Bókastaðir

Greifi einn var í Danmǫrku illr ok ǫfundfullr; hann átti ambátt eina norrœna, æzkaða ór Þrœndalǫgum; hon dýrkaði inn helga Óláf konung ok trúði fastliga hans heilagleik. En sá greifi, er áðan gat ek, tortryggði alt þat, er honum var frá sagt þess helga manns jartegnum, kvað ekki vera nema kvitt ok pata einn, gerði sér at gabbi ok gamni lof ok dýrð þá, er landsfólk alt veitti þeim góða konungi.

En nú kom at þeim hátíðardegi, er sá mildi konungr lét líf sitt á ok allir Norðmenn heldu; þá vildi sá inn óvitri greifi ekki heilagt halda ok bauð hann ambótt sinni, at hon skyldi baka ok elda ofn til brauðs á þeim degi. Vita þóttisk hon œði þess greifa, at hann myndi henni sárliga hefna, ef hon léti eigi at því, sem hann bauð henni; gengr hon til nauðig ok bakaði ofninn ok kveinaði mjǫk, meðan hon starfaði, ok heitaðisk við Óláf konung ok kvazk aldri mundu á hann trúa, nema hann hefndi með nǫkkurri bendingu þessa ódœma.

Nú meguð þér hér heyra makligar refsingar ok sannligar jartegnir: alt var þat jafnskjótt ok á einni stundu, er greifi sá varð blindr báðum augum ok brauð þat varð at grjóti, er hon hafði í ofninn skotit. Komit er af því grjóti til staðar ins helga Óláfs konungs ok víða annarstaðar. Síðan hefir Óláfsmessa haldin verit ávalt í Danmǫrk.

Vestr á Vallandi var einn maðr vanheill, svá at hann var kryplingr, gekk á knjám ok á knúm. Hann var staddr um dag úti á veg ok var þá sofnaðr; þat dreymði hann, at maðr kom til hans gǫfugligr ok spurði, hvert hann gerðisk, en hann nefndi til einhvern bœ. En inn gǫfgi maðr mælti við hann: "farðu til Óláfskirkju, þeirar er í Lundúnum stendr, ok muntu þá heill verða".

En síðan vaknaði hann, en fór þegar á leit Óláfskirkju, en um síðir þá kom hann til Lundúna-bryggju ok spurði þar borgarmenn, ef þeir kynni segja honum, hvar Óláfskirkja væri; en þeir svǫruðu ok kváðu miklu fleiri kirkjur vera þar, heldr en þeir vissi, hverjum manni hver þeira væri helguð.

En lítlu síðar þá gekk þar maðr at honum ok spurði, hvert hann gerðisk; hann segir honum; en sá mælti síðan: "vit skulum fara báðir saman til kirkju Óláfs, ok kann ek leið þangat". Síðan fóru þeir yfir bryggjuna ok fóru þat stræti, er til Óláfskirkju lá. En er þeir komu til kirkjugarðshliðsins, þá sté sá yfir þreskǫld þann, er í hliðinu var, en kryplingrinn veltisk þar inn yfir ok reis þegar heill upp; en þá er hann sásk um, þá var horfinn fǫrunautr hans.

Haraldr konungr lét reisa kaupstað austr í Ósló ok sat þar opt, þvíat þar var gott til atfanga, landsmegin mikit umhverfis; sat hann þar vel til landsgæzlu fyrir Dǫnum, svá ok til áhlaupa í Danmǫrk; hann var opt því vanr, þótt hann hefði ekki mikinn her úti.

Þat var á einu sumri, at Haraldr konungr fór með nǫkkurum léttiskipum ok hafði ekki mikit lið; hann helt suðr í Víkina, en er byr gaf, siglir hann yfir undir Jótland, tók þá ok herjaði, en landsmenn sǫmnuðusk saman ok vǫrðu land sitt. Þá helt Haraldr konungr til Limafjarðar ok lagði inn í fjǫrðinn. Svá er háttat Limafirði, at þar er inn at fara svá sem mjór áráll, en er inn kømr eptir firðinum, þá er þar sem mikit haf. Haraldr herjaði þar á bæði lǫnd, en Danir hǫfðu hvarvetna samnat fyrir.

Þá lagði Haraldr konungr skip sín at eyju nǫkkurri, þat var lítit land ok óbyggt; en er þeir leituðu at, þá funnu þeir ekki vatn, segja til konungi; hann lét leita, ef lyngormr nǫkkurr fynnisk í eyjunni; en er hann fanzk, þá fœrðu þeir konungi; hann lét fœra orminn til elds ok baka hann ok mœða, at hann skyldi þyrsta sem mest. Síðan var þráðr bundinn við sporðinn, ok ormrinn lauss látinn; hrøkðisk hann þá brátt, en þráðrinn rakðisk af tvinnahnoðanu; gengu menn eptir orminum, þar til er hann steypðisk niðr í jǫrðina. Konungr bað þar grafa til vatns; var svá gǫrt; funnu þar vatn, svá at eigi skorti.

Haraldr konungr spurði þau tíðendi af njósnarmǫnnum sínum, at Sveinn konungr var kominn með skipaher mikinn fyrir fjarðarmynnit, ok varð honum seint inn at fara, er eitt mátti fara senn skipit. Haraldr konungr helt skipum sínum inn í fjǫrðinn, ok þar er breiðastr er, heitir Lúsbreið; en þar ór víkinni innanverðri er eið mjótt vestr til hafs; þannug røru þeir Haraldr um kveldit. En um nóttina, er myrkt var orðit, ruddu þeir skipin ok drógu um eiðit ok hǫfðu þat sýslat alt fyrir dag ok búin skipin ǫðru sinni, heldu þá norðr fyrir Jótland; þá mæltu þeir:

Þá segir konungr, at hann skyldi svá koma í Danmǫrk annat sinn, at hann skyldi meira lið hafa ok stœrri skip. Fór þá konungrinn norðr í Þrándheim.

Haraldr konungr sat um vetrinn í Niðarósi. Hann lét reisa skip um vetrinn út á Eyrum; þat var búzuskip. Skip þat var gǫrt eptir vexti Orms ins langa ok vandat at ǫllu sem mest; var drekahǫfuð á frammi, en aptr krókr, ok váru svírarnir allir gulli búnir; þat var hálffertøgt at rúmatali ok mikit at því ok var it fríðasta. Lét konungr allan búnað vanda til skipsins, bæði segl ok reipareiða, akkeri ok strengi.

Haraldr konungr gerði boð um vetrinn suðr til Danmerkr Sveini konungi, at hann skyldi eptir um várit koma sunnan til Elbar til móts við sik ok berjask, svá at þeir skipti þá lǫndum ok hafi annarr hvárr bæði konungsríkin.

Þann vetr bauð Haraldr konungr út leiðangri, almenning ór Nóregi. En er váraði, drósk herr mikill saman; þá lét Haraldr konungr setja út skip þat it mikla á ána Nið; síðan lét hann upp setja drekahǫfuðin; þá kvað Þjóðólfr skáld:

Síðan býr Haraldr konungr skip þat ok ferð sína. En þá er hann var búinn, helt hann út ór ánni skipinu; þar var vandaðr róðr mjǫk; svá segir Þjóðólfr:

Haraldr konungr helt herinum suðr með landi ok hafði úti almenning at liði ok skipum. En er þeir sœkja austr í Víkina, fengu þeir andviðri stór ok lá herrinn víða í hǫfnum, bæði við úteyjar ok inn í fjǫrðum; svá segir Þjóðólfr:

En í stórviðrum þeim, er á lǫgðusk, þá þurpti it mikla skip góðra grunnfœra; svá segir Þjóðólfr:

En er byr gaf, helt Haraldr konungr herinum austr til Elfar ok kom þar at kveldi dags; svá segir Þjóðólfr: