Bókastaðir

En er Danir spyrja, at Norðmanna-herr var kominn, þá flýja allir þeir, er því koma við. Norðmenn spyrja, at Dana-konungr hefir ok úti her sinn ok liggr hann suðr um Fjón ok um Smálǫnd. En er Haraldr konungr spurði, at Sveinn konungr vildi eigi halda stefnulag við hann eða orrostu, sem mælt var, þá tók hann þat ráð enn sem fyrr, lét aptr fara bóndaliðit ok skipaði hálft annat hundrað skipa; helt hann síðan liði því suðr fyrir Halland ok herjaði víða; hann lagði herinum í Lófufjǫrð ok herjaði þar á land upp. Litlu síðarr kom at þeim þar Sveinn konungr með Dana-her; hann hafði ccc. skipa. En er Norðmenn sá herinn, þá lét Haraldr konungr blása saman herinum; mæltu þat margir, at þeir skyldu flýja, ok segja, at ófœrt væri at berjask. Konungr svarar svá: "fyrr skal hverr várr falla um þveran annan en flýja"; svá segir Steinn Herdísarson:

Síðan lét Haraldr konungr skipa her sínum til framlǫgu, lagði hann dreka sinn inn mikla fram í miðju liði; svá segir Þjóðólfr:

Þat skip var allvel skipat ok fjǫlment á; svá segir Þjóðólfr:

Úlfr stallari lagði sitt skip á annat borð konungsskipinu; hann mælti við sína menn, at þeir skyldi vel fram leggja skipit. Steinn Herdísarson var á skipi Úlfs; hann kvað:

Hákon jarl Ívarsson lá ýztr í arminn annan, ok fylgðu honum mǫrg skip, ok var þat lið allvel búit; en ýzt í annan arminn lágu Prœnda hǫfðingjar; var þat ok mikill herr ok fríðr.

Sveinn konungr skipaði ok liði sínu, lagði hann sitt skip móti skipi Haraldz konungs í miðju liði, en næst honum lagði fram Finnr jarl sitt skip; skipuðu Danir þar næst ǫllu því liði, er frœknast var ok bezt búit. Síðan tengðu hvárirtveggju skip sín alt um miðjan flotann. En fyrir því at svá mikill var herrinn, þá var þat allr fjǫlði skipanna, er laust fór, ok lagði þá svá hverr fram sitt skip, sem skap hafði til, en þat var allmisjafnt. En þótt liðsmunr væri allmikill, þá hǫfðu hvárirtveggju óvígjan her. Sveinn konungr hafði í liði með sér vi. jarla; Steinn Herdísarson sagði svá:

Haraldr konungr lét blása herblástr, þegar er hann hafði búit sín skip, ok lét þá greiða atróðr sína menn; svá segir Steinn Herdísarson:

Síðan tóksk orrosta ok var in snarpasta, eggjar hvárrtveggi sitt lið; svá segir Steinn Herdísarson:

Þat var síðarla dags, er orrosta seig saman, ok helzk svá alla nóttina. Haraldr konungr skaut af boga langa hríð; svá segir Þjóðólfr:

Hákon jarl ok þat lið, er honum fylgði, tengði ekki sín skip ok røri at Dana-skipum þeim, er laus fóru, en hvert skip, er hann tengðisk við, þá hrauð hann. En er þat funnu Danir, þá dró hverr þeira frá sitt skip, þar er jarl fór; sótti hann eptir Dǫnum, svá sem þeir hǫmluðu undan, ok var þeim þá at komit flótta. Þá røri skúta at skipi jarls ok var kallat á hann, sagt, at fyrir léti annarr fylkingararmrinn ok þar var fallit mart lið þeira. Síðan røri jarl þannug til ok veitti þar harða atgǫngu, svá at Danir létu þá undan síga; fór jarl svá alla nóttina, lagði þar fram sem mest var þǫrf, en hvar sem hann kom fram, þá helt ekki við honum. Hákon røri it ýtra um bardagann. Inn øfra hlut nætr brast meginflóttinn á Dǫnum, þvíat þá hafði Haraldr konungr upp gengit með sína sveit á skip Sveins konungs; var þat svá vendiliga hroðit, at allir menn fellu, nema þeir, er á kaf hljópu; svá segir Arnórr jarlaskáld:

En er merki Sveins konungs var fallit ok autt skip hans, þá flýðu allir hans menn, en sumir fellu. En á þeim skipum, er tengð váru, hljópu menn þar á kaf, en sumir kómusk á ǫnnur skip, þau er laus váru; en allir Sveins menn røru þá undan, þeir er því kómu við. Þar varð allmikit mannfall. En þar er konungarnir sjálfir hǫfðu barzk ok tengð váru flest skipin, þar lágu eptir skip Sveins konungs meir en lxx.; svá segir Þjóðólfr:

Haraldr konungr røri eptir Dǫnum ok rak þá; en þat var eigi hœgt, þvíat skipafloti var svá þrǫngr fyrir, at varla mátti fram koma. Finnr jarl vildi eigi flýja, ok var hann handtekinn; hann var ok lítt sýndr; svá segir Þjóðólfr:

Hakon jarl lá með sitt skip eptir, er konungr ok annat lið rak flóttann, þvíat jarls skip mátti eigi þar fram fara fyrir skipum þeim, er fyrir váru. Þá røri einn maðr á báti at skipi jarls ok lagði at lyptingu; sá var mikill maðr ok hafði víðan hǫtt; sá kallar upp á skipit: "hvar er jarl?". Hann var í fyrirrúmi ok stǫðvaði blóð manni einum. Jarl sá til hattarmannzins ok spurði hann at nafni. Hann segir: "Vandráðr er hér; mæl þú við mik jarl". Jarlinn laut út yfir borðit til hans. Þá mælti bátmaðrinn: "þiggja mun ek líf at þér, ef þú vill veita". Jarl reis upp ok nefndi til ii. menn sína, þá er honum váru báðir kærir, segir svá: "stígið á bátinn ok flytið Vandráð til landz; fylgið honum til Karls bónda, vinar míns; segið honum þat til jartegna, at hann fái Vandráði hest þann, er ek gaf Karli fyrra dag, ok sǫðul sínn ok son sinn til fylgðar". Síðan stigu þeir á bátinn ok taka til ára, en Vandráðr stýrði. Þetta var í brum lýsingarinnar; var þá ok sem mestr skipagangr, røru sumir til landzins, sumir út til hafsins, bæði smám skipum ok stórum. Vandráðr stýrði þar, er honum þótti rýmst milli skipanna. En þar sem Norðmanna skip røru nær þeim, þá sǫgðu jarlsmenn til sín, ok létu allir þá fara, hvert er þeir vildu. Vandráðr stýrði fram með strǫndunni ok lagði eigi at landi fyrr en þeir kómu umfram þat, er skipafjǫlðinn var. Síðan gengu þeir upp til bœjar Karls ok tók þá at lýsa; þeir gengu inn í stofu; var Karl þar, ok nýklæddr. Jarlsmenn sǫgðu honum ørendi sín. Karl mælti, sagði, at þeir skyldi snæða fyrst, ok lét setja þeim borð ok fekk þeim laugar. Þá kom húsfreyja í stofu ok mælti þegar: "undr mikit er þat, er vér fám aldri svefn eða ró í nótt fyrir ópi eða glammi". Karl svarar: "veiztu eigi, at konungar hafa barzk í nátt?". Hon spurði: "hvárr hefir betr haft?". Karl svarar: "Norðmenn hafa sigrazk". "Flýit mun enn hafa konungrinn várr" segir hon. Karl svarar: "eigi vita menn þat, hvárt hann hefir flýit eða fallit". Hon mælti: "vesul eru vér konungs; hann er bæði haltr ok ragr". Þá mælti Vandráðr: "eigi mun konungr ragr, en ekki er hann sigrsæll". Vandráðr tók síðarst laugarnar, en er hann tók dúkinn, þá strauk hann sér á miðjum. Húsfreyja tók dúkinn ok kipði frá honum; hon mælti: "fátt gott kantu þér; þat er þorpkarligt at væta allan dúkinn senn". Vandráðr svarar: "þar køm ek þá enn, er ek þerri mér meirr á miðri þerru". Síðan tók Karl upp borð fyrir þá, ok settisk Vandráðr í miðju; snæddu þeir um hríð, en síðan gengu þeir út; var þá hestr búinn, ok karlsson at fylgja honum ok hafði hann annan hest; ríða þeir brot til skógar, en jarlsmenn gengu til báts síns ok róa út til jarlsskipsins.

Haraldr konungr ok hans lið rak skamt flóttann, røru síðan aptr til skipanna, þeira er auð váru; þá rannsǫkuðu þeir valinn; fanzk á konugsskipinu fjǫlði dauðra manna, en eigi fanzk lík konungs, en þó þóttusk þeir vita, at hann var fallinn. Lét þá Haraldr konungr veita umbúnað líkum manna sinna, en binda sár þeira, er þess þurftu. Síðan lét hann flytja til landz lík Sveins manna, en sendi boð bóndum, at þeir skyldu jarða líkin. Síðan lét hann skipta herfangi; hann dvaldisk þar nǫkkura hríð. Þá spurði hann þau tíðendi, at Sveinn konungr var kominn til Sjálandz ok þá var kominn til hans herr sjá allr, er flýit hafði ór orrostu, ok mikit lið annat, ok hafði hann ógrynni hers fingit.