engi maðr kastaði orðum á þá.

Rólfr konungr tók hjálminn af hǫfði sér, ok hneigði konunginum, en stakk blóðreflinum í borðit, ok mælti: "sitið heilir, herra! ok í náðum allt yðvart ríki!" Sem konungr heyrði orð hans, ansaði hann engu orði, ok eigi leit hann af út. Sem Rólfr konungr sá mikit ofstæki konungsins, tók hann til orða: "ek em svá kominn, herra! á yðvarn fund eptir ráði ok samþykki Eireks konungs, fǫður þíns, at leita yðr sóma, en mér framgangs, til þess at binda við yðr unaðsamligt eptirlæti, þat sem hvárr okkar má ǫðrum veita eptir boði náttúrunnar, fyrir utan allt angr eða ónáðir."

Konungr leit við honum, ok mælti: "þér munuð vera hér til vár komnir svá sem eitt fól, á hvern hátt sem þér eruð kallaðir, þar sem þér eruð landvanir, þykkjumsk ek gǫrla skilja, at þat unaðsamligt eptirlæti, er þér krefið af oss, er matr ok drykkr, ok þat viljum vér við engan mann spara, þann er þessa er þurfandi, ok af oss vill (þiggja); megi þér vel þessa yðra beiðslu fram hafa við þann, er vér hǫfum þat starf fengit, en gefið oss náðir af slíku kallsi, þvíat engis manns bryti eða þjónustumaðr ætla ek at vera, hvárki þinn né annarra, ok haf þik skjótt í þann stað, ok þínir sveitungar, er þú mátt sløkkva hungr þinn ok þorsta, en lát oss sitja í náðum af yðar kalsi, ok alla vára vildarmenn."

Rólfr konungr mælti: "eigi er þat satt, at vér krefjum af yðr í þetta sinn matar né drykkjar, þvíat þat hǫfum vér áðr í nóg, en með því at vér vitum, at þú ert heldr dóttir Svía konungs enn son, þá viljum vér nú ok með ákveðnum orðum flytja várt ørendi með stǫddu samþykki fǫður yðvars, ok biðja þín mér til kvánar, til styrktar ok stjórnar váru ríki, til upphalds ok eflingar ǫllu váru afkvæmi, því sem af okkr lifnar."

Sem konungr Þorbergr heyrði þessi orð Rólfs konungs, var hann svá óðr ok æfr, at hann vissi trautt, hvat hann skyldi athafask; hann bað alla sína menn vápnask þar í hallinni, ok taka ok binda þetta fól: "er oss leitar svá mikillar háðungar, er svá hyggsk at ófrægja sjálfa oss ok skemma, þvíat eigi munu dœmi til finnask, at jafn háðulig orð hafi tǫluð verit við nǫkkurn konung eða kempu, þá er sín vápn kann bera; skal svá launa ok afvenja smákonunga at hæða oss eða gabba, svá heldr konunginn fǫður várn."

Þessi konungr hafði alvæpni yfir sér, ok allir hans menn. Síðan grípr hann fyrstr til vápna, ok svá hvárr at ǫðrum, er nú brak mikit ok óp í hallinni, er hvárr eggjar annan. Sem Rólfr konungr sá þessa styrjǫld, setti hann hjálm á hǫfuð sér, ok bað sína menn útganga, gekk sá nú fyrstr út, sem síðast gekk inn, en hirðin ǫll, svá sem viðkomsk, sótti at Rólfi konungi með ákafa. Rólfr konungr hopaði utar eptir hallinni, ok hafði skjǫldinn fyrir sér, en hann hjó með sverðinu, sem hann við komsk.

Svá er sagt, at hann drap tólf menn á hǫllinni, ok er þeir komu út, sá hann at engi efni váru til viðtǫku sakir liðsfjǫlda, var þat ráð þeirra, at ríða undan at sinni; skorti þá eigi óp ok eggjan, er staðarmenn geystusk eptir þeim, hvárr fram at ǫðrum. Rólfr konungr bað sína menn undan ríða, ok skilr með þeim fyrst at sinni, því at staðarmenn hǫfðu eigi hesta í hjá sér til eptirreiðar; urðu menn Rólfs konungs flestir fegnir, er í braut komusk; er nú ekki sagt af þeirra ferð, fyrr enn þeir komu heim í Gautland, ok undu illa sinni ferð.

Svá er sagt, at eptir þessa elting Svía snúa þeir til hallar sinnar, lætr konungr ræsta hǫll sína ok bera á braut þá, er fallit hǫfðu; spyrjask nú þessi tíðindi víða, ok þótti þessi ferð hin hæðiligasta.

Sem konungr var kominn í sæti við hirð sína í annat sinn, spurði Svíakonungr, hvárt þeir kendi nǫkkut þenna mann, er þá hefði svá gabbat.

Þeir svǫruðu, ok sǫgðu at hann hét Rólfr, ok var konungr á Gautlandi: "er hann auðkendr," sǫgðu þeir, "sakir vaxtar ok vænleiks."

Konungr mælti: "skjótt kendum vér hann at frásǫgn manna, ok er slíkt afburðarmaðr, ok mun vera vitr maðr ok þolinn, ok sýndisk maðrinn staðfastligr, ok munda ek ætla at væri óbráðreiðr ok þrár á þat, sem hann fœri fram, ok svá skulu vér viðbúask, sem þessi maðr muni vitja optar á várn fund Svíanna, skulum vér leita at smiðum, ok láta virki gera um allan stað várn harðla styrkt ok rammgǫrt, ok búa síðan með þeirri vélfimi, at eigi megi sœkja, hvárki með eldi né járni, því at ek hygg at þessi konungr hyggi á hendr oss."

Sem þetta var allt gǫrt eptir konungs vilja ok forsǫgn, lætr Þorbergr konungr þar í búa með vígvélum bæði valslǫngur ok skoteld; er þetta vígi svá ørugt gǫrt, at flestum þótti ólíkindi at vinna mætti, ef vaskir menn væri í virkinu, þykkisk konungr nú hafa um ørugt at sitja, bíðr nú kátr ok glaðr við sína menn þess er at hǫndum kemr; má nú engi á hans fund komask utan hans orðlof.