Bókastaðir

Eptir um vetrinn kom hvalr norðr á Strandir á land Hrafns; en sá maðr er fann hvalinn, fór ok sagði Þorvaldi hval-kvámuna. Þá gerði Þorvaldr þat ráð, at sá er fundit hafði hvalinn, skyldi segja at hvalrinn hefði komit á Almenninga, ok hefði hann þar fest lǫgfesti hvalinn. En þat gegndi øngu. Þá fór Þorvaldr til með sína menn, ok lét skera hvalinn ok flutti heim til sín, en sumum hvalnum skipti hann með mǫnnum sínum.

Nú er Hrafn spurði þetta, þá sendi hann menn suðr um land, til fundar við Hall lǫgsǫgu-mann, mág sinn, ok Þorvald bróður hans, ok hafði ráð við þá, hversu hann skyldi þetta mál leiðrétta við Þorvald. En þeim sýndisk þat ráð, at Þorvaldr væri sóttr, ok þeir menn er tekit hǫfðu hvalinn; ok Hrafn bjǫggi til mál á hendr þeim til Dýrafjarðar-þings, ok sœkti þá þar at lǫgum. Sendi-menn Hrafns kvómu aptr til fundar við hann með þeim ráðum sem þeir hǫfðu til lagt.

Um sumarit eptir bjó Hrafn mál til um hvaltǫkuna á hendr Þorvaldi ok þeim mǫnnum ǫllum, sem at hval-skurðinum hǫfðu verit, ok neytt hǫfðu hvalinn. Sturla hét maðr, son Bárðar Snorra sonar, ok Þórdísar Sturlu dóttur; hann hafði mál á hendi. Á því þingi varð Þorvaldr sekr, ok níu menn aðrir, er at hvaltǫkunni hǫfðu verit.

Eptir um sumarit reið Þorvaldr til þings með fjǫlmenni. Þat sumar fór Hrafn eigi til þings. Sturla Bárðarson fór til þings fyrir hǫnd Hrafns, ok var í flokki Þórðar Sturlu sonar, ok sagði til sekðar Þorvalds at Lǫgbergi ok þeirra manna annarra, er sekir hǫfðu orðit um hval-mál. Þat sumar fór Hrafn norðr í Ísafjǫrð, ok tók upp sekðar-fé fyrir þeim mǫnnum er sekir hǫfðu orðit.

Þá er Þorvaldr kom heim af þingi, samnaði hann mǫnnum um allan Ísafjǫrð, ok fékk hundrað manna. Margir fóru nauðigir í þá fǫr með Þorvaldi.

Kolbeinn hét fylgðar-maðr Þorvalds; hann fór at sendingum þessum, ok nǫkkurir menn með honum, til fundar við þann mann er Ámundi hét. Ámundi var fátœkr maðr, ok bjó, þó at hann ætti mikla ómegð; hann var Þorkelsson, ok þingmaðr Hrafns. Þorvaldr mælti svá við Kolbein ok hans fǫru-nauta, at þeir skyldu beiða Ámunda at fara at Hrafni með þeim; en ef hann vildi eigi fara, þá mælti Þorvaldr at þeir skyldu vega hann.

Þeir Kolbeinn fundu hann á hey-teigi, er hann sló; en kona hans rakaði ljá eptir honum, ok bar reifa-barn á baki sér þat er hon fœddi á brjósti. Þeir Kolbeinn beiddu Ámunda, at hann fœri með þeim á Eyri til Hrafns. En Ámundi kvezk í øngri þeirri ferð vera mundu er Hrafni væri til óþyktar. Þá hljópu þeir at honum ok vógu hann. Síðan fóru þeir til fundar við Þorvald, ok sǫgðu honum vígit; en hann lastaði eigi verkit.

Þá er þeir Þorvaldr kómu í Dýrafjǫrð, þá fór kona nǫkkur með skyndingi á Eyri til Hrafns, ok sagði honum til fara þeirra Þorvalds. Ok er Hrafn heyrði þau tíðindi, þá sendi hann menn til Salárdals til fundar við Eyvind, ok bað hann samna liði, ok fara til fundar við sik. Hrafn sendi ok menn til Barðastrandar til fundar við Steinólf prest Ljótsson ok Gelli Þorsteinsson, ok bað þá koma til liðveizlu við sik. Þeir Gellir kvómu á Eyri með þá menn er þeir fengu til. Hrafn hafði gǫrð virki mikit ok gott ór grjóti um bœ sinn. Heima-menn Hrafns bjoggusk við kvómu Þorvalds eptir ǫllum slíkum fǫngum sem til vóru. Þeir menn, er eigi hǫfðu bolhlífar aðrar, skáru sér stakka ór þilju-þófum. Þá kvað Sturla Bárðarson vísu:

Þar var með Hrafni Guðmundr Galtason; hann var skáld gott, ok ódæll maðr; heldr ǫrigr viðskiptis. Þat hafði Hrafn mælt, at honum þótti þat líkast í híbýlum, Guðmundr skáld ok hundr sá er Rósta hét. Ok því reiddisk Guðmundr. Hann bjó sik við þessum fundi frá því sem aðrir menn. Hann tók eina nauts-húð hrá-blauta, ok skar á rauf, ok fór í, ok gyrði at sér með reipi; eina øxi mikla í hendi, ok gékk út ok inn ok kvað:

Þorvaldr kom á Eyri með hundrað manna. Ok er hann sér viðrbúning Hrafns, bæði virkit ok fjǫlmenni mikit, þá sýndisk honum óárennilegr bólkr þeirra. Síðan settisk Þorvaldr niðr á brekku einni skamt frá virkinu.

Eyvindr Þórarinsson hafði samnat liði um Tálknafjǫrð ok Dali í Arnarfirði, ok fór skipa-liði til Eyrar. Nú er Þorvaldr sá hvar skipin fóru, þá fór hann ofan til sjóvar með flokk sinn, ok ætlaði at vera á strǫndu fyrir er þeir Eyvindr kœmi at landi. Eyvindr sá hvar flokkrinn Þorvalds var í fjǫrunni fyrir. Hann mælti við sína fǫrunauta at þeir skyldi eigi at landi leggja skipin.

Þorvaldr kallaði á skipa-mennina, ok spurði, hverr fyrir réði. En honum var sagt, at Eyvindr Þórarinsson réði fyrir. Þorvaldr kallaði á Eyvind, ok mælti at hann skyldi leggja at landi skipin, "Þvíat ek vil tala við þik."

Eyvindr svarar: "Ef þú átt nǫkkut van-mælt við mik, þá mælþú þaðan sem nú ertú kominn; en ek man héðan svara, sem ek em kominn, þvíat ek á ekki van-mælt við þik."

Þá svaraði Þorvaldr øngu. Þá sá þeir, er í virkinu vóru, flokk Þorvalds ok skipa-mennina, hvar þeir kǫlluðusk á. Í virkinu vóru brœðr Eyvindar tveir, Thomás ok Halldórr; ok er þeir sá hvar Eyvindr var kominn skipum sínum, þá ganga þeir ór virkinu með miklum flokki á móti Eyvindi. Ok er Þorvaldr sá fǫr þeirra, þá gengr hann á braut ór fjǫrunni. Þá leggja þeir Eyvindr at landi, ok ganga í flokk þeirra brœðra sinna, ok fara með þeim í virkit til Hrafns. Þá hafði hann þrjú hundruð manna í virkinu. Þá fóru nokkurir menn ór flokki Þorvalds á þann bœ er á Tjaldanesi heitir.

Þá mæltu sumir menn við Hrafn, at þeir skyldu ganga at Þorvaldi ok drepa hann; kvóðu eigi mundu Hrafn komask í betra fœri. En Hrafn vildi eigi þat; þvíat hann kvezk vilja virða til inn heilaga Jacobum Postula, ok berjask eigi við Þorvald; ok hann kvezk aldri mundu um líf hans sitja. Sjá rœða Hrafns var um kveldit fyrir Jacobs-messu.

Þá kallaði Þorvaldr á Steinólf prest Ljóts son, at hann skyldi koma á hans fund. Ok Steinólfr fór ór virkinu ok á fund Þorvalds, ok tǫluðu lengi hljótt. Síðan fór Steinólfr aptr í virkit, ok leitaði þaðan af um sættir milli þeirra Hrafns ok Þorvalds.

Um morguninn eptir kom Áli Oddsson inn auðgi á Eyri með nǫkkura menn, ok leitaði um sættir með Steinólfi. Ok þá sættusk þeir Þorvaldr ok Hrafn. Sú var sætt þeirra, at gera skyldi um ǫll þeirra mála-ferli Þórðr Sturluson ok Þorvaldr Gizurarson.

Ok þá er þeir hǫfðu handsalat þessa sætt, þá þakkaði Þorvaldr ǫllum mǫnnum er um sættir hǫfðu leitazk, "Em ek þessu feginn orðinn, er vér erum sáttir; þvíat mér sýnisk svá, frændi, sem vit sém eigi uppnæmir fyrir einum hǫfðingja, ef vit erum at einu ráði báðir."

Þá bauð Hrafn Þorvaldi, ok ǫllu fǫru-neyti hans til mat-borðs. Þá hafði Þorvaldr ok flokkr hans dǫgurð á Eyri. Hrafn lét skera húð til skúa fǫru-nautum Þorvalds, þvíat þeir vóru mjǫk skólausir, er langa leið hǫfðu farit þangat. Hrafn fékk Þorvaldi ok fǫrunautum hans fara-skjóta norðr yfir heiði til Dýrafjarðar. Þorvaldr mælti marga vega fagrt til Hrafns er þeir skilðu, ok hvarf til hans.

Þá vóru mála-efni þeirra kyrr þaðan frá um sumarit, ok svá um vetrinn eptir. Um várit eptir fór Hrafn suðr til Borgarfjarðar, í Reykjaholt, til sáttar-funda þess er þeir Þorvaldr hǫfðu sett með sér. Til þessa fundar kom Þorvaldr eigi. Þar kom Þórðr Sturluson ok Þorvaldr Gizurarson, er gera skyldu um þetta mál. En þeim sýndizk sem ekki mundi stoða at gera um þetta mál þar er Þorvaldr var eigi við staddr; sýndisk þeim Þorvaldr rjúfa sætt er hann kom eigi til þessa fundar sem ákveðit var.

Um haustit eptir sendi Þórðr Sturluson orð Þorvaldi ok Hrafni, at þeir skyldu koma á Meðalfells-strǫnd í Fagradal ef þeir vildi sættask. Til þessa fundar kom Hrafn en Þorvaldr eigi. Þá þóttusk menn sjá, at Þorvaldr vildi ønga sætt við Hrafn.

Þá fór Hrafn á Barðastrǫnd, í Haga, til brúðkaups þess er Haukr Þorgilsson gékk at eiga Oddnýju dóttur Steinólfs prests. At því boði var ok Eyvindr Þórarinsson. Ok er lokit var boðinu, þá var Hrafn eptir í Haga; en Eyvindr fór um heiði til Arnarfjarðar ok fǫru-nautar hans.

Ok er þeir fóru út með Forsfirði til Dufansdals síð um kveld, þá sá þeir eld brenna á sjávar-brekkunum fyrir útan Dufansdals-á. Þeim sýndisk eldrinn bjartr, ok víðr sem stakk-garðsvídd væri. Þeir sá lengi eldinn, ok ætluðu at fara, ok vita hverju gegndi; en flóð var í ánni niðri, ok máttu þeir þar eigi yfir komask. Fara upp með ánni, ok sá jafnan eldinn. Áin var íll yfirferðar, ok upp gengin af frosti. Fjúk var á ok snæ-kvóma. En er þeir kvómu yfir ána, hugðu þeir at eldinum; ok var þá horfinn eldrinn. Þeir fóru til húss í Dufansdal, ok vóru þar um nóttina, ok sǫgðu þar sýn eldsins. En engi þóttisk vita, hví sjá sýn mundi gegna, er þeir sá.

Í Selárdal varð sá atburðr, at húskarlar Ragneiðar vóru rónir á sjó. En er þeir vóru mjǫk langt komnir frá landi, þá sjá þeir á sjónum út til hafs eld upp brenna, ok skjótt hverfa. Þeir sá allir þessa sýn; ok eigi meirr senn en tveir; en þeir sá svá opt, at þó sá þeir allir. Eptir þessa sýn sá þeir blóð á klæðum sínum, þat er þeir vissu eigi hvaðan var komit. Um kveldit er þeir kómu at landi, sǫgðu þeir mǫnnum þessi tíðendi. Ǫllum þótti þessi atburðr undarlegr.

Þat var enn í Selárdal, at sásk í kirkju á sǫnghús-pǫllum, ok á gólfinu útar frá, blóð, þat er menn vissu eigi hvaðan at var komit. Ǫllum þótti þessi sýn undarleg, er sá.

Oddleifr hét maðr Jónsson, á Skálmar-nesi í Breiðafirði; hann sá enn blóð á klæðum sínum einhvern dag, er hann var úti staddr. Hann undraðisk, ok vissi eigi hvaðan at var komit. Slíka sýn sá húskarl Oddleifs þar á Skálmar-nesi, ok vissi eigi hvaðan þat blóð var at komit.

Þorbjǫrn hét maðr; hann var Magnússon; hann bjó í Valþjófsdal í Ǫnundarfirði. Hann gékk út um nótt ina næstu fyrir Ambrosius-messu um vetrinn þann sama er Hrafn var veginn. Ok er Þorbjǫrn var út kominn, sá hann í land-suðr í loptinu, hvar eldr fór ór land-suðri í vestr; en eptir eldinum sá hann mann ríða hvítum hesti; hann hafði skjǫld hvítan ok hjálm á hǫfði; hann var gyrðr sverði, ok hafði høgg-spjót mikit í hendi, ok lagði spjótit fram milli eyrna hestinum; hann sá at spjótit tók lengra fram en hestrinn.

Þar eptir sá hann mann ríða; sá hafði rauðan hest ok hálf-litan skjǫld, hálfan rauðan en hálfan hvítan; sá hafði ok hjálm á hǫfði ok gyrðr sverði, ok mikit spjót í hendi; ok fór svá með sínu spjóti sem sá er fyrr reið.

Þar eptir sá hann mann ríða inn þriðja; sá hafði brúnan hest ok døkkvan skjǫld; sá var gyrðr sverði, ok mikit spjót í hendi, ok bar þann veg sem inir fyrri; hann hafði á hǫfði þvílíkast til at sjá sem biskups-mítr væri, þann veg litt sem kolsvǫrt klæði; ok svá sýndisk honum ǫll hans klæði þau er hann hafði.

Þessir menn riðu allir ór land-suðri ok vestr eptir loptinu því nær skjótt sem fugl flygi. Þessa sýn sá Þorbjǫrn svá gǫrla, at hann sá allan fóta-burð hestanna, ok svá þat at menninir stóðu í stigreipum; en þenna atburð sá hann gǫrr en eðli manns er til at sjá.

Þann vetr inn sama varð sá atburðr á Eyri at Hrafns, enn Átta aptan Jóla, at maðr sá er Þórarinn hét Hǫskulds son, Þorbjarnar sonar, ok Birnu Ámunda dóttur. Hann sá mann standa fyrir matborði Hrafns; sá var mikill vexti, ok hafði hjálm á hǫfði, ok sverð brugðit í hendi, ok studdi niðr á borðit blóð-reflinum fyrir Hrafni. Hann stóð um stund, ok gékk á braut síðan. Þórarinn sat it næsta Hrafni innar frá; þá sá Þórarinn þessa sýn, en engir aðrir þeir er í stofunni vóru.

Þann vetr inn sama sá Hallkatla Einars dóttir, — hon var at kirkju, — ljós heim undir virkinu, ok horfði annarr endir ljóssins upp í lopt, en annarr niðr til jarðar; henni þótti þetta undarlegt, ok vissi eigi hverju gegndi.

Steingrímr hét maðr; hann var Óláfsson, heima-maðr Hrafns; hann sá ok ljós undir virkinu, sem Hallkatla hafði sét. Ok fleiri menn sá þessa sýn þann vetr inn sama þar undir virkinu.

Um vetrinn eptir Jól fóru þeir Pétr ok Sturla Bárðar-synir norðr í Súðavík, ok tóku hǫndum þann bónda er Jóseppr hét, ok son hans er Einarr hét; þeir hǫfðu sekir orðit um hval-mál. Þeir hǫfðu þá heim á Eyri til Hrafns; en hann gaf þeim líf báðum Jóseppi ok Einari; ok kunni ønga þǫkk þeim Pétri fyrir þat er þeir hǫfðu þá þangat flutt. Um þenna Jósep kvað Eyjólfr Snorrason vísu þessa:

Þat var um Langa-fǫstu it sama vár at Þorvaldr fór norðan ór Ísafirði með tvá menn ins fjórða tigir. Í þeirri fǫr vóru með Þorvaldi: Bjarni djákn Finns son, Aðalsteinn djákn Reinalds son, Ǫgmundr Sveinsson, Þorgils Austmaðr, Steingrímr Ásgeirsson, Kolbeinn Bergsson, Þórðr Gunnarsson, Þórðr Steinsson, Bárðr Bárðarson, Sǫlvi Þórodds son, Kormakr Ásbjarnarson, Ormr Skeggjason, Eirekr Þorvarðs son, Eirekr Hrafnkelsson, Þórðr Þorbjarnarson, Ullr Þorbjarnarson, Þórðr Hǫgnason, Helgi Magnússon, Svertingr Hǫgnason, Óláfr Þorsteinsson, Óláfr Helgason, Ásgeirr Kalason, Tyrvi Starrason, Imi Þorkelsson, Jón Þorsteinsson, Snærir húskarl Heinreksson, Glúmr Helgason, Þorleifr gjafleifi, Bjǫrn Þorkelsson, Þorgrímr Þormóðsson, Sighvatr Þorkelsson.

Þeir fóru Glámu-heiði til Arnarfjarðar. Ok er þeir kvómu ofan í fjǫrðinn til bygða, þá bundu þeir alla menn á bœjum þar sem þeir kvómu, at engi njósn væri borin fyrir þeim til Eyrar. En þeim er í bǫndum vóru, þótti þung sín æfi; en bǫrn grétu er bundin vóru; en mœðr eða feðr máttu eigi duga þeim, þar er allir vóru bundnir.

Á einum bœ, þar er menn vóru bundnir, hétu þeir á Þorlák biskup til þess at þeir skyldu lausir verða. Þeir hétu sǫngum. Ok er þeir hǫfðu fest heitit, þá spruttu bǫnd af einum þeirra, ok leysti sá alla. Ok síðan fóru þeir á bœi, er menn vóru bundnir, ok leystu menn ór bǫndum.

Hrafn var vanr at láta vaka yfir bœ sínum ok halda vǫrðu; en þat kveld, er þeir Þorvaldr hǫfðu komit af heiðinni, spurði Hrafn heima-menn sína, hvárt þeir vildi eigi halda vǫrð; en þeir svǫruðu, ok kvóðu eigi mundu þurfa vǫrð at halda er fjúk var úti; sǫgðu ok, at eigi mundu menn gera til þeirra um Langa-fǫstu.

Hrafn sagði: "Þat þykkir mér ráð, at haldinn sé vǫrðr í nótt." Þangat til hafði vǫrðr haldinn verit hverja nótt; en þá var eigi vǫrðr haldinn er þeir Þorvaldr kvómu.

Þá er Hrafn var kominn í reykkju mátti hann eigi sofna. Hann mælti við mann, þann er Steingrímr hét, at hann skyldi kveða Andreas-drápu. Hann kvað drápuna; ok eptir hvert ørendi talaði Hrafn mart um þá atburði er gǫrzk hǫfðu í písl Andreas postola.

Þá nótt dreymði Thomás prest Þórarinsson, at hann þóttisk sjá písl Andreas postola. Þat sama dreymði hann alla nóttina jafnan er hann sofnaði.

Þá nótt kom Þorvaldr á Eyri. Ok er þeir kómu at virkinu, þá settu þeir mann þann, er Bárðr hét, á skjǫld, ok lypta skildinum upp á spjóta-oddum á virkit. Síðan tók hann til við lás duranna, ok renndi frá slánum þeim er vóru á virkis-hurðunni, ok lauk upp virkinu. Þá gékk Þorvaldr í virkit ok fǫru-nautar hans.

Við því bili reis Hrafn upp, þvíat hann mátti eigi sofa; ok gékk út. Ok er hann lauk upp hurðunni, sá hann, at menn vóru komnir í virkit með vápnum. Hrafn lauk aptr hurðunni ok skaut loku fyrir; ok gékk inn, ok sagði, at menn vóru komnir mjǫk margir í virkit með vópnum, "Ok hafi þér eigi vel vǫrð haldit í nótt." Nú risu menn upp hvatlega, ok vápnuðu sik. Þeir Þorvaldr viðuðu þegar fyrir dyrr allar, ok lǫgðu eld í þekjuna víða.

Þá er menn Hrafns vóru komnir í klæði sín, þá gengu þeir til dura, ok spurði Hrafn hverr fyrir eldinum réði; en honum var sagt at þeir réði fyrir er kveykti; en Þorvaldr væri hǫfðingi þeirra.

Hrafn spurði, ef Þorvaldr vildi nǫkkurar sættir af þeim taka; kvað hann ráða skyldu sjálfan fyrir, ef hann gæfi bœnum frið, en þeim ǫllum grið er þar vóru fyrir með honum.

Menn Þorvalds kvóðu Hrafn ok hans menn ómaklegan sætta. Þorvaldr svarar øngu; en menn hans hǫfðu mǫrg heimsleg orð um þetta mál.

Hrafn spurði hvar Þorvaldr væri, eða hví hann svari øngu; Hrafn segir, at hann kvezk at Þorvaldi bezt vænta, "Þvíat ek þykkjumk af honum góðs eins maklegr." Þorvaldr svarar øngu.

Þá mælti Hrafn við prest sinn þann er Valdi hét, ok klerka þá er með honum vóru, at þeir skyldu syngja óttu-sǫng. Ok Hrafn sǫng með þeim óttu-sǫnginn. En menn hans, þeir er ólærðir vóru, vǫrðu húsin með vatni ok sýru, slíkt er þeir máttu at gera. Svá hǫfðu þeir Þorvaldr óvart komit, at engi pati hafði farit af ferð þeirra. Þetta sannar Guð-mundr skáld: —

Þá er lokit var óttu-sǫng, gørðisk mikill reykr í húsunum. Eldi sóttu þeir bœinn en eigi með vópnum.

Þá gékk Hrafn til dura, ok beiddi Þorvald, at hann gæfi grið konum ok bǫrnum til út-gǫngu, "En ek vil bjóða þér fyrir mik þat sem þú vill hafa." Þorvaldr svarar øngu. Hrafn mælti: "Þat vil ek bjóða þér, at fara í brott af landi, ok ganga suðr til hjálpar hvárum-tveggja okkrum, ok koma aldri aptr til Íslands, ef þér þykkir þinn sómi meiri en áðr." Þorvaldr neitaði þessu. Þá bauð Hrafn at gefa sik upp til friðar ǫllum mǫnnum ǫðrum, þeim er þar vóru í bœnum, at hann væri eigi brenndr.

Þá svaraði Þorvaldr: "Ek mun lofa ǫllum mǫnnum út at ganga, ef þér selit af hendi vápn yður ǫll, ok leggit þá á mitt vald, hvat ek vil af hverjum gera." Þetta váttar Guð-mundr skáld: —

Þá seldu þeir af hendi vápn sín ǫll; ok gengu út síðan, karlar ok konur. Þá er Hrafn kom út, var hann tekinn ok haldinn. Sturla Bárðarson, systurson Sturlu-sona, var ok haldinn; þriði maðr Þórðr Vífilsson. En allir menn aðrir, konur ok karlar, vóru leiddir í kirkju, ok byrgðir þar.

Þá lýsti Þorvaldr yfir því, at Hrafn skyldi taka af lífi. Ok er Hrafn heyrði þann dóm, þá beiddisk hann at ganga til skriptar ok taka þjónostu. Ok hann gékk til þjónostu við Valda prest, ok mælti skripta-gang, ok tók corpus Domini, ok féll til bœnar, ok felldi tár með mikilli iðran.

Þá kvaddi Þorvaldr Kolbein Bergsson at vega Hrafn; en hann kvazk þat eigi vilja. Þá mælti Þorvaldr við Bárð Bárðarson, at hann skyldi vega Hrafn. Þá lagðisk Hrafn niðr á kné ok ǫlboga, ok lagði hálsinn á eitt reka-tré; ok Bárðr hjó af honum hǫfuð þar við trénu. Hrafn hrœrði hvárki hǫnd né fót er hann sœfðisk; heldr lá hann á knjánum ok ǫlbogunum, sem hann var vanr at liggja til bœnar.

Sá atburðr varð undir virkinu þar sem ljósit hafði sézk um vetrinn áðr. Þar var þá jǫrvi, er Hrafn var hǫggvinn, en um sumarit eptir var þar grœnn vǫllr.

Þorvaldr lét hǫggva fót undan Sturlu Bárðar syni ok Þórði Vífils syni. Þessir atburðir urðu annan dag viku í annarri viku Langa-fǫstu átta nóttum eptir Mathias-messu.

Þá rænti Þorvaldr bœinn á Eyri ǫllu lausa-fé, því er innan veggja var, vápnum ok klæðum, hús-búnaði, bús-gagni, ok mat. Í því ráni tóku þeir sólar-stein góðan, ok kyrtil brúnaðan með búnaði. Þá gripi hafði Guðmundr biskup átta ok gefit Hrafni. Þeir tóku ferju eina, er kirkjan átti, ok báru þar á þann fjár-hlut er þeir ræntu.

Ok er þeir vóru á braut farnir með skipit ok fjár-hlutinn, þá fundu heima-menn á Eyri sólarsteininn, þar er þeir hǫfðu eikjuna; þvíat þeir hǫfðu honum í brott kastat, ok kǫlluðu vera hegeitel. Svá ok kyrtilinn hǫfðu þeir eptir látit, ok kǫlluðu vera vaðmáls-slopp; ok eigi fengu þeir sét á búninginn. Þenna atburð virðu menn svá, at því mætti þeir þessa gripi eigi í brott hafa, er Guðmundr biskup hafði átt.

Þat vár it sama fór Þorvaldr eptir Páska í annat sinn í Arnarfjǫrð, ok rænti þá marga þingmenn Hrafns. Pétr Bárðarson lét drepa þingmann Þorvalds, þann er Hermundr hét; sá hafði opt verit í andskota-flokki við Hrafn.

Þorvaldr sendi orð Kár munki Geirmundar syni, at hann skyldi leita um sættir við frændr Hrafns. Þá var settr sáttar-fundr þessa mála-ferla, at ráði Þórðar Sturlu sonar ok Kárs munks, á Þingeyri í Dýrafirði. Þá var sætzk á þessi mál á þann veg, at Þórðr Sturluson skyldi gera um þessi mál ǫll, þann veg sem hann vildi. Tólf menn handsǫluðu fyrir Þorvald fégjǫld, svá sem Þórðr vildi gera; ok til þeirrar syknu Þorvaldi, sem Þórðr vildi vera láta.

Annat sumar eptir á Alþingi sagði Þórðr upp gerðina. Sú var gerð hans á hendr Þorvaldi, at hann skyldi fara útan þá sam-sumars, ok vera útan fimm vetr, nema hann fœri á fund páfa ok sættisk við hann, ok fengi þat af honum, at hann væri útan þrjá vetr. En er hann kœmi út, ok hefði svá í brott verit, þá væri heimil vist hans í Vatnsfirði, bústaðr ok þingmanna-varðveizla; en Þorvaldr skyldi vera óheilagr milli Vatnsfjarðar í Breiðafirði ok Stiga í Ísafirði, ok allir þeir menn er fóru til aftǫku Hrafns; ok skyldu aldri koma í þetta takmark, nema þeir yrði sæ-hafa nauðgir, þá skyldu þeir fara á brott fullum dagleiðum. Allir menn skyldu vera ór þingi frá Þorvaldi, þeir er bygðum vóru í Súgandafirði eða vestr þaðan, í því takmarki sem áðr var tjáð.

Þessir fjórir menn skyldu útan fara ok koma aldregi út: Þorgils Austmaðr, Steingrímr Ásgeirsson, Þórðr Gunnarsson, Bárðr Bárðarson; ok vera ór Vestfirðinga-fjórðungi at inum næsta hálfum mánaði þaðan frá er þeir spyrði gerðina. Þeir Bjarni djákn ok Kolbeinn Bergsson skyldu vera sekir um allt land, nema í Austfjǫrðum. Ormr Skeggjason skyldi eigi vera í Dýrafirði ok eigi í Ísafirði. Þórðr Steinsson skyldi ok svá sekr sem Ormr. Allir menn aðrir skyldu hafa slíka sekð sem Þorvaldr, án útan-fǫr, ok gjalda þó fé: þrjú hundruð fyrir mann, til þess at þeim sé land-vært.

En með þessum mann-sekðum gerði Þórðr fyrir víg Hrafns hundruð hundraða. Þat fé skyldi gjalda í gulli eða silfri; en því at eins annat fé, ef þeim er við væri, þœtti þat eigi verra. Fyrir afhǫgg við Sturlu vóru gǫrvir þrír tigir hundraða. Fyrir afhǫgg Þórðar Vífilssonar þrír tigir hundraða. Fyrir fjǫrráð við Pétr Bárðarson þrír tigir hundraða. Fyrir aðilð vígsakar eptir Hrafn vóru gǫrvir þrír tigir hundraða til handa Magnúsi Þórðar syni, systur-syni Hrafns, er vígsakar aðilinn var; þvíat synir Hrafns vóru þá svá ungir at þeir máttu eigi vera vígsakar-aðilarnir.

Þessi tvau hundruð hundraða guldusk eptir því sem Þórðr Sturluson vildi. Rán þat er Þorvaldr rænti á Eyri, ok ǫnnur þau er þeir ræntu í Arnarfirði, vóru aptr goldin svá sem skyldi.

Þorvaldr fór útan ok gékk suðr til Róms, ok var útan þrjú ár.

En meðan Þorvaldr var útan, lét Pétr Bárðarson drepa Ima Þorkelsson, en hǫggva fót undan Jóni Þorsteins syni, því at þeir hǫfðu farit með Þorvaldi til aftǫku Hrafns, ok hǫfðu eigi fé fyrir sik bœtt. Þorvaldr kom út þá er hann hafði þrjá vetr útan verit ok gengit suðr; ok bjó síðan í Vatnsfirði meðan hann lifði. Ok lýkr þar sǫgunni.