Bókastaðir

Kálfr Árnason hafði verit í vestrvíking, síðan er hann fór ór Nóregi, en opt á vetrum var hann í Orkneyjum með Þorfinni jarli, mági sínum. Finnr Árnason, bróðir hans, gerði orð Kálfi ok lét segja honum einkamál þau, er þeir Haraldr konungr hǫfðu við mælzk, at Kálfr skyldi hafa landzvist í Nóregi ok eignir sínar ok slíkar veizlur, sem hann haft hafði af Magnúsi konungi. En er Kálfi kom sjá orðsending, þá bjósk hann þegar til farar; fór hann austr í Nóreg fyrst á fund Finnz bróður síns; síðan tók Finnr Kálfi grið, ok fundusk þeir sjálfir konungr ok Kálfr, gerðu þá sætt sína, eptir því sem konungr ok Finnr hǫfðu fyrr bundit einkamálum með sér; gekk Kálfr til festu við konung ok allz skildaga slíks, sem hann hafði bundit fyrr við Magnús konung, at Kálfr væri skyldr at gera þau verk ǫll, sem Haraldr konungr vildi ok honum þœtti sitt ríki bœta. Tók Kálfr þá upp eignir sínar allar ok veizlur, sem hann hafði fyrr haft.

En it næsta sumar eptir hafði Haraldr konungr leiðangr úti, fór suðr til Danmerkr ok herjaði þar um sumarit. En er hann kom suðr til Fjóns, þá var þar liðsamnaðr mikill fyrir þeim. Þá lét konungr lið sitt ganga af skipum ok bjósk til upgǫngu; hann skipaði liði sínu, lét vera fyrir sveit Kálf Árnason ok bað þá ganga fyrsta upp ok segir þeim, hvert þeir skyldu stefna, en hann kvezk mundu ganga upp eptir þeim ok koma þeim at liði. Þeir Kálfr gengu upp, ok kom brátt lið í móti þeim; réð Kálfr þegar til orrostu, ok varð sá bardagi eigi langr, þvíat Kálfr var brátt ofrliði borinn ok kom hann á flótta ok lið hans, en Danir fylgðu þeim; fell mart af Norðmǫnnum; þar fell Kálfr Árnason. Haraldr konungr gekk upp á land með fylking sína; var þat brátt á leið hans, at þeir sá fyrir sér valinn ok fundu brátt lík Kálfs; var þat borit ofan til skipa; en konungr gekk upp á land ok herjaði ok drap þar mart manna; svá segir Arnórr:

Eptir þat lét Finnr Árnason sér fjandskap í þykkja við konung um fall Kálfs bróður síns, kallaði, at konungr væri ráðbani Kálfs, ok þat væri blekking ein við Finn, er hann hafði teygt Kálf, bróður sinn, vestan um haf á vald ok trúnað Haraldz konungs. En er þessi rœða kom á lopt, þá mæltu þat margir menn, at þat þótti grunnsæligt, er Finnr hafði trúat því, at Kálfr myndi fá trúnað Haraldz konungs; þótti sem konungr væri heiptrækr um smæri hluti en þá, er Kálfr hafði gǫrt við Harald konung. Konungr lét hér rœða um hvern slíkt er vildi, sannaði þat ekki, synjaði ok eigi; fanzk þat eitt á, at konungi þótti þat vel orðit. Haraldr konungr kvað vísu þessa:

Finnr Árnason lét sér svá mikit um finnask þetta mál, at hann fór af landi brot ok kom fram suðr í Danmǫrk, fór á fund Sveins konungs ok fekk þar góðar viðtǫkur, ok tǫluðu þeir lǫngum einmæli, ok kom þat upp at lykðum, at Finnr gekk til handa Sveini konungi ok gerðisk hans maðr, en Sveinn konungr gaf honum jarldóm ok Halland til yfirsóknar, ok var hann þar til landvarnar fyrir Norðmǫnnum.

Guthormr hét sonr Ketils kálfs ok Gunnhildar á Hringunesi, systurson Óláfs konungs ok Haraldz konungs. Guthormr var maðr gǫrviligr ok snimma roskinmannligr. Var Guthormr optliga með Haraldi konungi ok þar í miklum kærleikum ok ráðagǫrðum með konungi, þvíat Guthormr var vitr maðr; hann var inn vinsælsti maðr. Guthormr var optliga í hernaði ok herjaði mjǫk í Vestrlǫnd; hann hafði lið mikit; hann hafði friðland ok vetrsetu í Dyflinni á Írlandi ok var í kærleikum miklum með Margaði konungi.

Um sumarit eptir fór Margaðr konungr ok Guthormr með honum, ok herjuðu á Bretland ok fengu þar ógrynni fjár. Síðan lǫgðu þeir í Ǫngulseyjarsund; þeir skyldu þar skipta herfangi sínu. En er fram var borit þat mikla silfr ok konungr sá þat, þá vildi hann einn samt hafa féit alt ok virði þá lítils vingan sína við Guthorm. Guthormi líkaði þat illa, er hann skyldi vera hlutræningr ok hans menn. Konungr segir, at hann skyldi eiga ii. kosti fyrir hǫndum — "sá annarr, at una því, sem vér viljum vera láta, en annarr sá, at halda við oss orrostu, ok hafi sá þá fé, er sigr hefir, ok þat með, at þú skalt ganga af skipum þínum, ok skal ek þau hafa". Guthormi sýndisk mikill vandi til beggja handa, þóttisk eigi mega láta sœmiliga skip sín ok fé fyrir enga tilgørning; þat var ok allháskasamligt at berjask við konung ok þat mikla lið, er konungi fylgði; en liðs þeira var svá mikill munr, at konungr hafði xvi. langskip, en Guthormr v. Þá bað Guthormr konung ljá sér iii. nátta fresta um þetta mál til umráða við sína menn, hugðisk hann konung mundu mýkja mega á þeiri stundu ok koma sínu máli í betri vingan við konung með fortǫlum sinna manna, en þat feksk ekki af konungi, sem hann mælti til. Þá var Óláfsvǫkuaptann. Nú kaus Gothormr heldr at deyja með drengskap eða vega sigr, heldr en hitt at þola skǫmm ok svívirðu ok klækisorð af svá mikilli missu. Þá kallaði hann á guð ok inn helga Óláf konung, frænda sinn, bað þá fulltings ok hjálpar ok hét til þess helga mannz húss at gefa tíund af ǫllu því herfangi, er þeir hlyti, ef þeir fengi sigr. Síðan skipaði hann liði sínu ok fylkði móti þeim mikla her ok réð til ok barðisk við þá; en með fulltingi guðs ok ins heilaga Óláfs konungs fekk Guthormr sigr; þar fell Margaðr konungr ok hverr maðr, er honum fylgði, ungr ok gamall. Ok eptir þann háleita sigr vendir Guthormr heim glaðr með ǫllum þeim fjárhlut, er þeir hǫfðu fengit í orrostu. Þá var af tekit silfrinu því, er þeir hǫfðu fengit, inn x. hverr penningr, svá sem heitit hafði verit inum helga Óláfi konungi, ok var þat ófamikit fé, svá at af því silfri lét Guthormr gera róðu eptir vexti sínum eða stafnbúa síns, ok er þat líkneski vii. álna hátt. Guthormr gaf róðu þá svá búna til staðar ins heilaga Óláfs konungs; hefir hon þar verit síðan til minningar sigrs Gothorms ok jartegnar ins heilaga Óláfs konungs.