Bókastaðir

Sá atburðr görðisk norðr at Hólum at biskups-stóli, at Brandr biskup tók sótt ok andaðisk fjórum nóttum fyrir Laurentius-messu. Ok er hann var andaðr, þá var kjörinn til biskups af Norðlendingum Guðmundr, son Ara Þorgeirs sonar, Halla sonar, Orms sonar, Gellis sonar, Orms sonar, Halla sonar ins hvíta. Móðir Guðmundar hét Úlfeiðr Gunnars dóttir. Ok er hann var kjörinn til biskups, þá sendi hann orð Hrafni Sveinbjarnar syni, at hann skyldi koma á fund hans norðr í Miðfjörð. Hrafn fór á fund biskups-efnis, svá sem hann sendi orð til. Ok er þeir fundusk, þá bað biskups-efni, at hann skyldi fara útan með hónum; því at hónum þótti hann bezt til fallinn þeirrar ferðar fyrir vizku sakir, ok vinsældar, er hann hafði útan-lendis. Var þar ok in mesta vinátta með þeim Hrafni ok Guðmundi inum góða; ok því hélt, á meðan þeir lifðu báðir. Frá þessu sagði Guðmundr Svertingsson: —

Farar leizk flotna stýri fallinn bezt inn snjalli geira-veðrs til góðrar gang-nistir forvistu.

Ok fyrir því at Hrafn var vinr Guðmundar, þá hét hann hónum förinni; ok eptir þat fór Hrafn heim í Vestfjörðu. Ok um várit eptir fór Hrafn vestan ór Fjörðum norðr til skips í Eyjafjörð, á fund Guðmundar biskups-efnis. Í þeirri för var með Hrafni Thomas Þórarinsson, annarr maðr Þórðr Vermundarson, þriði Eyjólfr Snorrason. Biskups-efni varð feginn Hrafni ok hans förunautum. Ok er skip var búit ok veðr gaf til, þá létu þeir í haf. Þeim byrjaði erviðlega um sumarit, ok vóru lengi úti. Rak þá suðr í haf, svá at þeir höfðu fogl af Írlandi; ok um síðir bar þá at Skotlandi, ok þar lágu þeir nökkurar nætr sem heitir fyrir Stauri. Undan Skotlandi tóku þeir sunnan-veðr svá mikit, at þeir menn sögðu, er þar höfðu verit, at þeir hefði aldri komit í jafn-stóran sjó sem þá er þeir sigldu undan Hvarfinu á Skotlandi. Grímr Hjalta-son kvað þá vísu:

Þeir kvómu í rétt harðan. Ok um nótt eina heyrðu þeir menn, er vörð héldu ok vöktu, bresti stóra ok ógurlegan gný. Þeir urðu varir við báru svá mikla, at þeim þótti ráðinn bani sínn, ef hón gengi at flötu skipi þeirra. Vildu þá stýri-menn, Bótólfr ok aðrir, taka til segls, ok kvóðu þat eitt lífs-hjálp, ef þeir fengi fyrir snúit ok undit seglit. Hrafn kvað nær komna báruna en þeim mætti þat endask. Hann bað þá at ganga skyldi til biskups-efnis ok segja hónum hvar komit var. Biskups-efni stóð upp þegar, ok tók helga dóma, ok gékk út á borð með, ok blezaði. Þá snöri skipinu í móti bárunni. Ok er þeir vóru í brjósti hennar, þá hrunði hón öll, þar sem þeir máttu sjá, nema fyrir stafninum; ok í því gékk [hón] inn á bæði borð; ok tók frá sól-byrðin; en húðföt [öll] rak aptr í austr-rúm. Kaupmönnum varð öllum eitt á munni: "Betr fór en glíklegt!" segja þeir. En biskups-efni þakkaði Guði, ok sagði fara eptir líkindum. Síðan tóku þeir til segls, ok höfðu svá mikinn storm at þeir sigldu við eitt rif. Ok at kveldi eins dags þá sá þeir land, ok vóru komnir svá nær, at boðar vóru á bæði borð.

Þeir vissu at þeir vóru komnir at Suðreyjum; en þar þóttisk engi maðr kunna leið at segja fyrir; ok þat ætluðu flestir at skipit mundi brjóta, en menn týnask.

En er þeir vóru komnir í svá mikinn háska, þá urðu engi órræði kaupmanna. Þá mælti biskups-efni, bað Hrafn taka til at stýra; kvað mikit mundu mega giptu hans ok fréttir hans fróðlegar. Hrafn svarar: "Dýrt er Dróttins-orð," ok bað biskups-efni gefa sér blezan; ok kvazk mundu til taka í Guðs trausti ok hans. Stýri-menn kölluðu hónum djörfung mikla at takask slíkan vanda á hendr, þar er hann átti ekki í skipi, ef eigi tækisk vel. Hrafn kvazk eigi þenna vanda á hendr takask, ef nökkurr þeirra vildi fyrir segja. "En þér megut sjá, at eigi mun svá búit hlýða; ok" Verðr ór hverju vandræði nökkut at ráða. "" En eingi þeirra kvazk til munu taka þessa vanda. Síðan tók Hrafn til leiðsagnar með samþykki allra stýri-manna. Þessa getr Guðmundr skáld: —

Nú er þeir vóru komnir í svá mikinn háska, þá mælti Hrafn, at þeir skyldu sigla at eyjunum; en hann kvazk mundu fyrir segja sem hónum þætti vænligst. Ok svá görðu þeir, at þeir sigldu um nóttina, en hann sagði fyrir með miklu viti ok gæfu. Þat sagði Thomas Þórarinsson, at þat væri þrim sinnum, at hann kvazk eigi annat sjá en land fyrir stafn fram, ok eigi máttu þeir vita hvárt þar vóru nökkur sund eðr ekki. Þess getr Guðmundr skáld:

Þat var jam-snemma er þeir vóru komnir í gegnum eyjarnar, ok þá sá þeir dags-brúna. Þá kvað Eyjólfr forni vísu-helming þenna: —

Þá tók Grímr at kveða: —

Þessu næst kómu þeir í góða höfn við ey þá er Sandey heitir, ok þar reistu kaupmenn hafnar-mark. Svá sagði Grímr: — "Hér hefir beitt á brattri Bótólfr skipi fljótu (áðr féll sær um súðir) Sandeyju skæ branda: Reisti sjálfr, ok sýsti, snarr félagi harra, hafnar-mark fyrir hrefnis, happs-verk, gota sterkan."

Þeir lágu við Suðreyjar í akkeris lægi nökkurar nætr. Þá réð fyrir Suðreyjum Óláfr konungr. Þar kom til þeirra sýslu-maðr konungs, ok heimti at þeim landaura, eptir því sem lög þeirra Suðrey [inga] standa til; ok taldi at þeir ætti at gjalda tuttugu hundruð vaðmála, því at þeir vóru tuttugu Íslenzkir menn á skipinu. Þeir vildu eigi gjalda; þvíat þeir þóttusk þat vita, at þeir hlutu at gjalda annat þvílíkt í Noregi. Eptir þetta gengu þeir Hrafn ok biskups-efni á land mjök margir, ok til kirkju; þvíat biskups-efni vildi hafa tíðir. Þar var kominn konungr, ok bauð biskups-efni til borðz. En er biskups-efni vildi brott fara, þá sagði konungr, at biskups-efni skyldi göra hónum rétt, ella kvazk hann mundu halda þá. En biskups-efni tók því þverlega. Hrafn sagði slíks ván, ok bauð at göra konungi sæmðir. En hann kvazk þat hafa skyldu er hann átti. En er stýrimenn urðu varir við þetta at þeir biskups-efni ok Hrafn vóru haldnir, þá bað Bótólfr at menn skyldi taka vápn sín; kvazk eigi svá skyldu skilja við svá vaska drengi at hann vissi eigi hvat títt væri um þá. En er þeir vóru búnir, hljópu þeir í bátinn, ok röru at landi; gengu þeir upp með fylktu liði; en Suðreyingar sátu undir einum hóli ok þeir biskups-efni. Fóru þá menn í milli þeirra; ok varð þat at sætt áðr en lauk, at þeir biskups-efni guldu sex hundruð vaðmála. Eptir þetta fóru þeir biskups-efni til skips síns, ok sigldu góðan byr, ok urðu vel reiðfara; koma við Noreg skipi sínu suðr frá Þrándheimi þar sem á Eiði heitir. Þar fréttu þeir andlát Sverris konungs. Þar lágu þeir um nóttina. Þaðan sigldu þeir norðr til Þrándheims; héldu þeir skipinu í Níðarós. Þá kvað Grímr vísu: — Í Noregi vóru þeir um vetrinn, ok vóru margar stefnur at áttar, ok taldisk biskups-efni mjök undan, ok lézk lítt til fallinn þessa embættis. Eru þar margar frásagnir áðr en Guðmundr var vígðr. En með umráðum Hrafns ok annarra góðra manna, þá var hann vígðr til biskups af Eireki Erkibiskupi á messu-degi heilagrar meyjar Eufemie. Þá var Hákon Sverrisson konungr yfir Noregi. Svá segir Guðmundr skáld: —

Hrafn fór um várit eptir norðr á Hálogaland. Um sumarit eptir fóru þeir Guðmundr biskup ok Hrafn út til Íslandz, ok kvómu skipi sínu í Mjóva-fjörð í Austfjörðum. Þá fór biskup til Hóla til biskups-stóls síns; en Hrafn fór vestr í Fjörðu heim til bús síns á Eyri. Ok áðr þeir biskup skildusk, gaf biskup Hrafni stóð-hross góð, ok sólar-stein ok kyrtils-búnað; ok þeir skiptu kyrtlum brúnuðum til minja eptir því sem Hrafn beiddi. Þessa gripi átti Hrafn meðan hann lifði.

Allir vinir Hrafns urðu hónum fegnir er hann kom heim; en hann valði sínum ástvinum, þeim er hann fundu, góðar gjafir. Svá segir Guðmundr: —

Ok er Hrafn hafði eigi lengi heima verit, þá fór hann í Vatzfjörð at heimboði Þorvaldz, ok þá af hónum stóð-hross góð. Þeir mæltu þá enn af nýju til vinfengis með sér. Nökkuru síðarr fór Þorvaldr á Eyri at heimboði Hrafns, ok þá af hónum góðar gjafir; ok var þá vinfengi þeirra it bezta.

Í Selárdal kom reyðar-hvalr góðr ok mikill á land þat er Ragneiðr átti. Ok er Þorvaldr frá þat, fór hann í Selárdal, ok bað Ragneiði, at hón skyldi selja hónum nökkurar vættir hvals. En Ragneiðr lét hann hafa tólf vættir hvals, ok mælti, at hann skyldi gjalda henni jafn-mikinn hval síðarr þá er ræki á fjörur hans. Fyrir þann hval galt Þorvaldr aldri síðan. Ok er hann fór á brott ór Selárdal með hvalinn, gisti hann í Lokin-hömrum. Ok er hann var þar um nótt þá var stolinn í brott sumr hvalrinn. Sá stuldr reyndisk á hendr þingmanni Hrafns þeim er bjó á Sléttanesi. Ok er Hrafn varð þess varr, varð hann skjótr til, ok bauð hónum at gjalda fyrir þingmann sínn, slíkt fé sem Þorvaldr vildi gört hafa, fyrir hvaltökuna; en Þorvaldr vildi eigi þiggja at Hrafni fébætr. Ok lítlu síðarr fór Þorvaldr ok rændi þann mann er tekit hafði hvalinn. Ok þaðan af tók Þorvaldr at ganga á hendr þingmönnum Hrafns at öðru hváru.

Maðr hét Haukr, er kallaðr var Víga-Haukr, sonr Orms Forna sonar; hann var Norðlenzkr at ætt; hann kvángaðisk vestr á Rauða-sand, ok fékk Hallberu dóttur Markúss Gísla sonar, ok fór þangat vista-fari til Loptz. Þá er Gísli Markússon var fulltíða at aldri, þá beiddi hann Lopt at gjalda fé þau, er hann hafði at varð-veita, er þeir Markús-synir áttu; ok Loptr galt féin af hendi, svá sem Gísli beiddi, bæði lönd ok lausa aura. Nú er Loptr var staðfestu-lauss þá fór hann norðr í Dýrafjörð á Mýrar. Þar bjó Mögr, er fyrr var getið; hann var á gömlum aldri, ok auðigr at fé. Hann var þingmaðr Hrafns ok átti hann mála á Mýra-landi. Loptr keypti landit at Mög, svá at hann spurði ekki Hrafn at, ok fór þangat búi sínu. Víga-Haukr rézk þangat til fylgðar með Lopti á Mýrar. Nú er Hrafn spurði, at Loptr var kominn á Mýrar búi sínu, þá mislíkaði Hrafni við Lopt um landzkaupit ok búgörð, þvíat Loptr var hávaða-maðr mikill ok ódæll, en þingmenn Hrafns vóru nábúar Loptz, ok hugðu eigi gótt til. Hafði Loptr ok nakkvað rýgilig orð við Hrafn ok þingmenn hans; kvezk ekki undir þikkja hvárt þeim þætti vel eðr ílla hans bygð. Þá samnaði Hrafn liði ok fór á Mýrar með fjölmenni. Þá kom þar Þorvaldr Snorrason með sex menn, ok bauð Hrafni lið sítt, ok gékk í flokk Hrafns. Síðan leituðu menn um sættir milli þeirra, en Loptr var tregr til sættar við Hrafn. Þá fóru þeir Hrafn til, ok veittu á brott læk þann er inn féll í húsin á Mýrum. Ok er þeir höfðu þat gört, þá grunaði þá Lopt at þeir mundu ætla at bera eld at húsum, ok brenna bæinn. Þá tók Haukr at leita um sættir. Ok þat varð at lyktum, at þeir sættusk á þat, at Sighvatr Sturluson skyldi göra á milli þeirra Hrafns ok Loptz. Eptir þenna fund ýfðusk þeir Loptr við Þorvald fyrir þat er hann hafði görzk berr í liðveizlu við Hrafn. Eptir þenna atburð gaf Hrafn Þorvaldi góða breiðöxi, silfr-rekna ok bar-skepta, áðr þeir skildusk á Mýrum; ok mæltusk þá enn vel við. Of sumarit eptir á Alþingi görði Víga-Haukr hlaupa-far til Þorvaldz, ok hjó milli herða hónum; en Þorvaldr skeindisk ekki, þvíat hann var í brynju. Þá hjó Haukr til föru-nautz Þorvaldz, þess er Teitr hét, ok var son Árna rauðskeggs. Þat högg kom á hönd Teiti á hreifann; ok var kallat ekki mikit sár; en höndin féll síðan af hónum í hreifanum þá er Þorvaldr Bjarnason skyldi græða hann. Á þau mál var þar þegar sætzk á þinginu. En þat kom upp síðan, at þeir Loptr ok Gísli höfðu verit í fjörráðum við Þorvald, ok þeir hefði heitið at halda upp fébótum fyrir Hauk, ef hann hefði unnit á Þorvaldi.

En er Loptr vissi, at Þorvaldr hafði ekki skeinzk, þá vildi hann eigi fébótum uppi halda, sem þeir höfðu heitið. Svá görði ok Gísli; en Hauki þótti þeir eiga at efna mælt mál við sik, þar er hann hafði ráðit til Þorvaldz, þótt hann hefði eigi skeinzk. En því vildu þeir eigi fé gjalda er Þorvaldr hafði ekki skeinzk af tilræði Hauks. Þá sýndisk Lopti óvarlegt vera sér at sitja í Dýrafirði fyrir ófriði Þorvaldz; ok fyrir því fór hann á braut, brátt er menn kómu af þingi, suðr um land til Eyjólfs goða, Þorsteins sonar, mágs síns, föður Álfdísar konu hans, ok var þar um sumarit ok öndverðan vetrinn. Þetta sumar fór Þorvaldr vestr í Dýrafjörð til leiðar, at vitja fé-gjalda þeirra er gjaldask skyldu fyrir Hauk. En féin kómu þar eigi fram. Þá beiddi Þorvaldr Hrafn at hann skyldi fara með hónum á Mýrar at ræna bú Loptz, fyrir þat er fé-gjöld kómu eigi fram fyrir Hauk; en Hrafn vildi eigi í þeirri för vera; kvezk veita mundu Þorvaldi til laga, en eigi til ólaga; mælti at Þorvaldr skyldi sækja Lopt til laga eðr Gísla, um fjörráð eðr fjárhald, ok kvazk veita mundu hónum til þess. Eptir þat fór Þorvaldr á Mýrar ok rænti þar mörgu fé, ok lagði ámæli til við Hrafn, er hann vildi eigi í þeirri för vera. Of þetta rán orti Heinrekr þingmaðr Þorvaldz, vísu þessa: —

Loptr kom eptir Jólin vestr á Mýrar í Dýrafjörð, at ráði Sighvatz Sturlusonar ok Eyjólfs Þorsteins sonar. Ok er Þorvaldr frá at Loptr var kominn á Mýrar, samnaði hann liði ok fór á Mýrar með fjölmenni. Til þeirrar farar spurðu vinir Loptz, ok sömnuðu þeir liði, ok kvómu á Mýrar þá er Þorvaldr var kominn þar, ok leituðu um sættir á milli þeirra Þorvaldz ok Loptz. Ok fyrir því at Þorvaldr sá at Loptr hafði þar fleiri fulltings-menn, þá sættisk hann við Lopt, ok fór í brott síðan. Ok er hann var í brottu, treystisk Loptr eigi at vera á Mýrum, því at hónum þótti einskis örvænt fyrir Þorvaldi um tiltektir. Loptr fór þá til Hrafns á Eyri, ok bað at hann skyldi taka við hónum; kvað Sighvat hafa sent hónum orð til ásjá við sik. En í þann tíð var Sighvatr mikill vinr Hrafns. Nú fyrir því at Hrafni var leitt at kveða nei við þeim er hans þurfti, þá varð þat, at hann tók við Lopti. Ok þótti þar verða mikill manna-munr með þeim. Um þat sannar Guðbrandr: —

Ok er Þorvaldr frá, at Hrafn hafði tekit við Lopti, þá mislíkaði hónum við Hrafn sín tiltekja, fyrir óþyktar sakir þeirrar, er milli þeirra Loptz var. Eptir þat sendi Þorvaldr Hrafni orð, at hann skyldi koma til fundar við hann í Dýra-firði, á þann bæ er á Granda heitir. Þangat kom Hrafn við inn þriðja mann, fyrr en Þorvaldr; ok beið hans inni. Ok er Þorvaldr kom við marga menn, þá sendi hann orð Hrafni, at hann skyldi út ganga. Þá gékk Hrafn út, ok hans föru-nautar, Thomas Þórarinsson ok Sturla Bárðarson. Þá höfðu þeir Þorvaldr skipazk fyrir dyrnar, ok görðu kví at Hrafni ok föru-nautum hans; en Þorvaldr stóð stund frá durunum ok hafði sverð í hendi, ok brugðið á miðjar sliðrar. Ok Hrafn hvarf til hans; en Þorvaldr tók kveðju hans. Ok síðan settusk þeir niðr ok hjöluðu; ok varð Þorvaldi ekki at orðum við Hrafn. Ok þat þótti Hrafni undarlegt; ok ekki sá Hrafn örindi Þorvaldz við sik í því sinni. Af þeim fundi fór hvárr þeirra til síns heimilis. Loptr keypti síðan bæ þann á Rauðasandi er at Stökkum heitir, ok görði þar bú á. Þat ætluðu margir menn, at Eyjólfr Þorsteins son, mágr Loptz, mundi rétta hluta hans, ok þeir Sunnlendingar, fyrir þingvistar sakir, um ránit við Þorvald. En þat varð eigi. Þá var kveðin vísa þessi: —

Víga-Haukr, ok Hallbera kona hans, fóru í brott af landi, fyrst í Noreg, ok síðan til Grænlandz; ok þótti Haukr mikil-menni hvar sem hann kom. Magnús Markússon fór ok til Grænlandz. Ok kom ekki þeirra aptr. Guðmundr hét maðr; hann var Hallz son; hann var ein-hleypingr ok háváða-maðr; hann görðisk fylgðar-maðr Gísla Markús-sonar. Galti hét vinr Loptz; hann átti hest góðan; þann föluðu þeir Gísli ok Guðmundr; en Galti vildi eigi selja hestinn; ok gaf síðan Lopti. Ok er Guðmundr vissi þetta, þá görði hann eptir hestinum, ok ætlaði at hafa í brott. Loptr sá at Guðmundr tók hestinn hjá garði; ok fór eptir hónum við inn fjórða mann. Gestr hét maðr, ok Gunnarr; Galti enn þriði; þessir menn fylgðu Lopti. Þeir Loptr ok Gunnarr vógu Guðmund. Þat vígs-mál var lagt undir Sighvat Sturluson; þvíat hann var kallaðr vinr hvárs-tveggja þeirra Loptz ok Gísla. Gísla þótti sér mjök misboðit í vígi Guðmundar. Fyrir víg Guðmundar görði Sighvatr Lopt á braut ór Vestfjörðum ok föru-nauta hans þá er til vígsins fóru; ok þar á ofan fé-gjöld mikil. Þá fór Loptr í brott ór Vestfjörðum ok suðr um land til handa Eyjólfi mági sínum; ok var síðan lengi undir ára-burði Oddaverja.

Í þenna tíma tók at vaxa mjök misþykki með þeim Hrafni ok Þorvaldi, af þeim ágangi er Þorvaldr tók at hafa á hendr þingmönnum Hrafns. Þorvaldr færði ómaga þingmanni Hrafns þeim er Bárðr hét; hann bjó í Reykjarfirði í Arnarfirði. Þorvaldr setti þar niðr ómagann at Bárðar; ok fór brott síðan. En Bárðr fór á fund Hrafns, ok bað, at hann skyldi færa ómagann af hendi hónum. Hrafn samnaði liði, ok fór við átta tigi manna norðr til Ísafjarðar, ok færði ómagann þeim manni er Jóseppr hét; hann bjó á þeim bæ er í Súðavík heitir. Þorvaldr varð varr við för Hrafns; ok tóku þeir skútu nökkura þar í Súðavík, ok lögðu henni þar í einn leyni-vág, ok vóru þar meðan Hrafn var í Súðavík. Hrafn lét þar eptir ómagann. Um þat kvóðu förunautar Hrafns kviðling þenna: —

Hrafn fór heim aptr eptir þat. En Þorvaldr færði aldri síðarr þann ómaga á hendr þingmönnum Hrafns.

Sá atburðr varð í Skagafirði, þá er Guðmundr biskup hafði fimm vetr at stóli verit, at þeir Kolbeinn Tumason ok menn biskups börðusk í Víðinesi í Hjaltadal. Tóksk þar meirr at Guðs fyrir-ætlan en at líkindum, fyrir lið-fjölða sakir. Féll Kolbeinn þar; en biskups-menn sigruðusk. Þann vetr inn næsta eptir görðu þeir Þorvaldr Gizurarson ok Sighvatr Sturluson menn til allra höfðingja á Íslandi, ok báðu liðveizlu þeirra, at fara at Guðmundi biskupi. En í þetta mál gengu allir höfðingjar nema Þórðr Sturluson ok Hrafn Sveinbjarnarson. Þorvaldr Snorrason gékk ór Vestfjörðum með þrjá tigi manna norðr til Hóla. Varð þar sá fundr, at sex féllu af þeim er til kómu, en níu af biskupsmönnum. Var biskup tekinn með valdi. Hafði Snorri Sturluson hann með sér í Reykjaholt. Eptir þetta þóttisk Hrafn ok hans vinir kenna nökkurn kulða af ráðum Sighvatz í skiptum þeirra Þorvaldz.

Þá urðu í Vestfjörðum mörg kyn, bæði í sýnum ok draumum: — Einu sinni þá er Hrafn hafði verit at heimboði í Selárdal, fór hann í brott snemma um morginn, ok tveir menn með hónum. Ok er þeir vóru komnir skamt frá garði, sá þeir ljós mikit ór austri frá bænum á Eyri. Hrafn sá í ljósinu þrjá menn. Þar þóttisk hann kenna sik sjálfan ok tvá menn aðra. Þá sýn sagði hann fám mönnum; ok þótti hónum mikils um vert.

Þórðr hét maðr; hann var heima-maðr í Selárdal; hann sofnaði eitt kveld, ok dreymði, at maðr kom at hónum svartr ok illilegr. Þórðr þóttisk spyrja hverr hann væri. Hann segir: —

Hann vaknaði ok sagði drauminn.

Guðbrandr hét maðr, er fyrr var getið; hann dreymði at maðr kom at hónum mikill ok illilegr. Hann þóttisk spyrja, hvat manna hann væri. Sá svaraði: "Hér er nú Ingólfr sá inn sami er þér vitraðisk fyrir vígi Markúss." Guðbrandr spurði: "Hvárt ferr þú með jafn-illum tíðendum sem þá!" Hann svarar: "Hygg at vísu þessi" — Guðbrandr vaknaði, ok mundi vísuna.

Eyjólfr hét maðr ok var Snorrason; hann bjó at Haukabergi á Barðaströnd. Hann dreymði um nótt, at hann þóttisk sjá tungl svá mörg sem stjörnur væri, sum full en sum hálf; sum meirr en sum minnr vaxandi ok þverrandi. Ok er hann undraðisk þessa sýn, þá sá hann mann hjá sér, ok kvað vísu: —

Þá vaknaði hann ok mundi vísuna.

Jón hét maðr; hann var Þorsteinsson; hann var húskarl á þeim bæ, er á Kúlu heitir; þar bjó sá maðr er Kjartan hét. Maðr hét Símon; hann var Bjarnason; hann var heima-maðr Hrafns á Eyri. Símon átti barn ok byrgis-konu á Kúlu. Jón fífldisk at þeirri konu. Einn helgan dag fór Símon til fundar við fylgjukonu sína, ok sat á tali við hana. En Jón gékk at hónum ok hjó hanna bana-högg. Fyrir þat víg görði Hrafn Jón sekjan skógar-mann. Nökkuru síðarr færði Jón Hrafni höfuð sítt; en Hrafn gaf Jóni upp höfuðit; en hann þakkaði Hrafni höfuðit, ok launaði íllu íllt höfuð, sem síðarr mun sagt verða. Hrafn bætti síðan fé fyrir víg Símonar frændum hans, ok færði sjálfr fram syknu hans.

Þat var eitt vár, at Þorvaldr fór með fjölmenni norðan ór Ísafirði til Arnarfjarðar. Ok er þeir kómu ofan á heiðar-brún í Arnarfjarðar-botni, þá sá sú kona för þeirra er Ástríðr hét; hón var Gunnars dóttir, Bárðar sonar, bræðrunga Hrafns. Hón bjó at Borg. Ok er hón sá för margra manna saman, þá sendi hón son sínn út á Eyri til fundar við Hrafn at segja hónum manna-ferð. Ok er Hrafn spurði þetta, þá sendi hann menn til Selár-dals, at Ragneiðar-synir kæmi til fulltings við hann með svá marga menn sem þeir fengi til. Ok þeir sömnuðu at sér mönnum, ok flotuðu skipum. Þorvaldr kom lítlu síðarr á Eyri, en Hrafn hafði sent menn yfir fjörð. Þá er Hrafn hafði sanna frétt af ferð Þorvaldz, þá bað hann sína menn búask við eptir föngum, brennu þeirra Ísfirðinga. Hrafn skipaði mönnum fyrir í húsum með vápnum, ok lét vera opnar dyrr allar, ok skaut í slám. Hrafn hafði boga ok skaut. Þorvaldr bar eld at húsum þegar er hann kom, ok kveykði fyrir þeim durum er hónum þótti minst vörn fyrir verða. En þeir er inni vóru, báru í vatn ok sýru í eldinn, ok slökðu svá sem þeir máttu. Hrafn spurði hverr fyrir eldinum réði. Þorvaldr svarar, ok segir, at hann réð fyrir. Hrafn spyrr, hvat hann gæfi hónum at sök, er hann bar eld at húsum hans. Þorvaldr kvað mart til saka. Hrafn spurði, hvat þat væri. Þorvaldr svarar, kvað Hrafn hafa verit í fjörráðum við sik þá er hann færði ómagann í Súðavík. Hrafn kvað eigi þat satt vera. "Því at ek vissa hvar skip þítt var, eðr þú, þá er ek var í Súðavík; ok hafða ek svá mikit fjölmenni, at ek átta allz kost við þik, þess er ek vilda. Svá vissa ek er þú vart í Holti í Önundarfirði, ok hafða ek þá enn ærit fjölmenni, at göra slíkan þínn hlut sem ek vilda. Nú er á hitt at líta, hvat vær skulum til þess vinna at þú brennir eigi bæinn." Þorvaldr svarar: "Þú skalt handsala mér sjálfdæmi fyrir þá hluti alla er ek vil göra á hendr þér; skaltú járn bera fyrir þat, at þú vildir eigi bana mínn í Súðavíkr-för." Hrafn sagðisk eigi mundu selja hónum sjálfdæmi: "Fyrir því, at mér mun eigi skortr liðveizlu af bragði." Þeir háðusk þar við um stund; ok gátu þeir Þorvaldr eigi brenndan bæinn fyrir varnar sakir þeirra manna er fyrir vóru. Þá sá þeir Þorvaldr hvar skip fóru útan eptir firðinum, skiput mönnum ok vápnum. Þorvaldr spurði þá Hrafn, ef hann vildi þeirra mál í nökkurs mannz görð leggja. En Hrafn görðisk til þess tregr, því at hann vissi sér þá liðs ván. Þá áttu margir menn hlut í at þeir skyldu sættask; ok skyldi Hrafn hafa þá nefnu um þetta mál, er hónum þætti góð. Þorvaldr var þá fúss til sætta er hann sá lið vápnað fara til fulltings við Hrafn. Þat urðu mála-lok þessa fundar, at Þórðr Sturluson skyldi göra milli þeirra Hrafns ok Þorvaldz, bæði um heimsókn, ok allt þat er hónum þætti görðar þurfa í milli þeirra. Þegar er þessi sætt var handsöluð fór Þorvaldr í brott með skyndingi. Ok er Þorvaldr var skamt í brott farinn, þá dreif mikit lið at Hrafni, bæði Seldælir ok margir aðrir. Þeir vóru margir vinir Hrafns er mæltu, at þá skyldi göra eptir Þorvaldi ok drepa hann, svá berr sem hann görðisk í fjörráðum við Hrafn, er hann vildi brenna hann inni. En þat sýndisk opt, at Hrafn var ógrimmr maðr, ok hann vildi heldr deyja fyrir trygðar sakir en fyrir ótrygðar. Nú vildi hann eigi göra eptir þeim Þorvaldi, né drepa hann, svá sem hann átti þá kost, ef hann vildi; þvíat hann vildi eigi vinna þat til fárra vetra virðingar, sem opt kunnu manna-ráð verða; heldr vildi Hrafn hafa svívirðing af mönnum í orðlagi fyrir Guðs sakir, ok hætta svá lífi sínu til eilífrar miskunnar allmáttigs Guðs. Fyrir þessa trygð Hrafns ámæltu hónum margir menn fyrir þat er hann hafði látið Þorvald undan ganga. Svá sem Guðmundr skáld Galtason sagði Guðrúnu systur Hrafns, þá er hón spurði hvat hann heyrði rætt um málaferli þeirra Hrafns. Hann sagði ok kvað vísu: —

Þá er Þorvaldr kom í Ísafjörð, þá sagði hann allt annat um fundi þeirra, ok hver sætt verit hafði, en var. Of sumarit eptir riðu þeir Hrafn ok Þorvaldr með miklu fjölmenni báðir til Alþingis. Á þingi var kníat mál þeirra Þorvaldz ok Hrafns; vóru í fyrstu öll vitni borin í hag Hrafni, svá sem mála-efni vóru til. En Þorvaldr knokaði sína menn til ljúgvitna ok eptir-mælis við sik; þá drógusk þeir í málinu, ok mæltu þá eptir Þorvaldi allir, nema einn maðr. Sá hét Eymundr; hann var son Þórðar Halldórs sonar; hann bar öll vitni eptir því sem Hrafns-menn báru ok verit hafði. Þar varð ekki gört um mál þeirra Hrafns ok Þorvaldz, þvíat Þorvaldr hélt ekki þat er þeir höfðu á sætzk sín í milli.