Bókastaðir

Sá atburðr gerðisk norðr at Hólum at biskups-stóli, at Brandr biskup tók sótt ok andaðisk fjórum nóttum fyrir Laurentius-messu. Ok er hann var andaðr, þá var kjørinn til biskups af Norðlendingum Guðmundr, son Ara Þorgeirs sonar, Halla sonar, Orms sonar, Gellis sonar, Orms sonar, Halla sonar ins hvíta. Móðir Guðmundar hét Úlfeiðr Gunnars dóttir.

Ok er hann var kjørinn til biskups, þá sendi hann orð Hrafni Sveinbjarnar syni, at hann skyldi koma á fund hans norðr í Miðfjǫrð. Hrafn fór á fund biskups-efnis, svá sem hann sendi orð til. Ok er þeir fundusk, þá bað biskups-efni, at hann skyldi fara útan með honum; því at honum þótti hann bezt til fallinn þeirrar ferðar fyrir vizku sakir, ok vinsældar, er hann hafði útan-lendis. Var þar ok in mesta vinátta með þeim Hrafni ok Guðmundi inum góða; ok því hélt, á meðan þeir lifðu báðir. Frá þessu sagði Guðmundr Svertingsson: —

Ok fyrir því at Hrafn var vinr Guðmundar, þá hét hann honum fǫrinni; ok eptir þat fór Hrafn heim í Vestfjǫrðu. Ok um várit eptir fór Hrafn vestan ór Fjǫrðum norðr til skips í Eyjafjǫrð, á fund Guðmundar biskups-efnis. Í þeirri fǫr var með Hrafni Thomas Þórarinsson, annarr maðr Þórðr Vermundarson, þriði Eyjólfr Snorrason. Biskups-efni varð feginn Hrafni ok hans fǫrunautum.

Ok er skip var búit ok veðr gaf til, þá létu þeir í haf. Þeim byrjaði erviðlega um sumarit, ok vóru lengi úti. Rak þá suðr í haf, svá at þeir hǫfðu fogl af Írlandi; ok um síðir bar þá at Skotlandi, ok þar lágu þeir nǫkkurar nætr sem heitir fyrir Stauri. Undan Skotlandi tóku þeir sunnan-veðr svá mikit, at þeir menn sǫgðu, er þar hǫfðu verit, at þeir hefði aldri komit í jafn-stóran sjó sem þá er þeir sigldu undan Hvarfinu á Skotlandi. Grímr Hjalta-son kvað þá vísu:

Þeir kvómu í rétt harðan. Ok um nótt eina heyrðu þeir menn, er vǫrð héldu ok vǫktu, bresti stóra ok ógurlegan gný. Þeir urðu varir við báru svá mikla, at þeim þótti ráðinn bani sínn, ef hon gengi at flǫtu skipi þeirra. Vildu þá stýri-menn, Bótólfr ok aðrir, taka til segls, ok kvóðu þat eitt lífs-hjálp, ef þeir fengi fyrir snúit ok undit seglit. Hrafn kvað nær komna báruna en þeim mætti þat endask. Hann bað þá at ganga skyldi til biskups-efnis ok segja honum hvar komit var.

Biskups-efni stóð upp þegar, ok tók helga dóma, ok gékk út á borð með, ok blezaði. Þá snøri skipinu í móti bárunni. Ok er þeir vóru í brjósti hennar, þá hrunði hon ǫll, þar sem þeir máttu sjá, nema fyrir stafninum; ok í því gékk [hon] inn á bæði borð; ok tók frá sól-byrðin; en húðfǫt [ǫll] rak aptr í austr-rúm.

Kaupmǫnnum varð ǫllum eitt á munni: "Betr fór en glíklegt!" segja þeir. En biskups-efni þakkaði Guði, ok sagði fara eptir líkindum.

Síðan tóku þeir til segls, ok hǫfðu svá mikinn storm at þeir sigldu við eitt rif. Ok at kveldi eins dags þá sá þeir land, ok vóru komnir svá nær, at boðar vóru á bæði borð.

Þeir vissu at þeir vóru komnir at Suðreyjum; en þar þóttisk engi maðr kunna leið at segja fyrir; ok þat ætluðu flestir at skipit mundi brjóta, en menn týnask.

En er þeir vóru komnir í svá mikinn háska, þá urðu engi órræði kaupmanna. Þá mælti biskups-efni, bað Hrafn taka til at stýra; kvað mikit mundu mega giptu hans ok fréttir hans fróðlegar.

Hrafn svarar: "Dýrt er Dróttins-orð," ok bað biskups-efni gefa sér blezan; ok kvazk mundu til taka í Guðs trausti ok hans.

Stýri-menn kǫlluðu honum djǫrfung mikla at takask slíkan vanda á hendr, þar er hann átti ekki í skipi, ef eigi tœkisk vel.

Hrafn kvazk eigi þenna vanda á hendr takask, ef nǫkkurr þeirra vildi fyrir segja. "En þér megut sjá, at eigi mun svá búit hlýða; ok ‚Verðr ór hverju vandræði nǫkkut at ráða.’" En eingi þeirra kvazk til munu taka þessa vanda. Síðan tók Hrafn til leiðsagnar með samþykki allra stýri-manna. Þessa getr Guðmundr skáld: —

Nú er þeir vóru komnir í svá mikinn háska, þá mælti Hrafn, at þeir skyldu sigla at eyjunum; en hann kvazk mundu fyrir segja sem honum þœtti vænligst. Ok svá gerðu þeir, at þeir sigldu um nóttina, en hann sagði fyrir með miklu viti ok gæfu. Þat sagði Thomas Þórarinsson, at þat væri þrim sinnum, at hann kvazk eigi annat sjá en land fyrir stafn fram, ok eigi máttu þeir vita hvárt þar vóru nǫkkur sund eða ekki. Þess getr Guðmundr skáld:

Þat var jafnsnemma er þeir vóru komnir í gegnum eyjarnar, ok þá sá þeir dags-brúna. Þá kvað Eyjólfr forni vísu-helming þenna: —

Þá tók Grímr at kveða: —

Þessu næst kómu þeir í góða hǫfn við ey þá er Sandey heitir, ok þar reistu kaupmenn hafnar-mark. Svá sagði Grímr: —

Þeir lágu við Suðreyjar í akkeris lægi nǫkkurar nætr. Þá réð fyrir Suðreyjum Óláfr konungr. Þar kom til þeirra sýslu-maðr konungs, ok heimti at þeim landaura, eptir því sem lǫg þeirra Suðreyinga standa til; ok taldi at þeir ætti at gjalda tuttugu hundruð vaðmála, því at þeir vóru tuttugu Íslenzkir menn á skipinu. Þeir vildu eigi gjalda; þvíat þeir þóttusk þat vita, at þeir hlutu at gjalda annat þvílíkt í Noregi.

Eptir þetta gengu þeir Hrafn ok biskups-efni á land mjǫk margir, ok til kirkju; þvíat biskups-efni vildi hafa tíðir. Þar var kominn konungr, ok bauð biskups-efni til borðs. En er biskups-efni vildi brott fara, þá sagði konungr, at biskups-efni skyldi gera honum rétt, ella kvazk hann mundu halda þá. En biskups-efni tók því þverlega. Hrafn sagði slíks ván, ok bauð at gera konungi sœmðir. En hann kvazk þat hafa skyldu er hann átti.

En er stýrimenn urðu varir við þetta at þeir biskups-efni ok Hrafn vóru haldnir, þá bað Bótólfr at menn skyldi taka vápn sín; kvazk eigi svá skyldu skilja við svá vaska drengi at hann vissi eigi hvat títt væri um þá. En er þeir vóru búnir, hljópu þeir í bátinn, ok røru at landi; gengu þeir upp með fylktu liði; en Suðreyingar sátu undir einum hóli ok þeir biskups-efni. Fóru þá menn í milli þeirra; ok varð þat at sætt áðr en lauk, at þeir biskups-efni guldu sex hundruð vaðmála.

Eptir þetta fóru þeir biskups-efni til skips síns, ok sigldu góðan byr, ok urðu vel reiðfara; koma við Noreg skipi sínu suðr frá Þrándheimi þar sem á Eiði heitir. Þar fréttu þeir andlát Sverris konungs. Þar lágu þeir um nóttina. Þaðan sigldu þeir norðr til Þrándheims; héldu þeir skipinu í Níðarós. Þá kvað Grímr vísu: —

Í Noregi vóru þeir um vetrinn, ok vóru margar stefnur at áttar, ok taldisk biskups-efni mjǫk undan, ok lézk lítt til fallinn þessa embættis. Eru þar margar frásagnir áðr en Guðmundr var vígðr. En með umráðum Hrafns ok annarra góðra manna, þá var hann vígðr til biskups af Eireki Erkibiskupi á messu-degi heilagrar meyjar Eufemie. Þá var Hákon Sverrisson konungr yfir Noregi. Svá segir Guðmundr skáld: —

Hrafn fór um várit eptir norðr á Hálogaland. Um sumarit eptir fóru þeir Guðmundr biskup ok Hrafn út til Íslands, ok kvómu skipi sínu í Mjóva-fjǫrð í Austfjǫrðum. Þá fór biskup til Hóla til biskups-stóls síns; en Hrafn fór vestr í Fjǫrðu heim til bús síns á Eyri. Ok áðr þeir biskup skildusk, gaf biskup Hrafni stóð-hross góð, ok sólar-stein ok kyrtils-búnað; ok þeir skiptu kyrtlum brúnuðum til minja eptir því sem Hrafn beiddi. Þessa gripi átti Hrafn meðan hann lifði.

Allir vinir Hrafns urðu honum fegnir er hann kom heim; en hann valði sínum ástvinum, þeim er hann fundu, góðar gjafir. Svá segir Guðmundr: —

Ok er Hrafn hafði eigi lengi heima verit, þá fór hann í Vatnsfjǫrð at heimboði Þorvalds, ok þá af honum stóð-hross góð. Þeir mæltu þá enn af nýju til vinfengis með sér. Nǫkkuru síðarr fór Þorvaldr á Eyri at heimboði Hrafns, ok þá af honum góðar gjafir; ok var þá vinfengi þeirra it bezta.

Í Selárdal kom reyðar-hvalr góðr ok mikill á land þat er Ragneiðr átti. Ok er Þorvaldr frá þat, fór hann í Selárdal, ok bað Ragneiði, at hon skyldi selja honum nǫkkurar vættir hvals. En Ragneiðr lét hann hafa tólf vættir hvals, ok mælti, at hann skyldi gjalda henni jafn-mikinn hval síðarr þá er ræki á fjǫrur hans. Fyrir þann hval galt Þorvaldr aldri síðan. Ok er hann fór á brott ór Selárdal með hvalinn, gisti hann í Lokin-hǫmrum. Ok er hann var þar um nótt þá var stolinn í brott sumr hvalrinn.

Sá stuldr reyndisk á hendr þingmanni Hrafns þeim er bjó á Sléttanesi. Ok er Hrafn varð þess varr, varð hann skjótr til, ok bauð honum at gjalda fyrir þingmann sinn, slíkt fé sem Þorvaldr vildi gǫrt hafa, fyrir hvaltǫkuna; en Þorvaldr vildi eigi þiggja at Hrafni fébœtr. Ok lítlu síðarr fór Þorvaldr ok rændi þann mann er tekit hafði hvalinn. Ok þaðan af tók Þorvaldr at ganga á hendr þingmǫnnum Hrafns at ǫðru hváru.

Maðr hét Haukr, er kallaðr var Víga-Haukr, sonr Orms Forna sonar; hann var Norðlenzkr at ætt; hann kvángaðisk vestr á Rauða-sand, ok fékk Hallberu dóttur Markúss Gísla sonar, ok fór þangat vista-fari til Lopts. Þá er Gísli Markússon var fulltíða at aldri, þá beiddi hann Lopt at gjalda fé þau, er hann hafði at varð-veita, er þeir Markús-synir áttu; ok Loptr galt féin af hendi, svá sem Gísli beiddi, bæði lǫnd ok lausa aura.

Nú er Loptr var staðfestu-lauss þá fór hann norðr í Dýrafjǫrð á Mýrar. Þar bjó Mǫgr, er fyrr var getit; hann var á gǫmlum aldri, ok auðigr at fé. Hann var þingmaðr Hrafns ok átti hann mála á Mýra-landi. Loptr keypti landit at Mǫg, svá at hann spurði ekki Hrafn at, ok fór þangat búi sínu. Víga-Haukr rézk þangat til fylgðar með Lopti á Mýrar.

Nú er Hrafn spurði, at Loptr var kominn á Mýrar búi sínu, þá mislíkaði Hrafni við Lopt um landzkaupit ok búgerð, þvíat Loptr var hávaða-maðr mikill ok ódæll, en þingmenn Hrafns vóru nábúar Lopts, ok hugðu eigi gott til. Hafði Loptr ok nakkvað rýgilig orð við Hrafn ok þingmenn hans; kvezk ekki undir þikkja hvárt þeim þœtti vel eða ílla hans bygð.

Þá samnaði Hrafn liði ok fór á Mýrar með fjǫlmenni. Þá kom þar Þorvaldr Snorrason með sex menn, ok bauð Hrafni lið sitt, ok gékk í flokk Hrafns. Síðan leituðu menn um sættir milli þeirra, en Loptr var tregr til sættar við Hrafn. Þá fóru þeir Hrafn til, ok veittu á brott lœk þann er inn féll í húsin á Mýrum. Ok er þeir hǫfðu þat gǫrt, þá grunaði þá Lopt at þeir mundu ætla at bera eld at húsum, ok brenna bœinn. Þá tók Haukr at leita um sættir. Ok þat varð at lyktum, at þeir sættusk á þat, at Sighvatr Sturluson skyldi gera á milli þeirra Hrafns ok Lopts.

Eptir þenna fund ýfðusk þeir Loptr við Þorvald fyrir þat er hann hafði gǫrzk berr í liðveizlu við Hrafn. Eptir þenna atburð gaf Hrafn Þorvaldi góða breiðǫxi, silfr-rekna ok bar-skepta, áðr þeir skildusk á Mýrum; ok mæltusk þá enn vel við.

Of sumarit eptir á Alþingi gerði Víga-Haukr hlaupa-far til Þorvalds, ok hjó milli herða honum; en Þorvaldr skeindisk ekki, þvíat hann var í brynju. Þá hjó Haukr til fǫru-nauts Þorvalds, þess er Teitr hét, ok var son Árna rauðskeggs. Þat hǫgg kom á hǫnd Teiti á hreifann; ok var kallat ekki mikit sár; en hǫndin féll síðan af honum í hreifanum þá er Þorvaldr Bjarnason skyldi grœða hann. Á þau mál var þar þegar sætzk á þinginu. En þat kom upp síðan, at þeir Loptr ok Gísli hǫfðu verit í fjǫrráðum við Þorvald, ok þeir hefði heitit at halda upp fébótum fyrir Hauk, ef hann hefði unnit á Þorvaldi.

En er Loptr vissi, at Þorvaldr hafði ekki skeinzk, þá vildi hann eigi fébótum uppi halda, sem þeir hǫfðu heitit. Svá gerði ok Gísli; en Hauki þótti þeir eiga at efna mælt mál við sik, þar er hann hafði ráðit til Þorvalds, þótt hann hefði eigi skeinzk. En því vildu þeir eigi fé gjalda er Þorvaldr hafði ekki skeinzk af tilræði Hauks.

Þá sýndisk Lopti óvarlegt vera sér at sitja í Dýrafirði fyrir ófriði Þorvalds; ok fyrir því fór hann á braut, brátt er menn kómu af þingi, suðr um land til Eyjólfs goða, Þorsteins sonar, mágs síns, fǫður Álfdísar konu hans, ok var þar um sumarit ok ǫndverðan vetrinn.

Þetta sumar fór Þorvaldr vestr í Dýrafjǫrð til leiðar, at vitja fé-gjalda þeirra er gjaldask skyldu fyrir Hauk. En féin kómu þar eigi fram.

Þá beiddi Þorvaldr Hrafn at hann skyldi fara með honum á Mýrar at ræna bú Lopts, fyrir þat er fé-gjǫld kómu eigi fram fyrir Hauk; en Hrafn vildi eigi í þeirri fǫr vera; kvezk veita mundu Þorvaldi til laga, en eigi til ólaga; mælti at Þorvaldr skyldi sœkja Lopt til laga eða Gísla, um fjǫrráð eða fjárhald, ok kvazk veita mundu honum til þess.

Eptir þat fór Þorvaldr á Mýrar ok rænti þar mǫrgu fé, ok lagði ámæli til við Hrafn, er hann vildi eigi í þeirri fǫr vera. Of þetta rán orti Heinrekr þingmaðr Þorvalds, vísu þessa: —

Loptr kom eptir Jólin vestr á Mýrar í Dýrafjǫrð, at ráði Sighvats Sturlusonar ok Eyjólfs Þorsteins sonar. Ok er Þorvaldr frá at Loptr var kominn á Mýrar, samnaði hann liði ok fór á Mýrar með fjǫlmenni. Til þeirrar farar spurðu vinir Lopts, ok sǫmnuðu þeir liði, ok kvómu á Mýrar þá er Þorvaldr var kominn þar, ok leituðu um sættir á milli þeirra Þorvalds ok Lopts. Ok fyrir því at Þorvaldr sá at Loptr hafði þar fleiri fulltings-menn, þá sættisk hann við Lopt, ok fór í brott síðan.

Ok er hann var í brottu, treystisk Loptr eigi at vera á Mýrum, því at honum þótti einskis ørvænt fyrir Þorvaldi um tiltektir. Loptr fór þá til Hrafns á Eyri, ok bað at hann skyldi taka við honum; kvað Sighvat hafa sent honum orð til ásjá við sik. En í þann tíð var Sighvatr mikill vinr Hrafns. Nú fyrir því at Hrafni var leitt at kveða nei við þeim er hans þurfti, þá varð þat, at hann tók við Lopti. Ok þótti þar verða mikill manna-munr með þeim. Um þat sannar Guðbrandr: —

Ok er Þorvaldr frá, at Hrafn hafði tekit við Lopti, þá mislíkaði honum við Hrafn sín tiltekja, fyrir óþyktar sakir þeirrar, er milli þeirra Lopts var. Eptir þat sendi Þorvaldr Hrafni orð, at hann skyldi koma til fundar við hann í Dýra-firði, á þann bœ er á Granda heitir. Þangat kom Hrafn við inn þriðja mann, fyrr en Þorvaldr; ok beið hans inni.

Ok er Þorvaldr kom við marga menn, þá sendi hann orð Hrafni, at hann skyldi út ganga. Þá gékk Hrafn út, ok hans fǫru-nautar, Thomas Þórarinsson ok Sturla Bárðarson. Þá hǫfðu þeir Þorvaldr skipazk fyrir dyrnar, ok gerðu kví at Hrafni ok fǫru-nautum hans; en Þorvaldr stóð stund frá durunum ok hafði sverð í hendi, ok brugðit á miðjar sliðrar. Ok Hrafn hvarf til hans; en Þorvaldr tók kveðju hans. Ok síðan settusk þeir niðr ok hjǫluðu; ok varð Þorvaldi ekki at orðum við Hrafn. Ok þat þótti Hrafni undarlegt; ok ekki sá Hrafn ørindi Þorvalds við sik í því sinni. Af þeim fundi fór hvárr þeirra til síns heimilis.

Loptr keypti síðan bœ þann á Rauðasandi er at Stǫkkum heitir, ok gerði þar bú á. Þat ætluðu margir menn, at Eyjólfr Þorsteins son, mágr Lopts, mundi rétta hluta hans, ok þeir Sunnlendingar, fyrir þingvistar sakir, um ránit við Þorvald. En þat varð eigi. Þá var kveðin vísa þessi: —

Víga-Haukr, ok Hallbera kona hans, fóru í brott af landi, fyrst í Noreg, ok síðan til Grœnlands; ok þótti Haukr mikil-menni hvar sem hann kom. Magnús Markússon fór ok til Grœnlands. Ok kom ekki þeirra aptr.

Guðmundr hét maðr; hann var Halls son; hann var ein-hleypingr ok hávaða-maðr; hann gerðisk fylgðar-maðr Gísla Markús-sonar. Galti hét vinr Lopts; hann átti hest góðan; þann fǫluðu þeir Gísli ok Guðmundr; en Galti vildi eigi selja hestinn; ok gaf síðan Lopti.

Ok er Guðmundr vissi þetta, þá gerði hann eptir hestinum, ok ætlaði at hafa í brott. Loptr sá at Guðmundr tók hestinn hjá garði; ok fór eptir honum við inn fjórða mann. Gestr hét maðr, ok Gunnarr; Galti enn þriði; þessir menn fylgðu Lopti. Þeir Loptr ok Gunnarr vógu Guðmund.

Þat vígs-mál var lagt undir Sighvat Sturluson; þvíat hann var kallaðr vinr hvárs-tveggja þeirra Lopts ok Gísla. Gísla þótti sér mjǫk misboðit í vígi Guðmundar. Fyrir víg Guðmundar gerði Sighvatr Lopt á braut ór Vestfjǫrðum ok fǫru-nauta hans þá er til vígsins fóru; ok þar á ofan fé-gjǫld mikil. Þá fór Loptr í brott ór Vestfjǫrðum ok suðr um land til handa Eyjólfi mági sínum; ok var síðan lengi undir ára-burði Oddaverja.

Í þenna tíma tók at vaxa mjǫk misþykki með þeim Hrafni ok Þorvaldi, af þeim ágangi er Þorvaldr tók at hafa á hendr þingmǫnnum Hrafns. Þorvaldr fœrði ómaga þingmanni Hrafns þeim er Bárðr hét; hann bjó í Reykjarfirði í Arnarfirði. Þorvaldr setti þar niðr ómagann at Bárðar; ok fór brott síðan. En Bárðr fór á fund Hrafns, ok bað, at hann skyldi fœra ómagann af hendi honum.

Hrafn samnaði liði, ok fór við átta tigi manna norðr til Ísafjarðar, ok fœrði ómagann þeim manni er Jóseppr hét; hann bjó á þeim bœ er í Súðavík heitir. Þorvaldr varð varr við fǫr Hrafns; ok tóku þeir skútu nǫkkura þar í Súðavík, ok lǫgðu henni þar í einn leyni-vág, ok vóru þar meðan Hrafn var í Súðavík. Hrafn lét þar eptir ómagann. Um þat kvóðu fǫrunautar Hrafns kviðling þenna: —

Hrafn fór heim aptr eptir þat. En Þorvaldr fœrði aldri síðarr þann ómaga á hendr þingmǫnnum Hrafns.

Sá atburðr varð í Skagafirði, þá er Guðmundr biskup hafði fimm vetr at stóli verit, at þeir Kolbeinn Tumason ok menn biskups bǫrðusk í Víðinesi í Hjaltadal. Tóksk þar meirr at Guðs fyrir-ætlan en at líkindum, fyrir lið-fjǫlða sakir. Féll Kolbeinn þar; en biskups-menn sigruðusk.

Þann vetr inn næsta eptir gerðu þeir Þorvaldr Gizurarson ok Sighvatr Sturluson menn til allra hǫfðingja á Íslandi, ok báðu liðveizlu þeirrar, at fara at Guðmundi biskupi. En í þetta mál gengu allir hǫfðingjar nema Þórðr Sturluson ok Hrafn Sveinbjarnarson. Þorvaldr Snorrason gékk ór Vestfjǫrðum með þrjá tigi manna norðr til Hóla. Varð þar sá fundr, at sex féllu af þeim er til kómu, en níu af biskupsmǫnnum. Var biskup tekinn með valdi. Hafði Snorri Sturluson hann með sér í Reykjaholt. Eptir þetta þóttisk Hrafn ok hans vinir kenna nǫkkurn kulða af ráðum Sighvats í skiptum þeirra Þorvalds.

Þá urðu í Vestfjǫrðum mǫrg kyn, bæði í sýnum ok draumum: — Einu sinni þá er Hrafn hafði verit at heimboði í Selárdal, fór hann í brott snemma um morginn, ok tveir menn með honum. Ok er þeir vóru komnir skamt frá garði, sá þeir ljós mikit ór austri frá bœnum á Eyri. Hrafn sá í ljósinu þrjá menn. Þar þóttisk hann kenna sik sjálfan ok tvá menn aðra. Þá sýn sagði hann fám mǫnnum; ok þótti honum mikils um vert.

Þórðr hét maðr; hann var heima-maðr í Selárdal; hann sofnaði eitt kveld, ok dreymði, at maðr kom at honum svartr ok íllilegr. Þórðr þóttisk spyrja hverr hann væri. Hann segir: —

Hann vaknaði ok sagði drauminn.

Guðbrandr hét maðr, er fyrr var getit; hann dreymði at maðr kom at honum mikill ok íllilegr. Hann þóttisk spyrja, hvat manna hann væri.

Sá svaraði: "Hér er nú Ingólfr sá inn sami er þér vitraðisk fyrir vígi Markúss."

Guðbrandr spurði: "Hvárt ferr þú með jafn-íllum tíðendum sem þá!"

Hann svarar: "Hygg at vísu þessi" —

Guðbrandr vaknaði, ok mundi vísuna.

Eyjólfr hét maðr ok var Snorrason; hann bjó at Haukabergi á Barðastrǫnd. Hann dreymði um nótt, at hann þóttisk sjá tungl svá mǫrg sem stjǫrnur væri, sum full en sum hálf; sum meirr en sum minnr vaxandi ok þverrandi. Ok er hann undraðisk þessa sýn, þá sá hann mann hjá sér, ok kvað vísu: —

Þá vaknaði hann ok mundi vísuna.

Jón hét maðr; hann var Þorsteinsson; hann var húskarl á þeim bœ, er á Kúlu heitir; þar bjó sá maðr er Kjartan hét.

Maðr hét Símon; hann var Bjarnason; hann var heima-maðr Hrafns á Eyri. Símon átti barn ok byrgis-konu á Kúlu. Jón fífldisk at þeirri konu. Einn helgan dag fór Símon til fundar við fylgjukonu sína, ok sat á tali við hana. En Jón gékk at honum ok hjó hanna bana-hǫgg.

Fyrir þat víg gerði Hrafn Jón sekjan skógar-mann. Nǫkkuru síðarr fœrði Jón Hrafni hǫfuð sitt; en Hrafn gaf Jóni upp hǫfuðit; en hann þakkaði Hrafni hǫfuðit, ok launaði íllu íllt hǫfuð, sem síðarr mun sagt verða. Hrafn bœtti síðan fé fyrir víg Símonar frændum hans, ok fœrði sjálfr fram syknu hans.

Þat var eitt vár, at Þorvaldr fór með fjǫlmenni norðan ór Ísafirði til Arnarfjarðar. Ok er þeir kómu ofan á heiðar-brún í Arnarfjarðar-botni, þá sá sú kona fǫr þeirra er Ástríðr hét; hon var Gunnars dóttir, Bárðar sonar, brœðrunga Hrafns. Hon bjó at Borg. Ok er hon sá fǫr margra manna saman, þá sendi hon son sinn út á Eyri til fundar við Hrafn at segja honum manna-ferð. Ok er Hrafn spurði þetta, þá sendi hann menn til Selár-dals, at Ragneiðar-synir kœmi til fulltings við hann með svá marga menn sem þeir fengi til. Ok þeir sǫmnuðu at sér mǫnnum, ok flotuðu skipum.

Þorvaldr kom lítlu síðarr á Eyri, en Hrafn hafði sent menn yfir fjǫrð. Þá er Hrafn hafði sanna frétt af ferð Þorvalds, þá bað hann sína menn búask við eptir fǫngum, brennu þeirra Ísfirðinga. Hrafn skipaði mǫnnum fyrir í húsum með vápnum, ok lét vera opnar dyrr allar, ok skaut í slám. Hrafn hafði boga ok skaut. Þorvaldr bar eld at húsum þegar er hann kom, ok kveykði fyrir þeim durum er honum þótti minst vǫrn fyrir verða. En þeir er inni vóru, báru í vatn ok sýru í eldinn, ok sløkðu svá sem þeir máttu.

Hrafn spurði hverr fyrir eldinum réði. Þorvaldr svarar, ok segir, at hann réð fyrir. Hrafn spyrr, hvat hann gæfi honum at sǫk, er hann bar eld at húsum hans. Þorvaldr kvað mart til saka. Hrafn spurði, hvat þat væri. Þorvaldr svarar, kvað Hrafn hafa verit í fjǫrráðum við sik þá er hann fœrði ómagann í Súðavík.

Hrafn kvað eigi þat satt vera. "Því at ek vissa hvar skip þítt var, eða þú, þá er ek var í Súðavík; ok hafða ek svá mikit fjǫlmenni, at ek átta alls kost við þik, þess er ek vilda. Svá vissa ek er þú vart í Holti í Ǫnundarfirði, ok hafða ek þá enn œrit fjǫlmenni, at gera slíkan þinn hlut sem ek vilda. Nú er á hitt at líta, hvat vér skulum til þess vinna at þú brennir eigi bœinn."

Þorvaldr svarar: "Þú skalt handsala mér sjálfdœmi fyrir þá hluti alla er ek vil gera á hendr þér; skaltú járn bera fyrir þat, at þú vildir eigi bana minn í Súðavíkr-fǫr."

Hrafn sagðisk eigi mundu selja honum sjálfdœmi: "Fyrir því, at mér mun eigi skortr liðveizlu af bragði."

Þeir háðusk þar við um stund; ok gátu þeir Þorvaldr eigi brenndan bœinn fyrir varnar sakir þeirra manna er fyrir vóru.

Þá sá þeir Þorvaldr hvar skip fóru útan eptir firðinum, skiput mǫnnum ok vápnum. Þorvaldr spurði þá Hrafn, ef hann vildi þeirra mál í nǫkkurs manns gerð leggja. En Hrafn gerðisk til þess tregr, því at hann vissi sér þá liðs ván. Þá áttu margir menn hlut í at þeir skyldu sættask; ok skyldi Hrafn hafa þá nefnu um þetta mál, er honum þœtti góð. Þorvaldr var þá fúss til sætta er hann sá lið vápnat fara til fulltings við Hrafn. Þat urðu mála-lok þessa fundar, at Þórðr Sturluson skyldi gera milli þeirra Hrafns ok Þorvalds, bæði um heimsókn, ok allt þat er honum þœtti gerðar þurfa í milli þeirra.

Þegar er þessi sætt var handsǫluð fór Þorvaldr í brott með skyndingi. Ok er Þorvaldr var skamt í brott farinn, þá dreif mikit lið at Hrafni, bæði Seldælir ok margir aðrir. Þeir vóru margir vinir Hrafns er mæltu, at þá skyldi gera eptir Þorvaldi ok drepa hann, svá berr sem hann gerðisk í fjǫrráðum við Hrafn, er hann vildi brenna hann inni.

En þat sýndisk opt, at Hrafn var ógrimmr maðr, ok hann vildi heldr deyja fyrir trygðar sakir en fyrir ótrygðar. Nú vildi hann eigi gera eptir þeim Þorvaldi, né drepa hann, svá sem hann átti þá kost, ef hann vildi; þvíat hann vildi eigi vinna þat til fárra vetra virðingar, sem opt kunnu manna-ráð verða; heldr vildi Hrafn hafa svívirðing af mǫnnum í orðlagi fyrir Guðs sakir, ok hætta svá lífi sínu til eilífrar miskunnar allmáttigs Guðs. Fyrir þessa trygð Hrafns ámæltu honum margir menn fyrir þat er hann hafði látit Þorvald undan ganga. Svá sem Guðmundr skáld Galtason sagði Guðrúnu systur Hrafns, þá er hon spurði hvat hann heyrði rœtt um málaferli þeirra Hrafns. Hann sagði ok kvað vísu: —

Þá er Þorvaldr kom í Ísafjǫrð, þá sagði hann allt annat um fundi þeirra, ok hver sætt verit hafði, en var.

Of sumarit eptir riðu þeir Hrafn ok Þorvaldr með miklu fjǫlmenni báðir til Alþingis. Á þingi var kníat mál þeirra Þorvalds ok Hrafns; vóru í fyrstu ǫll vitni borin í hag Hrafni, svá sem mála-efni vóru til. En Þorvaldr knokaði sína menn til ljúgvitna ok eptir-mælis við sik; þá drógusk þeir í málinu, ok mæltu þá eptir Þorvaldi allir, nema einn maðr. Sá hét Eymundr; hann var son Þórðar Halldórs sonar; hann bar ǫll vitni eptir því sem Hrafns-menn báru ok verit hafði. Þar varð ekki gǫrt um mál þeirra Hrafns ok Þorvalds, þvíat Þorvaldr hélt ekki þat er þeir hǫfðu á sætzk sín í milli.