Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 46

Finnr Árnason fór inn til bœjar ok hafði með sér húskarla sína, nær lxxx. manna. En er hann kom inn til býjarins, þá átti hann þing við býjarmenn. Finnr talaði á þinginu langt ok snjalt, bað býjarmenn ok bœndr taka alt annat ráð en hatask við konung sinn eða reka hann í brot, minti þá á, hversu mart ilt hafði yfir þá gengit, síðan er þeir hǫfðu þat fyrr gǫrt við inn helga Óláf konung; segir ok, at konungr vill bœta víg þessi, svá sem inir beztu menn ok inir vitrustu vilja dœma. Lauk Finnr svá sinni rœðu, at menn vildu láta standa þetta mál kyrt, þar til er aptr kœmi sendimenn þeir, er Bergljót hafði gǫrt til Uplanda á fund Hákonar Ívarssonar. Síðan fór Finnr út til Orkadals með þá menn, er honum hǫfðu fylgt til býjar; síðan fór hann upp til Dofrafjallz ok austr um fjall. Fór Finnr fyrst á fund Orms jarls, mágs síns, — jarl átti Sigríði, dóttur Finnz —, ok segir honum til ørenda sinna.

Chapter 47

Síðan leggja þeir stefnulag við Hákon Ívarsson. En er þeir finnask, þá bar Finnr upp ørendi sín fyrir Hákon, þau er Haraldr konungr bauð honum; fanzk þat brátt í rœðu Hákonar, at honum þótti sér skylda mikil á vera at hefna Eindriða, frænda síns, segir, at honum váru þau orð komin ór Þrándheimi, at honum myndi þar fásk gnógr styrkr til upreistar í móti konungi. Síðan tjáði Finnr fyrir Hákoni, hversu mikill munr honum var, at betra var at taka af konungi svá mikil metorð, sem hann kynni sjálfr at beiða, heldr en hætta til þess, at reisa orrostu í móti konungi þeim, er hann var áðr þjónostubundinn við, segir, at hann mun fara ósigr — "ok hefir þú þá fyrir gǫrt bæði fé ok friði; en ef þú sigrask á konungi, þá muntu heita dróttinsviki". Jarl studdi ok þessa rœðu með Finni. En er Hákon hugsaði þetta fyrir sér, þá lauk hann þat upp, er honum bjó í skapi, segir svá: "ek mun sættask við Harald konung, ef hann vill gipta mér Ragnhildi, dóttur Magnús konungs Óláfssonar, frændkonu sína, með þvílíkri heimanfylgju, sem henni sómir ok henni líkar". Finnr segir, at hann vill þessu játta af konungs hendi; staðfesta þeir þetta mál milli sín. Síðan ferr Finnr norðr aptr til Þrándheims; settisk þá niðr þessi ófriðr ok agi, svá at konungr helt þá enn ríki sínu í friði innan landz, þvíat þá var niðr drepit sambandi því ǫllu, er frændr Eindriða hǫfðu haft til mótstǫðu við Harald konung.

Chapter 48

En er sú stefna kom, er Hákon skyldi vitja þessa einkamála, þá fór hann á fund Haraldz konungs. En er þeir taka tal sitt, þá segir konungr, at hann vill halda alt þat af sinni hendi, sem í sætt hafði komit með þeim Finni — "skaltu Hákon, segir konungr, tala mál þetta við Ragnhildi, hvárt hon vill samþykkja þetta ráð; en eigi er þér ok engum ǫðrum at ráðanda at fá Ragnhildar, svá at eigi sé hennar samþykki við". Síðan gekk Hákon á fund Ragnhildar ok bar upp fyrir hana bónorð þetta. Hon svarar svá: "opt finn ek þat, at mér er aldauði Magnús konungr faðir minn, ef ek skal giptask bónda einum, þó at þú sér fríðr maðr eða vel búinn at íþróttum; ef Magnús konungr lifði, þá myndi hann eigi gipta mik minna manni en konungi. Nú er þess eigi ván, at ek vilja giptask ótígnum manni". Síðan gekk Hákon á fund Haraldz konungs ok segir honum rœðu þeira Ragnhildar, innir þá upp einkamál þeira Finnz; var þá ok Finnr hjá ok fleiri menn, þeir er við rœðu þeira Finnz hǫfðu verit; segir Hákon svá til allra þeira vitnis, at svá var skilt, at konungr skyldi svá Ragnhildi heiman gera, at henni líkaði — "nú vill hon eigi eiga ótíginn mann, þá meguð þér gefa mér tígnarnafn; hefi ek til þess ætt, at ek má heita jarl, ok nǫkkura hluti aðra, at því er menn kalla". Konungr svarar: "Óláfr konungr, bróðir minn, ok Magnús konungr, sonr hans, þá er þeir réðu ríki, létu þeir einn jarl vera senn í landi; hefi ek ok svá gǫrt, síðan er ek var konungr; vil ek eigi taka tígn af Ormi jarli, þá er ek hefi áðr gefit honum". Sá þá Hákon sitt mál, at þat myndi eigi við gangask; líkaði honum þá stórilla; Finnr var ok allreiðr; segja þeir, at konungr heldi ekki orð sín, ok skilðusk at svá búnu. Hákon fór þá þegar ór landi ok hafði langskip vel skipat; hann kom fram suðr í Danmǫrk ok fór þegar á fund Sveins konungs, mágs síns. Tók konungr feginsamliga við honum ok fekk honum þar veizlur miklar; gerðisk Hákon þar landvarnarmaðr Sveins konungs fyrir víkingum, er mjǫk herjuðu á Danaveldi, Vinðr ok aðrir Austrvegs-menn ok svá Kúrir; lá hann úti vetr sem sumar.

Chapter 49

Ásmundr er maðr nefndr, er sagt er, at væri systurson Sveins konungs ok fóstrson hans. Ásmundr var allra manna gørviligastr, unni konungr honum mikit. En er Ásmundr drósk á legg, var hann brátt ofstopamikill, ok hann gerðisk vígamaðr. Konungi líkaði þat illa ok lét hann fara frá sér, fekk honum lén gott, þat er hann mátti vel halda sik ok sveit með sér. En þegar er Ásmundr tók við konungs fé, dró hann lið mikit at sér; en honum endisk ekki þat fé til síns kostnaðar, er konungr hafði veitt honum, þá tók hann annat miklu meira, þat er konungr átti. En er konungr spurði þat, þá stefndi hann Ásmundi á fund sinn. En er þeir híttusk, þá segir konungr, at Ásmundr skyldi vera í hirð hans ok hafa enga sveit; ok varð svá at vera sem konungr vildi. En er Ásmundr hafði verit lítla hríð með konungi, þá unði hann ekki þar ok hljópsk í brot um nótt ok kom aptr til sveitar sinnar ok gerði þá enn fleira ilt en fyrr. En er konungr reið yfir land ok kom þar nær sem Ásmundr var, þá sendi hann lið til at taka Ásmund með valdi; síðan lét konungr setja hann í járn ok halda hann svá um hríð ok hugði, at hann myndi spekjask. En er Ásmundr kom ór járni, þá hljóp hann þegar i brot ok fekk sér lið ok herskip, tók hann þá ok herjaði bæði útan landz ok innan landz ok gerði it mesta hervirki, drap mart manna ok rænti víða. En þeir menn, er fyrir þessum ófriði urðu, kómu til konungs ok kærðu skaða sinn fyrir honum. Hann svarar: "hvat segið þér mér til þess? Hví farið þér eigi til Hákonar Ívarssonar, hann er hér landvarnarmaðr minn ok til þess settr at friða fyrir yðr bóndum, en hegna víkingum; var mér sagt, at Hákon væri djarfr maðr ok frœkn, en nú lízk mér sem hann vili hvergi þar til leggja, er honum þykki mannhætta í vera". Þessi orð konungs váru flutt til Hákonar, ok mǫrgum við aukit. Síðan fór Hákon með liði sínu at leita Ásmundar; varð fundr þeira á skipum; lagði Hákon þegar til orrostu, varð þar hǫrð orrosta ok mikil. Hákon gekk upp á skip Ásmundar ok hrauð skipit; kom svá, at þeir Ásmundr skiptusk sjálfir vápnum viðr ok hǫggum; þar fell Ásmundr; Hákon hjó hǫfuð af honum. Síðan fór Hákon skyndiliga á fund Sveins konungs ok kom svá til hans, at konungr sat um matborði. Hákon gekk fyrir borðit ok lagði hǫfuðit á borðit fyrir konunginn ok spurði, ef kendi. Konungr svarar engu ok var dreyrrauðr á at sjá. Síðan gekk Hákon í brot. Lítlu síðarr sendi konungr menn til hans ok bað hann fara í brot ór sinni þjónostu, segir, at "ek vil ekki mein gera honum, en ekki má ek gæta frænda várra allra".

Chapter 50

Síðan fór Hákon í brot ór Danmǫrk ok norðr í Nóreg til eigna sinna. Þá var andaðr Ormr jarl, frændi hans. Menn urðu Hákoni fegnir mjǫk, frændr ok vinir; urðu þá til þess margir gǫfgir menn at ganga um sættir milli þeira Haraldz konungs; kom svá, at þeir sættusk með því móti, at Hákon fekk Ragnhildar konungsdóttur, en Haraldr konungr gaf Hákoni jarldóm ok veldi slíkt, sem haft hafði Ormr jarl. Hákon sór Haraldi konungi trúnaðareiða til þeirar þjónostu, sem hann var skyldr til.